UttarārcikaPrapathaka 9Dashati 63 Mantras

Dashati 6

Agni as dawn-invoker and protector, turning ritual fire into safe passage through danger

Deity

Agni

Melodic Character

Brisk dawn-bright invocation moving into protective and apotropaic intensity

Rishi Family

R̥ṣi attributions are uncertain/unspecified for the cited mantras; dashati-level r̥ṣi-family mapping requires concordance with the underlying Ṛgvedic sources.

ଉଷାବେଳେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଡାକାଯାଏ—ହବ୍ୟବାହନ ଭାବେ ସେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଆଣି ଯଜ୍ଞକୁ ଆଲୋକିତ କରନ୍ତି ଓ ବିପଦ ମଧ୍ୟରୁ ସୁରକ୍ଷିତ ପଥ ଦିଅନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ର ଶତ୍ରୁକୁ ନିଷ୍ପ୍ରଭ କରି ଅପଶକୁ ଦୂରେ ନେଇଯାଆନ୍ତି; ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତି ଓ ଅଦିତି ଦିନକୁ ଦିନ ଅଭୟ, ଅଖଣ୍ଡ ସୁରକ୍ଷା ଓ ଶର୍ମ (ଆଶ୍ରୟ) ଦାନ କରନ୍ତି। ତୀର-ଧାଡ଼ା ଭଳି ଯୁଦ୍ଧ ଛବି ଏଠାରେ ଯଜ୍ଞୀୟ ରକ୍ଷାରେ ପରିଣତ—ଋତ ଅନୁସାରେ ଜ୍ୱଳିତ ଅଗ୍ନି ଅଘକୁ ହଟାଇ କଲ୍ୟାଣ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଆଣେ।

Mantras

Mantra 1

अग्निर्जागार तमृचः कामयन्तेग्निर्जागार तमु सामानि यन्ति अग्निर्जागार तमयं सोम आह तवाहमस्मि सख्ये न्योकाः

ଅଗ୍ନି ଜାଗ୍ରତ; ତାଙ୍କୁ ଋଚମାନେ ଆକାଙ୍କ୍ଷା କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନି ଜାଗ୍ରତ; ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ସାମାନି ଆଶ୍ରୟ ନେଉଛି। ଅଗ୍ନି ଜାଗ୍ରତ; ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏହି ସୋମ କହେ: ମୁଁ ତୁମର—ସଖ୍ୟରେ, ତୁମ ସମୀପରେ ନିବାସ କରୁଛି।

Saman: Agni-jāgara-sāman (generic; specific gāna-name not supplied in input)

Mantra 2

जुष्टो हि दूतो असि हव्यवाहनो ऽग्ने रथीरध्वराणाम् सजूरश्विभ्यामुषसा सुवीर्यमस्मे धेहि श्रवो बृहत्

ହେ ଅଗ୍ନେ, ତୁମେ ଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରିୟ ଭାବେ ଗ୍ରହୀତ ଦୂତ; ହବ୍ୟବାହନ, ଅଧ୍ୱରମାନଙ୍କର ରଥୀ—ଯଜ୍ଞରଥର ସାରଥି। ଅଶ୍ୱିନୌ ଓ ଉଷା ସହ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଆମକୁ ସୁବୀର୍ୟ (ଉତ୍ତମ ପରାକ୍ରମ) ଦିଅ, ଏବଂ ବୃହତ୍ ଶ୍ରବଃ (ବିଶାଳ ଯଶ) ଆମେ ମଧ୍ୟେ ସ୍ଥାପନ କର।

Saman: Unknown/unspecified

Mantra 3

यत्र बाणाः सम्पतन्ति कुमारा विशिखा इव तत्रा नो ब्रह्मणस्पतिरदितिः शर्म यच्छतु विश्वाहा शर्म यच्छतु .

ଯେଉଁଠାରେ ବାଣଗୁଡ଼ିକ ଘନଘନ ଝରେ, କେଶମୁଣ୍ଡିତ କୁମାରମାନେ ବିଶିଖା (ମୁଣ୍ଡା ନୋକ ନଥିବା) ପରି ଥାଆନ୍ତି—ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତି ଓ ଅଦିତି ଆମକୁ ଶର୍ମ (ରକ୍ଷା, ଆଶ୍ରୟ) ଦିଅନ୍ତୁ; ସେମାନେ ଆମକୁ ପ୍ରତିଦିନ, ସଦା ଶର୍ମ ଦିଅନ୍ତୁ।

Saman: Unknown/unspecified (requires gāna concordance)

Frequently Asked Questions

What is the main idea of this dashati?

It links dawn-time worship with safety: Agni is asked to bring the gods at sunrise, while other powers remove harm and grant protective shelter (śarma).

Why do Indra and the bird imagery appear in an Agni-themed section?

The dashati combines invocation with apotropaic (harm-averting) prayer. Indra represents decisive protection, and the carrion-bird imagery signifies total defeat of hostile forces and the carrying away of evil (aghahāra).

What do Brahmaṇaspati and Aditi contribute here?

Brahmaṇaspati (lord of sacred speech) safeguards through mantra-power, and Aditi symbolizes wholeness and unbrokenness; together they are asked to grant protection every day (viśvāhā śarma yacchatu).