
Viṣṇu as the Embodied Purāṇas and the Merit of Hearing the Svarga-khaṇḍa
ଅଧ୍ୟାୟର ଆରମ୍ଭରେ ସୂତ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ତାରକ ମହିମାକୁ ପ୍ରତିପାଦନ କରନ୍ତି। ପରେ ପୁରାଣମାନଙ୍କର ଏକ ଦିବ୍ୟ “ଦେହ-ବିନ୍ୟାସ” ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୁଏ—ବିଷ୍ଣୁ ହିଁ ପୁରାଣ-ପ୍ରକାଶର ସମଗ୍ର ଦେହ; ପଦ୍ମପୁରାଣକୁ ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି ଏବଂ ଅନ୍ୟ ମହାପୁରାଣମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ, ତ୍ୱଚା, ମଜ୍ଜା ଓ ଅସ୍ଥିରୂପେ ନିରୂପିତ କରାଯାଇଛି। ଏହାଦ୍ୱାରା ପଦ୍ମପୁରାଣ ହରିଙ୍କ ସାକ୍ଷାତ୍ ପବିତ୍ର ପ୍ରକାଶଧାରା ବୋଲି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୁଏ। ତାପରେ ଫଳଶ୍ରୁତି—ଗୋଟିଏ ଅଧ୍ୟାୟ ମାତ୍ର ଶୁଣିଲେ କିମ୍ବା ଉପଦେଶ କଲେ ପାପକ୍ଷୟ ହୁଏ; ବିଶେଷତଃ ସ୍ୱର୍ଗଖଣ୍ଡ ଶ୍ରବଣ ଘୋର ପାପୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧ କରେ। କ୍ରମେ ଦିବ୍ୟ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଉନ୍ନତି, ଶେଷରେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି, ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞାନ ଓ ନିର୍ବାଣଫଳର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଦିଆଯାଇଛି। ଉପସଂହାରରେ ସତ୍ସଙ୍ଗ, ତୀର୍ଥସ୍ନାନ, ଉତ୍ତମ ଧର୍ମକଥା ଏବଂ ହରିନାମ ଦ୍ୱାରା ଗୋବିନ୍ଦଭଜନ କରିବାକୁ ଉପଦେଶ ମିଳେ।
Verse 1
सूत उवाच । एवं यन्महिमा लोके लोकनिस्तारकारणम् । तस्य विष्णोः परेशस्य नानाविग्रहधारिणः
ସୂତ କହିଲେ—ଏଭଳି ଭାବେ ପରମେଶ୍ୱର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମହିମା ଲୋକରେ ପ୍ରକାଶିତ; ସେ ଜୀବମାନଙ୍କ ନିସ୍ତାରର କାରଣ ଏବଂ ନାନା ରୂପ ଧାରଣକାରୀ।
Verse 2
एकं पुराणं रूपं वै तत्र पाद्मं परं महत् । ब्राह्मं मूर्धा हरेरेव हृदयं पद्मसंज्ञितम्
ସେଠାରେ ପଦ୍ମପୁରାଣ ଏକମାତ୍ର ପରମ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହାନ ପୁରାଣରୂପ। ବ୍ରାହ୍ମଖଣ୍ଡ ତାହାର ମସ୍ତକ, ଏବଂ ହରିଙ୍କ ହୃଦୟ ହିଁ ‘ପଦ୍ମ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
Verse 3
वैष्णवं दक्षिणो बाहुः शैवं वामो महेशितुः । ऊरू भागवतं प्रोक्तं नाभिः स्यान्नारदीयकम्
ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ବାହୁ ବୈଷ୍ଣବ ବୋଲି କୀର୍ତ୍ତିତ, ଓ ବାମ ବାହୁ ଶୈବ ବୋଲି ସ୍ମୃତ। ତାଙ୍କ ଜଂଘା ଭାଗବତ (ପୁରାଣ) ଭାବେ ପ୍ରୋକ୍ତ, ଏବଂ ନାଭି ନାରଦୀୟ (ପୁରାଣ) ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
Verse 4
मार्कंडेयं च दक्षांघ्रिर्वामो ह्याग्नेयमुच्यते । भविष्यं दक्षिणो जानुर्विष्णोरेव महात्मनः
ମାର୍କଣ୍ଡେୟ (ପୁରାଣ) ତାଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ପାଦ; ବାମ ଭାଗକୁ ଆଗ୍ନେୟ (ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ) ଦିଗ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଭବିଷ୍ୟ (ପୁରାଣ) ସେଇ ମହାତ୍ମା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ଜାନୁ।
Verse 5
ब्रह्मवैवर्तसंज्ञं तु वामजानुरुदाहृतः । लैंगं ह गुल्फकं दक्षं वाराहं वामगुल्फकम्
ବ୍ରହ୍ମବୈବର୍ତ୍ତ ନାମକ (ପୁରାଣ) ତାଙ୍କ ବାମ ଜାନୁ ବୋଲି ଉଦାହୃତ। ଲିଙ୍ଗ (ପୁରାଣ) ନିଶ୍ଚୟ ଦକ୍ଷିଣ ଗୁଲ୍ଫକ, ଓ ବାରାହ (ପୁରାଣ) ବାମ ଗୁଲ୍ଫକ।
Verse 6
स्कांदं पुराणं लोमानि त्वगस्य वामनं स्मृतम् । कौर्मं पृष्ठं समाख्यातं मात्स्यं मेदः प्रकीर्तितम्
ସ୍କାନ୍ଦ ପୁରାଣ ତାଙ୍କ ଲୋମ (ଦେହରୋମ) ଅଟେ; ବାମନ ପୁରାଣ ତାଙ୍କ ତ୍ୱକ୍ ବୋଲି ସ୍ମୃତ। କୌର୍ମ ପୁରାଣ ତାଙ୍କ ପୃଷ୍ଠ ବୋଲି ସମାଖ୍ୟାତ, ଏବଂ ମାତ୍ସ୍ୟ ପୁରାଣ ତାଙ୍କ ମେଦ (ଚର୍ବି) ବୋଲି ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତ।
Verse 7
मज्जा तु गारुडं प्रोक्तं ब्रह्मांडमस्थि गीयते । एवमेवाभवद्विष्णुः पुराणावयवो हरिः
ଗାରୁଡ ପୁରାଣ ତାଙ୍କ ମଜ୍ଜା ବୋଲି ପ୍ରୋକ୍ତ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ପୁରାଣ ତାଙ୍କ ଅସ୍ଥି ବୋଲି ଗୀୟତେ। ଏହିପରି ହରି ବିଷ୍ଣୁ ପୁରାଣମାନଙ୍କର ଅବୟବ-ସ୍ୱରୂପ ହୋଇ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
Verse 8
हृदयं तत्र वै पाद्मं यच्छ्रुत्वामृतमश्नुते । पाद्ममेतत्पुराणं तु स्वयं देवोभवद्धरिः
ସେଠାରେ ନିଶ୍ଚୟ ପଦ୍ମପୁରାଣ ହିଁ ହୃଦୟସ୍ୱରୂପ; ଏହା ଶୁଣିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଅମୃତରସର ଭାଗୀ ହୁଏ। ଏହି ପଦ୍ମପୁରାଣକୁ ସ୍ୱୟଂ ଭଗବାନ୍ ହରି ଦିବ୍ୟରୂପେ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ।
Verse 9
यस्यैकाध्यायमध्याप्य सर्वैः पापैः प्रमुच्यते । तत्रादिमं स्वर्गमिदं सर्वपाद्मफलप्रदम्
ଏହାର ଗୋଟିଏ ଅଧ୍ୟାୟ ମାତ୍ର ପଢ଼ାଇଲେ କିମ୍ବା ଶ୍ରବଣ କରାଇଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ତେଣୁ ଏହା ଆଦି ‘ସ୍ୱର୍ଗ’ ସଦୃଶ—ପଦ୍ମପୁରାଣର ସମସ୍ତ ଫଳ ପ୍ରଦାନକାରୀ।
Verse 10
स्वर्गखंडं समाकर्ण्य महापातकिनोपि ये । मुच्यंते तेपि पापेभ्यस्त्वचो जीर्णाद्यथोरगाः
ସ୍ୱର୍ଗଖଣ୍ଡ ଶ୍ରବଣ କଲେ ମହାପାତକୀମାନେ ମଧ୍ୟ—ଯେ କେହି ହେଉନାହିଁ—ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ଯେପରି ସର୍ପ ଜୀର୍ଣ୍ଣ ଚର୍ମ ଛାଡ଼ି ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
Verse 11
अपि चेत्सुदुराचारः सर्वधर्म्मबहिष्कृतः । आदिस्वर्गं समाकर्ण्य यत्फलं समवाप्नुयात्
ଯଦି କେହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁରାଚାରୀ, ସମସ୍ତ ଧର୍ମକର୍ମରୁ ବହିଷ୍କୃତ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ—ଆଦିସ୍ୱର୍ଗକୁ କେବଳ ଶୁଣିଲେ ଉକ୍ତ ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
Verse 12
आदिस्वर्गमिदं श्रुत्वा तत्फलं लभते नरः । माघेमासे प्रयागे तु स्नात्वा प्रतिदिनं नरः
ଏହି ଆଦିସ୍ୱର୍ଗର ବର୍ଣ୍ଣନା ଶୁଣିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ତାହାର ଫଳ ପାଏ—ଯେପରି ମାଘମାସରେ ପ୍ରୟାଗରେ ପ୍ରତିଦିନ ସ୍ନାନ କଲେ ମହାପୁଣ୍ୟଫଳ ମିଳେ।
Verse 13
यथा पापात्प्रमुच्येत तथा हि श्रवणाद्भवेत् । दत्ता तेन स्वर्णतुला दत्ता चैव धराखिला
ଯେପରି ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ସେପରି ଏହି କଥା ଶ୍ରବଣ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ଫଳ ହୁଏ। ସେ ଯେନେ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣତୁଳା ଦାନ କଲେ, ଏବଂ ଯେନେ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀକୁ ଦାନ କଲେ।
Verse 14
कृतं वितरणं तेन द्ररिद्रे यत्कृतमृणम् । हरेर्नामसहस्राणि पठितानि ह्यभीक्ष्णशः
ସେ ଉଦାରଭାବେ ଦାନ କଲେ, ଏବଂ ଦରିଦ୍ରମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଯେ ଋଣ ହୋଇଥିଲା ତାହା ଶୋଧ କଲେ। ତଥା ସେ ହରିଙ୍କ ସହସ୍ରନାମକୁ ପୁନଃପୁନଃ ପାଠ କଲେ।
Verse 15
सर्वेवे दास्तथाधीतास्तत्तत्कर्मकृतं तथा । अध्यापकाश्च बहवः स्थापिता वृत्तिदानतः
ସେ ସମସ୍ତ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କଲେ ଏବଂ ବିହିତ କର୍ମଗୁଡ଼ିକୁ ଯଥାବିଧି କରିଲେ। ଜୀବିକା-ଦାନ ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସ୍ଥାପିତ ଓ ପୋଷିତ କଲେ।
Verse 16
अभयं भयलोकेभ्यो दत्तं तेन तथा द्विजाः । गुणवंतो ज्ञानवंतो धर्मवंतोनुमानिताः
ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ! ସେ ଭୟର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅଭୟ ଦାନ କଲେ। ଗୁଣବାନ, ଜ୍ଞାନବାନ ଓ ଧର୍ମବାନମାନେ ଯଥୋଚିତ ଭାବେ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ।
Verse 17
मेषकर्कटयोर्मध्ये तोयं दत्तं सुशीतलम् । ब्राह्मणार्थे गवार्थे च प्राणास्त्यक्ताश्च तेन हि
ମେଷ ଓ କର୍କଟ ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ କାଳରେ ସେ ସୁଶୀତଳ ଜଳ ଦାନ କଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଗୋମାତାଙ୍କ ହିତାର୍ଥେ ସେ ପ୍ରାଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତ୍ୟାଗ କଲେ।
Verse 18
अन्यानि च सुकर्माणि कृतानि तेन धीमता । येनादिखंडं सदसि श्रुतं संश्रावितं तथा
ସେହି ଧୀମାନ୍ ପୁରୁଷ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ ସୁକର୍ମ ମଧ୍ୟ କରିଥିଲେ; ଯିଏ ସଭାରେ ଆଦିଖଣ୍ଡ ଶ୍ରବଣ କଲେ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଇ ଶୁଣାଇଲେ।
Verse 19
स्वर्गखंडं समाधीत्य नानाभोगान्समश्नुते । अंतःपुरगनारीणां सुखसुप्तः प्रबुध्यते
ସ୍ୱର୍ଗଖଣ୍ଡ ଅଧ୍ୟୟନ କରି ମନୁଷ୍ୟ ନାନାପ୍ରକାର ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରେ; ଯେପରି ଅନ୍ତଃପୁରର ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୁଖନିଦ୍ରାରୁ ଜାଗିଥିବା ପୁରୁଷ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ, ସେପରି ସେ ପ୍ରବୁଦ୍ଧ ହୁଏ।
Verse 20
किंकिणीरवसन्नादैस्तथा मधुरभाषणैः । इंद्रस्यार्धासनं भुंक्ते इंद्रलोके वसेच्चिरम्
କିଙ୍କିଣୀର ଝଙ୍କାର ନାଦ ଓ ମଧୁର ଭାଷଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅର୍ଧାସନ ଉପଭୋଗ କରେ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକରେ ଦୀର୍ଘକାଳ ବସେ।
Verse 21
ततः सूर्यस्य भवनं चंद्रलोकं ततो व्रजेत् । सप्तर्षिभवने भोगान्भुक्त्वा याति ततो ध्रुवम्
ତାପରେ ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଭବନକୁ ଯାଏ, ତଦନନ୍ତରେ ଚନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ଗମନ କରେ; ସପ୍ତର୍ଷିଙ୍କ ଭବନରେ ଦିବ୍ୟ ଭୋଗ ଭୁଞ୍ଜି, ପରେ ଧ୍ରୁବଲୋକକୁ ଯାଏ।
Verse 22
ततश्च ब्रह्मणो लोकं प्राप्य तेजोमयं वपुः । तत्रैव ज्ञानमासाद्य निर्वाणं परमृच्छति
ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ସେ ତେଜୋମୟ ଦେହ ଲାଭ କରେ; ସେଠାରେଇ ସତ୍ୟଜ୍ଞାନ ପାଇ ଶେଷରେ ପରମ ନିର୍ବାଣ—ମୋକ୍ଷ—କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
Verse 23
सद्भिः सह वसेद्धीमान्सत्तीर्थे स्नानमाचरेत् । कुर्यादेव सदालापं सच्छास्त्रं शृणुयान्नरः
ବୁଦ୍ଧିମାନ ନର ସଜ୍ଜନଙ୍କ ସହ ବସୁ, ସତ୍ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରୁ, ସଦା ମଙ୍ଗଳ ଆଲାପ କରୁ ଏବଂ ସତ୍ଶାସ୍ତ୍ର ଶୁଣୁ।
Verse 24
तत्र पाद्मं महाशास्त्रं सर्वाम्नायफलप्रदम् । स्वर्गखंडं च तन्मध्ये महापुण्यफलप्रदम्
ସେଠାରେ ପଦ୍ମପୁରାଣ ମହାଶାସ୍ତ୍ର, ଯାହା ସମସ୍ତ ଆମ୍ନାୟର ଫଳ ଦେଇଥାଏ; ତାହାର ମଧ୍ୟରେ ସ୍ୱର୍ଗଖଣ୍ଡ ବିଶେଷରେ ମହାପୁଣ୍ୟଫଳଦାୟକ।
Verse 25
भजध्वं गोविंदं नमत हरिमेकं सुरवरं गमिष्यध्वं लोकानतिविमलभोगानतितराम् । शृणुध्वं हे लोका वदत हरिनामैकमतुलं यदीच्छावीचीनां सुखतरणमिष्टानि लभत
ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଭଜ; ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏକମାତ୍ର ହରିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କର। ତୁମେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିର୍ମଳ ଓ ଅତି ସମୃଦ୍ଧ ଭୋଗସହିତ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ। ହେ ଲୋକମାନେ, ଶୁଣ—ହରିଙ୍କ ଅତୁଲ ଏକ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କର; ଯଦି ଇଚ୍ଛା-ତରଙ୍ଗକୁ ସୁଖେ ପାର ହେବାକୁ ଚାହ, ତେବେ ଇଷ୍ଟଫଳ ଲଭିବ।
Verse 62
इति श्रीपाद्मे महापुराणे स्वर्गखंडे द्विषष्टितमोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପାଦ୍ମ ମହାପୁରାଣର ସ୍ୱର୍ଗଖଣ୍ଡରେ ଦ୍ୱିଷଷ୍ଟିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।