Shloka 15

वानरसेनामिलनम् / The Mustering of the Vanara Hosts

Devanagari script

ततः काञ्चनशैलाभस्ताराया वीर्यवान्पिता।अनेकैर्दशसाहस्रैः कोटिभिः प्रत्यदृश्यत।।4.39.15।।

Transliteration

tataḥ kāñcanaśailābhas tārāyā vīryavān pitā |

anekair daśasāhasrair koṭibhiḥ pratyadṛśyata || 4.39.15 ||

Translation

ତାପରେ ତାରାଙ୍କ ପରାକ୍ରମଶାଳୀ ପିତା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବତ ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ହେଲେ; ଅନେକ ଦଶସାହସ୍ର କୋଟି ବାନର ତାଙ୍କ ସହ ଥିଲେ।

Word by Word

• ततः: then
• ततः: सम्बन्ध/वाक्योपपद
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: काल/अनन्तरार्थक अव्यय (then)

• काञ्चनशैलाभः: having the splendor of a golden mountain
• काञ्चनशैलाभः: कर्ता (Karta/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: काञ्चन + शैल + आभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (adjectival) पिता; समासः—काञ्चनः शैलः इव आभा यस्य (उपमान-तत्पुरुष/बहुव्रीह्यर्थसन्निकर्षः)

• तारायाः: of Tārā
• तारायाः: सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: तारा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन

• वीर्यवान्: valiant
• वीर्यवान्: कर्ता (Karta/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वीर्यवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (adjectival) पिता

• पिता: father
• पिता: कर्ता (Karta/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अनेकैः: by many
• अनेकैः: करण (Karaṇa/करणम्)
• Type: Adjective
• Root: अनेक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (adjectival) दशसाहस्रैः/कोटिभिः

• दशसाहस्रैः: by ten-thousands
• दशसाहस्रैः: करण (Karaṇa/करणम्)
• Type: Noun
• Root: दश + साहस्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; द्विगु-समासः—दश साहस्राणि (ten-thousands)

• कोटिभिः: by crores
• कोटिभिः: करण (Karaṇa/करणम्)
• Type: Noun
• Root: कोटि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• प्रत्यदृश्यत: appeared
• प्रत्यदृश्यत: क्रिया (Verb/आख्यात)
• Type: Verb
• Root: प्रति + √दृश् (धातु)
• Form: लङ्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; 'appeared/was seen'

Context

(Next came) the valiant father of Tara of golden complexion like mount Meru followed by ten thousand crore of vanaras.

Characters & Entities

• Tārā

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is alliance-keeping across families and clans: elders and kin join the effort, reinforcing that truth and duty bind communities.

What is the narrative situation?

Another prominent leader—identified via his relation to Tārā—arrives with a massive following as the host continues to swell.

Which character virtue is emphasized?

Steadfast support—strength and status are mobilized to uphold the pledged mission.