
The Slaying of Kāleya
ଭ୍ରାତୃବଧ ଦେଖି ଦୈତ୍ୟ କାଲେୟ କ୍ରୋଧାନ୍ଧ ହୋଇ ଧନୁ-ବାଣ ନେଇ ଚିତ୍ରରଥଙ୍କ ଦିଗକୁ ଧାଉଥିଲା। ସେତେବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ର (ପାକଶାସନ)ଙ୍କ ପୁତ୍ର ଜୟନ୍ତ ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇ ତାକୁ ଅଟକାଇଲେ। ଯୁଦ୍ଧମଧ୍ୟରେ ଧର୍ମବାଣୀ ଉଦ୍ଭବିଲା—ଯେ ଶତ୍ରୁ ପୂର୍ବରୁ ଭଙ୍ଗ, କ୍ଲାନ୍ତ ଓ ପୀଡିତ, ତା’ଉପରେ ପୁନଃ ପ୍ରହାର କରିବା ମୂର୍ଖତା; ଧର୍ମଯୁଦ୍ଧର ନୀତିରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ କର। କିନ୍ତୁ କାଲେୟର କ୍ରୋଧ ଶାନ୍ତ ହେଲା ନାହିଁ; ସେ ଜୟନ୍ତଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲା। ପରେ ଦୀର୍ଘ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଚାଲିଲା—ପ୍ରଥମେ ବାଣରେ, ପଛେ ଗଦାରେ, ଶେଷରେ ଖଡ୍ଗ-ଢାଳରେ; ଗଦାଯୁଦ୍ଧ ତ ବର୍ଷମାନଙ୍କ ପରି ଦୀର୍ଘ ବୋଲି ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ ଭାବେ କୁହାଯାଇଛି। ଅନ୍ତେ ଜୟନ୍ତ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ଭାବେ ଉପରିହାତ ହୋଇ କାଲେୟକୁ କେଶଧରି ଧରି ଶିରଚ୍ଛେଦ କଲେ। ଦେବମାନେ ‘ଜୟ’ ଧ୍ୱନିରେ ହର୍ଷିତ ହେଲେ, ଦୈତ୍ୟସେନା ପରାଜିତ ହୋଇ ଛିଟିଯାଇ ପଳାଇଲା।
Verse 1
व्यास उवाच । भ्रातरं निहतं दृष्ट्वा कालेयो नाम दानवः । चित्ररथं प्रदुद्राव धृत्वा बाणं सकार्मुकम्
ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ଭାଇ ନିହତ ହୋଇଥିବା ଦେଖି ‘କାଲେୟ’ ନାମକ ଦାନବ ଧନୁଷ ସହ ବାଣ ଧରି ଚିତ୍ରରଥଙ୍କ ଦିଗକୁ ଧାଇଲା।
Verse 2
दृष्ट्वासुरं विधावंतं कालमृत्युसमप्रभम् । अरौत्सीत्तं महावीर्यो जयंतः पाकशासनिः
କାଳ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ସମ ପ୍ରଭା ଥିବା ଅସୁରଟି ଧାଇଆସୁଥିବା ଦେଖି, ମହାବୀର୍ୟ ଜୟନ୍ତ—ପାକଶାସନ (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କ ପୁତ୍ର—ତାହା ପ୍ରତି ଯୁଦ୍ଧନାଦ କଲେ।
Verse 3
अब्रवीच्च महातेजा दैतेयं सुरसत्तमः । तथ्यं धर्माभिसंयुक्तं लोकद्वयहितं ध्रुवम्
ତାପରେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ ଦୈତ୍ୟଙ୍କୁ ସତ୍ୟଯୁକ୍ତ, ଧର୍ମସମ୍ବଦ୍ଧ ଏବଂ ଉଭୟ ଲୋକର ହିତକାରୀ ଦୃଢ଼ ବଚନ କହିଲେ।
Verse 4
शस्त्राभिघातदुःखार्तं कश्मलं चान्यसंयुतम् । प्रभग्नं च निरस्तं च यो हंति स च बालिशः
ଅସ୍ତ୍ରାଘାତର ଦୁଃଖରେ ପୂର୍ବରୁ ଯେ ପୀଡିତ, ମୋହ-କଳୁଷରେ ଆବୃତ, ଅନ୍ୟ କ୍ଲେଶରେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟାକୁଳ, ଭଙ୍ଗ ଓ ନିରସ୍ତ—ତାକୁ ଯେ ପ୍ରହାର କରେ, ସେଇ ନିଶ୍ଚୟ ମୂର୍ଖ।
Verse 5
सुचिरं रौरवं भुक्त्वा तस्य दासो भवेच्चिरम् । तस्मान्मामुं प्रयुध्यस्व युद्धधर्मस्थितो भव
ଦୀର୍ଘକାଳ ରୌରବ ନରକର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗି ତୁମେ ଦୀର୍ଘଦିନ ତାହାର ଦାସ ହେବ। ତେଣୁ ମୋ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କର; ଯୁଦ୍ଧଧର୍ମରେ ଦୃଢ଼ ହୋଇ ରୁହ।
Verse 6
जयंतमब्रवीद्वाक्यं कालेयः क्रोधमूर्च्छितः । निहत्य भ्रातृहंतारमथ त्वांहन्मि सांप्रतम्
କ୍ରୋଧରେ ମୂର୍ଛିତ କାଲେୟ ଜୟନ୍ତଙ୍କୁ କହିଲା—“ମୋ ଭାଇର ହନ୍ତାକୁ ନିହତ କରି, ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ନିହତ କରିବି।”
Verse 7
ततस्तं चासुरश्रेष्ठं कालानलसमप्रभम् । जयंतो निशितैर्बाणैर्जघान सुरसत्तमः
ତାପରେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜୟନ୍ତ କାଳାଗ୍ନି ସମ ତେଜସ୍ବୀ ସେଇ ଅସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ପ୍ରହାର କଲେ।
Verse 8
निचकर्त्त शरान्सोपि त्रिभिर्विव्याध चासुरः । यथावृष्टिगणं प्राप्य नदी गैरिकवाहिनी
ସେ ମଧ୍ୟ ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ କାଟି ଫେଲିଲା, ଏବଂ ସେଇ ଅସୁର (ଜୟନ୍ତଙ୍କୁ) ତିନି ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କଲା। ଯେପରି ଗେରୁଆ ଧାରା ବହୁଥିବା ନଦୀ ଘନବର୍ଷା ପାଇଲେ ବେଗରେ ଉଫାଳିଉଠେ।
Verse 9
तथा तौ च महावीर्यौ न क्षीणौ न च कातरौ । न शर्म परिलेभाते परस्परजयैषिणौ
ଏଭଳି ସେଇ ଦୁଇ ମହାବୀର ନ କ୍ଷୀଣ ହେଲେ, ନ ଭୀତ। ପରସ୍ପରକୁ ଜୟ କରିବା ଆକାଙ୍କ୍ଷାରେ ସେମାନେ ନ ଶାନ୍ତି, ନ ସୁଖ ପାଇଲେ।
Verse 10
अथ तस्य च दैत्यस्य धनुश्चिच्छेद चेषुणा । यंतारं पंचभिर्बाणैः पातयामास भूतले
ତାପରେ ସେ ଏକ ଶରରେ ସେଇ ଦୈତ୍ୟର ଧନୁଷକୁ କାଟିଦେଲା, ଏବଂ ପାଞ୍ଚ ବାଣରେ ସାରଥିକୁ ଭୂମିରେ ପତିତ କରିଦେଲା।
Verse 11
अष्टाभिर्निशितैर्बाणैश्चतुरोश्वानपातयात् । शक्तिं संगृह्य भूमिष्ठः कुमारं च जघान ह
ଆଠ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ସେ ଚାରି ଘୋଡ଼ାକୁ ପତିତ କଲା। ପରେ ଭୂମିରେ ଦାଁଡ଼ି ଶକ୍ତି (ଭାଲ) ଧରି କୁମାରକୁ ମଧ୍ୟ ନିହତ କଲା।
Verse 12
गदया पीडितं साश्वं सवरूथं सकूबरम् । पातयित्वा धरण्यां च सिंहनादं ननाद ह
ଗଦାର ଆଘାତରେ ପୀଡିତ—ଘୋଡ଼ାସହ, ରଥର ଢାଞ୍ଚା ଓ ଯୁଗସହ—ତାହାକୁ ସେ ଧରଣୀରେ ପତିତ କରି, ପରେ ସିଂହନାଦ କଲା।
Verse 13
लाघवात्स धरां गत्वा गदापाणिरुपस्थितः । वज्रपाताद्यथा शब्दो लोकानां दुःसहो भवेत्
ଲାଘବରେ ସେ ଧରାକୁ ଅବତରି ଗଦା ହାତେ ଦାଁଡ଼ିଲା; ବଜ୍ରପାତ ସଦୃଶ ସେଇ ଶବ୍ଦ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅସହ୍ୟ ହେଲା।
Verse 14
तथा तयोर्गदापाते शब्दः स्यात्तु मुहुर्मुहुः । एवं तयोर्गदायुद्धं यावदब्दचतुष्टयम्
ତେବେ ତାଙ୍କର ଗଦାପ୍ରହାରରେ ପୁନଃପୁନଃ ଘୋର ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା। ଏଭଳି ତାଙ୍କର ଗଦାଯୁଦ୍ଧ ଚାରି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିଲା।
Verse 15
प्रभग्ने ते गदे खस्थौ खड्गचर्मधरावुभौ । तदा पदातिनोर्युद्धमद्भुतं लोमहर्षणं
ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ଗଦା ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ସେତେବେଳେ ରଣଭୂମିରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଉଭୟ ଖଡ୍ଗ ଓ ଢାଳ ଧାରଣ କଲେ। ତାପରେ ସେଇ ଦୁଇ ପଦାତିଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ରୋମହର୍ଷକ ହେଲା।
Verse 16
दृष्ट्वा च विस्मयं जग्मुर्देवासुरमहोरगाः । खड्गपातैर्मुहूर्तांते तयोश्छिन्ने तु वर्मणी
ଏହା ଦେଖି ଦେବ, ଅସୁର ଓ ମହୋରଗମାନେ ସମସ୍ତେ ବିସ୍ମିତ ହେଲେ। ପରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ଖଡ୍ଗପ୍ରହାରରେ ଉଭୟଙ୍କ ବର୍ମ କଟିଗଲା।
Verse 17
अभवत्खड्गयुद्धं च तयोर्युद्धातिशीलिनोः । दधार चिकुरे तस्य जयंतो भीमविक्रमः
ତାପରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିପୁଣ ସେଇ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଖଡ୍ଗଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଭୀମବିକ୍ରମ ଜୟନ୍ତ ତାକୁ କେଶଗୁଚ୍ଛ ଧରି ଧରିଲେ।
Verse 18
शिरश्छित्वास्य खड्गेन पातयामास भूतले । ततस्तु जयशब्देन देवाः सर्वे ननंदिरे
ଖଡ୍ଗଦ୍ୱାରା ତାହାର ଶିର କାଟି ଭୂମିରେ ପତିତ କରାଇଲେ। ତାପରେ ‘ଜୟ ଜୟ’ ଧ୍ୱନିରେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
Verse 19
प्रभग्ना दैत्यसंघाश्च दिशः सर्वाः प्रदुद्रुवुः
ପରାଜୟରେ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଥିବା ଦୈତ୍ୟସମୂହ ଭୟାକୁଳ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ।
Verse 66
इति श्रीपाद्मपुराणे प्रथमे सृष्टिखंडे कालेयवधोनाम षट्षष्टितमोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ପ୍ରଥମ ସୃଷ୍ଟିଖଣ୍ଡରେ ‘କାଲେୟବଧ’ ନାମକ ଷଟ୍ଷଷ୍ଟିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।