Shloka 20
वालिवधः
The Slaying of Vali
Devanagari script
एष मुष्टिर्मयाबद्धो गाढस्सन्निहिताङ्गुलिः।मया वेगविमुक्तस्ते प्राणानादाय यास्यति4.16.20।।
Transliteration
eṣa muṣṭir mayā baddho gāḍhaḥ sannihitāṅguliḥ |
mayā vegavimuktas te prāṇān ādāya yāsyati || 4.16.20 ||
Translation
“ଏହି ମୋର ମୁଷ୍ଟି ମୁଁ ଗାଢ଼ଭାବେ ବାନ୍ଧିଛି, ଆଙ୍ଗୁଳିଗୁଡ଼ିକ ନିକଟେ ଚାପି ରହିଛି; ମୁଁ ଏହାକୁ ବେଗରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ତୋର ପ୍ରାଣ ନେଇ ଯାଇବା ପରେ ମାତ୍ର ଏହା ଯିବ।”
Word by Word
एषःthis
एषः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मुष्टिःfist
मुष्टिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमुष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मयाby me
मया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; उत्तमपुरुष; तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
बद्धःclenched/bound
बद्धः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootबद्ध (कृदन्त; √बन्ध् धातु)
Formभूतकृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of मुष्टिः) ‘bound/clenched’
गाढःtight/firm
गाढः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootगाढ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
सन्निहित-अङ्गुलिःwith fingers pressed together
सन्निहित-अङ्गुलिः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसन्निहित (कृदन्त; सम्-नि-√धा/√हि?; here ‘सन्निहित’ = placed close) + अङ्गुलि (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘सन्निहिताः अङ्गुलयः यस्य’ = whose fingers are held close together
मयाby me
मया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; तृतीया, एकवचन
वेग-विमुक्तःreleased with force
वेग-विमुक्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवेग (प्रातिपदिक) + विमुक्त (कृदन्त; वि-√मुच् धातु)
Formतत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘वेगेन विमुक्तः’ = released/let go with speed
तेto you/your
ते:
Sampradana/Relation (सम्प्रदान/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; मध्यमपुरुष; चतुर्थी (4th/Dative) एकवचन (also can function as genitive in usage; here ‘of you/your’)
प्राणान्life-breaths/life
प्राणान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
आदायhaving taken away
आदाय:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootआ-√दा (धातु)
Formक्त्वान्त (gerund); ‘having taken away’
यास्यतिwill go away
यास्यति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√या (धातु)
Formलृट् (Simple Future), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
Characters & Entities
V
VāliS
SugrīvaFAQs
Threatening speech reveals intent toward harm; Dharma restrains violence and condemns prideful cruelty, especially against kin.
In the heat of the confrontation, Vāli verbally threatens Sugrīva with a lethal blow.
Physical confidence and dominance; ethically, it serves as a negative example of arrogance (mada) joined to anger.