Shloka 26

सुग्रीवस्य शतवलि-प्रेषणम्

Sugriva’s Commission to Satavali for the Northern Search

Devanagari script

क्रौञ्चं तु गिरिमासाद्य बिलं तस्य सुदुर्गमम्।अप्रमत्तै: प्रवेष्टव्यं दुष्प्रवेशं हि तत्स्मृतम्।।।।

Transliteration

krauñcaṃ tu girim āsādya bilaṃ tasya su-durgamam |

apramattaiḥ praveṣṭavyaṃ duṣ-praveśaṃ hi tat smṛtam ||

Translation

କ୍ରୌଞ୍ଚ ପର୍ବତକୁ ପହଞ୍ଚି, ତାହାର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଗମ ଗୁହାରେ ଅପ୍ରମାଦରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଚିତ; କାରଣ ସେ ଗୁହା ପ୍ରବେଶରେ ଅତି କଠିନ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Word by Word

• क्रौञ्चम्: Krauncha (mountain)
• क्रौञ्चम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्रौञ्च (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया एकवचन पुंलिङ्ग; गिरिम् इति विशेष्यस्य विशेषण/नाम

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय (particle)

• गिरिम्: mountain
• गिरिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: गिरि (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया एकवचन पुंलिङ्ग

• आसाद्य: having reached
• आसाद्य: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: आ-√सद् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त (gerund; ल्यप्)

• बिलम्: cave/entrance-hole
• बिलम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: बिल (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया एकवचन नपुंसकलिङ्ग

• तस्य: of it/of that
• तस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी एकवचन (Genitive)

• सुदुर्गमम्: very hard to access
• सुदुर्गमम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु-दुर्गम (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया एकवचन नपुंसकलिङ्ग; बिलम् इति विशेषणम्

• अप्रमत्तैः: by the vigilant/with care
• अप्रमत्तैः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अप्रमत्त (प्रातिपदिक; √मद् क्त)
• Form: तृतीया बहुवचन पुंलिङ्ग; कर्तृ-विशेषण (you all being vigilant)

• प्रवेष्टव्यम्: should be entered
• प्रवेष्टव्यम्: Vidhi/Anuyoga (विधि)
• Type: Verb
• Root: प्र-√विश् (धातु)
• Form: तव्यत्-कृत्य (gerundive), नपुंसकलिङ्ग प्रथमा/द्वितीया एकवचन; विध्यर्थ (must be entered)

• दुष्प्रवेशम्: hard to enter
• दुष्प्रवेशम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दुस्-प्रवेश (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया एकवचन नपुंसकलिङ्ग; तत् इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• हि: indeed/for
• हि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle; emphasis/causal)

• तत्: that (place)
• तत्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा/द्वितीया एकवचन नपुंसकलिङ्ग; स्मृतम् इति कर्तृपद (it is said)

• स्मृतम्: is stated/known
• स्मृतम्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √स्मृ (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP), प्रथमा एकवचन नपुंसकलिङ्ग; कर्मणि-प्रयोगे ‘is said/considered’

Context

'Therefrom proceed to mount krauncha mountain and enter carefully its cave which is reportedly difficult to access.

Characters & Entities

• Mount Krauñca

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma includes prudence: righteous work must be done with alertness and care, not recklessness, especially in dangerous places.

What is the narrative situation?

Sugrīva warns the searchers about a hazardous cave at Mount Krauñca and instructs cautious entry.

Which character virtue is emphasized?

Apramāda (vigilant heedfulness): careful, disciplined action in pursuit of a righteous goal.