Adhyaya 82

Verse 1

सुकर्मोवाच । एवं चिंतयते यावद्राजा परमधार्मिकः । तावत्प्रोवाच सा देवी रतिपुत्री वरानना

ସୁକର୍ମ କହିଲେ—ପରମଧାର୍ମିକ ରାଜା ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ, ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ରତିଙ୍କ କନ୍ୟା ସେଇ ବରାନନା ଦେବୀ କହିଲେ।

Verse 2

किमु चिंतयसे राजंस्त्वमिहैव महामते । प्रायेणापि स्त्रियः सर्वाश्चपलाः स्युर्न संशयः

ହେ ରାଜନ୍, ମହାମତେ! ତୁମେ ଏଠି କାହିଁକି ଚିନ୍ତା କରୁଛ? ସାଧାରଣତଃ ଲୋକରେ ସମସ୍ତ ସ୍ତ୍ରୀ ଚପଳ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 3

नाहं चापल्यभावेन त्वामेवं प्रविचालये । नाहं हि कारयाम्यद्य भवत्पार्श्वं नृपोत्तम

ମୁଁ ଚପଳତାର ଭାବରୁ ତୁମକୁ ଏଭଳି ବ୍ୟାକୁଳ କରୁନାହିଁ। ହେ ନୃପୋତ୍ତମ, ଆଜି ମୁଁ ତୁମକୁ ମୋ ପାଖରେ ରହିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ମଧ୍ୟ କରୁନାହିଁ।

Verse 4

अन्यस्त्रियो यथा लोके चपलत्वाद्वदंति च । अकार्यं राजराजेंद्र लोभान्मोहाच्च लंपटाः

ଲୋକରେ ଅନ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଚପଳତାରୁ ଯେପରି କହନ୍ତି, ସେପରି ହେ ରାଜରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଲୋଭ ଓ ମୋହରୁ କାମାସକ୍ତମାନେ ଅକାର୍ଯ୍ୟ କରିବସନ୍ତି।

Verse 5

लोकानां दर्शनायैव जाता श्रद्धा ममोरसि । देवानां दर्शनं पुण्यं दुर्लभं हि सुमानुषैः

ଲୋକମାନଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ମୋ ହୃଦୟରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଜନ୍ମିଛି। ଦେବଦର୍ଶନ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ, କିନ୍ତୁ ସୁମାନୁଷଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ତାହା ଦୁର୍ଲଭ।

Verse 6

तेषां च दर्शनं राजन्कारयामि वदस्व मे । दोषं पापकरं यत्तु मत्संगादिह चेद्भवेत्

ହେ ରାଜନ୍, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଦର୍ଶନ କରାଇବି; କହନ୍ତୁ—ମୋ ସଙ୍ଗରୁ ଏଠାରେ ଯଦି କିଛି ପାପକର ଦୋଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସେ କଣ?

Verse 7

एवं चिंतयसे दुःखं यथान्यः प्राकृतो जनः । महाभयाद्यथाभीतो मोहगर्ते गतो यथा

ତୁମେ ଏଭଳି ଦୁଃଖ ଚିନ୍ତା କରୁଛ, ଯେପରି ଜଣେ ସାଧାରଣ ସାଂସାରିକ ଲୋକ—ମହାଭୟରେ ଭୀତ ହୋଇ, ମୋହର ଗର୍ତ୍ତରେ ପଡ଼ିଗଲା ପରି।

Verse 8

त्यज चिंतां महाराज न गंतव्यं त्वया दिवि । येन ते जायते दुःखं तन्न कार्यं मया कदा

ହେ ମହାରାଜ, ଚିନ୍ତା ତ୍ୟାଗ କର; ତୁମକୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ଦରକାର ନାହିଁ। ଯାହାରୁ ତୁମ ଦୁଃଖ ହୁଏ, ସେପରି କାମ ମୁଁ କେବେ କରିବି ନାହିଁ।

Verse 9

एवमुक्तस्तथा राजा तामुवाच वराननाम् । चिंतितं यन्मया देवि तच्छृणुष्व हि सांप्रतम्

ଏଭଳି କୁହାଯାଇଲା ପରେ ରାଜା ସେ ସୁମୁଖୀଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଦେବି, ମୁଁ ଯାହା ମନେ ଚିନ୍ତା କରିଛି, ତାହା ଏବେ ଶୁଣ।”

Verse 10

मानभंगो मया दृष्टो नैव स्वस्य मनःप्रिये । मयि स्वर्गं गते कांते प्रजा दीना भविष्यति

ମନଃପ୍ରିୟେ, ମୁଁ ମାନଭଙ୍ଗ ଦେଖୁଛି—ସେ ମୋର ନୁହେଁ। ହେ କାନ୍ତେ, ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ ପ୍ରଜା ଦୀନ ହେବେ।

Verse 11

त्रासयिष्यति दुष्टात्मा यमस्तु व्याधिभिः प्रजाः । त्वया सार्धं प्रयास्यामि स्वर्गलोकं वरानने

ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ଯମ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ବ୍ୟାଧିଦ୍ୱାରା ତ୍ରାସ ଦେବ; କିନ୍ତୁ ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ, ମୁଁ ତୁମ ସହ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବି।

Verse 12

एवमाभाष्य तां राजा समाहूय सुतोत्तमम् । पूरुं तं सर्वधर्मज्ञं जरायुक्तं महामतिम्

ଏପରି କହି ରାଜା ନିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ପୂରୁଙ୍କୁ ଡାକିଲେ—ସେ ସର୍ବଧର୍ମଜ୍ଞ, ବୟସରେ ପରିପକ୍ୱ ଓ ମହାମତି ଥିଲେ।

Verse 13

एह्येहि सर्वधर्मज्ञ धर्मं जानासि निश्चितम् । ममाज्ञया हि धर्मात्मन्धर्मः संपालितस्त्वया

ଆସ, ଆସ—ହେ ସର୍ବଧର୍ମଜ୍ଞ! ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଦୃଢ଼ଭାବେ ଧର୍ମକୁ ଜାଣ। ହେ ଧର୍ମାତ୍ମନ୍, ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ତୁମେ ଧର୍ମକୁ ଯଥାବିଧି ପାଳନ କରିଛ।

Verse 14

जरा मे दीयतां तात तारुण्यं गृह्यतां पुनः । राज्यं कुरु ममेदं त्वं सकोशबलवाहनम्

ତାତ, ମୋ ଜରା ତୁମକୁ ଦିଆଯାଉ, ତୁମେ ମୋ ତାରୁଣ୍ୟ ପୁନଃ ଗ୍ରହଣ କର। କୋଷ, ସେନା ଓ ବାହନ ସହିତ ଏହି ମୋର ରାଜ୍ୟ ତୁମେ ଗ୍ରହଣ କରି ଶାସନ କର।

Verse 15

आसमुद्रां प्रभुंक्ष्व त्वं रत्नपूर्णां वसुंधराम् । मया दत्तां महाभाग सग्रामवनपत्तनाम्

ହେ ମହାଭାଗ, ସମୁଦ୍ରପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ଓ ରତ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ—ମୋ ଦ୍ୱାରା ଦତ୍ତ—ଗ୍ରାମ, ବନ ଓ ପଟ୍ଟନ ସହିତ ଭୋଗ କରି ଶାସନ କର।

Verse 16

प्रजानां पालनं पुण्यं कर्तव्यं च सदानघ । दुष्टानां शासनं नित्यं साधूनां परिपालनम्

ହେ ନିର୍ଦୋଷ! ପ୍ରଜାଙ୍କ ପାଳନ ପୁଣ୍ୟ, ଏହା ସଦା କର୍ତ୍ତବ୍ୟ। ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କୁ ନିତ୍ୟ ଦଣ୍ଡ ଦିଅ, ସାଧୁମାନଙ୍କୁ ପରିପାଳନ କର।

Verse 17

कर्तव्यं च त्वया वत्स धर्मशास्त्रप्रमाणतः । ब्राह्मणानां महाभाग विधिनापि स्वकर्मणा

ବତ୍ସ! ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର ପ୍ରମାଣ ଅନୁସାରେ ତୁମେ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଆଚରଣ କର। ହେ ମହାଭାଗ! ବିଧିପୂର୍ବକ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ସେବା-ସମ୍ମାନ କରି, ନିଜ ନିୟତ କର୍ମ କର।

Verse 18

भक्त्या च पालनं कार्यं यस्मात्पूज्या जगत्त्रये । पंचमे सप्तमे घस्रे कोशं पश्य विपश्चितः

ଭକ୍ତିସହିତ ଏହାକୁ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ଏହା ତ୍ରିଲୋକରେ ପୂଜ୍ୟ। ହେ ବିପଶ୍ଚିତ! ପଞ୍ଚମ ଓ ସପ୍ତମ ଦିନ କୋଷ (ଭଣ୍ଡାର) ଯାଞ୍ଚ କର।

Verse 19

बलं च नित्यं संपूज्यं प्रसादधनभोजनैः । चारचक्षुर्भवस्व त्वं नित्यं दानपरो भव

ଏବଂ ବଳ (ସେନାଶକ୍ତି)କୁ ପ୍ରସାଦ, ଧନ-ଦାନ ଓ ଭୋଜନ ଦ୍ୱାରା ନିତ୍ୟ ସମ୍ପୂଜନ କର। ଚରର ଚକ୍ଷୁ ପରି ସଦା ସତର୍କ ରୁହ, ଏବଂ ନିତ୍ୟ ଦାନପର ହେ।

Verse 20

भव स्वनियतो मंत्रे सदा गोप्यः सुपंडितैः । नियतात्मा भव स्वत्वं मा गच्छ मृगयां सुत

ମନ୍ତ୍ର ବିଷୟରେ ତୁମେ ସ୍ୱନିୟମୀ ହେଅ; ଏହା ସୁପଣ୍ଡିତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସଦା ଗୋପନୀୟ ରଖିବା ଯୋଗ୍ୟ। ମନକୁ ନିୟତ କର, ଆତ୍ମସଂଯମୀ ହେଅ; ହେ ପୁତ୍ର! ମୃଗୟାକୁ ଯାଅ ନାହିଁ।

Verse 21

विश्वासः कस्य नो कार्यः स्त्रीषु कोशे महाबले । पात्राणां त्वं तु सर्वेषां कलानां कुरु संग्रहम्

ସ୍ତ୍ରୀ, କୋଷ ଓ ମହାବଳରେ କାହାଉପରେ ବିଶ୍ୱାସ ନ କରିବା ଉଚିତ? କିନ୍ତୁ ତୁମେ ସମସ୍ତ ଯୋଗ୍ୟ ପାତ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ସମସ୍ତ କଳା ଓ କୌଶଳ ସଂଗ୍ରହ କର।

Verse 22

यज यज्ञैर्हृषीकेशं पुण्यात्मा भव सर्वदा । प्रजानां कंटकान्सर्वान्मर्दयस्व दिने दिने

ଯଜ୍ଞଦ୍ୱାରା ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ପୂଜା କର; ସଦା ପୁଣ୍ୟାତ୍ମା ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ହେଉ। ଏବଂ ଦିନେ ଦିନେ ପ୍ରଜାଙ୍କ ସମସ୍ତ କଣ୍ଟକ—ଉପଦ୍ରବୀ ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କୁ—ଦମନ କର।

Verse 23

प्रजानां वांछितं सर्वमर्पयस्व दिने दिने । प्रजासौख्यं प्रकर्तव्यं प्रजाः पोषय पुत्रक

ଦିନେ ଦିନେ ପ୍ରଜାମାନେ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି ସେ ସବୁ ଦିଅ। ପ୍ରଜାସୁଖ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ତୁମ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ; ହେ ପୁତ୍ର, ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ପୋଷଣ କର।

Verse 24

स्वको वंशः प्रकर्तव्यः परदारेषु मा कृथाः । मतिं दुष्टां परस्वेषु पूर्वानन्वेहि सर्वदा

ଧର୍ମମାର୍ଗରେ ନିଜ ବଂଶକୁ ଅଗ୍ରସର କର; ପରସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରନି। ପରର ସ୍ୱତ୍ତ୍ୱ ଉପରେ ଦୁଷ୍ଟ ମତି ରଖନି; ସଦା ପୂର୍ବଜଙ୍କ ସଦାଚାର ଅନୁସରଣ କର।

Verse 25

वेदानां हि सदा चिंता शास्त्राणां हि च सर्वदा । कुरुष्वैवं सदा वत्स शस्त्राभ्यासरतो भव

ବେଦମାନଙ୍କର ସଦା ଚିନ୍ତନ କର ଓ ଶାସ୍ତ୍ରମାନଙ୍କରେ ନିତ୍ୟ ରତ ରୁହ। ହେ ବତ୍ସ, ଏଭଳି ସଦା କର; ଶସ୍ତ୍ରାଭ୍ୟାସରେ ମଧ୍ୟ ନିଷ୍ଠାବାନ ହେଉ।

Verse 26

संतुष्टः सर्वदा वत्स स्वशय्या निरतो भव । गजस्य वाजिनोभ्यासं स्यंदनस्य च सर्वदा

ବତ୍ସ, ସଦା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରୁହ ଏବଂ ନିଜ ସରଳ ଶୟ୍ୟାରେ ନିରତ ହୁଅ। ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥର ପାଳନ‑ପ୍ରଶିକ୍ଷଣକୁ ସବୁବେଳେ ଧାଉ ନାହିଁ।

Verse 27

एवमादिश्य तं पुत्रमाशीर्भिरभिनंद्य च । स्वहस्तेन च संस्थाप्य करे दत्तं स्वमायुधम्

ଏଭଳି ପୁତ୍ରକୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ଆଶୀର୍ବାଦରେ ଅଭିନନ୍ଦନ କଲେ; ଏବଂ ନିଜ ହସ୍ତେ ତାକୁ ସ୍ଥାପିତ କରି, ନିଜ ଆୟୁଧ ତାହାର ହାତରେ ଦେଲେ।

Verse 28

स्वां जरां तु समागृह्य दत्त्वा तारुण्यमस्य च । गंतुकामस्ततः स्वर्गं ययातिः पृथिवीपतिः

ନିଜ ଜରାକୁ ପୁନଃ ଗ୍ରହଣ କରି ଏବଂ ପ୍ରତିଦାନରେ ତାକୁ ତାରୁଣ୍ୟ ଦେଇ, ପୃଥିବୀପତି ରାଜା ଯୟାତି ସ୍ୱର୍ଗଗମନ ଇଚ୍ଛାରେ ତେବେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ।

Verse 82

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने मातापितृतीर्थवर्णने ययातिचरित्रे द्व्यशीतितमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ, ୱେନୋପାଖ୍ୟାନାନ୍ତର୍ଗତ, ମାତାପିତୃତୀର୍ଥବର୍ଣ୍ଣନ ଓ ଯୟାତିଚରିତ୍ରରେ ଦ୍ୱ୍ୟଶୀତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।