Adhyaya 29

Verse 1

एकोनत्रिंशोऽध्यायः । पुलस्त्यौवाच । तथैवान्यत्प्रवक्ष्यामि सर्वकामफलप्रदम् । सौभाग्यशयनंनाम यत्पुराणविदो विदुः

ଊନତ୍ରିଂଶ ଅଧ୍ୟାୟ। ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—“ଏହିପରି ଏବେ ମୁଁ ସମସ୍ତ କାମନାର ଫଳ ଦେଇଥିବା ଆଉ ଗୋଟିଏ ବିଧି କହିବି; ପୁରାଣବିଦମାନେ ଯାହାକୁ ‘ସୌଭାଗ୍ୟ-ଶୟନ’ ନାମରେ ଜାଣନ୍ତି।”}]}

Verse 2

पुरा दग्धेषु लोकेषु भूर्भुवः स्वर्महादिषु । सौभाग्यं सर्वभूतानामेकस्थमभवत्तदा

ପୂର୍ବକାଳରେ ଭୂଃ, ଭୁବଃ, ସ୍ୱଃ, ମହଃ ଆଦି ଲୋକମାନେ ଦଗ୍ଧ ହେଲେ, ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କର ସୌଭାଗ୍ୟ ତେବେ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ସଂଗୃହୀତ ହେଲା।

Verse 3

वैकुंठं सर्वमासाद्य विष्णोर्वक्षस्थले स्थितम् । ततः कालेन कियता पुनः सर्गविधौ नृपः

ତାହା ସମଗ୍ର ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେଲା। ପରେ କିଛି କାଳ ଗତ ହେଲେ, ହେ ନୃପ, ପୁନର୍ବାର ସର୍ଗବିଧି ଆରମ୍ଭ ହେଲା।

Verse 4

अहंकारवृतेलोके प्रधानपुरुषान्विते । स्पर्द्धायां च प्रवृद्धायां कमलासनकृष्णयोः

ଅହଂକାରରେ ଆବୃତ ଲୋକରେ ପ୍ରଧାନ ଓ ପୁରୁଷ ତତ୍ତ୍ୱ କ୍ରିୟାଶୀଳ ଥିବାବେଳେ, କମଳାସନ (ବ୍ରହ୍ମା) ଓ କୃଷ୍ଣ (ବିଷ୍ଣୁ) ମଧ୍ୟରେ ସ୍ପର୍ଧା ଉଦ୍ଭବି ଦିନକୁ ଦିନ ବଢ଼ିଲା।

Verse 5

पिंगाकारा समुद्भूता वह्निज्वालातिभीषणा । तयाभितप्तस्य हरेर्वक्षसस्तद्विनिःसृतम्

ଅଗ୍ନିଜ୍ୱାଳା ସଦୃଶ ଅତିଭୀଷଣ ପିଙ୍ଗଳବର୍ଣ୍ଣ ଏକ ଆକାର ଉଦ୍ଭବିଲା; ତାହାର ତାପରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଥିବା ହରିଙ୍କ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରୁ ସେଇ ତେଜ/ସାର ବାହାରିଲା।

Verse 6

यद्वक्षःस्थलमाश्रित्य विष्णोः सौभाग्यमास्थितम् । रसरूपं न तद्यावदाप्नोति वसुधातले

ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବକ୍ଷସ୍ଥଳକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଯେ ସୌଭାଗ୍ୟ ସେଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ, ସେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେଠାରେ ରହେ ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବସୁଧାତଳରେ ସାଧାରଣ ରସ-ରୂପ (ପାର୍ଥିବ ରୂପ) ପ୍ରାପ୍ତ କରେ ନାହିଁ।

Verse 7

उत्क्षिप्तमंतरिक्षात्तु ब्रह्मपुत्रेण धीमता । दक्षेण पीतमात्रं तद्रूपलावण्यकारकम्

ଯାହାକୁ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ଆକାଶକୁ ଛାଡ଼ିଥିଲେ, ଦକ୍ଷ ତାହା କେବଳ ପାନ କଲେ; ସେହି କ୍ରିୟା ତାଙ୍କର ରୂପ‑ଲାବଣ୍ୟର କାରଣ ହେଲା।

Verse 8

बलंतेजोमहज्जातं दक्षस्य परमेष्ठिनः । शेषं यदपतद्भूमावष्टधा तद्व्यजायत

ପରମେଷ୍ଠୀ ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ନେଇ ମହାବଳ ଓ ତେଜ ଉଦ୍ଭବିତ ହେଲା; ଯେ ଶେଷ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା, ସେ ଅଷ୍ଟଧା ବିଭକ୍ତ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଲା।

Verse 9

ततस्त्वोषधयो जाताः सप्त सौभाग्यदायिकाः । इक्षवस्तरुराजश्च निष्पवावश्शालिधान्यकम्

ତାପରେ ସୌଭାଗ୍ୟଦାୟିନୀ ସାତଟି ଔଷଧି ଜନ୍ମ ନେଲା—ଇକ୍ଷୁ (ଆଖୁ), ତରୁରାଜ (ବୃକ୍ଷରାଜ), ନିଷ୍ପବ (ଡାଲି ଜାତି), ଏବଂ ଶାଳିଧାନ୍ୟ (ଚାଉଳ)।

Verse 10

विकारवच्च गोक्षीरं कुसुंभं कुसुमं तथा । लवणं चाष्टमं तद्वत्सौभाग्याष्टकमुच्यते

ସେହିପରି ବିକାରଯୁକ୍ତ ଗୋକ୍ଷୀର, କୁସୁମ୍ଭ, ପୁଷ୍ପ, ଏବଂ ଅଷ୍ଟମ ଲବଣ—ଏହାକୁ ‘ସୌଭାଗ୍ୟାଷ୍ଟକ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 11

पीतं यद्ब्रह्मपुत्रेण योगज्ञानविदा पुरा । दुहिता साभवत्तस्माद्या सतीत्यभिधीयते

ଯାହାକୁ ପୂର୍ବେ ଯୋଗ‑ଜ୍ଞାନବିଦ୍ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ପାନ କରିଥିଲେ, ସେଠାରୁ ଏକ କନ୍ୟା ଜନ୍ମ ନେଲା; ସେ ‘ସତୀ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 12

लोकानतीत्य लालित्याल्ललिता तेन चोच्यते । त्रैलोक्यसुंदरीं देवीमुपयेमे पिनाकधृत्

ନିଜ ଲାବଣ୍ୟ ଓ କୃପାଦ୍ୱାରା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବାରୁ ସେ ଦେବୀ ‘ଲଲିତା’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ତ୍ରିଲୋକସୁନ୍ଦରୀ ସେଇ ଦେବୀଙ୍କୁ ପିନାକଧାରୀ ଶିବ ପତ୍ନୀରୂପେ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

Verse 13

त्रिविश्वसौभाग्यमयीं भुक्तिमुक्तिफलप्रदाम् । तामाराध्य पुमान्भक्त्या नारी वा किं न विंदति

ସେ ତ୍ରିବିଶ୍ୱର ସୌଭାଗ୍ୟମୟୀ ଏବଂ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ—ଦୁହିଁର ଫଳ ପ୍ରଦାନକାରିଣୀ। ଭକ୍ତିରେ ତାଙ୍କୁ ଆରାଧନା କଲେ ପୁରୁଷ ହେଉ କି ନାରୀ—କ’ଣ ଅପ୍ରାପ୍ୟ ରହେ?

Verse 14

भीष्म उवाच । कथमाराधनं तस्या ललिताया मुने वद । यद्विधानं च जगतः शांतये तद्वदस्व मे

ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ହେ ମୁନି, ସେଇ ଲଲିତାଦେବୀଙ୍କ ଆରାଧନା କିପରି କରାଯାଏ, ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ। ଏବଂ ଯେଉଁ ବିଧାନରେ ଜଗତ ଶାନ୍ତି ପାଏ, ସେହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ମଧ୍ୟ ମୋତେ କହନ୍ତୁ।

Verse 15

पुलस्त्य उवाच । वसंतमासमासाद्य तृतीयायां जनप्रियः । शुक्लपक्षस्य पूर्वाह्णे तिलैः स्नानं समाचरेत्

ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ହେ ଜନପ୍ରିୟ, ବସନ୍ତ ମାସ ଆସିଲେ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ତୃତୀୟା ତିଥିର ପୂର୍ବାହ୍ନେ ତିଳଦ୍ୱାରା ବିଧିପୂର୍ବକ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 16

तस्मिन्नहनि सा देवी किल विश्वात्मना सती । पाणिग्रहणिकैर्मंत्रैरुदूढा वरवर्णिनी

ସେହି ଦିନେ ‘ସତୀ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସେଇ ଦେବୀଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱାତ୍ମା ପାଣିଗ୍ରହଣ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ବିଧିପୂର୍ବକ ବିବାହ କଲେ; ସେ ଉତ୍ତମ ବର୍ଣ୍ଣବତୀ ଥିଲେ।

Verse 17

तया सहैव विश्वेशं तृतीयायामथार्चयेत् । फलैर्नानाविधैर्दीपैर्धूपैर्नैवेद्यसंयुतैः

ତାଙ୍କ ସହିତ ତୃତୀୟା ଦିନେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବ—ନାନା ପ୍ରକାର ଫଳ, ବିଭିନ୍ନ ଦୀପ, ଧୂପ ଓ ନୈବେଦ୍ୟ ସହିତ।

Verse 18

प्रतिमां पंचगव्येन तथा गंधोदकेन च । स्नापयित्वार्चयेद्गौरीमिंदुशेखरसंयुताम्

ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳରେ ପ୍ରତିମାକୁ ସ୍ନାନ କରାଇ, ଇନ୍ଦୁଶେଖର (ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ଶିବ) ସହିତ ଯୁକ୍ତ ଦେବୀ ଗୌରୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବ।

Verse 19

नमोस्तु पाटलायै तु पादौ देव्याः शिवस्य च । शिवायेति च संकीर्त्य जयायै गुल्फयोर्द्वयोः

ଦେବୀ ଓ ଶିବଙ୍କ ପାଦରୂପା ପାଟଲାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ‘ଶିବା’ ବୋଲି ସଂକୀର୍ତ୍ତନ କରି, ଉଭୟ ଗୁଲ୍ଫ (ଗୋଡ଼ଘୁଁଟି/ଗୋଡ଼ଢେଙ୍କା) ରୂପା ଜୟାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବ।

Verse 20

त्र्यंबकायेति रुद्रस्य भवान्यै जंघयोर्युगम् । शिरो रुद्रेश्वरायेति विजयायै च जानुनी

‘ତ୍ର୍ୟମ୍ବକାୟ’ ବୋଲି ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଉଭୟ ଜଂଘା ଅର୍ପଣ କରିବ; ‘ଭବାନ୍ୟୈ’ ବୋଲି ଉଭୟ ଊରୁ; ‘ରୁଦ୍ରେଶ୍ୱରାୟ’ ବୋଲି ଶିର; ଏବଂ ‘ବିଜୟାୟୈ’ ବୋଲି ଉଭୟ ଜାନୁ ଅର୍ପଣ କରିବ।

Verse 21

संकीर्त्य हरिकेशाय तथोरुवरदे नमः । ईशायेति कटिं रत्यै शंकरायेति शंकरम्

‘ହରିକେଶାୟ’ ବୋଲି ସଂକୀର୍ତ୍ତନ କରି, ‘ଊରୁବରଦାୟ ନମଃ’ ବୋଲି ପ୍ରଣାମ କରିବ। ‘ଈଶାୟ’ ବୋଲି ରତି ପାଇଁ କଟିକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବ, ଏବଂ ‘ଶଙ୍କରାୟ’ ବୋଲି ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବ।

Verse 22

कुक्षिद्वयं च कोटव्यै शूलिनं शूलपाणये । मंगलायै नमस्तुभ्यमुदरं चाभिभूजयेत्

କଟିର ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ କୋଟବୀ ରୂପେ ପୂଜା କରି, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଶୂଲିନ/ଶୂଲପାଣିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ। ମଙ୍ଗଳାଙ୍କୁ ନମଃ କରି ଉଦରକୁ ମଧ୍ୟ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

Verse 23

सर्वात्मने नमो रुद्रमीशान्यै च कुचद्वयम् । शिवं वेदात्मने तद्वद्रुद्राण्यै कंठमर्चयेत्

‘ସର୍ବାତ୍ମା ରୁଦ୍ରାୟ ନମଃ’ ବୋଲି ନମସ୍କାର କରି, ଈଶାନୀଙ୍କ ଦୁଇ ସ୍ତନକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ସେହିପରି ‘ବେଦାତ୍ମା ଶିବାୟ ନମଃ’ କହି ରୁଦ୍ରାଣୀଙ୍କ କଣ୍ଠରେ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 24

त्रिपुरघ्नाय विश्वेशमनंतायै करद्वयम् । त्रिलोचनायेति हरं बाहू कालानलप्रिये

‘ତ୍ରିପୁରଘ୍ନାୟ, ବିଶ୍ୱେଶାୟ ନମଃ’ ବୋଲି ଅନନ୍ତାଙ୍କୁ ଦୁଇ ହାତ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ‘ତ୍ରିଲୋଚନାୟ’ କହି, ହେ କାଳାନଳପ୍ରିୟେ, ଦୁଇ ବାହୁରେ ହରଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 25

सौभाग्यभवनायेति भूषणानि सदार्चयेत् । स्वाहास्वधायै च मुखमीश्वरायेति शूलिनम्

‘ସୌଭାଗ୍ୟଭବନାୟ’ ମନ୍ତ୍ରରେ ଭୂଷଣଗୁଡ଼ିକୁ ସଦା ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବା ଉଚିତ। ‘ସ୍ୱାହା, ସ୍ୱଧା’ କହି ମୁଖକୁ ପୂଜି, ‘ଈଶ୍ୱରାୟ’ ମନ୍ତ୍ରରେ ଶୂଲିନଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 26

अशोकवनवासिन्यै पूज्यावोष्ठौ च भूतिदौ । स्थाणवे च हरं तद्वदास्यं चंद्रमुखप्रिये

ଅଶୋକବନବାସିନୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସମୃଦ୍ଧିଦାୟକ ପୂଜ୍ୟ ଓଷ୍ଠଦ୍ୱୟକୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବା ଉଚିତ। ସ୍ଥାଣୁ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ନମଃ କରି, ହେ ଚନ୍ଦ୍ରମୁଖପ୍ରିୟେ, ମୁଖକୁ ମଧ୍ୟ ସମର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 27

नमोर्धनारीशहरमसितांगीति नासिकाम् । नम उग्राय लोकेशं ललितेति पुनर्भ्रुवौ

ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ୱର ଓ ହରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ‘ଅସିତାଙ୍ଗୀ’ କହି ନାସିକାକୁ ପ୍ରଣାମ। ଉଗ୍ରା ଓ ଲୋକେଶଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ‘ଲଲିତା’ କହି ପୁନଃ ଭ୍ରୂଦ୍ୱୟକୁ ପ୍ରଣାମ।

Verse 28

शर्वाय पुरहर्त्तारं वासुदेव्यै तथालकम् । नमः श्रीकंठनाथाय शिवकेशांस्तथार्चयेत्

ତ୍ରିପୁର-ସଂହାରକ ଶର୍ବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବ; ଏବଂ କେଶଲଟା ନିବେଦନ କରି ବାସୁଦେବୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆରାଧନା କରିବ। ‘ଶ୍ରୀକଣ୍ଠନାଥାୟ ନମଃ’ କହି ପରେ ‘ଶିବକେଶ’ ରୂପକୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜିବ।

Verse 29

भीमोग्रभीमरूपिण्यै शिरः सर्वात्मने नमः । हरमभ्यर्च्य विधिवत्सौभाग्याष्टकमग्रतः

ଅତିଭୟଙ୍କର ଉଗ୍ରରୂପିଣୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ ପ୍ରଣାମ; ସର୍ବାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ବିଧିମତେ ହର (ଶିବ)ଙ୍କୁ ପୂଜି, ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସୌଭାଗ୍ୟାଷ୍ଟକ ପାଠ କରିବ।

Verse 30

स्थापयेत्स्निग्धनिष्पावान्कुसुंभक्षीरजीरकम् । तरुराजेक्षुलवणं कुस्तुंबुरुमथाष्टमम्

ସ୍ନିଗ୍ଧ ନିଷ୍ପାବ ଡାଲି, କୁସୁମ୍ଭ, କ୍ଷୀର ଓ ଜୀରା ରଖିବ; ତଥା ତରୁରାଜ, ଇକ୍ଷୁ, ଲବଣ ଏବଂ ଅଷ୍ଟମ—ଧନିଆ (କୁସ୍ତୁମ୍ବୁରୁ) ମଧ୍ୟ ରଖିବ।

Verse 31

दद्यात्सौभाग्यकृद्यस्मात्सौभाग्याष्टकमित्युत । एवंनिवेद्य तत्सर्वमग्रतः शिवयोः पुनः

ଏହା ସୌଭାଗ୍ୟଦାୟକ; ତେଣୁ ଏହାକୁ ‘ସୌଭାଗ୍ୟାଷ୍ଟକ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ—ଏହି ନିବେଦନ ଦେବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ସବୁ ନିବେଦ୍ୟ କରି, ପୁନଃ ଶିବ ଓ ଶିବାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ରଖିବ।

Verse 32

चैत्रे शृंगाटकान्प्राश्य स्वपेद्भूमावरिंदम । पुनः प्रभाते च तथा कृतस्नानजपः शुचिः

ଚୈତ୍ର ମାସରେ ଶୃଙ୍ଗାଟକ (ସିଂଘାଡ଼ା) ପ୍ରାଶନ କରି, ହେ ଶତ୍ରୁଦମନ, ଭୂମିରେ ଶୟନ କରିବ। ପୁନଃ ପ୍ରଭାତେ ଶୁଚି ହୋଇ ସ୍ନାନ ଓ ଜପ କରିବ।

Verse 33

संपूज्य द्विजदांपत्यं माल्यवस्त्रं विभूषणैः । सौभाग्याष्टकसंयुक्त सौवर्णं प्रतिमाद्वयम्

ମାଳ୍ୟ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଭୂଷଣଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱିଜ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରି, ସୌଭାଗ୍ୟ ଅଷ୍ଟକସହିତ ସୁବର୍ଣ୍ଣର ଦୁଇ ପ୍ରତିମା ଅର୍ପଣ କରିବ।

Verse 34

प्रीयतां मेत्र ललिता ब्राह्मणाय निवेदयेत् । एवं संवत्सरं यावत्तृतीयायां सदा नृप

‘ଏଠାରେ ମୋର ଲଲିତା ପ୍ରୀତ ହେଉନ୍ତୁ’ ବୋଲି କହି, ତାହା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନିବେଦନ କରିବ। ହେ ନୃପ, ଏଭଳି ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସଦା ତୃତୀୟାରେ କରିବ।

Verse 35

प्राशने दानमंत्रे च विशेषोयं निबोध मे । गोशृंगांबु मधौ प्रोक्तं वैशाखे गोमयं पुनः

ପ୍ରାଶନ ଓ ଦାନମନ୍ତ୍ର ବିଷୟରେ ଏହି ବିଶେଷ ନିୟମ ମୋଠାରୁ ଜାଣ: ମଧୁ ମାସରେ ଗୋଶୃଙ୍ଗଜଳ କହାଯାଇଛି, ଏବଂ ବୈଶାଖରେ ପୁନଃ ଗୋମୟର ବିଧାନ ଅଛି।

Verse 36

ज्येष्ठे मंदारकुसुमं बिल्वपत्रं शुचौ स्मृतम् । श्रावणे दधिसंप्राश्यं नभस्ये तु कुशोदकम्

ଜ୍ୟେଷ୍ଠରେ ମନ୍ଦାର କୁସୁମ, ଏବଂ ଶୁଚି (ଆଷାଢ଼) ମାସରେ ବିଲ୍ୱପତ୍ର ସ୍ମୃତ। ଶ୍ରାବଣରେ ଦଧି ପ୍ରାଶନ, ଓ ନଭସ୍ (ଭାଦ୍ରପଦ) ମାସରେ କୁଶୋଦକ ବ୍ୟବହାର କରିବ।

Verse 37

क्षीरं चाश्वयुजे मासि कार्त्तिके पृषदाज्यकम् । मार्गशीर्षे तु गोमूत्रं पौषे संप्राशयेद्घृतम्

ଆଶ୍ୱୟୁଜ ମାସରେ କ୍ଷୀର ସେବନ କରିବ; କାର୍ତ୍ତିକେ ପୃଷଦାଜ୍ୟକ; ମାର୍ଗଶୀର୍ଷେ ଗୋମୂତ୍ର; ଏବଂ ପୌଷେ ଘୃତ ପ୍ରାଶନ କରିବ।

Verse 38

माघे कृष्णतिलांस्तद्वत्पंचगव्यं च फाल्गुने । ललिता विजया भद्रा भवानी कुमुदा शिवा

ମାଘ ମାସରେ କୃଷ୍ଣତିଳ ଅର୍ପଣ କରିବ; ଏବଂ ଫାଲ୍ଗୁନେ ସେହିପରି ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ। (ଦିବ୍ୟ ନାମ:) ଲଲିତା, ବିଜୟା, ଭଦ୍ରା, ଭବାନୀ, କୁମୁଦା, ଶିବା।

Verse 39

वासुदेवी तथा गौरी मंगला कमला सती । उमा च दानकाले तु प्रीयतामिति कीर्त्तयेत्

ଦାନକାଳେ ‘ବାସୁଦେବୀ, ଗୌରୀ, ମଙ୍ଗଳା, କମଳା, ସତୀ ଓ ଉମା ପ୍ରୀତ ହେଉନ୍ତୁ’ ବୋଲି କୀର୍ତ୍ତନ କରିବ।

Verse 40

तस्मिंस्तु द्वादशे मासि द्वादश्यां कृष्णमर्चयेत् । तथा लक्ष्मीं च तत्रैव भर्त्रा सार्धमथार्चयेत्

ତାପରେ ଦ୍ୱାଦଶ ମାସରେ ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବ; ଏବଂ ସେହି ସ୍ଥାନରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଭର୍ତ୍ତା (ବିଷ୍ଣୁ) ସହିତ ପୂଜା କରିବ।

Verse 41

पौर्णमास्यामतस्तद्वत्सपत्नीकः पितामहः । उपासनीयो विदुषा परत्रा भीतिमिच्छता

ଏହିପରି ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀ ଦିନରେ ମଧ୍ୟ, ପତ୍ନୀସହିତ ପିତାମହ (ବ୍ରହ୍ମା)ଙ୍କୁ, ପରଲୋକର ଭୟ ନ ରହୁ ବୋଲି ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ବିଦ୍ୱାନ ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 42

सौभाग्याष्टकं तद्वच्च दातव्यं भूतिमिच्छता । मल्लिकाशोककमलं कदंबोत्पलचंपकम्

ଏହିପରି ଯେ ଐଶ୍ୱର୍ୟ ଚାହେ, ସେ ସୌଭାଗ୍ୟାଷ୍ଟକ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ମଲ୍ଲିକା, ଅଶୋକ, କମଳ, କଦମ୍ବ, ଉତ୍ପଳ ଓ ଚମ୍ପକ ଫୁଲ ମଧ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 43

कुब्जकं करवीरं च बाणमम्लानपंकजम् । सिंदुवारं च सर्वेषु मासेषु कुसुमं स्मृतम्

କୁବ୍ଜକ, କରବୀର (କନେର), ବାଣ, ନ ମୁଝାଉଥିବା କମଳ ଓ ସିନ୍ଦୁବାର—ଏହି ପୁଷ୍ପଗୁଡ଼ିକ ସମସ୍ତ ମାସରେ ଯୋଗ୍ୟ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 44

जपाकुसुंभकुसुमं मालती शतपत्रिका । यथालाभं प्रशस्तानि करवीरं च सर्वदा

ଜପା (ଗୁଡ଼ହଳ), କୁସୁମ୍ଭ ଫୁଲ, ମାଲତୀ ଓ ଶତପତ୍ରିକା—ଯଥାଲାଭ ଅର୍ପଣ କଲେ ପ୍ରଶଂସନୀୟ; କରବୀର (କନେର) ସଦା ଗ୍ରାହ୍ୟ।

Verse 45

एवं संवत्सरं यावदुपोष्य विधिवन्नरः । स्त्री च नक्तं कुमारी च शिवमभ्यर्च्य भक्तितः

ଏହିପରି ବିଧିମତେ ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉପବାସ ପାଳନ କରି, ପୁରୁଷ ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ଏବଂ ରାତିରେ ମାତ୍ର ଭୋଜନ କରୁଥିବା କୁମାରୀ ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତିରେ ଶିବଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରୁ।

Verse 46

व्रतांते शयनं दद्यात्सर्वोपस्करसंयुतम् । उमामहेश्वरौ हैमौ वृषभं च गवा सह

ବ୍ରତାନ୍ତେ ସମସ୍ତ ଉପକରଣସହିତ ଶୟ୍ୟା ଦାନ କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ଉମା-ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତିମା, ସହିତ ଗୋଟିଏ ବୃଷଭ ଓ ଗୋଟିଏ ଗାଈ ମଧ୍ୟ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 47

स्थापयित्वा च शयनं ब्राह्मणाय निवेदयेत् । द्वादश्यां वत्सरं त्वेकं महालक्ष्म्या च केशवम्

ଶୟନ ସ୍ଥାପନ କରି ତାହା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନିବେଦନ କରିବ। ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ ଏକ ବର୍ଷ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ସହ କେଶବଙ୍କୁ ପୂଜିବ।

Verse 48

ब्रह्माणं सह सावित्र्या पूजयित्वा नरस्त्विह । सर्वान्कामानवाप्नोति मनसा समभीप्सितान्

ଏଠାରେ ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ସାବିତ୍ରୀ ସହିତ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପୂଜେ, ସେ ମନରେ ଅଭିଲଷିତ ସମସ୍ତ କାମନା ପାଏ।

Verse 49

अन्यान्यपि यथाशक्ति मिथुनान्यंबरादिभिः । धान्यालङ्कारगोदानैरन्यैश्च धनसञ्चयैः

ଏବଂ ଯଥାଶକ୍ତି ଅନ୍ୟ ଦାନମାନେ ମଧ୍ୟ କରିବ—ଯୁଗଳ ବସ୍ତୁ, ବସ୍ତ୍ରାଦି, ଧାନ୍ୟ, ଅଳଙ୍କାର, ଗୋଦାନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଧନସଞ୍ଚୟ।

Verse 50

वित्तशाठयेन रहितः पूजयेद्गतविस्मयः । एवं करोति यः सम्यक्सौभाग्यशयनव्रतम्

ଧନ ବିଷୟରେ ଛଳ ଛାଡ଼ି, ଆଡମ୍ବର-ଗର୍ବ ତ୍ୟାଗ କରି ପୂଜା କରିବ। ଯେ ଏଭଳି ଭାବେ ସୌଭାଗ୍ୟ-ଶୟନ ବ୍ରତକୁ ଯଥାବିଧି କରେ, ସେଇ ସମ୍ୟକ୍ କରେ।

Verse 51

सर्वान्कामानवाप्नोति पदं वा नित्यमश्नुते । फलस्यैकस्य च त्यागमेतत्कुर्वन्समाचरेत्

ଏହା କଲେ ସମସ୍ତ କାମନା ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, କିମ୍ବା ନିତ୍ୟ ପଦକୁ ପହଞ୍ଚେ। ତେଣୁ ଏହା କରୁଥିବାବେଳେ ଏକ ଫଳର ତ୍ୟାଗକୁ ଯଥାବିଧି ଆଚରିବ।

Verse 52

यशः कीर्तिमवाप्नोति प्रतिमासं नराधिप । सौभाग्यारोग्यरूपैश्च वस्त्रालंकारभूषणैः

ହେ ନରାଧିପ! ସେ ପ୍ରତିମାସ ଯଶ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ପାଏ; ସହିତେ ସୌଭାଗ୍ୟ, ଆରୋଗ୍ୟ, ରୂପ ଏବଂ ବସ୍ତ୍ର, ଅଳଙ୍କାର, ଭୂଷଣ ମଧ୍ୟ ଲଭେ।

Verse 53

न वियुक्तो भवेद्राजन्सौभाग्यशयनप्रदः । यस्तु द्वादशवर्षाणि सौभाग्यशयनव्रतम्

ହେ ରାଜନ! ଏହାଦ୍ୱାରା ଦାମ୍ପତ୍ୟ ବିୟୋଗ ହୁଏ ନାହିଁ; ଏହି ବ୍ରତ ‘ସୌଭାଗ୍ୟ-ଶୟନ’ ଅର୍ଥାତ୍ ଧନ୍ୟ ଦାମ୍ପତ୍ୟ-ଶୟ୍ୟା ପ୍ରଦାନ କରେ। ଯେ କେହି ବାରୋ ବର୍ଷ ‘ସୌଭାଗ୍ୟ-ଶୟନ ବ୍ରତ’ କରେ…

Verse 54

करोति सप्त चाष्टौ वा ब्रह्मलोके महीयते । पूज्यमानो वसेत्सम्यक्यावत्कल्पायुतं नरः

ସେ ସାତ କିମ୍ବା ଆଠ (ଅନୁଷ୍ଠାନ) କଲେ ମଧ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ମହିମା ପାଏ; ପୂଜିତ ହୋଇ ସେ ମନୁଷ୍ୟ ଦଶହଜାର କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେଠାରେ ସମ୍ୟକ୍ ନିବାସ କରେ।

Verse 55

विष्णोर्लोकमथासाद्य शिवलोकगतस्तथा । नारी वा कुरुते या तु कुमारी वा नरेश्वर

ବିଷ୍ଣୁଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ସେ ତଦ୍ରୂପ ଶିବଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ପହଞ୍ଚେ। ହେ ନରେଶ୍ୱର! ଏହି କର୍ମ ଯେ ନାରୀ କରେ—ବିବାହିତା ହେଉ କି କୁମାରୀ—ସେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଫଳ ପାଏ।

Verse 56

सापि तत्फलमाप्नोति देव्यनुग्रहलालिता । शृणुयादपि यश्चैव प्रदद्यादथवा मतिम्

ଦେବୀଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ଲାଳିତା ସେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଫଳ ପାଏ; ଏହାକୁ ଯେ ଶୁଣେ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟକୁ ଦାନ କରାଏ, ଅଥବା ସମ୍ମତି/ପ୍ରେରଣା ଦିଏ—ସେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଫଳ ଲଭେ।

Verse 57

सोपि विद्याधरो भूत्वा स्वर्गलोके चिरं वसेत् । इदमिह मदनेन पूर्वसृष्टं शतधनुषा च कृतं नरेण तद्वत्

ସେ ମଧ୍ୟ ବିଦ୍ୟାଧର ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରେ ଦୀର୍ଘକାଳ ବସିବ। ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏଠାରେ ପୂର୍ବେ ମଦନ ଗଢ଼ିଥିଲେ, ଏବଂ ସେହିପରି ଶତଧନୁ ନାମକ ନର ମଧ୍ୟ କରିଥିଲା।

Verse 58

कृतमथ पवनेन नंदिना च किमु जननाथमहाद्भुतं न वा स्यात्

ପବନ ଓ ନନ୍ଦୀ ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧିଥିଲେ, ତେବେ ପ୍ରଜାନାଥ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଇଁ ମହାଅଦ୍ଭୁତ କିଛି ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ କାହିଁକି?