Adhyaya 69
Srishti KhandaAdhyaya 6924 Verses

Adhyaya 69

The Slaying of Tāreya

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ପାର୍ବତୀ-ହରଙ୍କ ପୁତ୍ର ସ୍କନ୍ଦ (ଗୁହ) ଓ ଦୈତ୍ୟନାୟକ ତାରେୟ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ରଣସଂଘର୍ଷ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ତାରେୟ ପୁନଃପୁନଃ ବାଣବର୍ଷା କରି ବୈଶ୍ୱାନର, ରୌଦ୍ର, ଅଘୋର ନାମକ ଭୀଷଣ ଶକ୍ତି/ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରୟୋଗ କରେ ଏବଂ ଜଗତ୍‌କୁ ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା ରୂପ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକାଶ କରେ। ସ୍କନ୍ଦ ବିଶାଖ ଆଦି ସହାୟମାନଙ୍କ ସହିତ ସେସବୁ ଆକ୍ରମଣକୁ ନିଷ୍ଫଳ କରନ୍ତି; ଆକାଶରେ ହିଁ ଅସ୍ତ୍ରମାନେ ପ୍ରତିଘାତ ହୋଇ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ ହୁଏ। ସୁବର୍ଣ୍ଣପକ୍ଷୀ ଦୀପ୍ତ ବାଣ ଦୈତ୍ୟକୁ ବିଦ୍ଧ କରେ, ରକ୍ତଧାରା ବସନ୍ତ ପୁଷ୍ପବର୍ଷା ପରି ଛିଟିଯାଏ—ଯୁଦ୍ଧ ଚରମକୁ ପହଞ୍ଚେ। ଶେଷରେ ତାରେୟ ପରାଜିତ ହୋଇ ପତିତ ହୁଏ ଓ ତାହାର ପତନରେ ପୃଥିବୀ କମ୍ପିତ ହୁଏ। ପରେ ଦେବଗଣ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା-ସ୍ତୁତି କରି, ଏହି ବିଜୟକୁ ଲୋକରକ୍ଷା ଓ ଧର୍ମସ୍ଥାପନର ଚିହ୍ନ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରନ୍ତି।

Shlokas

Verse 1

व्यास उवाच । तारेयो बलसंपन्नः शक्रतुल्यपराक्रमः । जघान विशिखैस्स्कन्दं पितृघातिनमाहवे

ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ବଳସମ୍ପନ୍ନ, ଶକ୍ରସମ ପରାକ୍ରମୀ ତାରେୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ବାଣମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ସ୍କନ୍ଦକୁ ଆଘାତ କଲା—ସେଇ ପିତୃଘାତୀ ସ୍କନ୍ଦକୁ।

Verse 2

ततस्स्कन्दो महाबाहुर्हरितुल्यपराक्रमः । विचकर्त शरांस्तांस्तान्निर्बिभेद शरोत्तमैः

ତେବେ ହରିସମ ପରାକ୍ରମଶାଳୀ ମହାବାହୁ ସ୍କନ୍ଦ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶରଦ୍ୱାରା ପୁନଃପୁନଃ ପ୍ରହାର କରି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଛେଦି ଭେଦିଦେଲେ।

Verse 3

स दैत्यस्सहसा स्कंदं छादयामास मार्गणैः । असंभ्रान्तः प्रचिच्छेद विशाखो विशिखैस्तदा

ସେ ଦୈତ୍ୟ ହଠାତ୍ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ଶରବୃଷ୍ଟିରେ ଢାକିଦେଲା; ତେବେ ଅସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତ ବିଶାଖ ନିଜ ଶରଦ୍ୱାରା ସେଗୁଡ଼ିକୁ କାଟିଦେଲେ।

Verse 4

तारेयोग्निशरैः स्कंदं जघान रणमूर्धनि । विशिखं भिदुरप्रख्यं चखान हरनंदने

ତାରାସଦୃଶ ଅଗ୍ନିମୁଖ ଶରଦ୍ୱାରା ସେ ରଣର ଶିରୋଭାଗରେ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲା; ଏବଂ ‘ଭିଦୁର’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଭେଦକ ବିଶିଖ ହରନନ୍ଦନରେ ଗାଢ଼ିଦେଲା।

Verse 5

वैश्वानरेण सेनानीस्तत्र संपर्यवारयत् । रौद्रमस्त्रं पुनर्दैत्यः प्रेषयामास तं प्रति

ସେଠାରେ ସେନାନୀ ବୈଶ୍ୱାନରାସ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ସେ ଆକ୍ରମଣକୁ ପ୍ରତିହତ କଲେ; ପରେ ଦୈତ୍ୟ ପୁନର୍ବାର ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ରୌଦ୍ରାସ୍ତ୍ର ପ୍ରେଷଣ କଲା।

Verse 6

तन्निरस्तं कृतं तेन बाणेनास्फालितेन च । अघोरं प्राक्षिपद्दैत्यो घोररूपं सुदारुणं

ସେ ନିଜ ଶରଦ୍ୱାରା ତାହାକୁ ନିରସ୍ତ କରି ଦୂରେ ଝଟକିଦେଲେ; ତେବେ ଦୈତ୍ୟ ଅତି ଘୋର ଓ ସୁଦାରୁଣ ରୂପବିଶିଷ୍ଟ ‘ଅଘୋର’ (ଅସ୍ତ୍ର/ପ୍ରଭାବ) ପ୍ରକ୍ଷେପ କଲା।

Verse 7

भूधरा विटपास्सिंहास्तथा सर्पादयः शराः । धावंति पार्वतीपुत्रं कोटिकोटिसहस्रशः

ପର୍ବତ, ବୃକ୍ଷ, ସିଂହ ଓ ସର୍ପାଦି—ବାଣ ପରି—ପାର୍ବତୀପୁତ୍ରଙ୍କ ଉପରେ କୋଟିକୋଟି ସହସ୍ରେ ସହସ୍ରେ ଧାଇଲେ।

Verse 8

छित्वा तांस्तुशरान्स्कंदो बिभेद दैत्यपुंगवं । आपादं शीर्षपर्यंतं शरैरग्न्यर्कसन्निभैः

ସେହି ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ କାଟିଦେଇ ସ୍କନ୍ଦ ଅଗ୍ନି-ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଦୀପ୍ତ ଶରଦ୍ୱାରା ଦୈତ୍ୟଶ୍ରେଷ୍ଠକୁ ପାଦରୁ ଶିର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭେଦିଦେଲେ।

Verse 9

स्वर्णपुंखाः शरा लग्ना देहे दैत्यपतेर्भृशं । रेजुस्ते स्वर्णशकला यथा कृष्णशिलोच्चये

ସୁବର୍ଣ୍ଣପୁଛ ଶରଗୁଡ଼ିକ ଦୈତ୍ୟପତିଙ୍କ ଦେହରେ ଗଭୀରେ ଲାଗିଗଲା; କଳା ଶିଳା ଢେର ଉପରେ ସୁନା କଣା ପରି ସେମାନେ ଝଲମଲ କଲେ।

Verse 10

तस्य देहात्ततश्चैव बहु सुस्राव शोणितं । यथा च माधवे मासि पुरुपुष्पश्शमी तरुः

ତାପରେ ତାହାର ଦେହରୁ ବହୁତ ରକ୍ତ ବହିଲା—ମାଧବ ମାସରେ ଶମୀ ବୃକ୍ଷ ଯେପରି ପ୍ରଚୁର ପୁଷ୍ପରେ ଫୁଟିଉଠେ।

Verse 11

स्यंदनाधश्चराश्वाश्च शिश्यिरे भूमिलग्नकाः । अथ क्रुद्धो महादैत्यः शूलं भीमं च दारुणं

ରଥତଳର ଘୋଡ଼ାମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଭୂମିରେ ଲାଗି ଢଳିପଡ଼ିଲେ। ତେବେ କ୍ରୋଧିତ ମହାଦୈତ୍ୟ ଭୀମ ଓ ଦାରୁଣ ତ୍ରିଶୂଳ ଉଠାଇଲା।

Verse 12

धृत्वा तं प्रतिचिक्षेप कालमृत्युसमप्रभं । पार्वतीनंदनेनापि शूलं पाशुपतेन ह

ତାହାକୁ ଧରି ସେ ପୁନଃ ଫେଙ୍ଗିଦେଲା—କାଳ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ସମ ଦୀପ୍ତିମାନ; ପାର୍ବତୀନନ୍ଦନ ଧାରିତ ପାଶୁପତ ତ୍ରିଶୂଳ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ପ୍ରତିଘାତିତ ହେଲା।

Verse 13

क्षिप्तं तेन कृतं दग्धं मुहूर्तेन रणाजिरे । पुनः शक्तिं मुमोचाथ ब्रह्मदत्तान्तु दानवः

ତାହା ଦ୍ୱାରା ନିକ୍ଷିପ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ରଣଭୂମିରେ ମୁହୂର୍ତ୍ତମାତ୍ରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଗଲା। ତେବେ ଦାନବ ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତ ପୁନର୍ବାର ନିଜ ଶକ୍ତି (ଭାଲାସ୍ତ୍ର) ଛାଡ଼ିଲା।

Verse 14

शूलं प्रतिजघानाथ शतकूटसमप्रभम् । ततोऽस्त्रे वज्रसंकाशे जघटाते वियत्यपि

ତେବେ ପ୍ରଭୁ ଶତଶିଖର ପର୍ବତସମ ଦୀପ୍ତ ତ୍ରିଶୂଳରେ ପ୍ରତିଘାତ କଲେ। ପରେ ବଜ୍ରସଦୃଶ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦୁଇ ଅସ୍ତ୍ର ଆକାଶମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଘାତ-ପ୍ରତିଘାତରେ ଟକ୍କର ଖାଇଲା।

Verse 15

तयोस्सवीर्ययोरस्त्रे धरण्यां प्रणिपेततुः । ततो दैत्यपतिः स्कंदं शरैरग्निशिखोपमैः

ସେଇ ଦୁଇ ପ୍ରବଳ ଅସ୍ତ୍ର ଧରଣୀରେ ପଡ଼ିଗଲା। ତାପରେ ଦୈତ୍ୟପତି ଅଗ୍ନିଶିଖା ସଦୃଶ ଶରମାନେ ଦ୍ୱାରା ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲା।

Verse 16

अर्दयामास सहसा घनधारेव पर्वतं । तांस्तु च्छित्वा महाबाहुः सेनानीश्चापमस्य वै

ସେ ହଠାତ୍ ତାହାକୁ ଏମିତି ଅର୍ଦ୍ଦନ କଲା, ଯେପରି ଘନଧାର ବର୍ଷା ପର୍ବତକୁ ଆଘାତ କରେ। ତାପରେ ମହାବାହୁ ସେନାନୀ ସେଇ ଶରମାନେ କାଟି ନିଶ୍ଚୟ ନିଜ ଧନୁଷ ଧରିଲେ।

Verse 17

विचकर्तार्धचंद्रेण तथा यंतुः शिरोमहत् । तथाश्वान्बहुभिर्बाणैः पातयामास भूतले

ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରାକାର ଖଡ୍ଗଦ୍ୱାରା ସେ ଯନ୍ତୁର ମହାଶିର କାଟିଦେଲା; ଏବଂ ବହୁ ବାଣରେ ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭୂମିରେ ପତିତ କଲା।

Verse 18

गृहीत्वा मुसलं वेगात्स दुद्राव स्थले गुहं । जघान तेन दैत्येन्द्रः शिखिनं शिखिवाहनं

ବେଗରେ ମୁସଳ ଧରି ସେ ରଣଭୂମିରେ ଗୁହଙ୍କ ପାଖକୁ ଧାଇଲା; ସେହି ମୁସଳରେ ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର ମୟୂରବାହନ ଶିଖିନକୁ ନିପାତ କଲା।

Verse 19

ततो मोहं गतो बर्ही प्रचकंपे मुहुर्मुहुः । ततः स्कंदः पुनस्तं च जघानासुरपुंगवं

ତାପରେ ବର୍ହୀ ମୋହଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇ ପୁନଃପୁନଃ କମ୍ପିତ ହେଲା; ତଦନନ୍ତରେ ସ୍କନ୍ଦ ସେଇ ଅସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠକୁ ପୁନର୍ବାର ନିପାତ କଲେ।

Verse 20

प्रचिच्छेदासिना वेगान्मुसलं चातिदारुणं । तारेयः शक्तिमादाय जघान क्रौंचदारणम्

ବେଗରେ ଖଡ୍ଗଦ୍ୱାରା ସେ ଅତିଦାରୁଣ ମୁସଳକୁ ଛେଦିଦେଲା; ପରେ ତାରେୟ ଶକ୍ତି ଧରି କ୍ରୌଞ୍ଚଦାରଣକୁ ନିପାତ କଲା।

Verse 21

सोपि शक्तिं मुमोचाथ अमोघां दुष्टघातिनीम् । ततः संदह्य सा शक्तिर्विश्वप्रलयकारिणी

ସେ ମଧ୍ୟ ସେତେବେଳେ ଅମୋଘ, ଦୁଷ୍ଟଘାତିନୀ ଶକ୍ତିକୁ ମୁକ୍ତ କଲା; ସେଇ ଶକ୍ତି ସମସ୍ତକୁ ଦହନ କରି ବିଶ୍ୱପ୍ରଳୟର କାରଣ ହେଲା।

Verse 22

यमदंडसमानं च भित्वा पुनर्गुहं गता । स गतासुः पपातोर्व्यां चालयंश्च वसुंधरां

ଯମଦଣ୍ଡ ସମାନ ଥିବା ତାହାକୁ ଭାଙ୍ଗି ସେ ପୁନର୍ବାର ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା। ସେ ପ୍ରାଣହୀନ ହୋଇ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଲା ଓ ଧରାକୁ କମ୍ପାଇଲା।

Verse 23

पुष्पधूपादिभिः स्कंदः सर्वदेवैः प्रपूजितः

ସମସ୍ତ ଦେବତା ପୁଷ୍ପ, ଧୂପ ଆଦି ଉପଚାରରେ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ପୂଜା କଲେ।

Verse 69

इति श्रीपाद्मपुराणे प्रथमे सृष्टिखंडे तारेयवधोनामैकोनसप्ततितमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ପ୍ରଥମ ସୃଷ୍ଟିଖଣ୍ଡରେ ‘ତାରେୟବଧ’ ନାମକ ଏକୋଣସତ୍ତରତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।