Adhyaya 37

Verse 1

नारद उवाच । अन्यानि च महाराज तीर्थानि पावनानि तु । वाराणस्यां स्थितानीह संशृणुष्व युधिष्ठिर

ନାରଦ କହିଲେ—ହେ ମହାରାଜ, ବାରାଣସୀରେ ଏଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି; ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣ।

Verse 2

प्रयागादधिकं तीर्थं प्रयागं परमं शुभम् । विश्वरूपं तथा तीर्थं तालतीर्थमनुत्तमम्

ପ୍ରୟାଗଠାରୁ ଅଧିକ ତୀର୍ଥ କିଛି ନାହିଁ; ପ୍ରୟାଗ ପରମ ଶୁଭ। ତଥା ବିଶ୍ୱରୂପ ତୀର୍ଥ ଓ ତାଳତୀର୍ଥ ଅନୁତ୍ତମ।

Verse 3

आकाशाख्यं महातीर्थं तीर्थं चैवार्षभं परम् । सुनीलं च महातीर्थं गौरीतीर्थमनुत्तमम्

ଆକାଶାଖ୍ୟ ମହାତୀର୍ଥ ଅଛି; ଏବଂ ଆର୍ଷଭ ନାମକ ପରମ ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ସୁନୀଳ ମହାତୀର୍ଥ, ଗୌରୀତୀର୍ଥ ଅନୁତ୍ତମ।

Verse 4

प्राजापत्यं तथा तीर्थं स्वर्गद्वारं तथैव च । जंबुकेश्वरमित्युक्तं धर्माख्यं तीर्थमुत्तमम्

ପ୍ରାଜାପତ୍ୟ ନାମକ ସେହି ତୀର୍ଥ ‘ସ୍ୱର୍ଗଦ୍ୱାର’ ବୋଲି ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ। ଏହାକୁ ‘ଜମ୍ବୁକେଶ୍ୱର’ କୁହାଯାଏ; ‘ଧର୍ମ’ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ ଏହା ଉତ୍ତମ ତୀର୍ଥ।

Verse 5

गयातीर्थं परं तीर्थं तीर्थं चैव महानदी । नारायणपरं तीर्थं वायुतीर्थमनुत्तमम्

ଗୟାତୀର୍ଥ ପରମ ତୀର୍ଥ; ମହାନଦୀ ମଧ୍ୟ ତୀର୍ଥସ୍ୱରୂପ। ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ତୀର୍ଥ ଅଛି; ବାୟୁତୀର୍ଥ ଅନୁତ୍ତମ।

Verse 6

ज्ञानतीर्थं परं गुह्यं वाराहं तीर्थमुत्तमम् । यमतीर्थं यथापुण्यं तीर्थं संमूर्तिकं शुभम्

ଜ୍ଞାନତୀର୍ଥ ପରମ ଗୁହ୍ୟ; ବରାହ-ତୀର୍ଥ ସର୍ବୋତ୍ତମ ତୀର୍ଥ। ଯମ-ତୀର୍ଥ ତଦନୁରୂପ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ, ଏବଂ ସଂମୂର୍ତ୍ତିକ-ତୀର୍ଥ ମଙ୍ଗଳମୟ।

Verse 7

अग्नितीर्थं महाराज कलशेश्वरमुत्तमम् । नागतीर्थं सोमतीर्थं सूर्यतीर्थं तथैव च

ହେ ମହାରାଜ! ଅଗ୍ନି-ତୀର୍ଥ, ଉତ୍ତମ କଳଶେଶ୍ୱର, ନାଗ-ତୀର୍ଥ, ସୋମ-ତୀର୍ଥ ଏବଂ ସେହିପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ-ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଅଛି।

Verse 8

पर्वताख्यं महागुह्यं मणिकर्ण्यमनुत्तमम् । घटोत्कचं तीर्थवरं श्रीतीर्थं च पितामहम्

([ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି]) ପର୍ବତାଖ୍ୟ ମହାଗୁହ୍ୟ ତୀର୍ଥ, ଅନୁତ୍ତମ ମଣିକର୍ଣ୍ଣୀ, ତୀର୍ଥବର ଘଟୋତ୍କଚ, ଏବଂ ଶ୍ରୀତୀର୍ଥ ଓ ପିତାମହ ତୀର୍ଥ।

Verse 9

गंगातीर्थं तु देवेशं ययातेस्तीर्थमुत्तमम् । कापिलं चैव सोमेशं ब्रह्मतीर्थमनुत्तमम्

(ସେଠାରେ) ଗଙ୍ଗା-ତୀର୍ଥ ଓ ଦେବେଶ; ଯୟାତିଙ୍କ ଉତ୍ତମ ତୀର୍ଥ; ଏବଂ କାପିଲା ତୀର୍ଥ ଓ ସୋମେଶ; ସହିତ ଅନୁତ୍ତମ ବ୍ରହ୍ମତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଅଛି।

Verse 10

तत्र लिंगं पुराणीयं स्थातुं ब्रह्मा यथागतः । तदानीं स्थापयामास विष्णुस्तल्लिंगमैश्वरम्

ସେଠାରେ ପୁରାତନ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନା ପାଇଁ ବିଧିଅନୁସାରେ ବ୍ରହ୍ମା ଆସିଲେ। ସେହି ସମୟରେ ବିଷ୍ଣୁ ସେଇ ଦିବ୍ୟ, ଐଶ୍ୱର୍ୟମୟ ଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ଥାପନ କଲେ।

Verse 11

तत्र स्नात्वा समागम्य ब्रह्मा प्रोवाच तं हरिम् । मयानीतमिदं लिंगं कस्मात्स्थापितवानसि

ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ସମୀପକୁ ଆସି ବ୍ରହ୍ମା ହରିଙ୍କୁ କହିଲେ— “ଏହି ଲିଙ୍ଗ ମୁଁ ଆଣିଥିଲି; ତୁମେ କାହିଁକି ଏହାକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲ?”

Verse 12

तमाह विष्णुस्त्वत्तोऽपि रुद्रे भक्तिर्दृढा मम । तस्मात्प्रतिष्ठितं लिगं नाम्ना तव भविष्यति

ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ— “ହେ ରୁଦ୍ର! ତୁମଠାରୁ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପ୍ରତି ମୋର ଭକ୍ତି ଅଧିକ ଦୃଢ; ତେଣୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଏହି ଲିଙ୍ଗ ତୁମ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ।”

Verse 13

भूतेश्वरं तथा तीर्थं तीर्थं धर्मसमुद्भवम् । गंधर्वतीर्थं सुशुभं वाह्नेयं तीर्थमुत्तमम्

ତଦ୍ରୂପେ ଭୂତେଶ୍ୱର ତୀର୍ଥ, ଧର୍ମସମୁଦ୍ଭବ ତୀର୍ଥ, ସୁଶୋଭିତ ଗନ୍ଧର୍ବ-ତୀର୍ଥ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ବାହ୍ନେୟ ତୀର୍ଥ (ଅଛି)।

Verse 14

दौर्वासिकं व्योमतीर्थं चंद्रतीर्थं युधिष्ठिर । चिंतांगदेश्वरं तीर्थं पुण्यं विद्याधरेश्वरम्

ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର! ଦୌର୍ବାସିକ, ବ୍ୟୋମ-ତୀର୍ଥ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର-ତୀର୍ଥ; ଏବଂ ପୁଣ୍ୟମୟ ଚିନ୍ତାଙ୍ଗଦେଶ୍ୱର ତୀର୍ଥ ସହିତ ବିଦ୍ୟାଧରେଶ୍ୱର (ଅଛି)।

Verse 15

केदारतीर्थमुग्राख्यं कालंजरमनुत्तमम् । सारस्वतं प्रभासं च रुद्रकर्णह्रदं शुभम्

ଉଗ୍ର ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କେଦାର-ତୀର୍ଥ, ଅନୁତ୍ତମ କାଳଞ୍ଜର; ସାରସ୍ୱତ ଓ ପ୍ରଭାସ; ଏବଂ ଶୁଭ ରୁଦ୍ରକର୍ଣ୍ଣ ହ୍ରଦ (ଅଛି)।

Verse 16

कोकिलाख्यं महातीर्थं तीर्थं चैव महालयम् । हिरण्यगर्भं गोप्रेक्षं तीर्थं चैवमनुत्तमम्

କୋକିଲାଖ୍ୟ ନାମକ ମହାତୀର୍ଥ ଅଛି, ଏବଂ ମହାଲୟ ନାମକ ପବିତ୍ର ଧାମ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ ଓ ଗୋପ୍ରେକ୍ଷ—ଏହାମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନୁତ୍ତମ ତୀର୍ଥ।

Verse 17

उपशांतं शिवं चैव व्याघ्रेश्वरमनुत्तमम् । त्रिलोचनं महातीर्थं लोकार्कं चोत्तराह्वयम्

ଉପଶାନ୍ତ, ଶିବ, ଅନୁତ୍ତମ ବ୍ୟାଘ୍ରେଶ୍ୱର, ତ୍ରିଲୋଚନ, ମହାତୀର୍ଥ, ଲୋକାର୍କ ଏବଂ ‘ଉତ୍ତର’ ନାମକ ତୀର୍ଥ—ଏହାମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଅଛନ୍ତି।

Verse 18

कपालमोचनं तीर्थं ब्रह्महत्याविनाशनम् । शुक्रेश्वरं महापुण्यमानंदपुरमुत्तमम्

କପାଳମୋଚନ ଏମିତି ତୀର୍ଥ, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ପାପକୁ ନାଶ କରେ। ଶୁକ୍ରେଶ୍ୱର ଓ ଉତ୍ତମ ଆନନ୍ଦପୁର—ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁଣ୍ୟପ୍ରଦ।

Verse 19

एवमादीनि तीर्थानि वाराणस्यां स्थितानि वै । न शक्यं विस्तराद्वक्तुं कल्पकोटिशतैरपि

ଏପରି ଅନେକ ତୀର୍ଥ ବାରାଣସୀରେ ନିଶ୍ଚୟ ଅବସ୍ଥିତ। କୋଟି କୋଟି କଳ୍ପରେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ବିସ୍ତାରରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିହେବ ନାହିଁ।

Verse 37

इति श्रीपाद्मे महापुराणे स्वर्गखंडे वाराणसीमाहात्म्ये सप्तत्रिंशोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମ ମହାପୁରାଣର ସ୍ୱର୍ଗଖଣ୍ଡରେ ‘ବାରାଣସୀମାହାତ୍ମ୍ୟ’ ନାମକ ସତତ୍ରିଂଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।