Adhyaya 9

Verse 1

कश्यप उवाच । एवं संबोधितस्तत्र आत्मा ध्यानादिकैस्तदा । त्यक्तुकामः स तत्कार्यं पंचात्मकं स बुद्धिमान्

କଶ୍ୟପ କହିଲେ: ସେଠାରେ ଏଭଳି ଉପଦେଶ ପାଇ, ଧ୍ୟାନ ଆଦି ସାଧନାଦ୍ୱାରା, ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଆତ୍ମା ତେବେ ପଞ୍ଚାତ୍ମକ—ପଞ୍ଚଭୂତସମ୍ବନ୍ଧୀ—କାର୍ଯ୍ୟକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲା।

Verse 2

निमित्तान्येव पश्यैव प्राप्य तांस्तान्प्रयाति सः । विहाय कायं निर्लक्ष्यं पतितं नैव पश्यति

ସେ କେବଳ ନିମିତ୍ତଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖି, ସେହି ସେହି ଗନ୍ତବ୍ୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ଆଗକୁ ଯାଏ। ଦେହକୁ ତ୍ୟାଗ କରି—ପଡ଼ି ଅଚିହ୍ନା ହୋଇଥିବା କାୟାକୁ—ସେ ପୁଣି ଫେରି ଦେଖେ ନାହିଁ।

Verse 3

सहवर्द्धितयोर्नास्ति संबंधः प्राण देहयोः । धनपुत्रकलत्रैश्च संबंधः केन हेतुना

ସହିତେ ବଢ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାଣ ଓ ଦେହର ସ୍ଥାୟୀ ସମ୍ବନ୍ଧ ନାହିଁ। ତେବେ ଧନ, ପୁତ୍ର ଓ କଳତ୍ର ସହିତ ପ୍ରକୃତ ସମ୍ବନ୍ଧ କେଉଁ ହେତୁରେ?

Verse 4

एवं ज्ञात्वा शमं गच्छ क्लैब्यं मा भज सुप्रिये । अयमेव परं ब्रह्म अयमेव सनातनः

ଏହା ଜାଣି ଶାନ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେ; ହେ ପ୍ରିୟେ, ଦୁର୍ବଳତାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରନି। ସେଇ ପରମ ବ୍ରହ୍ମ, ସେଇ ସନାତନ।

Verse 5

अयमात्मस्वरूपेण दैत्य देवेषु संस्थितः । अयं ब्रह्मा अयं रुद्रो ह्ययं विष्णुः सनातनः

ସେ ନିଜ ଆତ୍ମସ୍ୱରୂପରେ ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦେବ—ଉଭୟରେ ସ୍ଥିତ। ସେଇ ବ୍ରହ୍ମା, ସେଇ ରୁଦ୍ର, ନିଶ୍ଚୟ ସେଇ ସନାତନ ବିଷ୍ଣୁ।

Verse 6

अयं सृजति विश्वानि अयं पालयते प्रजाः । संहरत्येष धर्मात्मा धर्मरूपी जनार्दनः

ସେଇ ବିଶ୍ୱମାନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ସେଇ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ପାଳନ କରନ୍ତି। ସେଇ ଲୟ ମଧ୍ୟ କରନ୍ତି—ଧର୍ମାତ୍ମା, ଧର୍ମରୂପ ଜନାର୍ଦନ।

Verse 7

अनेनोत्पादिता देवा दानवाश्चैव सुप्रिय । देवाश्चाधर्मनिर्मुक्ता धर्महीनाः सुतास्तव

ହେ ପ୍ରିୟେ, ଏହି ଉପାୟରେ ଦେବ ଓ ଦାନବ ଉଭୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଦେବମାନେ ଅଧର୍ମରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ତୁମ ପୁଅମାନେ ଧର୍ମହୀନ ରହିଲେ।

Verse 8

धर्मोयं माधवस्यांगं सर्वदैवैश्च पालितम् । धर्मं च चिंतयेद्देवि धर्मं चैव तु पालयेत्

ଏହି ଧର୍ମ ମାଧବ (ବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପାଳିତ। ତେଣୁ ହେ ଦେବୀ, ଧର୍ମକୁ ଚିନ୍ତନ କର ଏବଂ ଧର୍ମକୁ ପାଳନ-ରକ୍ଷା କର।

Verse 9

तस्य विष्णुः स धर्मात्मा सर्वदैव प्रसादवान् । धर्मेण वर्तिता देवाः सत्येन तपसा किल

ତାହାଙ୍କ ପାଇଁ ଧର୍ମାତ୍ମା ଏବଂ ସଦା ପ୍ରସନ୍ନ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ସନ୍ନିହିତ ଥିଲେ। ନିଶ୍ଚୟ ଦେବମାନେ ଧର୍ମ, ସତ୍ୟ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଧାରିତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 10

येषां विष्णुः प्रसन्नो वै धर्मस्तैरिह पालितः । विष्णोः कायमिदं धर्मं सत्यं हृदयमेव च

ଯାହାଙ୍କ ଉପରେ ବିଷ୍ଣୁ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ପ୍ରସନ୍ନ, ସେମାନେ ଏହି ଲୋକରେ ଧର୍ମକୁ ପାଳନ ଓ ସୁରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଧର୍ମ ହେଉଛି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦେହ, ସତ୍ୟ ହେଉଛି ତାଙ୍କ ହୃଦୟ।

Verse 11

यस्तौ पालयते नित्यं तस्य विष्णुः प्रसीदति । दूषयेद्यः सत्यधर्मौ पापमेव प्रपालयेत्

ଯେ ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମ—ଏହି ଦୁଇଟିକୁ ନିତ୍ୟ ପାଳନ କରେ, ତାହାପ୍ରତି ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଯେ ସତ୍ୟଧର୍ମକୁ ଦୂଷିତ କରେ, ସେ ପାପକୁ ହିଁ ପୋଷଣ କରେ।

Verse 12

तस्य विष्णुः प्रकुप्येत नाशयेदतिवीर्यवान् । वैष्णवैः पालितं धर्मं तपः सत्येन संस्थितैः

ତାହାପ୍ରତି ବିଷ୍ଣୁ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଅତିବୀର୍ୟବାନ୍ ହୋଇ ତାକୁ ନାଶ କରିଦେବେ; କାରଣ ଏହା ସେଇ ଧର୍ମ, ଯାହାକୁ ବୈଷ୍ଣବମାନେ ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇ ସତ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ରହି ପାଳନ କରନ୍ତି।

Verse 13

तेषां प्रसन्नो धर्मात्मा रक्षामेवं करोति च । तव पुत्रा दनोः पुत्राः सैंहिकेयास्तथैव च

ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସେଇ ଧର୍ମାତ୍ମା ଏହିପରି ରକ୍ଷା କରନ୍ତି—ତୁମ ପୁଅମାନଙ୍କୁ, ଦନୁଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କୁ, ଏବଂ ସେହିପରି ସୈଂହିକେୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ।

Verse 14

अधर्मेणापि पापेन वर्तिताः पापचेतसः । सूदिता वासुदेवेन समरे चक्रपाणिना

ଅଧର୍ମ ଓ ପାପରେ ଚାଲୁଥିବା ପାପଚିତ୍ତ ଲୋକମାନେ; ସମରେ ଚକ୍ରଧାରୀ ବାସୁଦେବଙ୍କ ହାତେ ନିହତ ହେଲେ।

Verse 15

योसावात्मा मयोक्तः पूर्वमेव तवाग्रतः । सोयं विष्णुर्न संदेहो धर्मात्मा सर्वपालकः

ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ତୋର ସମ୍ମୁଖରେ ଯେ ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ କହିଥିଲି, ସେଇ ନିଶ୍ଚୟ ବିଷ୍ଣୁ—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ସେ ଧର୍ମାତ୍ମା ଓ ସର୍ବପାଳକ।

Verse 16

दैत्यकायेषु यः स्वस्थः पापमेव समास्थितः । जघ्निवान्दानवान्देवि स च क्रुद्धो महामतिः

ଦୈତ୍ୟଦେହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥାଇ ମଧ୍ୟ ଯେ ଅଚଳ ରହି ପାପରେ ହିଁ ନିଷ୍ଠିତ ଥିଲା—ହେ ଦେବୀ—ସେଇ ମହାମତି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ବଧ କଲା।

Verse 17

स बाह्याभ्यंतरे भूत्वा तव पुत्रा निपातिताः । येन चोत्पादिता देवि तेनैव विनिपातिताः

ସେ ବାହ୍ୟ ଓ ଅନ୍ତର—ଦୁହେଁ ରୂପ ହୋଇ ତୋର ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ପତିତ କଲା; ହେ ଦେବୀ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ, ସେଇ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ସେମାନେ ବିନାଶ ପାଇଲେ।

Verse 18

नैषां मोहस्तु कर्तव्यो भवत्या वचनं शृणु । पापेन वर्तते योसौ स एव निधनं व्रजेत्

ଏମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ତୁମେ ମୋହ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ମୋ କଥା ଶୁଣ। ଯେ ପାପରେ ଚାଲେ, ସେଇ ନାଶ (ମୃତ୍ୟୁ)କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 19

तस्मान्मोहं परित्यज्य सदाधर्मं समाश्रय । दितिरुवाच । एवमस्तु महाभाग करिष्ये वचनं तव

ଏହେତୁ ମୋହକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ସଦା ଧର୍ମର ଆଶ୍ରୟ ନେ। ଦିତି କହିଲା—ଏବମସ୍ତୁ, ହେ ମହାଭାଗ! ମୁଁ ତୁମ ବଚନ ପାଳନ କରିବି।

Verse 20

कश्यपं च मुनिश्रेष्ठमेवमाभाष्य दुःखिता । संबोधिता सा मुनिना दुःखं संत्यज्य संस्थिता

ଏଭଳି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ସେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲା। ମୁନିଙ୍କ ଉପଦେଶ ଓ ସାନ୍ତ୍ୱନାରେ ସେ ଦୁଃଖ ତ୍ୟାଗ କରି ସ୍ଥିର ହେଲା।