Shloka 22
Devanagari script
वयमाश्वयुजे मासि कालसङ्ख्याव्यवस्थिताः।प्रस्थितास्सोऽपि चातीतः किमतः कार्यमुत्तरम्।।।।
Transliteration
vayam āśvayuje māsi kālasaṅkhyāvyavasthitāḥ | prasthitās so 'pi cātītaḥ kim ataḥ kāryam uttaram ||
Translation
ଆମେ ଆଶ୍ୱୟୁଜ ମାସରେ କାଳଗଣନା ନିଶ୍ଚିତ କରି ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିଥିଲୁ; ସେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ମଧ୍ୟ ଏବେ ଅତୀତ ହୋଇଗଲା। ତେବେ ଏହାପରେ କ’ଣ କରିବା ଉଚିତ?
Word by Word
वयम्we
वयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा बहुवचनम्
आश्वयुजेin Āśvayuja
आश्वयुजे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootāśvayuja (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सप्तमी (7th/Locative) एकवचनम्; मासि इत्यन्वयः
मासिin the month
मासि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmāsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सप्तमी एकवचनम्
कालसङ्ख्याव्यवस्थिताःfixed by a time-limit
कालसङ्ख्याव्यवस्थिताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootkāla (प्रातिपदिक) + saṅkhyā (प्रातिपदिक) + vyavasthita (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formसमासः (तत्पुरुषः: कालस्य सङ्ख्या/मर्यादा तया व्यवस्थिताः); पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; वयम् इति विशेषणम्
प्रस्थिताःset out
प्रस्थिताः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra√sthā (धातु) + kta (क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः; पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; कर्तरि भावः (we set out)
सःthat (time)
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्ययम्; अप्यर्थे (also/even)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपातः
अतीतःhas passed/exceeded
अतीतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootati√i (धातु) + kta (क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः; पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; सः इति विशेषणम्
किम्what
किम्:
Sambandha (सम्बन्ध/प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रश्नार्थक-अव्ययप्रयोगः
अतःtherefore
अतः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootatas (अव्यय)
Formअव्ययम्; हेत्वर्थे/तस्मात्-अर्थे (therefore/from this)
कार्यम्task, duty
कार्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkārya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; अत्र प्रश्नान्वये द्वितीया (what task?)
उत्तरम्further, next
उत्तरम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootuttara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; कार्यम् इति विशेषणम्
Context
'We started our journey in the month of Ashvayuja with a certain time limit. That has exceeded. What is the future course of action?
Characters & Entities
A
AngadaFAQs
Dharma includes prudent deliberation after failure—seeking the right next step rather than drifting further into negligence.
Angada states that the agreed deadline has elapsed and calls for a decision on the next action.
Practical wisdom (nīti): recognizing a turning point and demanding collective resolution.