Shloka 7

ताराविलापः

Tārā’s Lament over Vāli

Devanagari script

विशुद्धसत्त्वाभिजन प्रिययुद्ध मम प्रिय।मामनाथां विहायैकां गतस्त्वमसि मानद।।

Transliteration

viśuddha-sattvābhijana priya-yuddha mama priya | mām anāthāṃ vihāyaikāṃ gatas tvam asi mānada ||

Translation

ହେ ମୋ ପ୍ରିୟ—ବିଶୁଦ୍ଧ ସତ୍ତ୍ୱ ଓ ଉତ୍ତମ କୁଳଜନ୍ମ ଥିବା, ଯୁଦ୍ଧପ୍ରିୟ! ହେ ମାନଦ, ମୋତେ ଅନାଥା ଏକାକୀ ଛାଡ଼ି ତୁମେ ଚାଲିଗଲା।

Word by Word

• विशुद्धसत्त्वाभिजन: O one of pure nature and noble lineage
• विशुद्धसत्त्वाभिजन: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विशुद्ध + सत्त्व + अभिजन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; समासः कर्मधारय/तत्पुरुष-समुच्चयः (विशुद्धं सत्त्वं च अभिजनश्च यस्य/यत्र)

• प्रिययुद्ध: O lover of battle
• प्रिययुद्ध: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: प्रिय + युद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; कर्मधारयः (युद्धं प्रियं यस्य)

• मम: my
• मम: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन

• प्रिय: O dear one
• प्रिय: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• माम्: me
• माम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया, एकवचन

• अनाथाम्: helpless / without protector
• अनाथाम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ + नाथ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (माम्)

• विहाय: having abandoned
• विहाय: Purvakala (पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: वि + हा (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund)

• एकाम्: alone
• एकाम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (माम्)

• गतः: gone
• गतः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: गम् (धातु)
• Form: क्त (PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि-विशेषणम् (त्वम्)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन

• असि: are
• असि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• मानद: O honour-giver / venerable one
• मानद: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मानद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

Context

'O venerable hero, born in a pure and noble family, you are a lover of battles. Now you have left me an orphan.

Characters & Entities

• Tārā
• Vāli

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The verse reflects the dharmic expectation of protection within family life—when the protector falls, dependents face vulnerability, revealing the social-ethical weight of kingship and household duty.

What is the narrative situation?

Tārā addresses the dying Vāli as her protector, grieving that his death leaves her without support.

Which character virtue is emphasized?

Vāli’s noble birth and honor-bestowing stature are affirmed, even amid lament.