Adhyaya 50

Verse 1

भीष्म उवाच । यत्पुण्यमधिकं लोके सर्वदा सर्वसंमतम् । तद्वदस्वेच्छया विप्र यत्कृतं पूर्वपूर्वकैः

ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ହେ ବିପ୍ର! ଏହି ଲୋକରେ ସଦା ସର୍ବସମ୍ମତ ଯେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପୁଣ୍ୟକର୍ମ, ତାହା ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ମୋତେ କହ; ଏବଂ ଅତିପ୍ରାଚୀନ ପୂର୍ବଜମାନେ ଯାହା କରିଥିଲେ, ସେଥି ମଧ୍ୟ କହ।

Verse 2

पुलस्त्य उवाच । एकदा तु द्विजाः सर्वे व्यासशिष्यास्सहादरात् । व्यासं प्रणम्य पप्रच्छु धर्मं मां च यथा भवान्

ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ଏକଥର ବ୍ୟାସଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜ ଆଦରସହିତ ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ତୁମେ ଯେପରି ପଚାରିଛ, ସେପରି ଧର୍ମ ବିଷୟରେ ଏବଂ ମୋ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।

Verse 3

द्विजा ऊचुः । पुण्यात्पुण्यतमं लोके सर्वधर्मेषु चोत्तमम् । किं कृत्वा मानवा स्वर्गं भुंजते चाक्षयं वद

ଦ୍ୱିଜମାନେ କହିଲେ—ଲୋକରେ ପୁଣ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଣ୍ୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଧର୍ମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଉତ୍ତମ କ’ଣ? କେଉଁ କର୍ମ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଅକ୍ଷୟ ଫଳ ସହ ସ୍ୱର୍ଗ ଭୋଗ କରେ? କହନ୍ତୁ।

Verse 4

लभ्यं चाकष्टकं शुद्धं वर्णानां मर्त्यवासिनाम् । गुरूणां च लघूनां च साध्यमेकं क्रतुं वद

ମର୍ତ୍ୟଲୋକରେ ବସୁଥିବା ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣର—ଗୁରୁ ହେଉନ୍ତୁ କି ଲଘୁ—ସହଜଲଭ୍ୟ, କଷ୍ଟରହିତ ଓ ଶୁଦ୍ଧ, ଏମିତି ସାଧ୍ୟ ଏକମାତ୍ର କ୍ରତୁ/ବ୍ରତ କହନ୍ତୁ।

Verse 5

यद्यत्कृत्वा च देवानां पूज्यो नाके भवेन्नरः । तत्तद्वद च नो ब्रह्मन्प्रसादी भव धर्मतः

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ! କେଉଁ କେଉଁ କର୍ମ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜ୍ୟ ହୁଏ, ସେସବୁ ଆମକୁ କହନ୍ତୁ; କୃପାକରି ଧର୍ମାନୁସାରେ କଥା କହନ୍ତୁ।

Verse 6

व्यास उवाच । पंचाख्यानं वदिष्यामि शृणुध्वं तत्र पूर्वतः । पंचानामेककं कृत्वा विंदेन्मोक्षं दिवं यशः

ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ମୁଁ ପଞ୍ଚାଖ୍ୟାନ କହିବି; ପ୍ରଥମେ ତାହାକୁ ସାବଧାନରେ ଶୁଣ। ଏହି ପାଞ୍ଚକୁ ଏକ ଅର୍ଥରେ ଏକତ୍ର କଲେ ମୋକ୍ଷ, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ଯଶ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 7

पित्रोरर्चाऽथ पत्युश्च साम्यं सर्वजनेषु च । मित्राद्रोहो विष्णुभक्तिरेते पंच महामखाः

ମାତାପିତାଙ୍କ ଆର୍ଚ୍ଚନା ଓ ପତିଙ୍କ ପୂଜା; ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରତି ସମଭାବ; ମିତ୍ରଦ୍ରୋହ ନ କରିବା; ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତି—ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ମହାଯଜ୍ଞ।

Verse 8

प्राक्पित्रोरर्चया विप्रा यद्धर्मं साधयेन्नरः । न तत्क्रतुशतैरेव तीर्थयात्रादिभिर्भुवि

ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ପ୍ରଥମେ ମାତାପିତାଙ୍କ ଆର୍ଚ୍ଚନାରେ ମନୁଷ୍ୟ ଯେ ଧର୍ମଫଳ ଲଭେ, ସେ ଭୂମିରେ ଶତଶତ କ୍ରତୁ କିମ୍ବା ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ଆଦିରେ ମଧ୍ୟ ଲଭ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 9

पिता धर्मः पिता स्वर्गः पिता हि परमं तपः । पितरि प्रीतिमापन्ने प्रीयंते सर्वदेवताः

ପିତା ହେଉଛନ୍ତି ଧର୍ମ, ପିତା ହେଉଛନ୍ତି ସ୍ୱର୍ଗ, ପିତା ହିଁ ପରମ ତପ। ପିତା ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 10

पितरो यस्य तृप्यंति सेवया च गुणेन च । तस्य भागीरथी स्नानमहन्यहनि वर्तते

ଯାହାର ପିତୃଗଣ ସେବା ଓ ସଦ୍ଗୁଣରେ ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ତାହା ପାଇଁ ଭାଗୀରଥୀ (ଗଙ୍ଗା)ରେ ସ୍ନାନ ଯେନ ପ୍ରତିଦିନ ହେଉଥାଏ।

Verse 11

सर्वतीर्थमयी माता सर्वदेवमयः पिता । मातरं पितरं चैव यस्तु कुर्यात्प्रदक्षिणम्

ମାତା ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମୟୀ, ପିତା ସମସ୍ତ ଦେବମୟ। ଯେ ମାତାପିତାଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରେ, ସେ ଯେନ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କଲା।

Verse 12

प्रदक्षिणीकृता तेन सप्तद्वीपा वसुंधरा । जानुनी च करौ यस्य पित्रोः प्रणमतः शिरः

ଯେ ମାତାପିତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିବାବେଳେ ଗୁଡ଼ୁ ଓ ହାତ ଭୂମିକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରେ, ତାହାଦ୍ୱାରା ସପ୍ତଦ୍ୱୀପ ସହିତ ଏହି ବସୁନ୍ଧରା ଯେନ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା ହୋଇଯାଏ।

Verse 13

निपतंति पृथिव्यां च सोक्षयं लभते दिवं । तयोश्चरणयोर्यावद्रजश्चिह्नानि मस्तके

ଯେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ସାଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କରେ, ସେ ଅକ୍ଷୟ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକ ପାଏ—ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାତାପିତାଙ୍କ ଚରଣର ଧୂଳିଚିହ୍ନ ତାହାର ମସ୍ତକରେ ରହେ।

Verse 14

प्रतीके च विलग्नानि तावत्पूतः सुतस्तयोः । पादारविंदसलिलं यः पित्रोः पिबते सुतः

ପୁତ୍ର ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାତାପିତାଙ୍କ ନିମିତ୍ତରେ କରିବାକୁ ଥିବା ବିଧି-କର୍ମରେ ଲଗ୍ନ ରହେ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ପବିତ୍ର ହୁଏ—ବିଶେଷକରି ଯେ ପୁତ୍ର ମାତାପିତାଙ୍କ ପାଦାରବିନ୍ଦର ଜଳ, ଅର୍ଥାତ୍ ଚରଣାମୃତ, ପାନ କରେ।

Verse 15

तस्य पापक्षयं याति जन्मकोटिशतार्जितं । धन्योसौ मानवो लोके पूतोसौ सर्वकल्मषात्

ତାହାର କୋଟି କୋଟି ଜନ୍ମରେ ସଞ୍ଚିତ ପାପ କ୍ଷୟ ପାଏ। ସେ ମନୁଷ୍ୟ ଏହି ଲୋକରେ ଧନ୍ୟ; ସେ ସମସ୍ତ କଲ୍ମଷରୁ ପବିତ୍ର ହୁଏ।

Verse 16

विनायकत्वमाप्नोति जन्मनैकेन मानवः । पितरौ लंघयेद्यस्तु वचोभिः पुरुषाधमः

ଯେ ପୁରୁଷାଧମ ନିଜ ବଚନଦ୍ୱାରା ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଲଂଘନ କରି ଅପମାନ କରେ, ସେ ଏକ ଜନ୍ମରେ ହିଁ ବିନାୟକତ୍ୱ—ବିଘ୍ନକର୍ତ୍ତା ଭାବ—ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 17

निरये च वसेत्तावद्यावदाभूतसंप्लवं । पित्रोरनर्चनं कृत्वा भुंक्ते यस्तु सुताधमः

ଯେ ସୁତାଧମ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା ନକରି ଭୋଜନ କରେ, ସେ ଆଭୂତସମ୍ପ୍ଲବ (ପ୍ରଳୟ) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନରକରେ ବାସ କରେ।

Verse 18

क्रिमिकूपेथ नरके कल्पांतमुपतिष्ठति । रोगिणं चापि वृद्धं च पितरं वृत्तिकर्शितम्

ଯେ ରୋଗୀ, ବୃଦ୍ଧ ଏବଂ ଜୀବିକାଭାବରେ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଥିବା ପିତାଙ୍କୁ ପୀଡ଼ା ଦିଏ, ସେ କଳ୍ପାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ‘କୃମିକୂପ’ ନାମକ ନରକରେ ରହେ।

Verse 19

विकलं नेत्रकर्णाभ्यां त्यक्त्वा गच्छेच्च रौरवम् । अंत्यजातिषु म्लेच्छेषु चांडालेष्वपि जायते

ଯେ ନେତ୍ର-କର୍ଣ୍ଣରେ ବିକଳ (ଅନ୍ଧ-ବଧିର) ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ‘ରୌରବ’ ନରକକୁ ଯାଏ ଏବଂ ପରେ ଅନ୍ତ୍ୟଜାତିମାନଙ୍କରେ—ମ୍ଲେଚ୍ଛ ଓ ଚାଣ୍ଡାଳମାନଙ୍କରେ ମଧ୍ୟ—ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।

Verse 20

पित्रोरपोषणं कृत्वा सर्वपुण्यक्षयो भवेत् । नाराध्य पितरौ पुत्रस्तीर्थदेवान्भजन्नपि

ପିତାମାତାଙ୍କୁ ପୋଷଣ ନକଲେ ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ କ୍ଷୟ ହୁଏ। ପୁତ୍ର ତୀର୍ଥ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ଭଜିଲେ ମଧ୍ୟ, ପିତାମାତାଙ୍କୁ ନ ଆରାଧିଲେ ସତ୍ୟ ଫଳ ପାଉନାହିଁ।

Verse 21

तयोर्न फलमाप्नोति कीटवद्रमते महीम् । कथयामि पुरावृत्तं विप्राः शृणुत यत्नतः

ସେଇ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଫଳ ପାଉନାହିଁ; କୀଟ ପରି କେବଳ ପୃଥିବୀରେ ରମେ। ମୁଁ ପୁରାତନ ବୃତ୍ତାନ୍ତ କହୁଛି—ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ଯତ୍ନରେ ଶୁଣ।

Verse 22

यं श्रुत्वा न पुनर्मोहं प्रयास्यथ पुनर्भुवि । पुरासीच्च द्विजः कश्चिन्नरोत्तम इति स्मृतः

ଏହା ଶୁଣିଲେ ତୁମେ ଏହି ଲୋକରେ ପୁନର୍ବାର ମୋହକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ ନାହିଁ। ପୁରାକାଳେ ‘ନରୋତ୍ତମ’ ନାମରେ ସ୍ମୃତ ଜଣେ ଦ୍ୱିଜ ଥିଲେ।

Verse 23

स्वपितरावनादृत्य गतोसौ तीर्थसेवया । ततः सर्वाणि तीर्थानि गच्छतो ब्राह्मणस्य च

ନିଜ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଅନାଦର କରି ସେ ତୀର୍ଥସେବା ପାଇଁ ଗଲା। ତାପରେ ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥକୁ କ୍ରମେ କ୍ରମେ ଯାଉଥିଲା।

Verse 24

आकाशे स्नानचेलानि प्रशुष्यंति दिने दिने । अहंकारोऽविशत्तस्य मानसे ब्राह्मणस्य च

ଦିନକୁ ଦିନ ତାହାର ସ୍ନାନବସ୍ତ୍ର ଖୋଲା ଆକାଶ ତଳେ ଶୁଖୁଥିଲା; ଏବଂ ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣର ମନରେ ଅହଂକାର ପ୍ରବେଶ କଲା।

Verse 25

मत्समो नास्ति वै कश्चित्पुण्यकर्मा महायशाः । इत्युक्ते चानने तस्य अहदच्च बकस्तदा

“ମୋ ସମାନ କେହି ନାହିଁ; ମୁଁ ପୁଣ୍ୟକର୍ମୀ, ମହାଯଶସ୍ବୀ”—ଏହି କଥା କହିବା ସହିତେ, ସେତେବେଳେ ବକ ତାହାର ମୁହଁରେ ପ୍ରହାର କଲା।

Verse 26

क्रोधाच्चैवेरितस्तस्य स शशाप द्विजो बकम् । पपात च बकः पृथ्व्यां स भस्मीभूतविग्रहः

କ୍ରୋଧରେ ପ୍ରେରିତ ସେ ଦ୍ୱିଜ ବକକୁ ଶାପ ଦେଲେ। ବକଟି ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଗଲା, ତାହାର ଦେହ ଭସ୍ମୀଭୂତ ହେଲା।

Verse 27

भीर्द्विजेंद्रं महामोहः प्राविशच्चांतकर्मणि । ततः पापाच्च विप्रस्य चेलं खं च न गच्छति

ତାପରେ ଭୟରୁ ଅନ୍ତ୍ୟକର୍ମ ସମୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ମନେ ମହାମୋହ ପ୍ରବେଶ କଲା। ସେହି ପାପରୁ ବିପ୍ରଙ୍କ ବସ୍ତ୍ର ଆକାଶକୁ ଉଠିଲା ନାହିଁ।

Verse 28

विषादमगमत्सद्यस्ततः खं तमुवाच ह । गच्छ बाडव चांडालं मूकं परमधार्मिकम्

ସେ ସହସା ବିଷାଦଗ୍ରସ୍ତ ହେଲା। ତେବେ ଖଂ ତାକୁ କହିଲେ—“ମୂକ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ପରମଧାର୍ମିକ ବାଡ଼ବ-ଚାଣ୍ଡାଳଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ।”

Verse 29

तत्र धर्मं च जानीषे क्षेमं ते तद्वचो भवेत् । खाच्च तद्वचनं श्रुत्वा गतोसौ मूकमंदिरम्

ସେଠାରେ ତୁମେ ଧର୍ମକୁ ଜାଣିବ; ସେହି ଉପଦେଶ ତୁମ ପାଇଁ କ୍ଷେମକର ହେବ। ଖାଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ସେ ମୂକଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ଗଲା।

Verse 30

शुश्रूषंतं च पितरौ सर्वारंभान्ददर्श सः । ददतं शीतकाले च सम्यगुष्णं जलं तयोः

ସେ ତାକୁ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଭକ୍ତିସହ ସେବା କରୁଥିବା ଦେଖିଲା—ଶୀତକାଳରେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ଯଥାର୍ଥ ଉଷ୍ଣ ଜଳ ଦେଉଥିଲା।

Verse 31

तैलतापनतांबूलं तथा तूलवतीं पटीम् । नित्याशनं च मिष्टान्नं दुग्धखंडं तथैव च

ତେଲ ଓ ଉଷ୍ଣ ମସଲାରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ତାମ୍ବୂଳ, କପାସ ଭରା ପଟି/ଆବରଣ, ନିତ୍ୟ ଭୋଜନ, ମିଷ୍ଟାନ୍ନ ଏବଂ ଦୁଧର ଖଣ୍ଡ-ମିଠା ମଧ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 32

दापयंतं वसंते च मधुमालां सुगंधिकां । अन्यानि यानि भोग्यानि कृत्यानि विविधानि च

ବସନ୍ତ ଋତୁରେ ସୁଗନ୍ଧିତ ମଧୁପୁଷ୍ପମାଳା ଦେଇ ଅର୍ପଣ କରାଇବା ଉଚିତ; ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଯେଯେ ଭୋଗ୍ୟ ନିବେଦନ ଓ ବିଭିନ୍ନ କର୍ତ୍ତବ୍ୟକ୍ରିୟା ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ କରାଇବା ଉଚିତ।

Verse 33

उष्णे चावीजयत्सोपि नित्यं च पितरावपि । ततस्तयोः प्रचर्यां च कृत्वा भुंक्तेथ सर्वदा

ତାପରେ ମଧ୍ୟ ସେ ନିତ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ପଖା ଦେଇ ଶୀତଳ କରୁଥିଲା; ଏବଂ ପ୍ରତିଦିନ ପିତାମାତାଙ୍କ ସେବା କରୁଥିଲା। ପରେ ତାଙ୍କର ପରିଚର୍ଯ୍ୟା କରି ସେ ସଦା ଭୋଜନ କରୁଥିଲା।

Verse 34

श्रमस्य वारणं कुर्यात्संतापस्य तथैव च । एभिः पुण्यैः स्थितो विष्णुस्तस्य गेहोदरे चिरम्

ଶ୍ରମକୁ ନିବାରଣ କରିବା ଉଚିତ ଏବଂ ସେହିପରି ସନ୍ତାପକୁ ମଧ୍ୟ ଶମନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ପୁଣ୍ୟକର୍ମଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁ ସେ ବ୍ୟକ୍ତିର ଗୃହମଧ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘକାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ରହନ୍ତି।

Verse 35

अंतरिक्षे च क्रीडंतमाधारस्तंभवर्जिते । तस्यापि भवने नित्यं स्थितं त्रिभुवनेश्वरं

ଏବଂ ସେ ତ୍ରିଭୁବନେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିଲା—ଯିଏ ନିଜ ଧାମରେ ନିତ୍ୟ ସ୍ଥିତ—ଆଧାରସ୍ତମ୍ଭବିହୀନ ସେହି ଲୋକରେ ଅନ୍ତରିକ୍ଷରେ କ୍ରୀଡା କରୁଥିବା।

Verse 36

विप्ररूपधरं कांतं नान्यैर्भूतं च सत्परम् । तेजोमयं महासत्वं शोभयंतं च मंदिरं

ବ୍ରାହ୍ମଣରୂପ ଧାରଣ କରି ସେ କାନ୍ତିମାନ୍ ଓ ମନୋହର; ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଭୂତ ସହ ସମାନ ନୁହେଁ, ପରମ ସଦ୍ଗୁଣୀ। ଶୁଦ୍ଧ ତେଜୋମୟ, ମହାସତ୍ତ୍ୱବାନ୍ ହୋଇ ସେ ମନ୍ଦିରକୁ ଆଲୋକିତ ଓ ଶୋଭିତ କଲେ।

Verse 37

दृष्ट्वा विस्मयमापन्नो विप्रः प्रोवाच मूककम् । विप्र उवाच । आसन्नं च ममागच्छ त्वयैवेच्छामि शाश्वतं

ଏହା ଦେଖି ବ୍ରାହ୍ମଣ ବିସ୍ମୟାକୁଳ ହୋଇ ମୂକଙ୍କୁ କହିଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ—“ମୋ ନିକଟକୁ ଆସ; ଶାଶ୍ୱତ ଭାବେ ମୁଁ କେବଳ ତୁମକୁ ହିଁ ଇଚ୍ଛା କରେ।”

Verse 38

हितं मे सर्वलोकानां तत्वतो वक्तुमर्हसि । मूक उवाच । पित्रोरर्चां करोम्यद्य कथमायामि तेंतिकं

“ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ହିତକୁ ତତ୍ତ୍ୱତଃ ମୋତେ କହିବା ଉଚିତ।” ମୂକ କହିଲେ—“ଆଜି ମୁଁ ମୋ ପିତାମାତାଙ୍କ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରୁଛି; ତେବେ ମୁଁ କିପରି ତୁମ ନିକଟକୁ ଆସିବି?”

Verse 39

अर्चयित्वा तु पितरौ कृत्यं ते करवाणि वै । तिष्ठ मे द्वारदेशे च आतिथ्यं ते करोम्यहम्

ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରି ସାରି ନିଶ୍ଚୟ ତୁମ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଦେବି। ମୋ ଦ୍ୱାରଦେଶରେ ଠିଆ ରୁହ; ମୁଁ ତୁମର ଆତିଥ୍ୟ କରିବି।

Verse 40

इत्युक्ते चैव चांडाले चुकोप ब्राह्मणस्तदा । ब्राह्मणं मां परित्यज्य किं कार्यमधिकं तव

ଚାଣ୍ଡାଳ ଏପରି କହିବା ସହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ—“ମୋତେ, ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ, ପରିତ୍ୟାଗ କରି ତୁମର ଏହାଠାରୁ ଅଧିକ କାର୍ଯ୍ୟ କ’ଣ?”

Verse 41

मूक उवाच । किं कुप्यसि वृथा विप्र न बकोहं तवाधुना । कोपस्सिद्ध्यति ते तावद्बकेनान्यत्र किंचन

ମୂକ କହିଲା—ହେ ବିପ୍ର, ବୃଥା କାହିଁକି କ୍ରୋଧ କରୁଛ? ଏବେ ମୁଁ ତୋ ପାଇଁ ବକ ନୁହେଁ। ବକ ଦ୍ୱାରା ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କିଛି ସିଦ୍ଧ ହୁଏନି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୋ କ୍ରୋଧ ନିଷ୍ଫଳ; ଇଚ୍ଛା ହେଲେ ଅନ୍ୟତ୍ର ଲଗା।

Verse 42

गगने स्नानशाटी ते न शुष्यति न तिष्ठति । वचनं खात्ततः श्रुत्वा मद्गृहं चागतो भवान्

ଆକାଶରେ ତୋ ସ୍ନାନବସ୍ତ୍ର ନ ଶୁଖେ, ନ ଟିକେ। ପକ୍ଷୀର ଏହି କଥା ଶୁଣି ତୁ ମୋ ଘରକୁ ଆସିଛୁ।

Verse 43

तिष्ठ तिष्ठ वदिष्यामि नोचेद्गच्छ पतिव्रतां । तां च दृष्ट्वा द्विजश्रेष्ठ दयितं ते फलिष्यति

ଠିଆ ହେ, ଠିଆ ହେ—ମୁଁ କହିବି; ନଚେତ୍ ସେଇ ପତିବ୍ରତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯା। ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୋ ପ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହେବ।

Verse 44

ततस्तस्यगृहाद्विष्णुर्द्विजरूपधरो विभुः । विनिस्सृत्य द्विजं प्राह गेहं तस्याः प्रयाम्यहं

ତାପରେ ସେ ଲୋକର ଘରୁ ଦ୍ୱିଜରୂପଧାରୀ ସର୍ବଶକ୍ତିମାନ ବିଷ୍ଣୁ ବାହାରି ଆସି ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ କହିଲେ—“ମୁଁ ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଉଛି।”

Verse 45

स विमृश्य द्विजश्रेष्ठस्तेन सार्धं चचाल ह । गच्छंतं तमुवाचेदं हरिं विप्रेति विस्मितः

ବିଚାର କରି ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ତାଙ୍କ ସହ ଚାଲିଲେ। ଯାଉଥିବା ସେଇ ହରିଙ୍କୁ ଦେଖି ବିସ୍ମିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏପରି କହିଲେ।

Verse 46

किर्थं च त्वया विप्र चांडालस्य गृहोदरे । सदा संस्थीयते तात योषाजनवृते मुदा

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ! ତୁମେ କାହିଁକି ସଦା ଚାଣ୍ଡାଳର ଘର ଭିତରେ ରହୁଛ, ତାତ, ନାରୀମଣ୍ଡଳୀରେ ଘେରାହୋଇ ମୁଦିତ ହୋଇ?

Verse 47

हरिरुवाच । इदानीं मानसं शुद्धं न भूतं भवतो ध्रुवम् । पतिव्रतादिकं दृष्ट्वा पश्चाज्ज्ञास्यसि मां किल

ହରି କହିଲେ—ନିଶ୍ଚୟ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମ ମନ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇନାହିଁ। ପତିବ୍ରତା ଆଦି ଧର୍ମ ଦେଖିଲା ପରେ ତୁମେ ପଛେ ନିଶ୍ଚୟ ମୋତେ ଜାଣିବ।

Verse 48

विप्र उवाच । पतिव्रता च का तात किं वा तस्याश्श्रुतं महत् । येनाहं तत्र गच्छामि कारणं वद मे द्विज

ବିପ୍ର କହିଲେ—ତାତ, ସେଇ ପତିବ୍ରତା କିଏ? ତାହା ବିଷୟରେ ତୁମେ କେଉଁ ମହାନ କଥା ଶୁଣିଛ? ଯାହାଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସେଠାକୁ ଯିବି, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ସେ କାରଣ କୁହ।

Verse 49

हरिरुवाच । नदीनां जाह्नवी श्रेष्ठा प्रमदानां पतिव्रता । मनुष्याणां प्रजापालो देवानां च जनार्दनः

ହରି କହିଲେ—ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜାହ୍ନବୀ (ଗଙ୍ଗା) ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପତିବ୍ରତା ସର୍ବୋତ୍ତମ; ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଜାପାଳକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଏବଂ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜନାର୍ଦନ (ବିଷ୍ଣୁ) ପରମ।

Verse 50

पतिव्रता च या नारि पत्युर्नित्यं हिते रता । कुलद्वयस्य पुरुषानुद्धरेत्सा शतं शतं

ଯେ ନାରୀ ପତିବ୍ରତା ହୋଇ ସଦା ପତିଙ୍କ ହିତରେ ରତ ରହେ, ସେ ଦୁଇ କୁଳର ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ଶତେ ଶତେ କରି ଉଦ୍ଧାର କରେ।

Verse 51

स्वर्गं भुनक्ति तावच्च यावदाभूतसंप्लवं । स्वर्गाद्भ्रष्टो भवेद्वास्याः सार्वभौमो नृपः पतिः

ସେ ମହାପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାତ୍ର ସ୍ୱର୍ଗସୁଖ ଭୋଗ କରେ। ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଚ୍ୟୁତ ହୋଇ ପୃଥିବୀରେ ସାର୍ବଭୌମ ସମ୍ରାଟ—ରାଜା ଓ ପତି—ହୁଏ।

Verse 52

अस्यैव महिषी भूत्वा सुखं विंदेदनंतरं । पुनः पुनः स्वर्गराज्यं तस्य तस्या न संशयः

ଏହି ରାଜାଙ୍କର ମହିଷୀ ହୋଇ ସେ ପରେ ସୁଖ ପାଏ; ଏବଂ ପୁନଃପୁନଃ ସ୍ୱର୍ଗରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଲଭେ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 53

एवं जन्मशतं प्राप्य अंते मोक्षो भवेद्ध्रुवम् । विप्र उवाच । पतिव्रता भवेत्कावा तस्याः किं वा च लक्षणं

ଏଭଳି ଶତ ଜନ୍ମ ପାଇ ଶେଷରେ ମୋକ୍ଷ ନିଶ୍ଚିତ ହୁଏ। ବିପ୍ର କହିଲେ—‘ପତିବ୍ରତା କାହାକୁ କୁହାଯାଏ, ତାହାର ଲକ୍ଷଣ କ’ଣ?’

Verse 54

ब्रूहि मे द्विजशार्दूल यथा जानामि तत्त्वतः । हरिरुवाच । पुत्राच्छतगुणं स्नेहाद्राजानं च भयादथ

ହେ ଦ୍ୱିଜଶାର୍ଦୂଳ, ମୋତେ କୁହ, ଯେପରି ମୁଁ ତତ୍ତ୍ୱତଃ ଜାଣିପାରିବି। ହରି କହିଲେ—ପୁତ୍ରସ୍ନେହଠାରୁ ଶତଗୁଣ ଅଧିକ ରାଜାପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ତାହା ଭୟଜନ୍ୟ।

Verse 55

आराधयेत्पतिं शौरिं या पश्येत्सा पतिव्रता । कार्ये दासी रतौ वेश्या भोजने जननीसमा

ଯେ ନାରୀ ପତିଙ୍କୁ ଶୌରି (ବିଷ୍ଣୁ) ଭାବେ ଆରାଧନା କରି ସେହିଭାବେ ଦେଖେ, ସେଇ ପତିବ୍ରତା। କାର୍ଯ୍ୟରେ ଦାସୀ, ରତିରେ ବେଶ୍ୟା, ଭୋଜନରେ ଜନନୀସମା ହେଉ।

Verse 56

विपत्सु मंत्रिणी भर्तुः सा च भार्या पतिव्रता । भर्तुराज्ञां न लंघेद्या मनो वाक्कायकर्मभिः

ବିପଦକାଳେ ସେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରିଣୀ ହେଉ; ଏବଂ ପତିବ୍ରତା ପତ୍ନୀ ହୋଇ ମନ, ବାଣୀ ଓ ଦେହକର୍ମରେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଲଂଘନ ନ କରୁ।

Verse 57

भुक्ते पत्यौ सदा चात्ति सा च भार्या पतिव्रता । यस्यां यस्यांतु शय्यायां पतिः स्वपिति यत्नतः

ସ୍ୱାମୀ ଭୋଜନ କଲେ ପରେ ସେ ମଧ୍ୟ ସଦା ଭୋଜନ କରେ—ଏମିତି ପତ୍ନୀ ନିତ୍ୟ ପତିବ୍ରତା। ଏବଂ ସ୍ୱାମୀ ଯେଉଁ ଶୟ୍ୟାରେ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ଶୋଇଥାନ୍ତି, ସେହି ଶୟ୍ୟାରେ ସେ ମଧ୍ୟ ଶୋଇବ।

Verse 58

तत्र तत्र च साभर्तुरर्चां करोति नित्यशः । नैव मत्सरमायाति न कार्पण्यं न मानिनी

ସେ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ରହୁ, ସେଠି ସେଠି ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଗୌରବାର୍ଥେ ନିତ୍ୟ ପୂଜା କରେ। ସେ ଈର୍ଷ୍ୟାକୁ ଆସେନି, କାର୍ପଣ୍ୟକୁ ନୁହେଁ, ଅଭିମାନିନୀ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 59

मानेऽमाने समानं च या पश्येत्सा पतिव्रता । सुवेषं या नरं दृष्ट्वा भ्रातरं पितरं सुतं

ମାନ ଓ ଅପମାନକୁ ସମାନ ଭାବେ ଦେଖୁଥିବା ନାରୀ ପତିବ୍ରତା। ଏବଂ ସୁବେଷ ପୁରୁଷକୁ ଦେଖି ତାକୁ ଭାଇ, ପିତା କିମ୍ବା ପୁତ୍ର ସମାନ ମାନେ।

Verse 60

मन्यते च परं साध्वी सा च भार्या पतिव्रता । तां गच्छ द्विजशार्दूल वदकामं यथा तव

ସେ ପରମ ସାଧ୍ବୀ ବୋଲି ମନାଯାଏ, ଏବଂ ସେ ପତିବ୍ରତା ପତ୍ନୀ। ହେ ଦ୍ୱିଜଶାର୍ଦୂଳ, ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ ଓ ତୁମ ଇଚ୍ଛାମତେ କହ।

Verse 61

तस्य पत्न्योऽष्ट तिष्ठंति तन्मध्ये वरवर्णिनी । रूपयौवनसंपन्ना दयायुक्ता यशस्विनी

ତାହାର ଆଠଜଣ ପତ୍ନୀ ଅଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜଣେ ଅତି ସୁନ୍ଦରୀ—ରୂପ ଓ ଯୌବନରେ ସମ୍ପନ୍ନା, ଦୟାମୟୀ ଏବଂ ଯଶସ୍ବିନୀ।

Verse 62

शुभा नामेति विख्याता गत्वा तां पृच्छ ते हितं । एवमुक्त्वा तु भगवांस्तत्रैवांतरधीयत

ସେ ‘ଶୁଭା’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧା। ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ତୋ ପାଇଁ କ’ଣ ହିତକର ତାହା ପଚାର। ଏହିପରି କହି ଭଗବାନ୍ ସେଠାରେଇ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ।

Verse 63

तस्यैवादृश्यतां दृष्ट्वा विस्मितोभूद्द्विजस्तदा । स च साध्वीगृहं गत्वा पप्रच्छाथ पतिव्रतां

ସେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ ବୋଲି ଦେଖି ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆଶ୍ଚର୍ୟଚକିତ ହେଲା। ପରେ ସେ ସାଧ୍ବୀଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଇ ସେଇ ପତିବ୍ରତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲା।

Verse 64

अतिथेर्वचनंश्रुत्वागृहान्निःसृत्यसंभ्रमात् । दृष्ट्वा द्विजं सती तत्र द्वारदेशे स्थिताभवत्

ଅତିଥିର ବଚନ ଶୁଣି ସେ ଆତୁରତାରେ ଘରୁ ବାହାରିଲା। ସେଠାରେ ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ଦେଖି ସେଇ ସତୀ ଦ୍ୱାରଦେଶରେ ଦାଁଡ଼ି ରହିଲା।

Verse 65

तां च दृष्ट्वा द्विजश्रेष्ठ उवाच वचनं मुदा । प्रियं ममहितं ब्रूहि यथादृष्टं त्वमेव हि

ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ—“ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ ଓ ହିତକର କଥା କୁହ; ତୁମେ ଯେପରି ଦେଖିଛ, ସେପରି ହିଁ, କାରଣ ସାକ୍ଷୀ ତୁମେ ଏକା।”

Verse 66

पतिव्रतोवाच । सांप्रतं पत्युरर्चास्ति न चास्माकं स्वतंत्रता । पश्चात्कार्यं करिष्यामि गृहाणातिथ्यमद्य वै

ପତିବ୍ରତା କହିଲା—ଏବେ ମୋ ପତିଙ୍କର ପୂଜା-ଅର୍ଚ୍ଚା ଚାଲିଛି, ଏବଂ ମୋର ସ୍ୱାଧୀନତା ନାହିଁ। ପରେ ଆବଶ୍ୟକ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି; ଆଜି ମୋର ଆତିଥ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।

Verse 67

विप्र उवाच । मम देहे क्षुधा नास्ति पिपासाद्य न च श्रमः । अभीष्टं वद कल्याणि नोचेच्छापं ददामि ते

ବିପ୍ର କହିଲେ—ମୋ ଦେହରେ ନ ଭୁଖ, ନ ପିଆସ, ନ କ୍ଲାନ୍ତି। ହେ କଲ୍ୟାଣୀ, ତୁମ ଅଭୀଷ୍ଟ କହ; ନହେଲେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଶାପ ଦେବି।

Verse 68

तमुवाच तदा सापि न बकोहं द्विजोत्तम । गच्छ धर्मतुलाधारं पृच्छ तं ते हितं द्विज

ତେବେ ସେ କହିଲା—ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ମୁଁ ବକ ନୁହେଁ। ଧର୍ମତୁଲାଧାରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ତାଙ୍କୁ ପଚାର; ହେ ଦ୍ୱିଜ, ସେ ତୋ ହିତ କହିବେ।

Verse 69

इत्युक्त्वा सा महाभागा प्रययौ च गृहोदरम् । तत्रापश्यद्द्विजो विप्रं यथा चांडालवेश्मनि

ଏପରି କହି ସେ ମହାଭାଗା ଘରର ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା। ସେଠାରେ ସେ ଦ୍ୱିଜ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲା—ଯେପରି ଚାଣ୍ଡାଳର ଘରେ ଥାଆନ୍ତି ଭଳି।

Verse 70

विमृश्य विस्मयापन्नस्तेन सार्धं ययौ द्विजः । तिष्ठंतं च द्विजं तं च सोपश्यद्धृष्टमानसम्

ବିଚାର କରି ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ତାଙ୍କ ସହ ଗଲେ। ସେଠାରେ ସେ ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଦେଖିଲେ—ଧୃଢ଼ ଓ ନିର୍ଭୟ ମନରେ।

Verse 71

स चोवाच मुदा विप्रं दृष्ट्वा तं तां सतीं च सः । देशांतरे च यद्वृत्तं तया च कथितं किल

ସେ ତାହା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଓ ସେହି ସତୀ ନାରୀକୁ ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ହର୍ଷରେ କହିଲେ; ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦେଶରେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା, ସେହି କଥାକୁ ମଧ୍ୟ—ସେ ଯେପରି ସତ୍ୟ କହିଥିଲା—ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ।

Verse 72

कथं जानाति मद्वृत्तं चांडालोपि पतिव्रता । अतो मे विस्मयस्तात किमाश्चर्यं परं महत्

ସେ ଚାଣ୍ଡାଳୀ ନାରୀ—ପତିବ୍ରତା ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ—ମୋର ଗୁପ୍ତ ଆଚରଣ କିପରି ଜାଣେ? ତେଣୁ, ତାତ, ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ମିତ; ଏହାଠାରୁ ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ୟ କ’ଣ?

Verse 73

हरिउवाच । ज्ञायते कारणं तात सर्वेषां भूतभावनैः । अतिपुण्यात्सदाचाराद्यतस्त्वं विस्मयं गतः

ହରି କହିଲେ—ତାତ, ଏହାର କାରଣ ସମସ୍ତ ଭୂତଭାବନ, ଅର୍ଥାତ୍ ପ୍ରାଣୀପାଳକମାନେ ଜାଣନ୍ତି। ତୁମର ଅତି ପୁଣ୍ୟ ଓ ସଦାଚାର ଦ୍ୱାରା ହିଁ ତୁମେ ଏହି ବିସ୍ମୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛ।

Verse 74

किमुक्तश्च तया त्वं च वद तत्सांप्रतं मुने । विप्र उवाच । प्रष्टुं धर्मतुलाधारं सा च मां समुपादिशत्

“ଏବେ କୁହ, ହେ ମୁନି—ସେ କ’ଣ କହିଲା, ତୁମେ କ’ଣ ଉତ୍ତର ଦେଲ?” ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ—“ଧର୍ମତୁଳାର ଆଧାର ତୁଲାଧାରଙ୍କୁ ଯାଇ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାକୁ ସେ ମୋତେ ଉପଦେଶ ଦେଲା।”

Verse 75

हरिरुवाच । आगच्छ मुनिशार्दूल अहं गच्छामि तं प्रति । गच्छंतं च हरिं प्राह तुलाधारः क्व तिष्ठति

ହରି କହିଲେ—“ଆସ, ହେ ମୁନିଶାର୍ଦୂଳ; ମୁଁ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଉଛି।” ହରି ଯାଉଥିବାବେଳେ ତୁଲାଧାର କହିଲେ—“ଆପଣ କେଉଁଠି ରହିବେ (କେଉଁଠି ଥମିବେ)?”

Verse 76

हरिरुवाच । जनानां निकरो यत्र बहुद्रव्यसुविक्रये । विक्रीणाति च क्रीणाति तुलाधारस्ततस्ततः

ହରି କହିଲେ—ଯେଉଁଠାରେ ବହୁ ପ୍ରକାର ଦ୍ରବ୍ୟର କ୍ରୟ-ବିକ୍ରୟ ପାଇଁ ଲୋକମାନଙ୍କ ଭିଡ଼ ଜମେ, ସେଠାରେ ସେମାନେ ବିକ୍ରି କରନ୍ତି ଓ କିଣନ୍ତି, ଏବଂ ତୁଳା-ବଟଖରା ଏଠି-ସେଠି ରଖାଯାଇଥାଏ…

Verse 77

जनो यवान्रसं स्नेहं कूटमन्नस्य संचयं । सर्वं तस्य मुखादेव गृह्णाति च ददात्यपि

ଯବ, ରସ, ସ୍ନେହ (ଘିଅ/ତେଲ) ଏବଂ ସଞ୍ଚିତ ଅନ୍ନର ଭଣ୍ଡାର—ମଣିଷ ଏ ସବୁକୁ ନିଜ ମୁଖଦ୍ୱାରା ହିଁ ଗ୍ରହଣ କରେ, ଏବଂ ମୁଖଦ୍ୱାରା ହିଁ ଦାନ ମଧ୍ୟ କରେ।

Verse 78

सत्यं त्यक्त्वानृतं किंचित्प्राणांते समुपस्थिते । नोक्तं नरवरश्रेष्ठस्तेनधर्मतुलाधरः

ପ୍ରାଣାନ୍ତ ସମୀପ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ସତ୍ୟ ଛାଡ଼ି କିଛିମାତ୍ର ଅସତ୍ୟ କହିଲେ ନାହିଁ; ତେଣୁ ସେ ‘ଧର୍ମ-ତୁଳାଧର’—ଧର୍ମର ତୁଳା ଧାରଣକାରୀ—ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।

Verse 79

इत्युक्ते तु तमद्राक्षीद्विक्रीणंतं रसान्बहून् । मलपंकधरं मर्त्यं दंतकुड्मलपंकिलम्

ଏହିପରି କହାଯାଉଥିବାବେଳେ ସେ ତେବେ ଦେଖିଲା—ବହୁ ପ୍ରକାର ରସ ବିକ୍ରି କରୁଥିବା ସେ ମର୍ତ୍ୟକୁ; ଯାହାର ଦେହ ମଲିନ କାଦୁଆରେ ଲେପିତ, ଏବଂ ଦାନ୍ତ ଓ ମସୁଡ଼ା ମୟଲାରେ ଦୂଷିତ।

Verse 80

तत्र वस्तुधनोत्थां च भाषंतं विविधां गिरम् । वृतं बहुविधैर्मर्त्यैः स्त्रीभिः पुंभिश्च सर्वतः

ସେଠାରେ ସେ ବସ୍ତୁ ଓ ଧନରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର କଥା କହୁଥିଲା; ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ନାନା ପ୍ରକାର ମର୍ତ୍ୟ—ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ପୁରୁଷ—ତାକୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ।

Verse 81

कथं कथमिति प्राह स तं मधुरया गिरा । धर्मस्य मे समुद्देशं वद प्राप्तोंऽतिकं हि ते

ସେ “କେମିତି? କେମିତି?” ବୋଲି ମଧୁର ବାଣୀରେ ତାହାକୁ କହିଲା—“ମୋତେ ଧର୍ମର ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉପଦେଶ କହ; କାରଣ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମ ନିକଟକୁ ଆସିଛି।”

Verse 82

तुलाधार उवाच । यावज्जनाः प्रतिष्ठंति ममैव सन्निधौ द्विज । तावन्मे स्वस्थता नास्ति यावच्च रात्रियामकः

ତୁଲାଧାର କହିଲେ—“ହେ ଦ୍ୱିଜ! ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲୋକେ ମୋର ନିଜ ସନ୍ନିଧିରେ ରହନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋତେ ସ୍ୱସ୍ଥତା ନାହିଁ—ରାତିର ଗୋଟିଏ ଯାମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।”

Verse 83

तच्चोपदेशमादाय गच्छ धर्माकरं प्रति । बकस्य मरणे दोषं खे च वस्त्राविशोषणम्

ସେଇ ଉପଦେଶ ଗ୍ରହଣ କରି ଧର୍ମାକରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ; ସେଠାରେ ବକର ମୃତ୍ୟୁରେ ହେଉଥିବା ଦୋଷ ଓ ଖୋଲା ଆକାଶତଳେ ବସ୍ତ୍ର ଶୁଖାଇବାର ବିଧି ମଧ୍ୟ ଜାଣିବୁ।”

Verse 84

सर्वं तत्र च जानीषे सज्जनाद्रोहकं व्रज । तत्र तस्योपदेशेन तव कामः फलिष्यति

ସେଠାରେ ତୁମେ ସବୁକିଛି ଜାଣିବ। ସଜ୍ଜନାଦ୍ରୋହକଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ; ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ଉପଦେଶରେ ତୁମ ଇଚ୍ଛା ଫଳବତୀ ହେବ।”

Verse 85

इत्युक्त्वा तुलाधारः करोति क्रयविक्रयौ । तथा तात गमिष्यामि सज्जनाद्रोहकं प्रति

ଏହିପରି କହି ତୁଲାଧାର କ୍ରୟ-ବିକ୍ରୟ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ପରେ କହିଲେ—“ତାତ! ମୁଁ ସଜ୍ଜନାଦ୍ରୋହକଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବି।”

Verse 86

तुलाधारसमुद्देशान्न जानामि तदालयम् । हरिरुवाच । एह्यागच्छ गमिष्यामि त्वया सार्द्धं च तद्गृहम्

“ତୁଲାଧାରଙ୍କ ଠିକଣା ଓ ତାଙ୍କ ନିବାସସ୍ଥାନ ମୁଁ ଜାଣେନି।” ହରି କହିଲେ—“ଆସ, ଚଳ; ମୁଁ ତୋ ସହିତ ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଯିବି।”

Verse 87

अथ वर्त्मनि गच्छंतमुवाच ब्राह्मणो हरिं । विप्र उवाच । तुलाधारे च न स्नानं न देवपितृतर्पणम्

ତାପରେ ପଥରେ ଯାଉଥିବା ହରିଙ୍କୁ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ। ବିପ୍ର କହିଲେ—“ତୁଲାଧାରଙ୍କ ଠାରେ ନ ସ୍ନାନ, ନ ଦେବ-ପିତୃ ତର୍ପଣ।”

Verse 88

मलदिग्धं च गात्रं तु सर्वं चेलमलक्षणम् । कथं जानाति मद्वृत्तं देशांतरसमुद्भवम्

ମୋ ଦେହ ମଳରେ ଲେପିତ, ମୋ ସମସ୍ତ ବସ୍ତ୍ରରେ ମଇଳାର ଚିହ୍ନ; ଦୂରଦେଶରୁ ଉଦ୍ଭବ ମୋ ବୃତ୍ତାନ୍ତ କିଏ କିପରି ଜାଣିବ?

Verse 89

अतो मे विस्मयस्तात सर्वं त्वं वद कारणम् । हरिरुवाच । सत्येन समभावेन जितं तेन जगत्त्रयम्

“ଏହିହେତୁ, ପ୍ରିୟ, ମୁଁ ଆଶ୍ଚର୍ୟଚକିତ; କାରଣ ସବୁ କୁହ।” ହରି କହିଲେ—“ସତ୍ୟ ଓ ସମଭାବ ଦ୍ୱାରା ସେ ତ୍ରିଲୋକକୁ ଜୟ କରିଛି।”

Verse 90

तेनातृप्यंत पितरो देवा मुनिगणैः सह । भूतभव्य प्रवृत्तं च तेन जानाति धार्मिकः

ତାହାଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନେ ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ମୁନିଗଣ ସହିତ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ; ଏବଂ ତାହାଦ୍ୱାରା ଧାର୍ମିକ ଜନ ଭୂତ, ଭବିଷ୍ୟତ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନର ପ୍ରବାହକୁ ଜାଣେ।

Verse 91

नास्ति सत्यात्परो धर्मो नानृतात्पातकं परम् । विशेषे समभावस्य पुरुषस्यानघस्य च

ସତ୍ୟଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ଧର୍ମ ନାହିଁ, ଅସତ୍ୟଠାରୁ ବଡ଼ ପାପ ନାହିଁ—ବିଶେଷକରି ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରତି ସମଭାବ ଧାରଣ କରୁଥିବା ନିର୍ଦୋଷ ପୁରୁଷ ପାଇଁ।

Verse 92

अरौ मित्रेप्युदासीने मनो यस्य समं व्रजेत् । सर्वपापक्षयस्तस्य विष्णुसायुज्यतां व्रजेत्

ଶତ୍ରୁ, ମିତ୍ର ଓ ଉଦାସୀନ—ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରତି ଯାହାର ମନ ସମ ରହେ, ତାହାର ସମସ୍ତ ପାପ କ୍ଷୟ ହୁଏ ଏବଂ ସେ ବିଷ୍ଣୁସାୟୁଜ୍ୟ ପାଏ।

Verse 93

एवं यो वर्तते नित्यं कुलकोटिं समुद्धरेत् । सत्यं दमः शमश्चैव धैर्यं स्थैर्यमलोभता

ଏଭଳି ଯେ ନିତ୍ୟ ଆଚରଣ କରେ, ସେ ନିଜ କୁଳର କୋଟି ଲୋକଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ। ସତ୍ୟ, ଦମ, ଶମ, ଧୈର୍ୟ, ସ୍ଥୈର୍ୟ ଓ ଅଲୋଭତା—ଏହି ଗୁଣ ସାଧନୀୟ।

Verse 94

अनाश्चर्यमनालस्यं तस्मिन्सर्वं प्रतिष्ठितम् । तेन वै देवलोकस्य नरलोकस्य सर्वशः

ସେହି ଅବସ୍ଥାରେ ନ ଆଶ୍ଚର୍ୟ ରହେ, ନ ଆଳସ୍ୟ; ତାହାର ଉପରେ ସବୁକିଛି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ତାହାଦ୍ୱାରା ଦେବଲୋକ ଓ ନରଲୋକ ସର୍ବପ୍ରକାରେ ଧାରିତ ହୁଏ।

Verse 95

वृत्तं जानाति धर्मज्ञस्तस्यदेहे स्थितो हरिः । लोके तस्य समो नास्ति समः सत्यार्जवेषु च

ଧର୍ମଜ୍ଞ ପୁରୁଷ ସଦ୍ବୃତ୍ତ ଜାଣେ; ତାହାର ଦେହରେ ହରି ସ୍ୱୟଂ ବସନ୍ତି। ଏହି ଲୋକରେ ତାହାର ସମାନ କେହି ନାହିଁ—ବିଶେଷକରି ସତ୍ୟ ଓ ଆର୍ଜବରେ।

Verse 96

स च धर्ममयः साक्षात्तेनैव धारितं जगत् । द्विज उवाच । ज्ञातं मे त्वत्प्रसादाच्च तुलाधारस्य कारणम्

ସେ ସାକ୍ଷାତ୍ ଧର୍ମମୟ; ତାହାରେଇ ଜଗତ୍ ଧାରିତ। ଦ୍ୱିଜ କହିଲେ—ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରସାଦରୁ ମୁଁ ତୁଳାଧାରଙ୍କ ସତ୍ୟ କାରଣ ଜାଣିଲି।

Verse 97

अद्रोहकस्य यद्वृत्तं तद्ब्रूहि त्वं यदीच्छसि । हरिरुवाच । पुरैव राजपुत्रस्य कुलस्त्रीनवयौवना

ତୁମେ ଇଚ୍ଛା କଲେ ଅଦ୍ରୋହକଙ୍କ ଯେ ଘଟଣାବଳୀ, ସେଥି କହ। ହରି କହିଲେ—ପୂର୍ବେ ଗୋଟିଏ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କ ଗୃହରେ ନବୟୌବନା ଏକ କୁଳସ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ।

Verse 98

पत्नीव कामदेवस्य शचीव वासवस्य च । तस्य प्राणसमा भार्या सुन्दरी नाम सुन्दरी

ସେ କାମଦେବଙ୍କ ପତ୍ନୀ ପରି ଓ ବାସବ (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କ ଶଚୀ ପରି ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣସମା ଭାର୍ଯ୍ୟାର ନାମ ‘ସୁନ୍ଦରୀ’—ସତ୍ୟେ ସୁନ୍ଦରୀ।

Verse 99

अकस्मात्पार्थिवस्यैव कार्ये गन्तुं समुद्यतः । मनसालोचितं तेन प्राणेभ्योपि गरीयसीम्

ହଠାତ୍ ସେ ରାଜକାର୍ଯ୍ୟରେ ଯିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ। ମନରେ ସେ ପ୍ରାଣଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱବାନ୍ ଏକ ସଙ୍କଳ୍ପ କରିଥିଲେ।

Verse 100

कस्मिन्स्थाने स्थापयामि यतो रक्षा भवेद्ध्रुवम् । इत्यालोच्यैव सहसा त्वागतोस्य गृहं प्रति

‘କେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ଏହାକୁ ସ୍ଥାପନ କରିବି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚିତ ରକ୍ଷା ହେବ?’—ଏମିତି ଭାବି ସେ ସହସା ଏହି ପୁରୁଷଙ୍କ ଘରକୁ ଦୌଡ଼ି ଆସିଲେ।

Verse 101

उक्तं च तादृशं वाक्यं श्रुत्वा स विस्मयंगतः । न तातस्ते न च भ्राता न चाहं तव बान्धवः

ଏପରି କଥା ଶୁଣି ସେ ଆଶ୍ଚର୍ୟଚକିତ ହୋଇ କହିଲା— “ମୁଁ ତୋର ପିତା ନୁହେଁ, ଭାଇ ନୁହେଁ, ନାହିଁ ତୋର କୌଣସି ବାନ୍ଧବ।”

Verse 102

पितृमातृकुलस्यैव तस्या न हि सुहृज्जनः । कथं च मद्गृहे तात स्थित्या स्वस्थो भविष्यसि

ତାହାର ପିତୃକୁଳ ଓ ମାତୃକୁଳରେ ସତ୍ୟ ସୁହୃଦ କେହି ନାହିଁ। ତେବେ, ହେ ତାତ, ମୋ ଘରେ ରହି ତୁମେ କିପରି ନିର୍ଭୟ ଓ ସୁସ୍ଥ ରହିବ?

Verse 103

एतस्मिन्नन्तरे तेन चोक्तं वाक्यं यथोचितम् । लोके त्वत्सदृशो नास्ति धर्मज्ञो विजितेन्द्रियः

ଏହି ମଧ୍ୟରେ ସେ ଯଥୋଚିତ କଥା କହିଲା— “ଏ ଲୋକରେ ତୋ ପରି କେହି ନାହିଁ; ତୁ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ।”

Verse 104

स चाह तं च सर्वज्ञं वक्तुं नार्हसि दूषणम् । त्रैलोक्यमोहिनीं भार्यां कः पुमान्रक्षितुं क्षमः

ସେ କହିଲା— “ସେ ସର୍ବଜ୍ଞଙ୍କ ବିଷୟରେ ଦୋଷାରୋପର କଥା କହିବା ତୁମକୁ ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ତ୍ରିଲୋକକୁ ମୋହିତ କରେ, ତାହାକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ କେଉଁ ପୁରୁଷ ସମର୍ଥ?”

Verse 105

राजपुत्र उवाच । धरण्यां परिविज्ञाय त्वागतोहं तवान्तिकम् । एषा तिष्ठतु तेऽगारे व्रजामि निजमन्दिरम्

ରାଜପୁତ୍ର କହିଲା— “ଧରଣୀ ସାରା ଖୋଜି ଜାଣି ମୁଁ ତୁମ ନିକଟକୁ ଆସିଛି। ଏହି ନାରୀ ତୁମ ଘରେ ରହୁ; ମୁଁ ମୋ ନିଜ ମନ୍ଦିରକୁ ଯାଉଛି।”

Verse 106

इत्युक्ते स पुनः प्राह नगरेऽस्मिन्प्रशोभने । बहुकामुक संपूर्णे कथं रक्षा भवेत्स्त्रियाः

ଏହିପରି କୁହାଯାଇଲେ ସେ ପୁନର୍ବାର କହିଲା—“ଏହି ଶୋଭାମୟ ନଗରରେ, ଅନେକ କାମୁକ ପୁରୁଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିବାବେଳେ, ସ୍ତ୍ରୀର ରକ୍ଷା କିପରି ହେବ?”

Verse 107

स चोवाच पुनस्तं च कुरु रक्षां व्रजाम्यहम् । गृहस्थस्सङ्कटादाह धर्मस्य राजपुत्रकम्

ସେ ପୁନର୍ବାର ତାକୁ କହିଲା—“ରକ୍ଷା କର; ମୁଁ ଯାଉଛି।” ସଙ୍କଟଗ୍ରସ୍ତ ଗୃହସ୍ଥ ଧର୍ମପୁତ୍ର ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲା।

Verse 108

करोम्यनुचितं कार्यं स्वदास्यमुचितं हितम् । सदा चैवेदृशी भार्या स्थातव्या मद्गृहे पितः

ମୁଁ ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି, ଯାହା ଉଚିତ ଓ ହିତକର—ମୋର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ-ସେବା—ତାହାକୁ ଅବହେଳା କରୁଛି। ତେଣୁ, ପିତା, ଏପରି ଭାର୍ଯ୍ୟା ସଦା ମୋ ଘରେ ରହିବା ଉଚିତ।

Verse 109

अरक्षारक्षणे देव वदाभीष्टं कुरु प्रियम् । मम तल्पे मया सार्धं शयानं भार्यया सह

ହେ ଦେବ! ରକ୍ଷା ଓ ଅରକ୍ଷା ବିଷୟରେ ଯାହା ଅଭୀଷ୍ଟ, ତାହା କୁହ—ପ୍ରିୟକର ଯାହା, ତାହା କର। ମୁଁ ତାକୁ ମୋ ଶୟ୍ୟାରେ, ମୋ ସହ, ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ଶୋଇଥିବା ଦେଖିଲି।

Verse 110

मन्यसे दैवतं स्वं चेत्तिष्ठेन्नोचेत्तु गच्छतु । क्षणं विमृश्य तं प्राह राजपुत्रः पुनस्तदा

“ଯଦି ତୁମେ ନିଜ ଇଷ୍ଟଦେବତାକୁ ପରମ ମନେ କର, ତେବେ ରୁହ; ନଚେତ୍ ଯାଉ।” କ୍ଷଣମାତ୍ର ଭାବି ରାଜପୁତ୍ର ସେତେବେଳେ ତାକୁ ପୁନର୍ବାର କହିଲେ।

Verse 111

बाढमेतद्वचस्तात यथाभीष्टं तथा कुरु । ततो भार्यां जगादाथ अस्य वाक्याच्छिवाशिवम्

“ତଥାସ୍ତୁ, ପ୍ରିୟ—ଯଥାଭୀଷ୍ଟ ତଥା କର।” ତାହାପରେ ତାଙ୍କ କଥାର ପ୍ରତିଉତ୍ତରରେ ସେ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ କହିଲେ—ଶୁଭାଶୁଭ ବଚନ।

Verse 112

कर्तव्यं च न ते दोष आज्ञया मम सुंदरि । एतदुक्त्वा गतः सोपि भूपतेः शासनात्पितुः

“ଏହା କରିବା ଯୋଗ୍ୟ; ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ହେଉଥିବାରୁ ତୋର କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ।” ଏମିତି କହି ସେ ମଧ୍ୟ ପିତା ରାଜାଙ୍କ ଶାସନାନୁସାରେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲା।

Verse 113

अनंतरं क्षपायां च यदुक्तं च तथाकृतम् । योषितोर्मध्यगः सोपि नित्यं स्वपिति धार्मिकः

ତାପରେ ରାତିରେ ମଧ୍ୟ ଯାହା କୁହାଯାଇଥିଲା ତାହା ସେହିପରି କରାଗଲା; ଏବଂ ସେ ଧର୍ମାତ୍ମା—ଦୁଇ ନାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶୋଇ—ନିତ୍ୟ ନିଦ୍ରା କରେ।

Verse 114

धर्मान्न चलते सोपि स्वभार्यापरभार्ययोः । संस्पर्शात्स्वस्त्रियश्चास्य कामाभिलषितं मनः

ସ୍ୱଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ପରଭାର୍ଯ୍ୟା ବିଷୟରେ ସେ ଧର୍ମରୁ ଚ୍ୟୁତ ହୁଏନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶରେ ତାହାର ମନ କାମନାରେ ଚଞ୍ଚଳ ହୁଏ।

Verse 115

तस्याः संसर्गतश्चैव दुहितैव प्रमन्यते । स्तनौ तस्यास्तु पृष्ठे च लगन्तौ च पुनःपुनः

ତାଙ୍କ ସହ ନିକଟ ସଂସର୍ଗରୁ ସେ ତାଙ୍କ କନ୍ୟା ପରି ମନ୍ୟ ହୁଏ; ଏବଂ ତାହାର ସ୍ତନଦ୍ୱୟ ପୁନଃପୁନଃ ତାଙ୍କ ପିଠିରେ ଲାଗିଯାଏ।

Verse 116

बालकस्येव पुत्रस्य स्तनौ मातुः समन्यते । तस्या अंगानि चांगेषु लगंति च पुनःपुनः

ଯେପରି ଛୋଟ ଶିଶୁ ମାଆର ସ୍ତନକୁ ଦୃଢ଼ଭାବେ ଧରି ଲଗି ରହେ, ସେପରି ସେ ମଧ୍ୟ ପୁନଃପୁନଃ ନିଜ ଅଙ୍ଗକୁ ତାହାର ଅଙ୍ଗ ସହ ଲଗାଇ ଆଲିଙ୍ଗନ କରୁଥିଲା।

Verse 117

ततो मातुस्सुतस्येव सोमन्यत दिने दिने । तस्य योषासुसंसर्गो निवृत्तस्त्वभवत्ततः

ତାପରେ ସେ ଦିନକୁ ଦିନ ମାଆ ସମ୍ମୁଖରେ ଶିଶୁ ପରି ବିନୀତ ଓ ଶାନ୍ତ ହେଲା; ସେହି ସମୟରୁ ତାହାର ସ୍ତ୍ରୀସଙ୍ଗ ନିବୃତ୍ତ ହୋଇଗଲା।

Verse 118

एवं संवत्सरस्यार्द्धे तत्पतिश्चागतः पुरं । अपृच्छत्तं च लोकेषु तस्या वृत्तमथोदितम्

ଏଭଳି ଅର୍ଧବର୍ଷ ଅତିତ ହେଲାପରେ ତାହାର ପତି ନଗରକୁ ଆସିଲା। ସେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ପଚାରିଲା, ତେବେ ତାଙ୍କର ବୃତ୍ତାନ୍ତ କୁହାଗଲା।

Verse 119

केचिद्भद्रं बोधयन्तो युवानोपि सुविस्मिताः । केचिदाहुस्त्वया दत्ता तया सार्द्धं स्वपित्यसौ

କେହି କେହି ଭଦ୍ରକୁ ଜଗାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି—ଯୁବକ ହେଲେ ମଧ୍ୟ—ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ୟ ହେଲେ। ଆଉ କେହି କହିଲେ, “ତୁମେ ତାକୁ ତାହାକୁ ଦେଇଛ; ତେଣୁ ସେ ତାହା ସହିତ ଏକାଠି ଶୁଏ।”

Verse 120

स्त्रीपुंसोरेकसंसर्गात्शांतता तु कथं भवेत् । तस्यां यस्याभिलाषोस्ति न पृष्टस्स वदेद्युवा

ସ୍ତ୍ରୀ-ପୁରୁଷଙ୍କ ଘନିଷ୍ଠ ସଙ୍ଗରୁ ଶାନ୍ତି କିପରି ହେବ? ଯାହାର ମନରେ ତାହା ପ୍ରତି ଅଭିଲାଷ ଅଛି, ସେ ଯୁବକ ପଚାରା ନହେଲେ ମଧ୍ୟ କହିଦିଏ।

Verse 121

लोकानां कुश्रुतिर्वार्ता तेन पुण्यबलाच्छ्रुता । जनापवादमोक्षार्थं बुद्धिस्तस्याभवच्छुभा

ନିଜ ପୁଣ୍ୟବଳରେ ସେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଚଳିତ କୁଖ୍ୟାତ କଥା ଓ ଗୁଜବ ଶୁଣିଲେ। ଲୋକାପବାଦରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ତାଙ୍କ ମନେ ଶୁଭ ସଙ୍କଳ୍ପ ଉଦିତ ହେଲା।

Verse 122

दारूणि स्वयमाहृत्याजिज्वलत्स महानलम् । एतस्मिन्नंतरे तात राजपुत्रः प्रतापवान्

ସେ ନିଜେ କାଠ ଆଣି ମହାନଳକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କଲେ। ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ହେ ତାତ, ପ୍ରତାପବାନ ରାଜପୁତ୍ର ସେଠାକୁ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 123

आगमत्तद्गृहं सद्यः सोपश्यत्तं च योषितम् । प्रोत्फुल्लवदनां नारीं प्रविषादगतं नरं

ସେ ସତ୍ୱର ସେହି ଘରକୁ ଯାଇ, ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ମୁଖବାଳୀ ସେ ନାରୀକୁ ଦେଖିଲେ; ଏବଂ ଗଭୀର ବିଷାଦରେ ଡୁବିଥିବା ସେ ପୁରୁଷକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ।

Verse 124

अनयोर्मानसं ज्ञात्वा राजपुत्रोवदद्वचः । किं न संभाषसे मां च मित्रकं चिरमागतम्

ସେ ଦୁହିଁଜଣଙ୍କ ମନୋଭାବ ଜାଣି ରାଜପୁତ୍ର କହିଲେ—“ମୁଁ ତୁମ ମିତ୍ର; ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ଆସିଛି; ତେବେ ତୁମେ ମୋ ସହ କାହିଁକି କଥା ହେଉନାହ?”

Verse 125

अब्रवीत्सोपि धर्मात्मा राजपुत्रमनष्टधीः । यत्कृतं दुष्करं कर्म मया त्वद्धितकारणात्

ତେବେ ସେ ଧର୍ମାତ୍ମା, ନିର୍ମଳ ବୁଦ୍ଧିସମ୍ପନ୍ନ, ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ—“ମୁଁ ଯେ ଦୁଷ୍କର କର୍ମ କରିଛି, ସେ ତୁମ ହିତକାରଣରୁ ହିଁ କରିଛି।”

Verse 126

सर्वं व्यर्थमहं मन्ये जनानां च प्रवादतः । अद्य वह्निमहं यास्ये प्रपश्यंतु नरास्सुराः

ଲୋକଙ୍କ ନିନ୍ଦାମୟ କଥାରେ ମୁଁ ସବୁକିଛି ବ୍ୟର୍ଥ ବୋଲି ମନେ କରେ। ଆଜି ମୁଁ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରିବି—ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଦେବମାନେ ଦେଖନ୍ତୁ।

Verse 127

इत्युक्त्वा स महाभागः प्रविवेश हुताशनम् । विशतस्तस्य वह्नौ न कुसुमं चिकुरालये

ଏହିପରି କହି ସେ ମହାଭାଗ ହୁତାଶନରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ କେଶବେଣୀର ଗୋଟିଏ ଫୁଲ ମଧ୍ୟ ଦଗ୍ଧ ହେଲା ନାହିଁ।

Verse 128

नांगमस्यानलोधाक्षीन्न च वस्त्रं न कुंतलम् । खे च देवा मुदा सर्वेसाधुसाध्विति चाब्रुवन्

ତାଙ୍କର କୌଣସି ଅଙ୍ଗ ଅଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ହେଲା ନାହିଁ, ଚକ୍ଷୁ ମଧ୍ୟ ଜଳିଲା ନାହିଁ; ବସ୍ତ୍ର କିମ୍ବା କେଶର କୌଣସି କ୍ଷତି ହେଲା ନାହିଁ। ଆକାଶରେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ହର୍ଷରେ ‘ସାଧୁ! ସାଧୁ!’ ବୋଲି କହିଲେ।

Verse 129

अपतन्पुष्पवर्षाणि तस्य मूर्ध्नि समंततः । यैर्यैश्च दुष्कृतं वाक्यं गदितं तावुभौ प्रति

ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ପୁଷ୍ପବର୍ଷା ପଡ଼ିଲା—ଯେମାନେ ପୂର୍ବରୁ ସେଇ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଅନ୍ୟାୟ ଓ କଠୋର କଥା କହିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହିଁ।

Verse 130

तेषां मुखे प्रजायंते कुष्ठानि विविधानि च । तत्रागत्य च देवाश्च वह्नेराकृष्यतं मुदा

ସେମାନଙ୍କ ମୁଖରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର କୁଷ୍ଠ ଓ ଚର୍ମରୋଗ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ତାପରେ ଦେବମାନେ ସେଠାକୁ ଆସି ହର୍ଷରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଅଗ୍ନିରୁ ଟାଣି ବାହାର କଲେ।

Verse 131

अपूजयन्सुपुष्पैश्च मुनयो विस्मयं गताः । सर्वैर्मुनिवरैरेवं मनुष्यैर्विविधैस्तदा

ତେବେ ବିସ୍ମୟରେ ଭରିଥିବା ମୁନିମାନେ ଉତ୍ତମ ପୁଷ୍ପଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କଲେ; ସେହି ସମୟରେ ସମସ୍ତ ମୁନିବର ଓ ନାନାପ୍ରକାର ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଆରାଧନା କଲେ।

Verse 132

अर्च्यते तु महातेजाः स च सर्वानपूजयत् । सज्जनाद्रोहकं नाम कृतं देवासुरैर्नृभिः

ସେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ବିଧିପୂର୍ବକ ଅର୍ଚ୍ଚିତ ହେଲେ; ଏବଂ ସେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଉପକାରରୂପେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। କିନ୍ତୁ ଦେବ, ଅସୁର ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ‘ସଜ୍ଜନାଦ୍ରୋହକ’ ନାମକ—ସଜ୍ଜନଙ୍କ ପ୍ରତି ଦ୍ରୋହ—କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।

Verse 133

तस्य पादरजः पूता सस्यपूर्णा धराभवत् । सुराश्चाहुश्च तं तत्र भार्या ते संप्रगृह्यताम्

ତାଙ୍କର ପାଦରଜରେ ପବିତ୍ର ହୋଇ ପୃଥିବୀ ଶସ୍ୟରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ତେବେ ଦେବମାନେ ଓ ମୁନିମାନେ ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଆପଣଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତୁ (ପୁନଃ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ)।”

Verse 134

एतस्य सदृशो लोके न भूतो न भविष्यति । नास्तीति सांप्रतं पृथ्व्यां कामलोभाजितः पुमान्

ଏହି ଲୋକରେ ତାଙ୍କ ସଦୃଶ କେହି ପୂର୍ବେ ହୋଇନାହାନ୍ତି, ଭବିଷ୍ୟତରେ ମଧ୍ୟ ହେବେ ନାହିଁ। ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନ ପୃଥିବୀରେ କାମ ଓ ଲୋଭରେ ଏପରି ଜିତା ପୁରୁଷ ଆଉ କେହି ନାହିଁ।

Verse 135

देवासुरमनुष्याणां रक्षसां मृगपक्षिणाम् । कीटादीनां च सर्वेषां काम एष सुदुर्जयः

ଦେବ, ଅସୁର, ମନୁଷ୍ୟ, ରାକ୍ଷସ, ମୃଗ-ପକ୍ଷୀ ଏବଂ କୀଟାଦି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି କାମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଜୟ।

Verse 136

कामाल्लोभात्तथाक्रोधान्नित्यं सत्त्वेषु जायते । संसारबंधकः कामो ह्यकामो न क्वचिद्भवेत्

କାମ, ଲୋଭ ଏବଂ କ୍ରୋଧରୁ ଏହା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଦା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। କାମ ହିଁ ସଂସାରର ବନ୍ଧନ; ସଂସାରେ ଅକାମତା କେଉଁଠି ମିଳେ ନାହିଁ।

Verse 137

अनेनैव जितं सर्वं भुवनानि चतुर्दश । अमुष्य हृदये नित्यं वासुदेवो मुदास्थितः

ଏହି ଏକା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ—ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଭୁବନ—ଜୟ ହୋଇଗଲା। ତାହାର ହୃଦୟରେ ବାସୁଦେବ ନିତ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ ବିରାଜିତ।

Verse 138

एवं स्पृष्ट्वाथ दृष्ट्वा तं मनुष्याः सर्वकल्मषात् । पूयंते ह्यनघाश्चैव लभंते चाक्षयां दिवम्

ଏଭଳି ତାଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି ପରେ ଦର୍ଶନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି। ନିର୍ମଳ ହୋଇ ସେମାନେ ଅକ୍ଷୟ ଦିବ୍ୟଲୋକ ପାଆନ୍ତି।

Verse 139

एवमुक्त्वा गता देवा विमानैश्च दिवं मुदा । मनुष्याः प्रययुस्तुष्टा दंपती स्वगृहं तथा

ଏଭଳି କହି ଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ବିମାନରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ। ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ, ଦମ୍ପତି ମଧ୍ୟ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଲେ।

Verse 140

दिव्यं चक्षुस्तदा तस्य चासीद्देवान्स पश्यति । त्रैलोक्यस्य च वार्त्तां च जानाति लीलया भृशम्

ତେବେ ତାହାର ଦିବ୍ୟ ଚକ୍ଷୁ ହେଲା; ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲା। ଏବଂ ତ୍ରିଲୋକର ସମସ୍ତ ଘଟଣାକୁ ସେ ଲୀଳାମାତ୍ରେ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜାଣିଲା।

Verse 141

ततस्तस्य च वीथ्यां च दृष्टस्तेन सहैव सः । स पप्रच्छ मुदा तं च धर्मोद्देशं हितं वद

ତାପରେ ସେହି ଗଲିରେ ସେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଏକାସାଥି ଦେଖାଗଲା। ଆନନ୍ଦରେ ସେ ପଚାରିଲା—“ଧର୍ମବିଷୟରେ ମୋତେ ହିତକର ଉପଦେଶ କହ।”

Verse 142

सज्जनाद्रोह उवाच । गच्छ बाडव धर्मज्ञ वैष्णवं पुरुषोत्तमम् । तं च दृष्ट्वा त्वभीष्टं ते सांप्रतं च फलिष्यति

ସଜ୍ଜନାଦ୍ରୋହ କହିଲେ—“ହେ ବାଡବ, ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ! ସେହି ପରମ ବୈଷ୍ଣବ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ତୁମ ଅଭୀଷ୍ଟ ଏବେଇ ଫଳିବ।”

Verse 143

बकस्य निधनं यद्वा वस्त्रस्याशोषणं तथा । जानीषे चापरो यश्च कामस्तेऽस्ति हृदिस्थितः

ବକର ମୃତ୍ୟୁ ହେଉ କି ବସ୍ତ୍ର ଶୁଖିଯିବା ହେଉ—ଏସବୁ ତୁମେ ଜାଣ; ଏବଂ ହୃଦୟରେ ଲୁଚିଥିବା ତୁମ ଅନ୍ୟ ଇଚ୍ଛାକୁ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଜାଣ।

Verse 144

एतच्छ्रुत्वा तु वचनमागतो वैष्णवं प्रति । विष्णुरूपद्विजेनैव सार्द्धं तेन मुदा ययौ

ଏହି କଥା ଶୁଣି ସେ ବୈଷ୍ଣବଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲା। ବିଷ୍ଣୁରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ସେ ଆନନ୍ଦରେ ଯାତ୍ରା କଲା।

Verse 145

अपश्यत्पुरुषं शुद्धं ज्वलंतं च पुरःस्थितम् । सर्वलक्षणसंपूर्णं दीप्यमानं स्वतेजसा

ସେ ନିଜ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଏକ ଶୁଦ୍ଧ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖିଲା, ଯିଏ ତେଜରେ ଜ୍ୱଳିତ—ସମସ୍ତ ଶୁଭଲକ୍ଷଣରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, ନିଜ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ।

Verse 146

अब्रवीत्स च धर्मात्मा ध्यानस्थं च हरेः प्रियम् । वदनो यद्यद्वृत्तं वै दूरात्त्वां चागतो ह्यहम्

ତେବେ ସେ ଧର୍ମାତ୍ମା ହରିଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଧ୍ୟାନରେ ଆସୀନ ଭକ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ— “ଯାହା ଘଟିଛି ସତ୍ୟସତ୍ୟ କହ; ମୁଁ ଦୂରରୁ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି।”

Verse 147

वैष्णव उवाच । प्रसन्नस्ते सुरश्रेष्ठो दानवारीश्वरः सदा । दृष्ट्वा त्वां च मनोऽस्माकं हृष्यतीवाधुना द्विज

ବୈଷ୍ଣବ କହିଲେ— “ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନବାଧିପତି ସଦା ତୁମପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ; ହେ ଦ୍ୱିଜ, ତୁମକୁ ଦେଖି ଏବେ ଆମ ମନ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ହର୍ଷିତ।”

Verse 148

कल्याणं चातुलं तेद्य फलिष्यति मनोरथः । सुरवर्त्मनि ते नित्यं चेलं शुष्यति नान्यथा

ଆଜି ତୁମ ପାଇଁ ଅତୁଳ ମଙ୍ଗଳ ଆସିବ, ତୁମ ମନୋରଥ ଫଳିବ। ଦେବମାର୍ଗରେ ତୁମ ବସ୍ତ୍ର ସଦା ଶୁଖିଲା ରହିବ— ଏଥିରେ ଅନ୍ୟଥା ନାହିଁ।

Verse 149

दृष्ट्वा देवं सुरश्रेष्ठं मम गेहे हरिं स्थितम् । इत्युक्ते वैष्णवेनाथ स तु तं पुनब्रवीत्

ମୋ ଘରେ ଅବସ୍ଥିତ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଗବାନ ହରିଙ୍କୁ ଦେଖି ବୈଷ୍ଣବ ଏପରି କହିଲେ; ତାପରେ ସେ ନାଥ ତାଙ୍କୁ ପୁଣି କହିଲେ।

Verse 150

क्वासौ विष्णुः स्थितो नित्यं दर्शयाद्य प्रसादतः । वैष्णव उवाच । अस्मिन्देवगृहे रम्ये प्रविश्य परमेश्वरम्

“ନିତ୍ୟ ଅବସ୍ଥିତ ସେ ବିଷ୍ଣୁ କେଉଁଠି? ତୁମ ପ୍ରସାଦରେ ଆଜି ମୋତେ ଦର୍ଶନ କରାଅ।” ବୈଷ୍ଣବ କହିଲେ— “ଏହି ରମ୍ୟ ଦେବଗୃହରେ ପ୍ରବେଶ କର; ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କର।”

Verse 151

तं दृष्ट्वा किल्बिषाद्धोरान्मुच्यसे जन्मबंधानत् । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा प्रविश्य सदनं प्रति

‘ତାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲେ ତୁମେ ଭୟଙ୍କର ପାପରୁ ଏବଂ ପୁନଃପୁନଃ ଜନ୍ମବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହେବ।’ ତାଙ୍କର ସେହି ବଚନ ଶୁଣି ସେ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା।

Verse 152

अपश्यत्तं द्विजं विष्णुं तिष्ठंतं पद्मतल्पके । शिरसैव प्रवंद्याथ जग्राह चरणौ मुदा

ସେ ସେହି ଦ୍ୱିଜ—ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ—ପଦ୍ମଶୟ୍ୟା ଉପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଦେଖିଲା। କେବଳ ମସ୍ତକ ନମାଇ ପ୍ରଣାମ କରି, ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଚରଣଯୁଗଳ ଧରିଲା।

Verse 153

प्रसादी भव देवेश न ज्ञातस्त्वं पुरा मया । इहामुत्र च देवेश तवाहं किंकरः प्रभो

ହେ ଦେବେଶ, ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ; ପୂର୍ବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଚିହ୍ନି ପାରିନଥିଲି। ହେ ଦେବେଶ, ଇହଲୋକ ଓ ପରଲୋକରେ ମୁଁ ତୁମର ଦାସ, ହେ ପ୍ରଭୁ।

Verse 154

अनुग्रहश्च मे दृष्टो भवतो मधुसूदन । रूपं ते द्रष्टुमिच्छामि यदि चास्ति कृपा मयि

ହେ ମଧୁସୂଦନ, ମୁଁ ତୁମର ଅନୁଗ୍ରହ ଦେଖିଛି। ଯଦି ମୋ ପ୍ରତି କୃପା ଥାଏ, ତେବେ ମୁଁ ତୁମ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।

Verse 155

विष्णुरुवाच । अस्ति मे त्वयि भूदेव प्रियत्वं च सदैव हि । स्नेहात्पुण्यवतामेव दर्शनं कारितं मया

ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ—ହେ ଭୂଦେବ, ତୁମେ ସଦା ମୋର ପ୍ରିୟ। ସ୍ନେହବଶତଃ ପୁଣ୍ୟବାନମାନଙ୍କୁ ମାତ୍ର ମୁଁ ଏହି ଦର୍ଶନ ଦେଇଛି।

Verse 156

दर्शनात्स्पर्शनाद्ध्यानात्कीर्तनाद्भाषणात्तथा । सकृत्पुण्यवतामेव स्वर्गं चाक्षयमश्नुते

କେବଳ ଦର୍ଶନ, ସ୍ପର୍ଶ, ଧ୍ୟାନ, କୀର୍ତ୍ତନ କିମ୍ବା ତାହା ବିଷୟରେ କଥା କହିବା ମାତ୍ରେ ପୁଣ୍ୟବାନ୍—ଏକଥର ହେଲେ ମଧ୍ୟ—ଅକ୍ଷୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 157

नित्यमेव तु संसर्गात्सर्वपापक्षयो भवेत् । भुक्त्वा सुखमनंत च मद्देहे प्रविलीयते

ନିତ୍ୟ ମୋ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ରହିଲେ ସମସ୍ତ ପାପର କ୍ଷୟ ହୁଏ। ଅନନ୍ତ ସୁଖ ଭୋଗ କରି ସେ ମୋ ଦେହସ୍ୱରୂପରେ ଲୀନ ହୁଏ।

Verse 158

स्नात्वा च पुण्यतीर्थेषु दृष्ट्वा मां चैव सर्वतः । दृष्ट्वा पुण्यवतां देशान्मम देहे विलीयते

ପୁଣ୍ୟତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି, ସର୍ବତ୍ର ମୋତେ ଦେଖି, ଏବଂ ପୁଣ୍ୟବାନମାନେ ପବିତ୍ର କରିଥିବା ଦେଶଗୁଡ଼ିକୁ ଦର୍ଶନ କରି, ସେ ମୋ ଦେହସ୍ୱରୂପରେ ଲୀନ ହୁଏ।

Verse 159

कथयित्वा कथां पुण्यां लोकानामग्रतः सदा । स चैव नरशार्दूल मद्देहे प्रविलीयते

ଯେ ସଦା ଲୋକମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏହି ପୁଣ୍ୟକଥା କହେ, ସେଇ ପୁରୁଷ—ହେ ନରଶାର୍ଦୂଳ—ମୋ ଦେହସ୍ୱରୂପରେ ଲୀନ ହୁଏ।

Verse 160

उपोष्य वासरेस्माकं श्रुत्वा मच्चरितं ध्रुवम् । रात्रौ जागरणं कृत्वा मद्देहे प्रविलीयते

ଆମ ପବିତ୍ର ବ୍ରତଦିନରେ ଉପବାସ କରି, ନିଶ୍ଚୟ ମୋ ଚରିତ୍ର ଶୁଣି, ରାତିରେ ଜାଗରଣ କଲେ, ସେ ମୋ ଦେହସ୍ୱରୂପରେ ଲୀନ ହୁଏ।

Verse 161

अत्यंतघोषणो नृत्यगीतवाद्यादिकैस्सदा । नामस्मरन्द्विजश्रेष्ठ मद्देहे प्रविलीयते

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଯେ ସଦା ଉଚ୍ଚ ଘୋଷରେ ନୃତ୍ୟ-ଗୀତ-ବାଦ୍ୟରେ ରତ ହୋଇ ନାମସ୍ମରଣ କରେ, ସେ ମୋ ଦେହରେ ଲୀନ ହୁଏ।

Verse 162

मद्भक्तस्तीर्थभूतश्च त्वमेव बकमारणात् । यत्पापं तस्य मोक्षाय सखे स्थित्वा उवाच ह

ତୁମେ ମୋର ଭକ୍ତ, ଏବଂ ବକ (ଦାନବ) ବଧ କରି ତୁମେ ନିଜେ ତୀର୍ଥସ୍ୱରୂପ ହୋଇଛ। ସେହି ପାପର ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ, ହେ ସଖା—ଏମିତି କହି ସେ ଠିଆ ହୋଇ କହିଲା।

Verse 163

गच्छ मूकं महात्मानं तीर्थं पुण्यवतां वरम् । मूकस्य दर्शनात्तात सर्वे दृष्टा महाजनाः

ପୁଣ୍ୟବାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୂକ ମହାତ୍ମା ତୀର୍ଥକୁ ଯାଅ। ହେ ତାତ! ମୂକଙ୍କ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ସମସ୍ତ ମହାଜନଙ୍କୁ ଦେଖିଲା ପରି ହୁଏ।

Verse 164

तेषां च दर्शनादेव तथा संभाषणान्मम । ममसंपर्कभावाच्च मद्गृहं चागतो भवान्

ତାଙ୍କ ଦର୍ଶନମାତ୍ରରୁ, ଏବଂ ମୋ ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିବାରୁ—ତଥା ମୋ ସହ ତୁମର ସମ୍ପର୍କ-ସଂସ୍ପର୍ଶ ଭାବରୁ—ତୁମେ ମୋ ଘରକୁ ମଧ୍ୟ ଆସିଛ।

Verse 165

जन्मकोटिसहस्रेभ्यो यस्य पापक्षयो भवेत् । स मां पश्यति धर्मज्ञो यथा तेन प्रसन्नता

ଯାହାର ହଜାର କୋଟି ଜନ୍ମର ସଞ୍ଚିତ ପାପ କ୍ଷୟ ହୁଏ, ସେଇ ଧର୍ମଜ୍ଞ ମୋତେ ସାକ୍ଷାତ୍ ଦେଖେ; ସେହି ଦର୍ଶନରେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଏ।

Verse 166

ममैवानुग्रहाद्वत्सअहंदृष्टस्त्वयानघ । तस्माद्वरं गृहाण त्वं यत्ते मनसि वर्तते

ହେ ବତ୍ସ, ହେ ନିଷ୍ପାପ! କେବଳ ମୋର କୃପାରୁ ତୁମେ ମୋତେ ଦର୍ଶନ କରିଛ। ତେଣୁ ବର ଗ୍ରହଣ କର—ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଅଛି, ସେହି ଚୟନ କର।

Verse 167

विप्र उवाच । अस्माकं सर्वथा नाथ मानसं त्वयि तिष्ठतु । त्वदृते सर्वलोकेश कदाचिन्न तु रोचताम्

ବିପ୍ର କହିଲେ—ହେ ନାଥ! ମୋର ମନ ସର୍ବଦା ତୁମରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହୁ। ହେ ସର୍ବଲୋକେଶ୍ୱର! ତୁମ ବିନା କେବେ ମଧ୍ୟ କିଛି ମୋତେ ରୁଚିନ ଲାଗୁ।

Verse 168

माधव उवाच । यस्मादेतादृशी बुद्धिः स्फुरते ते सदानघ । तस्मान्मत्सदृशान्भोगान्मद्गेहे संप्रलप्स्यसे

ମାଧବ କହିଲେ—ହେ ସଦା ନିଷ୍ପାପ! ତୁମ ମନରେ ଏପରି ବୁଦ୍ଧି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଛି; ତେଣୁ ତୁମେ ମୋ ପରି ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରିବ ଏବଂ ମୋ ଧାମରେ ବାସ କରିବ।

Verse 169

किंतु ते पितरौ पूजामाप्नुतो न त्वयानघ । पूजयित्वा तु पितरौ पश्चाद्यास्यसि मत्तनुम्

କିନ୍ତୁ ହେ ନିଷ୍ପାପ! ତୁମ ପିତାମାତା ତୁମ ଠାରୁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୂଜା ପାଇନାହାନ୍ତି। ପ୍ରଥମେ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ପରେ ତୁମେ ମୋ ସାନ୍ନିଧ୍ୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ।

Verse 170

तयोर्निश्श्वासवातेन मन्युना च भृशं पुनः । तपः क्षरति ते नित्यं तस्मात्पूजय तौ द्विज

ତାଙ୍କର ନିଶ୍ୱାସର ବାୟୁରେ ଏବଂ ପୁନଃ ତାଙ୍କର ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ତୁମ ତପସ୍ୟା ନିତ୍ୟ ନିତ୍ୟ କ୍ଷୟ ହେଉଛି; ତେଣୁ ହେ ଦ୍ୱିଜ, ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ପୂଜା କର।

Verse 171

मन्युर्निपतते यस्मिन्पुत्रे पित्रोश्च नित्यशः । तन्निरयं नाबाधेहं न धाता न च शंकरः

ଯେ ପୁତ୍ର ଉପରେ ପିତାମାତାଙ୍କ କ୍ରୋଧ ସଦା ପଡ଼ିରହେ, ତାହାର ସେ ନରକକୁ କେହି ମଧ୍ୟ ନିବାରି ପାରେନାହିଁ—ନ ଧାତା (ବ୍ରହ୍ମା), ନ ଶଙ୍କର (ଶିବ)।

Verse 172

तस्मात्त्वं पितरौ गच्छ कुरु पूजां प्रयत्नतः । ततस्त्वं हितयोरेव प्रसादान्मत्पदं व्रज

ଏହେତୁ ତୁମେ ପିତାମାତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ତାଙ୍କର ପୂଜା-ସେବା କର। ତାପରେ ସେଇ ଦୁଇ ହିତକାରୀଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ତୁମେ ମୋର ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ।

Verse 173

इत्युक्ते तु द्विजश्रेष्ठः पुनराह जगद्गुरुम् । प्रसन्नो यदि मे नाथ रूपं स्वं दर्शयाच्युत

ଏହିପରି କୁହାଯାଇଲା ପରେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁନର୍ବାର ଜଗଦ୍ଗୁରୁଙ୍କୁ କହିଲେ—“ନାଥ, ଯଦି ଆପଣ ମୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ, ତେବେ ହେ ଅଚ୍ୟୁତ, ଆପଣଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ଦର୍ଶନ କରାନ୍ତୁ।”

Verse 174

ततो द्विजप्रणयतः प्रसन्नहृदयो वशी । रूपं स्वं दर्शयामास ब्रह्मण्यो ब्रह्मकर्मणे

ତାପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପ୍ରତି ସ୍ନେହବଶେ, ପ୍ରସନ୍ନହୃଦୟ ଓ ଆତ୍ମସଂଯମୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣଭକ୍ତ ଭଗବାନ ବ୍ରାହ୍ମଣକର୍ମ କରୁଥିବା ସେ ଜନଙ୍କୁ ନିଜ ସ୍ୱରୂପ ଦର୍ଶନ କରାଇଲେ।

Verse 175

शंखचक्रगदापद्मधारणं पुरुषोत्तमम् । कारणं सर्वलोकस्य तेजसा पूरयज्जगत्

ଶଙ୍ଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଓ ପଦ୍ମ ଧାରଣ କରିଥିବା ସେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ହିଁ ସମସ୍ତ ଲୋକର କାରଣ; ନିଜ ତେଜରେ ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ପୂରଣ କରି ବିରାଜମାନ।

Verse 176

प्रणम्य दंडवद्विप्र उवाच पुनरच्युतम् । अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे चक्षुषी शिवे

ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରି ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୁନର୍ବାର ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ କହିଲେ— “ଆଜି ମୋ ଜନ୍ମ ସଫଳ; ହେ ଶିବେ (ମଙ୍ଗଳମୟୀ), ଆଜି ମୋ ଦୁଇ ଚକ୍ଷୁ ଧନ୍ୟ ହେଲା।”

Verse 177

अद्य मे च करौ श्लाघ्यौ धन्योहं जगदीश्वर । अद्य मे पुरुषा यांति ब्रह्मलोकं सनातनम्

“ଆଜି ମୋ ଦୁଇ ହାତ ସତ୍ୟେ ଶ୍ଲାଘ୍ୟ; ହେ ଜଗଦୀଶ୍ୱର, ମୁଁ ଧନ୍ୟ। ଆଜି ମୋ ଲୋକେ ସନାତନ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ଯାତ୍ରା କରନ୍ତି।”

Verse 178

नंदंति बांधवा मेद्य त्वत्प्रसादाज्जनार्दन । इदानीं च प्रसिद्धा मे सर्वे चैव मनोरथाः

“ହେ ଜନାର୍ଦନ, ତୁମ ପ୍ରସାଦରେ ଆଜି ମୋ ବାନ୍ଧବମାନେ ଆନନ୍ଦିତ; ଏବେ ମୋ ସମସ୍ତ ମନୋରଥ ସିદ્ધ ହୋଇଛି।”

Verse 179

किंतु मे विस्मयो नाथ मूकादि ज्ञानिनो भृशम् । कथं जानंति मद्वृत्तं देशांतरमुपस्थितम्

“କିନ୍ତୁ, ହେ ନାଥ, ମୋତେ ମହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ— ମୂକ ଆଦି ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମୋ ବୃତ୍ତାନ୍ତ କିପରି ଜାଣନ୍ତି, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଅନ୍ୟ ଦେଶରୁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି?”

Verse 180

तस्य गेहोदराकाशे स्थितो विप्रोतिशोभनः । तथा पतिव्रता गेहे तुलाधारशिरस्यपि

ତାହାର ଘରର ଭିତର ଖୋଲା ଆକାଶ-ସ୍ଥାନରେ ଏକ ଅତିଶୟ ଶୋଭନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ। ଏହିପରି ଘରେ ଏକ ପତିବ୍ରତା ସ୍ତ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ; ସେ ଯେନ ତୁଳାଧାରଙ୍କ ଶିର ଉପରେ ହିଁ ଅବସ୍ଥିତ ଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।

Verse 181

तथा मित्राद्रोहकस्य त्वं च वैष्णवमंदिरे । अनुग्रहाच्च मे विप्र तत्त्वतो वक्तुमर्हसि

ସେହିପରି ମିତ୍ରଦ୍ରୋହୀର ବିଷୟରେ ଓ ବୈଷ୍ଣବ ମନ୍ଦିର-ସମ୍ବନ୍ଧରେ ମଧ୍ୟ—ମୋପରେ କୃପା କରି, ହେ ବିପ୍ର, ଯଥାତତ୍ତ୍ୱ ସତ୍ୟ କହିବାକୁ ଆପଣ ଯୋଗ୍ୟ।

Verse 182

श्रीभगवानुवाच । पित्रोर्भक्तः सदा मूकः पतिव्रता शुभा च सा । सत्यवादी तुलाधारः समः सर्वजनेषु च

ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ—ସେ ପିତାମାତାଙ୍କର ଭକ୍ତ, ସଦା ମୌନ; ସେ ଶୁଭା ପତିବ୍ରତା। ସେ ସତ୍ୟବାଦୀ, ସ୍ଥିରଚିତ୍ତ, ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରତି ସମଭାବୀ।

Verse 183

लोभकामजिदद्रोहो मद्भक्तो वैष्णवः स्मृतः । संप्रीतोहं गुणैरेषां तिष्ठाम्यावसथे मुदा

ଯେ ଲୋଭ ଓ କାମକୁ ଜୟ କରିଛି, ଦ୍ୱେଷରହିତ ଏବଂ ମୋର ଭକ୍ତ—ସେ ବୈଷ୍ଣବ ବୋଲି ସ୍ମୃତ। ତାଙ୍କ ଗୁଣରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ମୁଁ ତାଙ୍କ ଗୃହରେ ଆନନ୍ଦରେ ବସେ।

Verse 184

भारतीकमलाभ्यां च सहितो द्विजसत्तम । विप्र उवाच । महापातकिसंसर्गान्नराश्चैवातिपातकाः

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଭାରତୀ ଓ କମଳା ସହିତ ଥିବା ସେ ବିପ୍ର କହିଲେ—ମହାପାତକୀଙ୍କ ସଂସର୍ଗରୁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଅତିପାତକୀ ହୋଇଯାନ୍ତି।

Verse 185

इति जल्पंति धर्मज्ञाः स्मृतिशास्त्रेषु सर्वदा । पुराणागमवेदेषु कथं त्वं तिष्ठसे गृहे

ଧର୍ମଜ୍ଞମାନେ ସ୍ମୃତିଶାସ୍ତ୍ରରେ ସଦା ଏହିପରି କହନ୍ତି, ଏବଂ ପୁରାଣ-ଆଗମ-ବେଦରେ ମଧ୍ୟ—“ତୁମେ ଘରେ କିପରି ରହୁଛ?”

Verse 186

श्रीभगवानुवाच । कल्याणानां च सर्वेषां कर्त्ता मूको जगत्त्रये । वृत्तस्थो योपि चाण्डालस्तं देवा ब्राह्मणं विदुः

ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ—ତ୍ରିଲୋକରେ ସମସ୍ତ କଲ୍ୟାଣକର୍ମର କର୍ତ୍ତା ହୋଇ ସଦାଚାରରେ ନିଷ୍ଠ ଥିବା ମୂକ ବ୍ୟକ୍ତି, ଜନ୍ମରେ ଚାଣ୍ଡାଳ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଦେବମାନେ ତାଙ୍କୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି।

Verse 187

मूकस्य सदृशो नास्ति लोकेषु पुण्यकर्मतः । पित्रोर्भक्तिपरे नित्यं जितं तेन जगत्त्रयम्

ପୁଣ୍ୟକର୍ମରେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୂକଙ୍କ ସମାନ କେହି ନାହିଁ; ଯେ ନିତ୍ୟ ପିତୃମାତୃଭକ୍ତିରେ ପରାୟଣ, ସେ ତାହାଦ୍ୱାରା ତ୍ରିଲୋକକୁ ଜୟ କରିଛି।

Verse 188

तयोर्भक्त्या त्वहं तुष्टः सर्वदेवगणैः सह । तिष्ठामि द्विजरूपेण तस्य गेहोदरे च खे

ସେଇ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଭକ୍ତିରେ ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ ସହିତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଏ; ଦ୍ୱିଜରୂପ ଧାରଣ କରି ମୁଁ ତାଙ୍କ ଘରଭିତରେ ଓ ଆକାଶରେ ମଧ୍ୟ ଅବସ୍ଥାନ କରେ।

Verse 189

तथा पतिव्रता गेहे तुलाधारस्य मंदिरे । अद्रोहकस्य भवने वैष्णवस्य च वेश्मनि

ସେହିପରି ପତିବ୍ରତାର ଘରେ, ତୁଳାଧାରଙ୍କ ମନ୍ଦିରେ, ଅଦ୍ରୋହକଙ୍କ ଭବନେ, ଏବଂ ବୈଷ୍ଣବଙ୍କ ଗୃହରେ ମଧ୍ୟ (ମୁଁ ଅବସ୍ଥାନ କରେ)।

Verse 190

सदा तिष्ठामि धर्मज्ञ मुहूर्तं न त्यजाम्यहम् । तेन पश्यंति मां नित्यं ये त्वन्ये पापकृज्जनाः

ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ! ମୁଁ ସଦା ଏଠାରେ ରହେ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଯାଏ ନାହିଁ; ତେଣୁ ଅନ୍ୟ ପାପକର୍ମୀ ଲୋକମାନେ ମୋତେ ନିତ୍ୟ ଦେଖନ୍ତି।

Verse 191

पुण्यत्वाच्च त्वया दृष्टो ममानुग्रहकारणात् । पित्रोर्भक्तिपरः शुद्धश्चांडालो देवतां गतः

ତୁମ ପୁଣ୍ୟପ୍ରଭାବରୁ ଏବଂ ମୋର ଅନୁଗ୍ରହକାରଣରୁ ତୁମେ ଏହି ଦର୍ଶନ କରିଛ। ପିତୃମାତୃଭକ୍ତିରେ ପରାୟଣ ଶୁଦ୍ଧ ସେଇ ଚାଣ୍ଡାଳ ମଧ୍ୟ ଦେବତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 193

तस्य वै मानसे नित्यं वर्तेऽहतभावनः । स तज्जानाति त्वद्वृत्तं तथा पतिव्रतादयः

ଯାହାର ଭାବନା ଅକ୍ଷତ, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ନିର୍ମଳ, ତାହାର ମନରେ ସେ ନିତ୍ୟ ବସେ। ସେ ତୁମ ଆଚରଣ ଜାଣେ; ତଥା ପତିବ୍ରତା ନାରୀମାନେ ଆଦି ମଧ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି।

Verse 194

तेषां वृत्तं वदिष्यामि शृणु त्वं चानुपूर्वशः । यच्छ्रुत्वा सर्वथा मर्त्यो मुच्यते जन्मबंधनात्

ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ବୃତ୍ତାନ୍ତ କହିବି—ତୁମେ କ୍ରମକ୍ରମେ ଶୁଣ; ଯାହା ଶୁଣିଲେ ମର୍ତ୍ୟ ସର୍ବଥା ଜନ୍ମବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 195

पितुर्मातुः परं तीर्थं देवदेवेषु नैव हि । पित्रोरर्चा कृता येन स एव पुरुषोत्तमः

ପିତା-ମାତାଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ କିଛି ନାହିଁ—ଦେବଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଯେ ପିତୃମାତୃଙ୍କ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିଛି, ସେଇ ନିଶ୍ଚୟ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ।

Verse 196

पित्रोराज्ञा च देवस्य गुरोराज्ञा समं फलं । आराधनाद्दिवो राज्यं बाधया रौरवं व्रजेत्

ପିତୃମାତୃଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଓ ଭଗବାନଙ୍କ ଆଜ୍ଞା—ଦୁହିଁର ଫଳ ସମାନ; ଗୁରୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାର ଫଳ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି। ସେମାନଙ୍କ ଆରାଧନାରୁ ସ୍ୱର୍ଗରାଜ୍ୟ ମିଳେ, କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କୁ ବାଧା ଦେଲେ ରୌରବ ନରକକୁ ଯିବାକୁ ପଡ଼େ।

Verse 197

स चास्माकं हृदिस्थोऽपि तस्याहं हृदये स्थितः । आवयोरंतरं नास्ति परत्रेह च मत्समः

ସେ ଆମ ହୃଦୟରେ ବସେ, ଏବଂ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତାହାର ହୃଦୟରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଇହଲୋକ କିମ୍ବା ପରଲୋକରେ ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଭେଦ ନାହିଁ; ମୋ ସମାନ କେହି ନାହିଁ।

Verse 198

मदग्रे मत्पुरे रम्ये सर्वैश्च बांधवैः सह । सभुंजीताक्षयं भोगमंते मयि च लीयते

ମୋ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ, ମୋ ରମ୍ୟ ଧାମରେ, ସମସ୍ତ ବାନ୍ଧବମାନଙ୍କ ସହିତ ସେ ଅକ୍ଷୟ ଭୋଗସୁଖ ଉପଭୋଗ କରେ; ଶେଷରେ ମୋତେ ମଧ୍ୟରେ ଲୀନ ହୋଇଯାଏ।

Verse 199

अतएव हि मूकोसौ वार्त्तां त्रैलोक्यसंभवाम् । जानाति नरशार्दूल एष ते विस्मयः कुतः

ଏହି କାରଣରୁ ସେ ମୂକ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତ୍ରିଲୋକରେ ଉଦ୍ଭବିତ ସମ୍ବାଦ ଜାଣେ। ହେ ନରଶାର୍ଦୂଳ, ତେବେ ତୁମର ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କାହିଁକି?

Verse 200

द्विज उवाच । मोहादज्ञानतो वापि न कृत्वा पितुरर्चनं । ज्ञात्वा वा किं च कर्तव्यं सदसज्जगदीश्वर

ଦ୍ୱିଜ କହିଲେ— ମୋହ କିମ୍ବା ଅଜ୍ଞାନରୁ ପିତାଙ୍କ ଅର୍ଚ୍ଚନା ନ କରିଥିଲେ, କିମ୍ବା ଜାଣିଲା ପରେ ମଧ୍ୟ, ହେ ସଦସତ୍-ଅତୀତ ଜଗଦୀଶ୍ୱର, ତେବେ କ’ଣ କରିବା ଉଚିତ?

Verse 201

श्रीभगवानुवाच । दिनैकं मासपक्षौ वा पक्षार्धं वाथ वत्सरं । पित्रोर्भक्तिः कृता येन स च गच्छेन्ममालयं

ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ— ଏକ ଦିନ, ଏକ ମାସ, ଏକ ପକ୍ଷ, ଅର୍ଧପକ୍ଷ କିମ୍ବା ଏକ ବର୍ଷ— ଯେ କେହି ମାତାପିତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତିସହ ସେବା କରେ, ସେ ମଧ୍ୟ ମୋ ଧାମକୁ ଯାଏ।