
Description of Uttara-Kuru and the Meru-Flank Regions (Bhadrāśva, Sudarśana Jambū, Solar Attendants)
ଋଷିମାନଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ସୂତ ମେରୁପର୍ବତର ଉତ୍ତର ପାର୍ଶ୍ୱର ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। ସେଠାରେ ଉତ୍ତର-କୁରୁ ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ ପବିତ୍ର ଭୂମି; ସୁଗନ୍ଧିତ ଓ ସଦା ପୁଷ୍ପିତ ବୃକ୍ଷରେ ଶୋଭିତ। ‘କ୍ଷୀରିଣ’ ନାମକ ଇଚ୍ଛାପୂରକ ବୃକ୍ଷରୁ ଅମୃତସମ ଦୁଧ ଝରେ, ଏବଂ ସେଠାରୁ ବସ୍ତ୍ର, ଆଭୂଷଣ ଆଦି ମନୋବାଞ୍ଛିତ ପଦାର୍ଥ ମିଳେ। ଏଠାରେ କର୍ମଫଳ ଓ ମାନବଜନ୍ମର ସମ୍ବନ୍ଧ କୁହାଯାଇଛି—ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରୁ ପତିତ କେତେକ ଜୀବ ଉତ୍ତର-କୁରୁରେ ସୁନ୍ଦର, କୁଳୀନ ମନୁଷ୍ୟ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେନ୍ତି; ସେମାନେ ଯୁଗଳରୂପେ ସମନ୍ୱୟରେ ବସନ୍ତି, ରୋଗରହିତ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ନିତ୍ୟଯୌବନୀ ହୁଅନ୍ତି। ଭଦ୍ରାଶ୍ୱର ଭଦ୍ରାଶାଳ ବନରେ କଳା ଆମ୍ବର ରସ ପାନ କଲେ ଯୌବନ କ୍ଷୟ ହୁଏନାହିଁ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ନୀଳ ଓ ନିଷଧ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟରେ ମହା ସୁଦର୍ଶନ ଜମ୍ବୁ ବୃକ୍ଷ ଅବସ୍ଥିତ ବୋଲି ଏବଂ ତାହାରୁ ‘ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପ’ ନାମ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି। ଶେଷରେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକରୁ ପତିତ କେତେକ ଜନ ବ୍ରହ୍ମଘୋଷକ ହୋଇ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପରିଚାରକ ହୁଅନ୍ତି; ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟତାପର ପ୍ରଭାବରେ ପରେ ଚନ୍ଦ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି—ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ଦୃଶ୍ୟରେ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହୁଏ।
Verse 1
ऋषय ऊचुः । मेरोरथोत्तरं पश्चात्पूर्वमाचक्ष्व सूततः । निखिलेन महाबुद्ध माल्यवंतं च पर्वतम्
ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ହେ ସୂତ, ମେରୁର ଉତ୍ତରଭାଗ ସହିତ ପଶ୍ଚିମ ଓ ପୂର୍ବ ଦିଗର ବିବରଣୀକୁ କ୍ରମେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହ। ହେ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, ମାଲ୍ୟବାନ୍ ନାମକ ପର୍ବତକୁ ମଧ୍ୟ ନିଖିଳ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କର।
Verse 2
सूत उवाच । दक्षिणेन तु नीलस्य मेरोः पार्श्वे तथोत्तरे । उत्तराः कुरवो विप्राः पुण्याः सिद्धनिषेविताः
ସୂତ କହିଲେ—ନୀଳ ପର୍ବତର ଦକ୍ଷିଣେ ଏବଂ ମେରୁ ପର୍ବତର ଉତ୍ତର ପାର୍ଶ୍ୱରେ, ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ଉତ୍ତର କୁରୁମାନଙ୍କ ଦେଶ ଅଛି; ସେ ଅତି ପୁଣ୍ୟମୟ ଓ ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ।
Verse 3
तत्र वृक्षा मधुफला नित्यपुष्पफलोपगाः । पुष्पाणि च सुगंधीनि रसवंति फलानि च
ସେଠାରେ ବୃକ୍ଷମାନେ ମଧୁର ଫଳ ଧାରଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ସଦା ପୁଷ୍ପ-ଫଳରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ରହନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ପୁଷ୍ପ ସୁଗନ୍ଧିତ, ଫଳ ରସଭରା।
Verse 4
इति श्रीपाद्मे महापुराणे स्वर्गखंडे चतुर्थोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀ ପଦ୍ମ ମହାପୁରାଣର ସ୍ୱର୍ଗଖଣ୍ଡର ଚତୁର୍ଥ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
Verse 5
प्रक्षरंति सदा क्षीरं तत्र सर्वेऽमृतोपमम् । वस्त्राणि च प्रसूयंते फलेष्वाभरणानि च
ସେଠାରେ ସେ ସମସ୍ତ ବୃକ୍ଷ ସଦା ଅମୃତସମ କ୍ଷୀର ଝରାନ୍ତି। ସେଠାରେ ବସ୍ତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ଏବଂ ଫଳରେ ଆଭୂଷଣମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକଟ ହୁଅନ୍ତି।
Verse 6
सर्वा मणिमयी भूमिः सूक्ष्मकांचनवालुका । सर्वर्तुसुखसंस्पर्शा निष्फलाश्च तपोधनाः
ସେଠାର ସମଗ୍ର ଭୂମି ମଣିମୟ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ବାଲୁକାରେ ଯୁକ୍ତ; ସମସ୍ତ ଋତୁରେ ସୁଖଦ ସ୍ପର୍ଶ ଦେଉଛି। ତଥାପି, ହେ ତପୋଧନମାନେ, ସେଠାର ବୃକ୍ଷମାନେ ନିଷ୍ଫଳ।
Verse 7
देवलोकच्युताः सर्वे जायंते तत्र मानवाः । शुक्लाभिजनसंपन्नाः सर्वसुप्रियदर्शनाः
ସେଠାରେ ଦେବଲୋକରୁ ଚ୍ୟୁତ ସମସ୍ତେ ମାନବରୂପେ ଜନ୍ମ ନେନ୍ତି—ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଉଚ୍ଚ କୁଳବଂଶସମ୍ପନ୍ନ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ଲାଗୁଥିବା ଦର୍ଶନରୂପ ଯୁକ୍ତ।
Verse 8
मिथुनानि च जायंते स्त्रियश्चाप्सरसोपमाः । तेषां ते क्षीरिणां क्षीरं पिबंत्यमृतसंनिभम्
ସେଠାରେ ଯୁଗଳ ଜନ୍ମ ନେଉଛି, ନାରୀମାନେ ଅପ୍ସରାସମାନ; ସେହି କ୍ଷୀରିଣ ସତ୍ତ୍ୱମାନେ ନିଜ କ୍ଷୀର ପାନ କରନ୍ତି, ଯାହା ଅମୃତସଦୃଶ।
Verse 9
मिथुनं जायते काले समंताच्च प्रवर्द्धते । तुल्यरूपगुणोपेतं समवेशं तथैव च
ଯଥାକାଳେ ଏକ ଯୁଗଳ ଜନ୍ମ ନେଇ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ; ସମାନ ରୂପ ଓ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ସମରସ ଏକତାରେ ରହେ।
Verse 10
एकमेवानुरूपं च चक्रवाकसमं द्विजाः । निरामयाश्च ते लोका नित्यं मुदितमानसाः
ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସେହି ଲୋକଗୁଡ଼ିକ ଏକେ ଅନୁରୂପତାର, ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ-ଯୁଗଳ ସମାନ; ସେମାନେ ନିରାମୟ, ଏବଂ ସେଠାର ନିବାସୀମାନେ ନିତ୍ୟ ପ୍ରସନ୍ନଚିତ୍ତ।
Verse 11
दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च । जीवंति ते महाभागा न चान्योन्यं जहत्युत
ସେହି ମହାଭାଗ୍ୟବାନମାନେ ଦଶହଜାର ବର୍ଷ ଏବଂ ଆଉ ଦଶ-ଦଶ ବର୍ଷର ଶତକାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବନ୍ତ ରହନ୍ତି; ଏବଂ ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ କେବେ ଛାଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ।
Verse 12
भारुंडा नाम शकुनास्तीक्ष्णतुंडा महाबलाः । तान्निर्हरंतीहमृतान्दरीषु प्रक्षिपंति च
ଏଠାରେ ‘ଭାରୁଣ୍ଡ’ ନାମକ ପକ୍ଷୀ ଅଛନ୍ତି—ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଠୁଣ୍ଟ ଓ ମହାବଳଶାଳୀ। ସେମାନେ ଏଠାର ମୃତଦେହକୁ ଉଠାଇ ନେଇ ପର୍ବତ-ଗୁହାରେ ନିକ୍ଷେପ କରନ୍ତି।
Verse 13
उत्तराःकुरवो विप्रा व्याख्यातास्ते समासतः । मेरुपार्श्वमहं पूर्वं प्रवक्ष्यामि यथातथम्
ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ଉତ୍ତର-କୁରୁମାନଙ୍କ ବିଷୟ ତୁମମାନଙ୍କୁ ସଂକ୍ଷେପରେ କୁହାଯାଇଛି। ଏବେ ମୁଁ ପ୍ରଥମେ ମେରୁପର୍ବତର ପାର୍ଶ୍ୱଦେଶକୁ ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି।
Verse 14
तस्य मूर्द्धाभिषेकस्तु भद्राश्वस्य तपोधनाः । भद्रशालवनं यत्र कालाम्राश्च महाद्रुमाः
ହେ ତପୋଧନ ଋଷିମାନେ, ସେଠାରେ ଭଦ୍ରାଶ୍ୱଙ୍କ ମୂର୍ଧାଭିଷେକ ହୋଇଥିଲା—ଭଦ୍ରଶାଳ ବନରେ, ଯେଉଁଠାରେ କାଳାମ୍ରର ମହାବୃକ୍ଷମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
Verse 15
कालाम्रास्तु महाभागा नित्यंपुष्पफलाः शुभाः । द्रुमाश्च योजनोत्सेधाः सिद्धचारणसेविताः
ସେଇ ଶୁଭ, ମହାଭାଗ କାଳାମ୍ର (ଆମ୍ବ) ବୃକ୍ଷମାନେ ସଦା ପୁଷ୍ପ-ଫଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ଅନ୍ୟ ବୃକ୍ଷମାନେ ମଧ୍ୟ ଏକ ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚ, ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ।
Verse 16
तत्र ते पुरुषाः श्वेतास्तेजोयुक्तमहाबलाः । स्त्रियः कुमुदवर्णाश्च सुंदर्यः प्रियदर्शनाः
ସେଠାରେ ପୁରୁଷମାନେ ଶ୍ୱେତ-ଦୀପ୍ତିମାନ, ତେଜଯୁକ୍ତ ଓ ମହାବଳଶାଳୀ ଥିଲେ; ନାରୀମାନେ କୁମୁଦ-ସଦୃଶ ଶ୍ୱେତବର୍ଣ୍ଣ, ସୁନ୍ଦରୀ ଓ ପ୍ରିୟଦର୍ଶନା ଥିଲେ।
Verse 17
चंद्रवर्णाश्चतुर्वर्णाः पूर्णचंद्रनिभाननाः । चंद्रशीतलगात्राश्च नृत्यगीतविशारदाः
ସେମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରବର୍ଣ୍ଣ, ଚତୁର୍ବର୍ଣ୍ଣର, ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ରସଦୃଶ ମୁଖବିଶିଷ୍ଟ ଥିଲେ। ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣସମ ଶୀତଳ ଦେହ ଥିଲା ଏବଂ ନୃତ୍ୟ-ଗୀତରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ।
Verse 18
दशवर्षसहस्राणि तत्रायुर्द्विजसत्तमाः । कालाम्ररसपीतास्ते नित्यं संस्थितयौवनाः
ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ! ସେଠାରେ ଆୟୁ ଦଶ ସହସ୍ର ବର୍ଷ। କାଳାମ୍ରରସ ପାନ କରି ସେମାନେ ସଦା ସ୍ଥିର ଯୌବନରେ ରହନ୍ତି।
Verse 19
दक्षिणेन तु नीलस्य निषधस्योत्तरेण तु । सुदर्शनो नाम महान्जंबूवृक्षः सनातनः
ନୀଳ ପର୍ବତର ଦକ୍ଷିଣେ ଏବଂ ନିଷଧର ଉତ୍ତରେ ‘ସୁଦର୍ଶନ’ ନାମକ ମହାନ୍ ସନାତନ ଜମ୍ବୁବୃକ୍ଷ ଅବସ୍ଥିତ।
Verse 20
सर्वकामफलः पुण्यः सिद्धचारणसेवितः । तस्य नाम्ना समाख्यातो जंबूद्वीपः सनातनः
ଏହା ପୁଣ୍ୟମୟ, ସମସ୍ତ କାମନାର ଫଳଦାତା, ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ; ତାହାର ନାମରୁ ଏହି ସନାତନ ‘ଜମ୍ବୂଦ୍ୱୀପ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
Verse 21
योजनानां सहस्रं च शतं च द्विजसत्तमाः । तथा माल्यवतः शृंगे पूर्वे पूर्वानुगांतकाः
ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ! (ଏହାର ପରିମାଣ) ଏକ ସହସ୍ର ଏବଂ ଏକ ଶତ ଯୋଜନ। ଏହିପରି ମାଲ୍ୟବତ ପର୍ବତର ପୂର୍ବ ଶୃଙ୍ଗରେ, ପୂର୍ବ ଦିଗରେ, ସେମାନେ କ୍ରମକ୍ରମେ ଏକ ପରେ ଏକ ଅବସ୍ଥିତ।
Verse 22
योजनानां सहस्राणि पंचाशन्माल्यवान्द्विजाः । महारजतसंकाशा जायंते तत्र मानवाः
ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ! ସେଠାରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ପଞ୍ଚାଶ ସହସ୍ର ଯୋଜନ ବିସ୍ତୃତ ମାଳାଧାରୀ, ମହା ରଜତସଦୃଶ କାନ୍ତିରେ ଦୀପ୍ତ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେନ୍ତି।
Verse 23
ब्रह्मलोकच्युताः सर्वे सर्वे च ब्रह्मवादिनः । तपस्तप्यंति ते दिव्यं भवंति ह्यूर्ध्वरेतसः
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକରୁ ଚ୍ୟୁତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମବାଦୀ। ସେମାନେ ଦିବ୍ୟ ତପ କରନ୍ତି ଏବଂ ଊର୍ଧ୍ୱରେତସ୍ (ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟନିଷ୍ଠ) ହୁଅନ୍ତି।
Verse 24
रक्षणार्थं तु भूतानां प्रविशंति दिवाकरम् । षष्टिस्तानि सहस्राणि षष्टिरेव शतानि च
ଜୀବମାନଙ୍କ ରକ୍ଷାର୍ଥେ ସେମାନେ ଦିବାକର (ସୂର୍ଯ୍ୟ) ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଷଷ୍ଟି ସହସ୍ର ଓ ଷଷ୍ଟି ଶତ (ଅର୍ଥାତ୍ ୬୦,୬୦୦) ଅଟେ।
Verse 25
अरुणस्याग्रतो यांति परिवार्य दिवाकरम् । षष्टिवर्षसहस्राणि षष्टिरेव शतानि च
ସେମାନେ ଅରୁଣଙ୍କ ଅଗ୍ରେ ଥାଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କୁ ପରିବାରି ଆଗେଇ ଯାଆନ୍ତି—ଷଷ୍ଟି ସହସ୍ର ବର୍ଷ, ଏବଂ ତାହା ସହ ଆଉ ଷଷ୍ଟି ଶତ ବର୍ଷ।
Verse 26
आदित्यतापतप्तास्ते विशंति शशिमंडलम्
ଆଦିତ୍ୟର ତାପରେ ତପ୍ତ ହୋଇ ସେମାନେ ଶଶିମଣ୍ଡଳ (ଚନ୍ଦ୍ରମଣ୍ଡଳ) ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।