
Glory of Guru-tīrtha: Mānasarovara Marvels and the Revā Confluence
ଭୂମିଖଣ୍ଡର ତହଲା କଥନରେ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଗୁରୁ-ତୀର୍ଥର ମହିମା କହନ୍ତି। ଶୁକପିତା କୁଞ୍ଜଳ ନିଜ ପୁତ୍ର ସମୁଜ୍ଜ୍ୱଳଙ୍କୁ ଏକ ଅପୂର୍ବ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ପଚାରନ୍ତି। ସମୁଜ୍ଜ୍ୱଳ ମାନସରୋବର ସମୀପର ପବିତ୍ର ଅଞ୍ଚଳ ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ—ସେଠାରେ ଋଷି ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଭିଡ଼ କରନ୍ତି, ବିଭିନ୍ନ ବର୍ଣ୍ଣର ହଂସ ଏକତ୍ର ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ଚାରି ଭୟଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରକଟ ହୁଅନ୍ତି। ପରେ ପ୍ରସଙ୍ଗ ବିନ୍ଧ୍ୟରେ ରେବା (ନର୍ମଦା) ନଦୀର ଉତ୍ତର କୂଳର ପାପନାଶକ ସଙ୍ଗମକୁ ଯାଏ। ଜଣେ ବ୍ୟାଧ ଓ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିମାତ୍ରେ ଦିବ୍ୟ ତେଜୋମୟ ଦେହ ପାଇ ବୈଷ୍ଣବ ବିମାନରେ ଆରୋହଣ କରନ୍ତି। କଳା ହଂସମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ନାନରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ‘ଧାର୍ତ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୀ’ ଭାବେ ପରିଚିତ କଳା ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସ୍ନାନ କରି ସହସା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି ଯମଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଏହି ବିପରୀତ ଫଳ ଦେଖି ସମୁଜ୍ଜ୍ୱଳ କର୍ମ-କାରଣ, ଶୁଚିତା ଓ ତୀର୍ଥଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ଧର୍ମତତ୍ତ୍ୱ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଏ।
Verse 1
विष्णुरुवाच । कुंजलस्तु सुतं वाक्यं समुज्ज्वलमथाब्रवीत् । भवान्कथय भोः पुत्र किमपूर्वं तु दृष्टवान्
ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ—ତାପରେ କୁଞ୍ଜଳ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବଚନରେ ପୁତ୍ରକୁ କହିଲା—“ହେ ପୁତ୍ର, କହ; ତୁମେ କେଉଁ ଅପୂର୍ବ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଛ?”
Verse 2
तन्मे कथय सुप्रीतः श्रोतुकामोऽस्मि सांप्रतम् । एवमादिश्य तं पुत्रं विरराम स कुंजलः
“ତାହା ମୋତେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କହ; ମୁଁ ଏବେ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ।” ଏଭଳି ଆଦେଶ ଦେଇ କୁଞ୍ଜଳ ନୀରବ ହେଲା।
Verse 3
पितरं प्रत्युवाचाथ विनयावनतस्सुतः । समुज्ज्वल उवाच । हिमवंतं नगश्रेष्ठं देववृंदसमन्वितम्
ତାପରେ ବିନୟରେ ନତ ପୁତ୍ର ପିତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲା। ସମୁଜ୍ଜ୍ୱଳ କହିଲା—“ଦେବବୃନ୍ଦସହିତ ପର୍ବତଶ୍ରେଷ୍ଠ ହିମବାନଙ୍କ ପାଖକୁ (ମୁଁ ଯିବି)।”
Verse 4
आहारार्थं प्रगच्छामि भवतश्चात्मनः पितः । पश्यामि कौतुकं तत्र न दृष्टं न श्रुतं पुरा
ଆହାର ପାଇଁ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ପିତାଙ୍କ—ଏବଂ ମୋ ପିତାଙ୍କ—ନିକଟକୁ ଯାଉଛି। ସେଠାରେ ପୂର୍ବେ କେବେ ନ ଦେଖା, ନ ଶୁଣା ଏମିତି ଅଦ୍ଭୁତ କୌତୁକ ମୁଁ ଦେଖିବି।
Verse 5
प्रदेशमृषिगणाकीर्णमप्सरोभिः प्रशोभितम् । बहुकौतुकशोभाढ्यं मंगल्यं मंगलैर्युतम्
ସେଇ ପ୍ରଦେଶ ଋଷିଗଣରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁଶୋଭିତ ଥିଲା। ନାନା ଅଦ୍ଭୁତ ଉତ୍ସବର ଶୋଭାରେ ସମୃଦ୍ଧ, ତାହା ମଙ୍ଗଳମୟ ଓ ଶୁଭ କ୍ରିୟା-ଲକ୍ଷଣରେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲା।
Verse 6
बहुपुण्यफलोपेतैर्वनैर्नानाविधैस्ततः । अनेककौतुकभरैर्मनसः परिमोहनम्
ତାପରେ ସେଠାରେ ନାନାପ୍ରକାର ବନ ଥିଲା, ଯାହା ଅପାର ପୁଣ୍ୟଫଳରେ ସମୃଦ୍ଧ ଥିଲା। ଅସଂଖ୍ୟ ଅଦ୍ଭୁତ କୌତୁକରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ସେମାନେ ମନକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୋହିତ କରୁଥିଲେ।
Verse 7
तत्र दृष्टं मया तात अपूर्वं मानसांतिके । बहुहंसैः समाकीर्णो हंस एकः समागतः
ସେଠାରେ, ହେ ତାତ, ମାନସର ନିକଟେ ମୁଁ ଏକ ଅପୂର୍ବ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲି। ବହୁ ହଂସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗୋଟିଏ ହଂସ ଆସିଲା, ଏବଂ ସେମାନେ ତାହାକୁ ଘେରି ରହିଲେ।
Verse 8
एवं कृष्णा महाभाग अन्ये तत्र समागताः । सितेतरैश्चंचुपादैरन्यतः शुक्लविग्रहाः
ଏଭଳି, ହେ ମହାଭାଗ, ସେଠାରେ ଅନ୍ୟ କୃଷ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏକତ୍ର ହେଲେ। ଆଉ ଅନ୍ୟ ପଟେ ଶୁକ୍ଳ ଦେହବିଶିଷ୍ଟମାନେ ଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ଠୁଣ୍ଟ ଓ ପାଦ ଶୁକ୍ଳ-ଶ୍ୟାମ ମିଶ୍ର ବର୍ଣ୍ଣର ଥିଲା।
Verse 9
तादृशास्ते च नीला वै अन्ये शुभ्रा महामते । चतस्रस्तत्र वै नार्यो रौद्राकारा विभीषणाः
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେତେକ ସେହିପରି ନୀଳବର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ, ଆଉ କେତେକ ଶୁଭ୍ର, ହେ ମହାମତେ। ସେଠାରେ ଚାରିଜଣ ନାରୀ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ, ଯେମାନେ ରୌଦ୍ରାକାର ଓ ଭୟାନକ ରୂପଧାରିଣୀ ଥିଲେ।
Verse 10
दंष्ट्राकरालसंक्रूरा ऊर्ध्वकेश्यो भयानकाः । पश्चात्तास्तु समायातास्तस्मिन्सरसि मानसे
ବିକଟ ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଧାରୀ, ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୂର ଓ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱକେଶୀ ଭୟଙ୍କରୀ ସେମାନେ ପରେ ‘ମାନସ’ ନାମକ ସରୋବରକୁ ଆସିଲେ।
Verse 11
कृष्णा हंसास्तु संस्नाता मानसे तात मत्पुरः । विभ्रांताः परितश्चान्ये न स्नातास्तत्र मानसे
ହେ ପ୍ରିୟ, ମୋ ନଗର ସମ୍ମୁଖରେ ଥିବା ମାନସ ସରୋବରରେ କୃଷ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ ହଂସମାନେ ସ୍ନାନ କରିଛନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଚାରିଦିଗେ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବା ଅନ୍ୟ ହଂସମାନେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିନାହାନ୍ତି।
Verse 12
जहसुस्ताः स्त्रियस्तात हास्यैरट्टाट्टदारुणैः । तस्मात्सराद्विनिष्क्रांतो हंस एको महातनुः
ହେ ପ୍ରିୟ, ସେ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ କଠୋର ଓ ଭୟଙ୍କର ଅଟ୍ଟହାସରେ ହସିଲେ। ତାପରେ ସେହି ସରୋବରରୁ ଏକ ମହାଦେହୀ ହଂସ ବାହାରିଲା।
Verse 13
पश्चात्त्रयो विनिष्क्रांतास्तैश्चाहं समुपेक्षितः । याता आकाशमार्गेण विवदंतः परस्परम्
ତାପରେ ସେ ତିନିଜଣ ବାହାରିଗଲେ ଏବଂ ମୋତେ ଉପେକ୍ଷା କଲେ। ସେମାନେ ଆକାଶମାର୍ଗରେ ଯାଇ ଆପସରେ ବିବାଦ କରୁଥିଲେ।
Verse 14
तास्तु स्त्रियो महाभीमाः समंतात्परिबभ्रमुः । विंध्यस्य शिखरे पुण्ये वृक्षच्छायासुपक्षिणः
ସେ ମହାଭୟଙ୍କରୀ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଘୁରିବୁଲିଲେ—ପୁଣ୍ୟ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତଶିଖରରେ, ଯେଉଁଠାରେ ବୃକ୍ଷଛାୟାରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ଆଶ୍ରୟ ନେଉଥିଲେ।
Verse 15
निषण्णास्तत्र ते सर्वे दग्धा दुःखैः सुदारुणैः । तेषां सुवीक्षमाणानां भिल्ल एकः समागतः
ସେଠାରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ ବସିଥିଲେ। ସେମାନେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ଜଣେ ଭିଲ୍ଲ (ବନବାସୀ) ସେଠାକୁ ଆସିଲା।
Verse 16
मृगान्स पीडयित्वा तु बाणपाणिर्धनुर्द्धरः । शिलातलं समाश्रित्य निषसाद सुखेन वै
ମୃଗମାନଙ୍କୁ ପୀଡ଼ା ଦେଇ, ବାଣ ହାତରେ ଧରିଥିବା ଧନୁର୍ଧର ସେ ଶିଳାତଳକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ସୁଖେ ବସିଲା।
Verse 17
पश्चाद्भिल्ली समायाता अन्नमादाय सोदकम् । स्वं प्रियं वीक्षते राज्ञा मुदितैर्लक्षणैर्युतम्
ପରେ ଭିଲ୍ଲୀ ଜଳସହିତ ଅନ୍ନ ନେଇ ଆସିଲା; ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦତ୍ତ ଆନନ୍ଦମୟ ଶୁଭଲକ୍ଷଣରେ ଯୁକ୍ତ ନିଜ ପ୍ରିୟକୁ ସେ ଦେଖିଲା।
Verse 18
अन्यादृशं समावीक्ष्य स्वकांतं तेजसावृतम् । दिव्यतेजः समाक्रांतं यथा सूर्यं दिविस्थितम्
ପୂର୍ବପେକ୍ଷା ଭିନ୍ନ ରୂପରେ, ନିଜ ତେଜରେ ଆବୃତ ଓ ଦିବ୍ୟ କାନ୍ତିରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ନିଜ କାନ୍ତକୁ ଦେଖି, ସେ ତାଙ୍କୁ ଦିବିସ୍ଥ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦେଖିଲା।
Verse 19
नरमन्यं परिज्ञाय तं परित्यज्य सा ययौ । व्याध उवाच । एह्येहि त्वं प्रिये चात्र कस्मान्मां त्वं न पश्यसि
ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷ ବୋଲି ଜାଣି ସେ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲା। ବ୍ୟାଧ କହିଲା—“ଆ, ଆ ପ୍ରିୟେ! ଏଠାରେ ତୁମେ ମୋତେ କାହିଁକି ଦେଖୁନାହଁ?”
Verse 20
क्षुधया पीड्यमानोहं त्वामहं चावलोकये । तस्य वाक्यं समाकर्ण्य शीघ्रं व्याधी समागता
କ୍ଷୁଧାରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖିଲି। ତାହାର କଥା ଶୁଣିବାମାତ୍ରେ ମୋ ଉପରେ ଶୀଘ୍ର ରୋଗ ଆସିପଡ଼ିଲା।
Verse 21
भर्तुः पार्श्वं समासाद्य विस्मिता साभवत्तदा । कोयं तेजः समाचारो देवोयं मां समाह्वयेत्
ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚି ସେ ତେବେ ଆଶ୍ଚର୍ୟଚକିତ ହେଲା—“ଏ କି ତେଜ, କି ଆଚାର? କେଉଁ ଦେବ ମୋତେ ଡାକୁଛନ୍ତି?”
Verse 22
तमुवाच ततो व्याधी भर्तारं दीप्ततेजसम् । अत्र किं ते कृतं वीर भवान्को दिव्यलक्षणः
ତାପରେ ବ୍ୟାଧି ଦୀପ୍ତତେଜସ୍ବୀ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ କହିଲା—“ହେ ବୀର, ଏଠାରେ ତୁମେ କ’ଣ କଲ? ଦିବ୍ୟ ଲକ୍ଷଣଧାରୀ ତୁମେ କିଏ?”
Verse 23
सूत उवाच । एवमाभाषितो व्याध्या व्याधः प्रियामभाषत । अहं ते वल्लभः कांते भवती च मम प्रिया
ସୂତ କହିଲେ—ବ୍ୟାଧି ଏପରି କହିବା ପରେ ବ୍ୟାଧ ନିଜ ପ୍ରିୟାକୁ କହିଲା—“ହେ କାନ୍ତେ, ମୁଁ ତୁମର ବଲ୍ଲଭ; ତୁମେ ମୋର ପ୍ରିୟା।”
Verse 24
कस्मात्त्वं मां न जानासि कथं शंका प्रवर्तते । क्षुधया पीड्यमानेन पयश्चान्नं प्रतीक्ष्यते
ତୁମେ ମୋତେ କାହିଁକି ଚିହ୍ନୁନାହ? ସନ୍ଦେହ କିପରି ଜନ୍ମେ? କ୍ଷୁଧାରେ ପୀଡିତ ଲୋକ ଦୁଧ ଓ ଅନ୍ନକୁ ହିଁ ଅପେକ୍ଷା କରେ।
Verse 25
व्याध्युवाच । बर्बरः कृष्णवर्णश्च रक्ताक्षः कृष्णकंचुकः । ईदृशश्चास्ति मे भर्ता सर्वसत्वभयंकरः
ବ୍ୟାଧ କହିଲା— ମୋ ଭର୍ତ୍ତା ବର୍ବର, କୃଷ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ, ରକ୍ତନେତ୍ର ଓ କଳା କଞ୍ଚୁକଧାରୀ; ସେ ସର୍ବ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର।
Verse 26
भवान्को दिव्यदेहस्तु प्रियेत्युक्त्वा समाह्वयेत् । एष मे संशयो जातो वद सत्यं ममाग्रतः
ଦିବ୍ୟଦେହଧାରୀ ଆପଣ କିଏ? ‘ପ୍ରିୟେ’ ବୋଲି କହି ମୋତେ ନିକଟକୁ ଡାକୁଛନ୍ତି। ମୋର ସନ୍ଦେହ ହୋଇଛି— ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ସତ୍ୟ କହନ୍ତୁ।
Verse 27
कुलं नाम स्वकं ग्रामं क्रीडां लिगं सुतं सुताम् । समाचष्ट प्रियाग्रे तु तस्याः प्रत्यय हेतवे
ତାହାର ବିଶ୍ୱାସ ଲାଭ ପାଇଁ ସେ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନିଜ କୁଳ, ନାମ, ନିଜ ଗ୍ରାମ, କ୍ରୀଡା, ପରିଚୟ-ଚିହ୍ନ ଏବଂ ପୁତ୍ର-କନ୍ୟାର ବିବରଣୀ କହିଲା।
Verse 28
प्रत्युवाच स्वभर्तारं सा व्याधी हृष्टमानसा । कस्मात्ते ईदृशः कायः श्वेतकंचुकधारकः
ହୃଷ୍ଟମନା ହୋଇ ବ୍ୟାଧିନୀ ନିଜ ଭର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ କହିଲା— ତୁମ ଦେହ ଏପରି କାହିଁକି ହେଲା? ତୁମେ ଶ୍ୱେତ କଞ୍ଚୁକ କାହିଁକି ଧାରଣ କରିଛ?
Verse 29
कथं जातः समाचक्ष्व ममाश्चर्यं प्रवर्तते । एवं संपृच्छमानस्तु भार्यया मृगघातकः
ଏହା କିପରି ଘଟିଲା କହ; ମୋର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଜାଗିଉଠିଛି। ଏଭଳି ଭାର୍ଯ୍ୟା ପଚାରିଲେ ମୃଗଘାତକ (ବ୍ୟାଧ) ଉତ୍ତର ଦେଲା।
Verse 30
सूत उवाच । प्रत्युवाच ततः श्रुत्वा तां प्रियां प्रश्रयान्विताम् । नर्मदा उत्तरे कूले संगमश्चास्ति सुव्रते
ସୂତ କହିଲେ—ବିନୟ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାଯୁକ୍ତ ସେ ପ୍ରିୟାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—“ହେ ସୁବ୍ରତେ, ନର୍ମଦାର ଉତ୍ତର ତଟରେ ଏକ ପବିତ୍ର ସଙ୍ଗମ ଅଛି।”
Verse 31
आतपेनाकुलो जीवो मम जातोति सुप्रिये । अस्मिन्वै संगमे कांते श्रमश्रांतो हि सत्वरः
“ହେ ସୁପ୍ରିୟେ, ତାପରେ ମୋ ପ୍ରାଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇଛି। ହେ କାନ୍ତେ, ଏହି ସଙ୍ଗମରେ ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ଶ୍ରମରେ କ୍ଲାନ୍ତ ଓ ଶ୍ରାନ୍ତ ହୋଇପଡ଼ିଛି।”
Verse 32
गतः स्नात्वा जलं पीत्वा पश्चाच्चाहं समागतः । तदाप्रभृति मे काय ईदृशस्तेजसावृतः
ସେଠାକୁ ଯାଇ ମୁଁ ସ୍ନାନ କରି ଜଳ ପାନ କଲି; ପରେ ଫେରିଆସିଲି। ସେହି ସମୟରୁ ମୋ ଦେହ ଏପରି—ତେଜରେ ଆବୃତ ହୋଇଛି।”
Verse 33
संजातो वस्त्रसंयुक्तः कंचुकः शुभ्रतां गतः । पूर्वोक्तलिंगसंस्थानैः कुलैः स्थानेन वै तथा
ସେ ବସ୍ତ୍ରସହିତ ପ୍ରକଟ ହେଲା; କଞ୍ଚୁକ ମଧ୍ୟ ଶୁଭ୍ର ଧବଳ ହୋଇଗଲା। ଏବଂ ପୂର୍ବେ କହିଥିବା ପରି ଲକ୍ଷଣ, ଦେହସଂସ୍ଥାନ, କୁଳ ଓ ଯଥାସ୍ଥାନ ସହ ସମଞ୍ଜସ ଥିଲା।”
Verse 34
स्वप्रियं लक्षयित्वा तु ज्ञात्वा पुण्यस्य संभवम् । प्रत्युवाचाथ भर्तारं संगमं मम दर्शय
ତେବେ ସେ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ବିଷୟକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଓ ପୁଣ୍ୟର ଉତ୍ସ ଜାଣି, ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ କହିଲେ—“ମୋତେ ସେହି ସଙ୍ଗମ ଦେଖାଅ।”
Verse 35
तव पश्चात्प्रदास्यामि भोजनं पानसंयुतम् । इत्युक्तः प्रियया व्याधः सत्वरेण जगाम ह
“ତୁମ ପରେ ମୁଁ ପାନୀୟସହିତ ଭୋଜନ ଦେବି”—ପ୍ରିୟା ଏପରି କହିଲେ, ବ୍ୟାଧ ଶୀଘ୍ରେ ପଥେ ଗଲା।
Verse 36
संगमो दर्शितस्तेन ततोग्रे पापनाशनः । समुड्डीना महाभाग पक्षिणो लघुविक्रमाः
ସେ ତାହାକୁ ସଙ୍ଗମ ଦେଖାଇଲା; ତାହାର ଆଗରେ ପାପନାଶକ ତୀର୍ଥ ଥିଲା। ତେବେ, ହେ ମହାଭାଗ, ଶୀଘ୍ରଗତି ପକ୍ଷୀମାନେ ଉଡ଼ିଗଲେ।
Verse 37
तया सार्द्धं ययुः सर्वे रेवासंगममुत्तमम् । तेषां तु वीक्षमाणानां पक्षिणां मम पश्यतः
ତାଙ୍କ ସହିତ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ରେବାର ସର୍ବୋତ୍ତମ ସଙ୍ଗମକୁ ଗଲେ। ଏବଂ ସେହି ପକ୍ଷୀମାନେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ମୁଁ ଦେଖୁଥିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ, ତାହା ଘଟିଲା।
Verse 38
तया हि स्नापितो भर्ता पुनः स्नाता हि सा स्वयम् । दिव्यदेहधरौ चोभौ दिव्यकांतिसमन्वितौ
ସେ ନିଜ ଭର୍ତ୍ତାକୁ ସ୍ନାନ କରାଇଲା; ଏବଂ ସେ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ପୁନଃ ସ୍ନାନ କଲା। ତାପରେ ଉଭୟେ ଦିବ୍ୟ ଦେହ ଧାରଣ କରି ଦିବ୍ୟ କାନ୍ତିରେ ଯୁକ୍ତ ହେଲେ।
Verse 39
संजातौ पक्षिणां श्रेष्ठ दिव्यवस्त्रानुलेपनौ । दिव्यमालांबरधरौ दिव्यगंधानुलेपनौ
ହେ ପକ୍ଷିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ଦୁଇଜଣ ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଦିବ୍ୟ ଅନୁଲେପନରେ ବିଭୂଷିତ ହୋଇ ପ୍ରକଟ ହେଲେ; ଦିବ୍ୟ ମାଳା-ଆଭୂଷଣ ଧାରଣ କରି, ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧରେ ଅନୁଲିପ୍ତ ଥିଲେ।
Verse 40
वैष्णवं यानमासाद्य मुनिगंधर्वपूजितौ । गतौ तौ वैष्णवं लोकं वैष्णवैः परिपूजितौ
ବୈଷ୍ଣବ ବିମାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ମୁନି ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ସେ ଦୁଇଜଣ ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକକୁ ଗଲେ; ସେଠାରେ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ମାନ କଲେ।
Verse 41
स्तूयमानौ महात्मानौ दंपती दृष्टवानहम् । व्रजंतौ स्वर्गमार्गेण कूजंते पक्षिणस्तथा
ସ୍ତୁତିରେ ପ୍ରଶଂସିତ ସେ ମହାତ୍ମା ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ମୁଁ ଦେଖିଲି; ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗମାର୍ଗରେ ଯାଉଥିଲେ, ଏବଂ ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧୁର କୁଜନ କରୁଥିଲେ।
Verse 42
तीर्थराजं परं दृष्ट्वा हर्षव्यक्ताक्षरैस्तदा । चत्वारः कृष्णहंसास्ते संगमे पापनाशने
ତେବେ ସେ ପରମ ‘ତୀର୍ଥରାଜ’କୁ ଦେଖି, ହର୍ଷରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିବା ସେ ଚାରି କୃଷ୍ଣହଂସ ପାପନାଶକ ସଙ୍ଗମକୁ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ।
Verse 43
स्नात्वा वै भावशुद्धास्ते प्राप्ता उज्ज्वलतां पुनः । स्नात्वा पीत्वा जलं ते तु पुनर्बहिर्विनिर्गताः
ସ୍ନାନ କରି ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବଶୁଦ୍ଧ ହେଲେ ଏବଂ ପୁନର୍ବାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ସ୍ନାନ କରି ଜଳ ପାନ କରି ସେମାନେ ପୁଣି ବାହାରକୁ ନିଷ୍କ୍ରମଣ କଲେ।
Verse 44
तावत्यस्ताः स्त्रियः कृष्णा मृतास्तत्स्नानमात्रतः । क्रंदमाना विचेष्टंत्यो हाहाकार विकंपिताः
ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସେ କୃଷ୍ଣବର୍ଣ୍ଣା ସ୍ତ୍ରୀମାନେ କେବଳ ସେହି ସ୍ନାନମାତ୍ରରୁ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ; କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ଛଟପଟାଇ, ‘ହାୟ! ହାୟ!’ ହାହାକାରରେ କମ୍ପିତ ହେଲେ।
Verse 45
यमलोकं गतास्तास्तु तात दृष्टा मया तदा । उड्डीनास्तु ततो हंसाः स्वस्थानं प्रतिजग्मिरे
ତେବେ, ହେ ତାତ, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଯମଲୋକକୁ ଯାଉଥିବା ଦେଖିଲି। ତାପରେ ହଂସମାନେ ଉଡ଼ି ନିଜ ନିଜ ଧାମକୁ ଫେରିଗଲେ।
Verse 46
एवं तात मया दृष्टं प्रत्यक्षं कथितं तव । कृष्णपक्षा महाकाया धार्तराष्ट्रास्तु ताः स्त्रियः
ହେ ତାତ, ମୁଁ ଯାହା ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦେଖିଥିଲି ତାହା ତୁମକୁ କହିଲି। ସେ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଧାର୍ତ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୀ—କୃଷ୍ଣବର୍ଣ୍ଣା ଓ ମହାକାୟା ଥିଲେ।
Verse 47
कथयस्व प्रसादेन के भविष्यंति वै पितः । निर्गतान्मानसान्मध्याद्धार्तराष्ट्रान्वदस्व मे
ହେ ପିତା, କୃପାକରି କହନ୍ତୁ—ସେମାନେ ସତ୍ୟରେ କେହେ ହେବେ? ଆପଣଙ୍କ ମନର ମଧ୍ୟରୁ ନିର୍ଗତ ସେ ଧାର୍ତ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ମୋତେ କହନ୍ତୁ।
Verse 48
के भविष्यंति ते तात कथय त्वं तु सांप्रतम् । कस्मात्सुकृष्णतां प्राप्ता हंसाः शुद्धाश्च ते पुनः
ହେ ତାତ, ସେମାନେ କ’ଣ ହେବେ—ଏବେ କହ। ଏବଂ ସେ ହଂସମାନେ ପୁଣି ଗାଢ଼ କୃଷ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ କାହିଁକି ପାଇଲେ, ତଥାପି ଶୁଦ୍ଧ କିପରି ରହିଲେ?
Verse 49
संजातास्तत्क्षणात्तात कस्मान्मृतास्तु ताः स्त्रियः । एवं मे संशयस्तात संजातो दारुणो हृदि
ହେ ତାତ, ସେମାନେ ସେଇ କ୍ଷଣରେ ଜନ୍ମିଲେ—ତେବେ ସେ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ କାହିଁକି ମରିଗଲେ? ହେ ତାତ, ଏଭଳି ମୋ ହୃଦୟରେ ଦାରୁଣ ସନ୍ଦେହ ଜନ୍ମିଛି।
Verse 50
छेत्तुमर्हसि अद्यैव भवाञ्ज्ञानविचक्षणः । प्रसादसुमुखो भूत्वा प्रणतस्य सदैव मे
ଆପଣ ଜ୍ଞାନବିଚକ୍ଷଣ; ଏହାକୁ ଆଜିହିଁ ଦୂର କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରସନ୍ନମୁଖ ହୋଇ, ସଦା ପ୍ରଣତ ମୋପରେ ନିତ୍ୟ କୃପା କରନ୍ତୁ।
Verse 51
एवं संभाष्य पितरं विरराम समुज्ज्वलः । ततः प्रवक्तुमारेभे स शुकः कुंजलाभिधः
ଏଭଳି ପିତାଙ୍କ ସହ କଥା କହି ସମୁଜ୍ଜ୍ୱଳ ନିରବ ହେଲା। ତାପରେ କୁଞ୍ଜଳ ନାମକ ଶୁକ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲା।
Verse 89
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थवर्णने च्यवनचरित्रे एकोननवतितमोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ ବେନୋପାଖ୍ୟାନ, ଗୁରୁତୀର୍ଥବର୍ଣ୍ଣନ ଓ ଚ୍ୟବନଚରିତ୍ର ସହିତ ଏକୋଣନବତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।