ओंकार-परमेश-लिङ्गकथा — The Narrative of the Oṃkāra Parameśa Liṅga (Gokarṇa–Vindhya Episode)

Verse 1

ऋषय ऊचुः । त्वया सूत महाभाग श्राविता ह्यद्भुता कथा । महाकालाख्यलिंगस्य निजभक्तसुरक्षिकः

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ହେ ସୂତ, ହେ ମହାଭାଗ, ଆପଣ ଆମକୁ ଅଦ୍ଭୁତ କଥା ଶୁଣାଇଛନ୍ତି—‘ମହାକାଳ’ ନାମକ ଲିଙ୍ଗ ନିଜ ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ଅଟୁଟ ରକ୍ଷକ ବୋଲି।

Verse 2

ज्योतिर्लिंगं चतुर्थं च कृपया वद वित्तम । ओंकारं परमेशस्य सर्वपातकहारिणः

ହେ ବିଦ୍ୱତ୍ତମ, କୃପାକରି ଚତୁର୍ଥ ଜ୍ୟୋତିର୍ଲିଙ୍ଗ—ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଓଂକାର—ଯେ ସର୍ବ ପାପ ହରେ, ତାହା କହନ୍ତୁ।

Verse 4

सूत उवाच । ओंकारे परमेशाख्यं लिंगमासीद्यथा द्विजाः । तथा वक्ष्यामि वः प्रीत्या श्रूयतां परमर्षयः । कस्मिंश्चित्समये चाञ नारदो भगवान्मुनिः । गोकर्णाख्यं शिवं गत्वा सिषेवे परभक्तिमान्

ସୂତ କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଓଂକାରରେ ‘ପରମେଶ’ ନାମକ ଲିଙ୍ଗ ଯେପରି ପ୍ରକଟ ହୋଇଥିଲା, ସେପରି ମୁଁ ପ୍ରୀତିରେ ତୁମମାନଙ୍କୁ କହିବି; ହେ ପରମର୍ଷିମାନେ, ଶୁଣ। ଏକ ସମୟରେ ପରମଭକ୍ତ ଭଗବାନ ମୁନି ନାରଦ ଗୋକର୍ଣ୍ଣନାମକ ଶିବଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ସେବା-ଆରାଧନା କଲେ।

Verse 5

ततस्स आगतो विन्ध्यं नगेशं मुनिसत्तमः । तत्रैव पूजितस्तेन बहुमानपुरस्सरम्

ତାପରେ ସେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିନ୍ଧ୍ୟ—ପର୍ବତରାଜ—ଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମହାମାନ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଯଥାବିଧି ପୂଜା କରାଗଲା।

Verse 6

मयि सर्वं विद्यते च न न्यूनं हि कदाचन । इति भावं समास्थाय संस्थितो नारदाग्रतः

“ମୋ ମଧ୍ୟରେ ସବୁ କିଛି ଅଛି; ମୁଁ କେବେ କୌଣସି ସମୟରେ ନ୍ୟୁନ ନୁହେଁ” ଏହି ଭାବକୁ ଦୃଢ଼ କରି, ସେ ନାରଦଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଅଚଳ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲା।

Verse 7

तन्मानं तत्तदा श्रुत्वा नारदो मानहा ततः । निश्श्वस्य संस्थितस्तत्र श्रुत्वाविन्ध्योऽब्रवीदिदम्

ସେଇ ଗର୍ବଭରା କଥା ସେତେବେଳେ ଶୁଣି, ଅହଂକାର-ଭଞ୍ଜକ ନାରଦ ଗଭୀର ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି ସେଠାରେ ନିରବ ଭାବେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ। ତାହା ଶୁଣି ବିନ୍ଧ୍ୟ ଏପରି କହିଲା।

Verse 8

विन्ध्य उवाच । किं न्यूनं च त्वया दृष्टं मयि निश्श्वासकारणम् । तच्छ्रुत्वा नारदो वाक्यमब्रवीत्स महामुनिः

ବିନ୍ଧ୍ୟ କହିଲା—“ମୋ ଭିତରେ ତୁମେ କେଉଁ ଅଭାବ ଦେଖିଲ, ଯାହା ତୁମ ନିଶ୍ୱାସର କାରଣ ହେଲା?” ଏହା ଶୁଣି ମହାମୁନି ନାରଦ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 9

नारद उवाच । विद्यते त्वयि सर्वं हि मेरुरुच्चतरः पुनः । देवेष्वपि विभागोऽस्य न तवास्ति कदाचन

ନାରଦ କହିଲେ—“ତୁମ ଭିତରେ ସବୁକିଛି ଅଛି; ତୁମେ ମେରୁଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଉଚ୍ଚ। ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଭେଦ-ବିଭାଗ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ତୁମରେ କେବେ ଏମିତି ବିଭାଗ ନାହିଁ।”

Verse 10

सूत उवाच । इत्युक्त्वा नारदस्तस्माज्जगाम च यथागतम् । विन्ध्यश्च परितप्तो वै धिग्वै मे जीवितादिकम्

ସୂତ କହିଲେ—ଏଭଳି କହି ନାରଦ ଯେପରି ଆସିଥିଲେ ସେପରି ସେଠାରୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏବଂ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପଶ୍ଚାତ୍ତାପରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ, “ଧିକ୍ ମୋ ଜୀବନ ଓ ତାହା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସବୁକିଛି!” ବୋଲି କହିଲା।

Verse 11

विश्वेश्वरं तथा शंभुमाराध्य च तपाम्यहम् । इति निश्चित्य मनसा शंकर शरणं गतः

ମନରେ ନିଶ୍ଚୟ କଲା—“ମୁଁ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର, ସ୍ୱୟଂ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରି ତପ କରିବି।” ଏହିପରି ଭାବି ସେ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲା।

Verse 12

जगाम तत्र सुप्रीत्या ह्योंकारो यत्र वै स्वयम् । चकार च पुनस्तत्र शिवमूर्तिश्च पार्थिवीम्

ମହା ପ୍ରୀତିରେ ଓଂକାର ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ସେ ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରକଟ ଥିଲା ସେଠାକୁ ଗଲା; ଏବଂ ସେଠାରେ ପୁଣି ମାଟିରେ ଶିବମୂର୍ତ୍ତି ଗଢ଼ିଲା।

Verse 13

आराध्य च तदा शंभुं षण्मासं स निरन्तरम् । न चचाल तपस्थानाच्छिवध्यानपरायणः

ତାପରେ ସେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଛଅ ମାସ ଧରି ନିରନ୍ତର ଆରାଧନା କଲା। ଶିବଧ୍ୟାନରେ ପରାୟଣ ହୋଇ ସେ ତପସ୍ଥାନରୁ କେବେ ମଧ୍ୟ ହଲାନି।

Verse 14

एवं विंध्यतपो दृष्ट्वा प्रसन्नः पार्वतीपतिः । स्वरूपं दर्शयामास दुर्ल्लभं योगिनामपि

ବିନ୍ଧ୍ୟରେ କୃତ ତପସ୍ୟାକୁ ଦେଖି ପାର୍ବତୀପତି ଶିବ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଏବଂ ଯୋଗୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ନିଜ ସ୍ୱସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶ କଲେ।

Verse 15

प्रसन्नस्स तदोवाच ब्रूहि त्वं मनसेप्सितम् । तपसा ते प्रसन्नोस्मि भक्तानामीप्सितप्रदः

ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସେ କହିଲେ—“ତୁମ ମନର ଇଚ୍ଛିତ କଥା କୁହ। ତୁମ ତପସ୍ୟାରେ ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ; ମୁଁ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ଦେବାଳା।”

Verse 16

विन्ध्य उवाच । यदि प्रसन्नो देवेश बुद्धिं देहि यथेप्सिताम् । स्वकार्यसाधिनीं शंभो त्वं सदा भक्तवत्सलः

ବିନ୍ଧ୍ୟ କହିଲା—“ହେ ଦେବେଶ! ଯଦି ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ, ତେବେ ମୋ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଏମିତି ବୁଦ୍ଧି ଦିଅନ୍ତୁ ଯାହା ମୋ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ କରିବ। ହେ ଶମ୍ଭୋ! ଆପଣ ସଦା ଭକ୍ତବତ୍ସଳ।”

Verse 17

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा भगवाञ्छंभुश्चिचेत हृदये चिरम् । परोपतापदं विन्ध्यो वरमिच्छति मूढधीः

ସୂତ କହିଲେ—ଏହା ଶୁଣି ଭଗବାନ ଶମ୍ଭୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ହୃଦୟରେ ଚିନ୍ତା କଲେ—“ମୂଢବୁଦ୍ଧି ବିନ୍ଧ୍ୟ ଏମିତି ବର ଚାହୁଁଛି ଯାହା ପରଙ୍କୁ ପୀଡା ଦେବ।”

Verse 18

इति श्रीशिवमहापुराणे चतुर्थ्यां कोटिरुद्रसंहितायामोंकारेश्वरज्योतिर्लिंगमाहात्म्यवर्णनं नामाष्टादशोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀଶିବମହାପୁରାଣର ଚତୁର୍ଥ ଭାଗ କୋଟିରୁଦ୍ରସଂହିତାରେ ‘ଓଂକାରେଶ୍ୱର ଜ୍ୟୋତିର୍ଲିଙ୍ଗ ମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଅଷ୍ଟାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 19

सूत उवाच । तथापि दत्तवाञ् शंभुस्तस्मै तद्वरमुत्तमम् । विध्यपर्वतराज त्वं यथेच्छसि तथा कुरु

ସୂତ କହିଲେ—ତଥାପି ଶମ୍ଭୁ ତାହାକୁ ସେଇ ଉତ୍ତମ ବର ଦେଇ କହିଲେ, “ହେ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତରାଜ! ତୁମେ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା କର, ସେପରି କର।”

Verse 20

एवं च समये देवा ऋपयश्चामलाशयाः । संपूज्य शंकरं तत्र स्थातव्यमिति चाबुवन्

ସେଇ ସମୟରେ ନିର୍ମଳ ହୃଦୟ ଦେବତାମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ ସେଠାରେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରି କହିଲେ, “ଏଠିଏ ଆମେ ରହିବା ଉଚିତ।”

Verse 21

तच्छुत्वा देववचनं प्रसन्नः परमेश्वरः । तथैव कृतवान्प्रीत्या लोकानां सुखहेतवे

ଦେବମାନଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ପରମେଶ୍ୱର ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ; ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ସୁଖ-ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ପ୍ରେମରେ ସେହିପରି କଲେ, ଯେପରି ଅନୁରୋଧ ହୋଇଥିଲା।

Verse 22

ॐ कारं चैव यल्लिंगमेकं तच्च द्विधा गतम् । प्रणवे चैव ओंकारनामासीत्स सदाशिवः

ଯେ ଏକମାତ୍ର ଲିଙ୍ଗ ‘ଓଁ’ ସ୍ୱରୂପ ଥିଲା, ସେହିଟି ଦ୍ୱିରୂପ ହେଲା। ପ୍ରଣବରେ ‘ଓଁକାର’ ନାମରେ ଯିଏ, ସେ ସାକ୍ଷାତ୍ ସଦାଶିବ।

Verse 23

पार्थिवे चैव यज्जातं तदासीत्परमेश्वरः । भक्ताभीष्टप्रदौ चोभौ भुक्तिमुक्तिप्रदौ द्विजाः

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ! ପାର୍ଥିବ (ମୃଣ୍ମୟ) ରୂପରେ ଯାହା ପ୍ରକଟ ହେଲା, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ପରମେଶ୍ୱର ଥିଲେ। ସେ ଦୁଇଁଟି ଭକ୍ତଙ୍କ ଅଭୀଷ୍ଟଦାତା ହୋଇ, ଭୁକ୍ତି ଓ ମୁକ୍ତି ପ୍ରଦାନ କଲା।

Verse 24

तत्पूजां च तदा चक्रुर्देवाश्च ऋषयस्तथा । प्रापुर्वराननेकांश्च संतोष्य वृषभध्वजम्

ତେବେ ଦେବମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ ସେହି ପୂଜା କଲେ। ବୃଷଭଧ୍ୱଜ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ସନ୍ତୋଷ କରାଇ ସେମାନେ ଅନେକ ବର ପାଇଲେ।

Verse 25

स्वस्वस्थानं ययुर्देवा विन्ध्योपि मुदितोऽधिकम् । कार्य्यं साधितवान्स्वीयं परितापं जहौ द्विजाः

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଦେବମାନେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଗଲେ; ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟଧିକ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲା। ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧି ସେ ନିଜ ପରିତାପ ତ୍ୟାଗ କଲା।

Verse 26

य एवं पूजयेच्छंभुं मातृगर्भं वसेन्न हि । यदभीष्टफलं तच्च प्राप्नुयान्नात्र संशय

ଯେ ଏହିପରି ଶମ୍ଭୁ (ଭଗବାନ ଶିବ)ଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ପୁଣି ମାତୃଗର୍ଭବାସ କରେନାହିଁ। ସେ ନିଜ ଅଭୀଷ୍ଟ ଫଳ ନିଶ୍ଚୟ ପାଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 27

सूत उवाच । एतत्ते सर्वमाख्यातमोंकारप्रभवे फलम् । अतः परं प्रवक्ष्यामि केदारं लिंगमुत्तमम्

ସୂତ କହିଲେ—ଓଂକାରର ପ୍ରାଦୁର୍ଭାବରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଫଳକୁ ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିଦେଲି। ଏହା ପରେ ମୁଁ କେଦାରର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଲିଙ୍ଗ ବିଷୟରେ କହିବି।