Adhyaya 78

Verse 1

वैशम्पायन उवाच । भगवंस्त्वत्प्रसादाच्च श्रुतं मे पावनं व्रतं । अपरं श्रोतुमिच्छामि ब्रध्नस्य च प्रियं च यत्

ବୈଶମ୍ପାୟନ କହିଲେ—ହେ ଭଗବନ୍! ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରସାଦରୁ ମୁଁ ସେହି ପାବନ ବ୍ରତ ଶୁଣିଲି। ଏବେ ଆଉ ଏକଥା ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି—ବ୍ରଧ୍ନ (ସୂର୍ଯ୍ୟ)ଙ୍କୁ ଯାହା ପ୍ରିୟ, ସେହି କଥା।

Verse 2

व्यास उवाच । कैलासशिखरे रम्ये सुखासीनं महेश्वरं । प्रणम्य शिरसा भूमौ स्कंदो वचनमब्रवीत्

ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ରମ୍ୟ କୈଲାସ ଶିଖରରେ ସୁଖାସୀନ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍କନ୍ଦ ଶିର ଭୂମିରେ ରଖି ପ୍ରଣାମ କରି, ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 3

अर्काङ्गाख्यविधिस्त्वत्तो मयैवं विस्तराच्छ्रुतः । वारादेर्यत्फलं नाथ श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः

ହେ ନାଥ! ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ମୁଁ ‘ଅର୍କାଙ୍ଗ’ ନାମକ ବିଧିକୁ ବିସ୍ତାରରେ ଶୁଣିଛି। ଏବେ ବାର ଆଦି ବ୍ରତମାନଙ୍କର ଯଥାର୍ଥ ଫଳ ତତ୍ତ୍ୱତଃ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।

Verse 4

ईश्वर उवाच । रक्तपुष्पै रवेर्वारे त्वर्घ्यं दद्याद्व्रती नरः । नक्ताहारं हविष्यान्नं कृत्वा स्वर्गान्न हीयते

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ରବିବାରେ ବ୍ରତୀ ପୁରୁଷ ରକ୍ତପୁଷ୍ପ ସହିତ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଉ। ନକ୍ତାହାର କରି ହବିଷ୍ୟାନ୍ନ ଭୋଜନ କଲେ ସେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଚ୍ୟୁତ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 5

सप्तम्याश्च सदाचारं सर्वमेवार्कवासरे । कुर्वतः प्रीतिमाप्नोति सगणः परमेश्वरः

ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ—ବିଶେଷକରି ଯେତେବେଳେ ତାହା ଅର୍କବାର (ରବିବାର) ହୁଏ—ଯେ ସମସ୍ତ ସଦାଚାର ପାଳନ କରେ, ତାହାପ୍ରତି ପରମେଶ୍ୱର ଗଣସହିତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 6

शूरस्य सदृशं याति तिथिवारस्य पालनात् । एकेन गाणपत्यस्य यावत्सूरो नभस्तले

ତିଥି ଓ ବାରକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପାଳନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଶୂରଙ୍କ ସଦୃଶ ପଦ ପାଏ। ଏକଥର ଗାଣପତ୍ୟ ବ୍ରତ କଲେ, ଆକାଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେତେଦିନ ରହେ ସେତେଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେହି ପୁଣ୍ୟ ଟିକି ରହେ।

Verse 7

सर्वकामप्रदं पुण्यमैश्वर्यं रोगनाशनम् । स्वर्गदं मोक्षदं पुण्यं रवेर्वारे व्रतं हितम्

ରବିବାରର ବ୍ରତ ହିତକର ଓ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ। ଏହା ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ କରେ, ଐଶ୍ୱର୍ୟ ଦିଏ, ରୋଗ ନାଶ କରେ, ସ୍ୱର୍ଗ ଦିଏ ଏବଂ ମୋକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରେ।

Verse 8

रविवारेण संक्रांत्या सप्तम्या तद्दिने शिवे । व्रतपूजादिकं चाप्यं सर्वं चाक्षयतां व्रजेत्

ରବିବାରେ ସଂକ୍ରାନ୍ତି ପଡ଼ି ଏବଂ ସେହି ଶିବସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଦିନରେ ସପ୍ତମୀ ହେଲେ, ବ୍ରତ, ପୂଜା ଆଦି ସମସ୍ତ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଅକ୍ଷୟ ଫଳଦାୟକ ହୁଏ।

Verse 9

आदित्यवासरे शुभ्रे ग्रहाधिपप्रपूजनम् । प्राणादहतवक्त्रेण निःसार्य मंडले न्यसेत्

ଶୁଭ ରବିବାରେ ଗ୍ରହାଧିପ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବ। ପ୍ରାଣାୟାମରେ ମୁଖ ଶୁଦ୍ଧ କରି, ଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି (ମନ୍ତ୍ରଶକ୍ତିକୁ) ମଣ୍ଡଳରେ ନ୍ୟାସ କରିବ।

Verse 10

द्विभुजं रक्तपद्मस्थं सुगलं रक्तवाससं । सर्वरक्ताभरणं ध्यात्वा हस्ताभ्यां पुष्पं विधृतसंघ्रायैशान्यां क्षिपेत्

ଦ୍ୱିଭୁଜ, ରକ୍ତପଦ୍ମାସୀନ, ସୁନ୍ଦରାଙ୍ଗ, ରକ୍ତବସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରକ୍ତାଭରଣଭୂଷିତ ଦେବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ଉଭୟ ହାତରେ ପୁଷ୍ପ ଧରି ତାହା ଘ୍ରାଣ କରି, ଈଶାନ (ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ) ଦିଗରେ ଅର୍ପଣ କରିବ।

Verse 11

आदित्याय विद्महे भास्कराय धीमहि । तन्नो भानुः प्रचोदयात्

ଆମେ ଆଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ଜାଣୁ, ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁ; ସେହି ଭାନୁ ଆମ ବୁଦ୍ଧିକୁ ପ୍ରେରିତ କରୁନ୍ତୁ।

Verse 12

ततो गुरूपदिष्टेन विधिना च विलेपनम् । विलेपनांते सद्धूपं धूपांते च प्रदीपकम्

ତାପରେ ଗୁରୁ ଉପଦେଶିତ ବିଧିଅନୁସାରେ ଅନୁଲେପନ କରିବ। ଅନୁଲେପନ ଶେଷେ ଉତ୍ତମ ଧୂପ ଅର୍ପଣ କରି, ଧୂପାନ୍ତେ ପ୍ରଦୀପ ସମର୍ପଣ କରିବ।

Verse 13

प्रदीपांते च नैवेद्यं ततो वारि निवेदयेत् । ततो जप्यं स्तुतिं मुद्रां नमस्कारं तु कारयेत्

ଦୀପାରାଧନାର ଶେଷରେ ନୈବେଦ୍ୟ ନିବେଦନ କରିବା, ପରେ ଜଳ ଅର୍ପଣ କରିବା। ତାପରେ ଜପ, ସ୍ତୁତି, ମୁଦ୍ରା କରି ଶେଷରେ ନମସ୍କାର କରିବା।

Verse 14

अंजलि प्रथमा मुद्रा द्वितीया धेनुका स्मृता । एवं यः पूजयेदर्कं रविसायुज्यमाव्रजेत्

ପ୍ରଥମ ମୁଦ୍ରା ‘ଅଞ୍ଜଳି’ ନାମେ ପରିଚିତ, ଦ୍ୱିତୀୟଟି ‘ଧେନୁକା’ ବୋଲି ସ୍ମୃତ। ଏଭଳି ଭାବେ ଯେ ଅର୍କ (ସୂର୍ଯ୍ୟ)ଙ୍କୁ ପୂଜେ, ସେ ରବି-ସାୟୁଜ୍ୟ ପାଏ।

Verse 15

मम ब्रह्मवधं घोरं कपालं करलग्नकम् । रवेस्तस्यप्रसादात्तु मुक्तं वाराणसीतटे

ଏହି ଘୋର କପାଳ—ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟାର ମୋର ଚିହ୍ନ—ମୋ ହାତକୁ ଲାଗି ରହିଥିଲା; କିନ୍ତୁ ରବିଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ବାରାଣସୀ ତଟରେ ତାହା ମୁକ୍ତ ହେଲା।

Verse 16

रवेः परतरं दैवं त्रैलोक्ये तु न विद्यते । यस्य प्रसादतो घोरान्मुक्तोहं गुरुकिल्बिषात्

ତ୍ରିଲୋକରେ ରବିଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ଦେବତା କେହି ନାହାନ୍ତି। ତାଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ମୁଁ ଗୁରୁ-ଅପରାଧର ଘୋର ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛି।

Verse 17

स्कंद उवाच । श्रुत्वा त्वत्तो गिरं नाथ विस्मयो मेऽभवत्प्रभो । त्वदन्योस्ति न को देवः कथं ब्रह्मवधं त्वयि

ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ—ହେ ନାଥ, ଆପଣଙ୍କ ମୁଖରୁ ଏହି ବାଣୀ ଶୁଣି, ହେ ପ୍ରଭୋ, ମୋତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ମୟ ହେଲା। ଆପଣ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦେବ ନାହାନ୍ତି; ତେବେ ଆପଣଙ୍କୁ ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟାର ପାପ କିପରି ଲାଗିପାରେ?

Verse 18

त्वं च ज्ञानीश्वरो योगी लोके भोक्ताऽक्षरोऽव्ययः । देवानां गुरुरेकस्त्वं व्याप्तरूपी महेश्वरः

ତୁମେ ଜ୍ଞାନୀଶ୍ୱର ଓ ଯୋଗୀ; ଲୋକରେ ତୁମେ ଭୋକ୍ତା—ଅକ୍ଷର, ଅବ୍ୟୟ। ଦେବମାନଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ଗୁରୁ ତୁମେ; ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ରୂପଧାରୀ ମହେଶ୍ୱର।

Verse 19

सर्वज्ञो वरदो नित्यं सर्वेषां प्राणिनां प्रभुः । दुष्कृतं ते कुतो नाथ तथा क्रोधो विशेषतः

ତୁମେ ସର୍ବଜ୍ଞ, ନିତ୍ୟ ବରଦାତା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପ୍ରଭୁ। ହେ ନାଥ, ତୁମରେ ଦୁଷ୍କୃତ୍ୟ କେମିତି ହେବ—ବିଶେଷକରି କ୍ରୋଧ କେମିତି?

Verse 20

शिव उवाच । लोकानां च हितार्थाय पृथग्भूता युगे युगे । सर्वं कुर्मो वयं पुत्र ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः

ଶିବ କହିଲେ—ଲୋକମାନଙ୍କ ହିତ ପାଇଁ ଆମେ ଯୁଗେ ଯୁଗେ ପୃଥକ୍ ରୂପ ଧାରଣ କରୁ। ହେ ପୁତ୍ର, ଆମେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ୍ୱର—ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ କରୁ।

Verse 21

नास्माकं बंधमोक्षौ च नाकार्यं कार्यमेव वा । तथा लोकस्य रक्षार्थं चरामो विधिपूर्वकम्

ଆମ ପାଇଁ ନ ବନ୍ଧନ ଅଛି, ନ ମୋକ୍ଷ; ନ ‘ଅକାର୍ଯ୍ୟ’ ନ ‘କାର୍ଯ୍ୟ’। ତଥାପି ଲୋକର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଆମେ ବିଧିଅନୁସାରେ ଚରଣ କରୁ।

Verse 22

सर्वं च परमं चैव सर्वविघ्नविनाशनम् । सर्वरोगप्रशमनं सर्वार्थप्रतिसाधकम्

ଏହା ସବୁକିଛି ଏବଂ ପରମ ମଧ୍ୟ; ଏହା ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନକୁ ନାଶ କରେ, ସମସ୍ତ ରୋଗକୁ ଶମନ କରେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅର୍ଥ-ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ସାଧନ କରେ।

Verse 23

एकोसौ बहुधा भूत्वा कालभेदादनिंदितः । मासे मासे तु तपति एको द्वादशतां व्रजेत्

ହେ ଅନିନ୍ଦିତେ! ସେ ଏକ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କାଳଭେଦରେ ବହୁରୂପ ହୁଏ। ମାସେ ମାସେ ସେଇ ଏକ ତପେ (ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ), ଏବଂ ସେଇ ଏକ ଦ୍ୱାଦଶ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 24

मित्रो मार्गशिरे मासि पौषे विष्णुः सनातनः । वरुणो माघमासे तु सूर्यो वै फाल्गुने तथा

ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସରେ ସେ ‘ମିତ୍ର’; ପୌଷରେ ସନାତନ ‘ବିଷ୍ଣୁ’। ମାଘରେ ‘ବରୁଣ’ ରୂପ, ଏବଂ ଫାଲ୍ଗୁନରେ ସେଇ ‘ସୂର୍ଯ୍ୟ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 25

चैत्रे मासि तपेद्भानुर्वैशाखे तापनः स्मृतः । ज्येष्ठमासे तपेदिंद्र आषाढे तपते रविः

ଚୈତ୍ର ମାସରେ ଭାନୁ ତପେ; ବୈଶାଖରେ ସେ ‘ତାପନ’ ବୋଲି ସ୍ମରଣୀୟ। ଜ୍ୟେଷ୍ଠରେ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ତପେ, ଏବଂ ଆଷାଢରେ ରବି ତୀବ୍ର ଭାବେ ଜ୍ୱଳେ।

Verse 26

गभस्तिः श्रावणे मासि यमो भाद्रपदे तथा । हिरण्यरेताश्वयुजि कार्तिके तु दिवाकरः

ଶ୍ରାବଣ ମାସରେ ସେ ‘ଗଭସ୍ତି’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଭାଦ୍ରପଦରେ ‘ଯମ’। ଆଶ୍ୱୟୁଜରେ ‘ହିରଣ୍ୟରେତା’, ଏବଂ କାର୍ତ୍ତିକରେ ‘ଦିବାକର’ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।

Verse 27

इत्येते द्वादशादित्या मासि मासि प्रकीर्तिताः । उरुरूपा महातेजा युगांतानलवर्चसः

ଏହିପରି ଏହି ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟ ମାସେ ମାସେ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତ—ବିଶାଳରୂପ, ମହାତେଜସ୍ବୀ, ଏବଂ ଯୁଗାନ୍ତ ଅଗ୍ନି ସମ ଦୀପ୍ତିମାନ।

Verse 28

य इदं पठते नित्यं तस्य पापं न विद्यते । न रोगो न च दारिद्र्यं नावमानो भवेत्क्वचित्

ଯେ ଏହାକୁ ନିତ୍ୟ ପଢ଼େ, ତାହାର ପାପ ରହେ ନାହିଁ। ନ ରୋଗ, ନ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ, ଏବଂ କେବେ ଅପମାନ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 29

अक्षयं लभते स्वर्गं सुखं राज्यं यशः क्रमात् । महामंत्रं प्रवक्ष्यामि सर्वप्रीतिकरं परम्

କ୍ରମେ ସେ ଅକ୍ଷୟ ସ୍ୱର୍ଗ, ସୁଖ, ରାଜ୍ୟ-ଐଶ୍ୱର୍ୟ ଓ ଯଶ ଲାଭ କରେ। ଏବେ ମୁଁ ସର୍ବପ୍ରୀତିକର ପରମ ମହାମନ୍ତ୍ର ଘୋଷଣା କରୁଛି।

Verse 30

ऊं नमः सहस्रबाहवे आदित्याय नमोनमः । नमस्ते पद्महस्ताय वरुणाय नमोनमः

ଓଁ—ସହସ୍ରବାହୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଆଦିତ୍ୟ (ସୂର୍ଯ୍ୟ)ଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର। ହେ ପଦ୍ମହସ୍ତ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ବରୁଣଦେବଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର।

Verse 31

नमस्तिमिरनाशाय श्रीसूर्याय नमोनमः । नमः सहस्रजिह्वाय भानवे च नमोनमः

ତିମିର ନାଶକ ଶ୍ରୀସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର। ସହସ୍ରଜିହ୍ୱ ଭାନୁ (ସୂର୍ଯ୍ୟ)ଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର।

Verse 32

त्वं च ब्रह्मा त्वं च विष्णू रुद्रस्त्वं च नमोनमः । त्वमग्निः सर्वभूतेषु वायुस्त्वं च नमोनमः

ଆପଣ ହିଁ ବ୍ରହ୍ମା, ଆପଣ ହିଁ ବିଷ୍ଣୁ, ଆପଣ ହିଁ ରୁଦ୍ର—ଆପଣଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର। ସମସ୍ତ ଭୂତରେ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଅଗ୍ନି ଆପଣ ହିଁ, ବାୟୁ ମଧ୍ୟ ଆପଣ ହିଁ—ଆପଣଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର।

Verse 33

सर्वगः सर्वभूतेषु नहि किंचित्त्वया विना । चराचरे जगत्यस्मिन्सर्वदेहे व्यवस्थितः

ତୁମେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ସମସ୍ତ ଭୂତରେ ବିରାଜିତ; ତୁମ ବିନା କିଛି ନାହିଁ। ଏହି ଚରାଚର ଜଗତରେ ତୁମେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେହରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।

Verse 34

इति जप्त्वा लभेत्कामं स्वर्गभोग्यादिकं क्रमात् । आदित्यो भास्करः सूर्यो अर्को भानुर्दिवाकरः

ଏପରି ଜପ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ କ୍ରମେ ସ୍ୱର୍ଗଭୋଗ ଆଦି ସହିତ କାମ୍ୟ ଫଳ ପାଏ। ସେ ଆଦିତ୍ୟ, ଭାସ୍କର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଅର୍କ, ଭାନୁ ଓ ଦିବାକର ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 35

सुवर्णरेता मित्रश्च पूषा त्वष्टा च ते दश । स्वयंभूस्तिमिराशश्च द्वादशः परिकीर्तितः

ସୁବର୍ଣ୍ଣରେତା, ମିତ୍ର, ପୂଷା ଓ ତ୍ୱଷ୍ଟା—ଏମାନେ ଦଶରେ ଗଣିତ; ଏବଂ ସ୍ୱୟଂଭୂ ଓ ତିମିରାଶ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖିତ—ଏପରି ଦ୍ୱାଦଶ ନାମ ଘୋଷିତ।

Verse 36

नामान्येतानि सूर्यस्य शुचिर्यस्तु पठेन्नरः । सर्वपापाच्च रोगाच्च मुक्तो याति परां गतिम्

ଯେ ନର ଶୁଚି ହୋଇ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଏହି ନାମଗୁଡ଼ିକ ପଢ଼େ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପ ଓ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ପରମ ଗତି ପାଏ।

Verse 37

पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि भास्करस्य महात्मनः । रक्ताख्याये रक्तनिभास्सिंदूरारुणविग्रहाः

ପୁନର୍ବାର ମୁଁ ମହାତ୍ମା ଭାସ୍କରଙ୍କ ବିଷୟରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ବୃତ୍ତାନ୍ତ କହିବି। ‘ରକ୍ତ’ ନାମକ ଆଖ୍ୟାନରେ ସେ ସିନ୍ଦୂର-ଅରୁଣ, ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଦେହଧାରୀ ଭାବେ ପ୍ରକାଶିତ।

Verse 38

यानि नामानि मुख्यानि तच्छृणुष्व षडानन । तपनस्तापनश्चैव कर्त्ता हर्त्ता ग्रहेश्वरः

ହେ ଷଡାନନ! ମୁଖ୍ୟ ନାମଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣ—ତପନ, ତାପନ, ଏବଂ କର୍ତ୍ତା (କରୁଥିବା), ହର୍ତ୍ତା (ହରଣକାରୀ), ଗ୍ରହେଶ୍ୱର (ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ନାଥ)।

Verse 39

लोकसाक्षी त्रिलोकेषु व्योमाधिपो दिवाकरः । अग्निगर्भो महाविप्रः स्वर्गः सप्ताश्ववाहनः

ସେ ତ୍ରିଲୋକରେ ଲୋକସାକ୍ଷୀ; ବ୍ୟୋମାଧିପ, ଦିବାକର। ସେ ଅଗ୍ନିଗର୍ଭ, ମହାବିପ୍ର; ସେଇ ସ୍ୱର୍ଗସ୍ୱରୂପ, ସପ୍ତାଶ୍ୱବାହନ।

Verse 40

पद्महस्तस्तमोभेदी ऋग्वेदो यजुस्सामगः । कालप्रियं पुंडरीकं मूलस्थानं च भावितम्

ପଦ୍ମହସ୍ତ, ତମୋଭେଦୀ—ଋଗ୍ବେଦ, ଯଜୁର୍ବେଦ ଓ ସାମବେଦ-ସ୍ୱରୂପ। କାଳକୁ ପ୍ରିୟ; ପୁଣ୍ଡରୀକ (ଶ୍ୱେତ ପଦ୍ମ) ଏବଂ ମୂଳସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଅଧିଷ୍ଠାନରୂପେ ଭାବିତ।

Verse 41

यः स्मरेच्च सदा भक्त्या तस्य रोगभयं कुतः । शृणु कार्तिक यत्नेन सर्वपापहरं शुभम्

ଯେ ସଦା ଭକ୍ତିରେ (ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ) ସ୍ମରେ, ତାହାର ରୋଗଭୟ କେଉଁଠି? ହେ କାର୍ତ୍ତିକ! ଯତ୍ନରେ ଶୁଣ—ଏହା ଶୁଭ, ସର୍ବପାପହର ଉପଦେଶ।

Verse 42

न संदेहो मनाक्कार्य आदित्यस्य महामते । ऊं इंद्राय नमः ऊं विष्णवे नमः

ହେ ମହାମତେ! ଆଦିତ୍ୟ ସମ୍ବନ୍ଧରେ କରଣୀୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅଣୁମାତ୍ର ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। (ଜପ କର:) ‘ଓଁ ଇନ୍ଦ୍ରାୟ ନମଃ; ଓଁ ବିଷ୍ଣବେ ନମଃ।’

Verse 43

एष जप्यश्च होमश्च संध्योपासनमेव च । सर्वशांतिकरश्चैव सर्वविघ्नविनाशनः

ଏହା ଜପ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ହୋମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ଏବଂ ସନ୍ଧ୍ୟା-ଉପାସନାରେ ମଧ୍ୟ ଉପଯୋଗୀ; ଏହା ସର୍ବଶାନ୍ତି କରେ ଓ ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନ ନାଶ କରେ।

Verse 44

नाशयेत्सर्वरोगांश्च लूताविस्फोटकादिकान् । कामलादिकरोगांश्च ये रोगाश्चैव दारुणाः

ଏହା ଲୂତା (ଦାଦ) ଓ ବିସ୍ଫୋଟକ (ଫୋଡା-ଫୁସି) ଆଦି ସହ ସମସ୍ତ ରୋଗକୁ ନାଶ କରେ; କାମଲା (ପିଲିଆ) ଆଦି ଏବଂ ଯେ କୌଣସି ଦାରୁଣ ରୋଗ ଥାଏ ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନିବାରେ।

Verse 45

एकाहिकं त्र्यहिकं च ज्वरं चातुर्थिकं तथा । कुष्ठं रोगं क्षयं रोगं कुक्षिरोगं ज्वरं तथा

ଏହା ଏକାହିକ, ତ୍ର୍ୟାହିକ ଓ ଚାତୁର୍ଥିକ ଜ୍ୱରକୁ ଦୂର କରେ; କୁଷ୍ଠ, କ୍ଷୟ, କୁକ୍ଷିରୋଗ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଜ୍ୱରମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନାଶ କରେ।

Verse 46

अश्मरीमूत्रंकृच्छ्रांश्च नानारोगामयांस्तथा । ये वातप्रभवा रोगा ये रोगा गर्भसंभवाः

ଏହା ଅଶ୍ମରୀ (ମୂତ୍ରମାର୍ଗର ପଥର) ଓ ମୂତ୍ରକୃଚ୍ଛ୍ର (ମୂତ୍ରତ୍ୟାଗରେ କଷ୍ଟ) ସହ ନାନା ପ୍ରକାର ରୋଗ-ଆମୟକୁ ନାଶ କରେ; ବାତପ୍ରଭବ ରୋଗ ଏବଂ ଗର୍ଭସମ୍ଭବ (ଜନ୍ମଜାତ) ରୋଗକୁ ମଧ୍ୟ ଦୂର କରେ।

Verse 47

मर्दयन्तो महारोगा मर्दिता वेदनात्मकाः । विलयं यांति ते सर्व आदित्योच्चारणेन तु

ଯେ ମହାରୋଗମାନେ ବେଦନାସ୍ୱରୂପ ହୋଇ ଲୋକଙ୍କୁ ମର୍ଦ୍ଦନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ମର୍ଦ୍ଦିତ ହୋଇଯାନ୍ତି; ଆଦିତ୍ୟଙ୍କ ନାମୋଚ୍ଚାରଣରେ ସେ ସମସ୍ତେ ଲୟ ପାଆନ୍ତି।

Verse 48

रक्ष मां देवदेवेश ग्रहरोगभयेषु च । प्रशमं यांति ते सर्वे कीर्तिते तु दिवाकरे

ହେ ଦେବଦେବେଶ! ଗ୍ରହ ଓ ରୋଗଜନିତ ଭୟରେ ମୋତେ ରକ୍ଷା କର; ଦିବାକରଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତନେ ସେ ସବୁ ଶାନ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 49

मूलमंत्रं प्रवक्ष्यामि सर्वकामार्थसाधकम् । भुक्तिमुक्तिप्रदं नित्यं भास्करस्य महात्मनः

ମୁଁ ମହାତ୍ମା ଭାସ୍କରଙ୍କ ମୂଳମନ୍ତ୍ର କହୁଛି; ଏହା ସମସ୍ତ କାମ୍ୟାର୍ଥ ସାଧେ ଏବଂ ନିତ୍ୟ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦିଏ।

Verse 50

मंत्रश्चायं ॐ ह्रां ह्रीं सः सूर्याय नमः । अनेन मंत्रेण सदा सर्वसिद्धिर्भवेद्ध्रुवं

ଏହି ମନ୍ତ୍ର—“ଓଁ ହ୍ରାଂ ହ୍ରୀଂ ସଃ ସୂର୍ୟାୟ ନମଃ।” ଏହାଦ୍ୱାରା ସଦା ନିଶ୍ଚୟରେ ସର୍ବସିଦ୍ଧି ହୁଏ।

Verse 51

व्याधयो वै न बाधंते न चानिष्टं भयं भवेत् । सूर्यावर्तोदकं यस्तु गृहीत्वा तु क्रमेण तु

ଯେ ବିଧିପୂର୍ବକ କ୍ରମେ ସୂର୍ୟାବର୍ତ୍ତ ଉଦକ ଗ୍ରହଣ କରେ, ତାକୁ ବ୍ୟାଧି ବାଧେ ନାହିଁ, ଅନିଷ୍ଟ ଭୟ ମଧ୍ୟ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 52

तस्य प्राशनमात्रेण नरो रोगात्प्रमुच्यते । न दातव्यं न ख्यातव्यं जप्तव्यं च प्रयत्नतः

ତାହା କେବଳ ପ୍ରାଶନ କରିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ; ଏହା ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ପ୍ରଚାର କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଏବଂ ଜପ ପ୍ରୟତ୍ନରେ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 53

अभक्तेष्वनपत्येषु पाषण्डलौकिकेषु च । कटुतैलसमायुक्तं नस्ये पाने च दापयेत्

ଯେମାନେ ଭକ୍ତିହୀନ, ସନ୍ତାନହୀନ, ପାଷଣ୍ଡ ଓ ଲୌକିକବୁଦ୍ଧିସମ୍ପନ୍ନ—ସେମାନଙ୍କୁ କଟୁ ତେଲଯୁକ୍ତ ଔଷଧ ନସ୍ୟ ଓ ପାନ ଭାବେ ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 54

सूर्यावर्तजलं पुत्र सर्वरोगाद्विमुच्यते । मूलमंत्रस्तु जप्तव्यः संध्यायां होमकर्मसु

ହେ ପୁତ୍ର! ସୂର୍ୟାବର୍ତ୍ତରେ ସଂସ୍କୃତ ଜଳ ସମସ୍ତ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ କରେ। ଏବଂ ସନ୍ଧ୍ୟାଉପାସନା ଓ ହୋମକର୍ମରେ ମୂଳମନ୍ତ୍ର ନିଶ୍ଚୟ ଜପିବା ଉଚିତ।

Verse 55

जप्यमाने तु नश्यंति रोगाः क्रूरग्रहास्तथा । किमन्यैर्बहुभिः शास्त्रैर्मंत्रैर्वा बहुविस्तरैः

ଏହା ଜପ କରାଯାଉଥିବାବେଳେ ରୋଗ ଓ କ୍ରୂର ଗ୍ରହଦୋଷ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ତେବେ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ଶାସ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ବହୁବିସ୍ତୃତ ମନ୍ତ୍ରର କ’ଣ ଆବଶ୍ୟକ?

Verse 56

सर्वशांतिरियं वत्स सर्वार्थप्रतिसाधिका । नास्तिकाय न दातव्या देवब्राह्मणनिंदके

ବତ୍ସ! ଏହା ସର୍ବଶାନ୍ତିର ମୂଳ ଏବଂ ସର୍ବାର୍ଥ ସାଧକ। ନାସ୍ତିକକୁ ଓ ଦେବ-ବ୍ରାହ୍ମଣନିନ୍ଦକକୁ ଏହା ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 57

गुरुभक्ताय दातव्या नान्येभ्योपि कदाचन । प्रातरुत्थाय यो नित्यं कीर्तयिष्यति मानवः

ଏହା ଗୁରୁଭକ୍ତକୁ ମାତ୍ର ଦେବା ଉଚିତ; ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ କେବେ ନୁହେଁ। ଯେ ମାନବ ପ୍ରାତଃକାଳେ ଉଠି ନିତ୍ୟ ଏହାକୁ କୀର୍ତ୍ତନ କରିବ…

Verse 58

गोघ्नः कृतघ्नकश्चैव मुच्यते सर्वपातकैः । शरीरारोग्यकृच्चैव धनवृद्धियशस्करः

ଗୋହତ୍ୟାକାରୀ ଓ କୃତଘ୍ନ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଏହାଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ଏହା ଶରୀରକୁ ଆରୋଗ୍ୟ ଦେଇ, ଧନବୃଦ୍ଧି କରେ ଓ ଯଶ ପ୍ରଦାନ କରେ।

Verse 59

जायते नात्र संदेहो यस्य तुष्येद्दिवाकरः । एककालं द्विकालं वा त्रिकालं नित्यमेव च

ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ଯାହାପ୍ରତି ଦିବାକର ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ସେ ଦିନକୁ ଏକବାର, ଦୁଇବାର, ତିନିବାର କିମ୍ବା ନିତ୍ୟ (ଉପାସନା) କଲେ ମଧ୍ୟ, ପୁଣ୍ୟ ଓ ଶୁଭଫଳ ନିଶ୍ଚୟ ଜନ୍ମେ।

Verse 60

यः पठेद्रविसान्निध्ये सोऽभीष्टं फलमाप्नुयात् । पुत्रार्थी लभते पुत्रं कन्यार्थी कन्यकां लभेत्

ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ଯେ ଏହା ପଢ଼େ, ସେ ଇଷ୍ଟଫଳ ପାଏ। ପୁତ୍ରାର୍ଥୀ ପୁତ୍ର ପାଏ, କନ୍ୟାର୍ଥୀ କନ୍ୟା ପାଏ।

Verse 61

विद्यार्थी लभते विद्यां धनार्थी लभते धनं । शृणुयात्संयुतो भक्त्या शुद्धाचारसमन्वितः

ବିଦ୍ୟାର୍ଥୀ ବିଦ୍ୟା ପାଏ, ଧନାର୍ଥୀ ଧନ ପାଏ। ଶୁଦ୍ଧ ଆଚାରସହିତ, ସଂଯମୀ ହୋଇ, ଭକ୍ତିରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଏହା ଶୁଣିବା ଉଚିତ।

Verse 62

सर्वपापविनिर्मुक्तस्सूर्यलोकं व्रजत्यपि । भास्करस्य व्रते यच्च व्रताचारमखेषु च

ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଭାସ୍କର-ବ୍ରତ ପାଳନରେ ଯେ ଫଳ, ସେହି ଫଳ ସମସ୍ତ ବ୍ରତାଚାର ଓ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞାଦି ପବିତ୍ର କର୍ମରେ ମଧ୍ୟ (ଲଭ୍ୟ) ହୁଏ।

Verse 63

पुण्यस्थानेषु तीर्थेषु पठेत्कोटिगुणं भवेत् । ग्रहे भोज्येषु पूजायां ब्रह्मभोज्ये द्विजाग्रतः

ପୁଣ୍ୟସ୍ଥାନ ଓ ତୀର୍ଥକ୍ଷେତ୍ରରେ ଯେ ଏହା ପାଠ କରେ, ତାହାର ପୁଣ୍ୟ କୋଟିଗୁଣ ହୁଏ। ଏହିପରି ଘରେ ଅନ୍ନଦାନ ସମୟରେ, ପୂଜା ସମୟରେ, ଏବଂ ବିଶେଷକରି ବ୍ରାହ୍ମଣଭୋଜରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପାଠ କଲେ ମହାଫଳ ମିଳେ।

Verse 64

य इदं पठते विप्रस्तस्यानंतफलं भवेत् । तपस्विनां च विप्राणां देवानामग्रतः सुधीः

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ! ଯେ ଏହା ପାଠ କରେ, ତାହାର ଅନନ୍ତ ଫଳ ହୁଏ। ସୁଧୀ ଲୋକ ତପସ୍ବୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସନ୍ନିଧିରେ ଏବଂ ଦେବମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏହା ପାଠ କରୁ।

Verse 65

यः पठेत्पाठयेद्वापि सुरलोके महीयते

ଯେ ଏହା ପାଠ କରେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟକୁ ପାଠ କରାଏ, ସେ ସୁରଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।

Verse 78

इति श्रीपाद्मपुराणे प्रथमे सृष्टिखंडे सूर्यशांतिर्नामाष्टसप्ततितमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ପ୍ରଥମ ସୃଷ୍ଟିଖଣ୍ଡରେ ‘ସୂର୍ଯ୍ୟଶାନ୍ତି’ ନାମକ ଅଷ୍ଟସପ୍ତତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।