Adhyaya 79

Verse 1

विशालोवाच । शर्मिष्ठा यस्य वै भार्या देवयानी वरानना । सौभाग्यं तत्र वै दृष्टमन्यथा नास्ति भूपते

ବିଶାଳ କହିଲେ—“ଯାହାର ପତ୍ନୀ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଓ (ସହିତ) ସୁମୁଖୀ ଦେବୟାନୀ, ସେଠାରେ ହିଁ ସୌଭାଗ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ; ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ, ହେ ଭୂପତେ।”

Verse 2

तत्कथं त्वं महाभाग अस्याः कार्यवशो भवेः । सपत्नजेन भावेन भवान्भर्ता प्रतिष्ठितः

ହେ ମହାଭାଗ! ତେବେ ତୁମେ କିପରି ତାହାର ବଶରେ ପଡ଼ି ତାହାର କଥାମତେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବ? ତୁମେ ତ ସପତ୍ନୀଭାବସହିତ ପତିର ଅଧିକାରରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।

Verse 3

ससर्पोसि महाराज भूतले चंदनं यथा । सर्पैश्च वेष्टितो राजन्महाचंदन एव हि

ହେ ମହାରାଜ! ତୁମେ ଭୂତଳରେ ଚନ୍ଦନ ପରି; ସର୍ପମାନେ ଘେରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ହେ ରାଜନ୍, ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ମହାଚନ୍ଦନ ହିଁ।

Verse 4

तथा त्वं वेष्टितः सर्पैः सपत्नीनामसंज्ञकैः । वरमग्निप्रवेशश्च शिखाग्रात्पतनं वरम्

ସେହିପରି ତୁମେ ସପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ନାମଧାରୀ ସର୍ପମାନେ ଘେରି ରହିଛ; ଅଗ୍ନିପ୍ରବେଶ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେୟ, ଶିଖରାଗ୍ରରୁ ପତନ ତ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଶ୍ରେୟ।

Verse 5

रूपतेजः समायुक्तं सपत्नीसहितं प्रियम् । न वरं तादृशं कांतं सपत्नीविषसंयुतम्

ରୂପ ଓ ତେଜରେ ଯୁକ୍ତ ପ୍ରିୟ ପତି ମଧ୍ୟ ଯଦି ସପତ୍ନୀସହିତ ଥାଏ, ତେବେ ସେ ଵର ନୁହେଁ; ସପତ୍ନୀ-ରୂପ ବିଷ ସହ ଯୁକ୍ତ ଏମିତି କାନ୍ତ ସତ୍ୟ ମଙ୍ଗଳ ନୁହେଁ।

Verse 6

तस्मान्न मन्यते कांतं भवंतं गुणसागरम् । राजोवाच । देवयान्या न मे कार्यं शर्मिष्ठया वरानने

ଏହିକାରଣରୁ ସେ ତୁମକୁ, ଗୁଣସାଗର କାନ୍ତ, ଗ୍ରହଣ କରେନାହିଁ। ରାଜା କହିଲେ—ହେ ବରାନନେ! ମୋତେ ଦେବୟାନୀ ସହ କିଛି ପ୍ରୟୋଜନ ନାହିଁ; (ମୋର ସମ୍ପର୍କ) ଶର୍ମିଷ୍ଠା ସହିତ।

Verse 7

इत्यर्थं पश्य मे कोशं सत्वधर्मसमन्वितम् । अश्रुबिंदुमत्युवाच । अहं राज्यस्य भोक्त्री च तव कायस्य भूपते

“ଏହେତୁ ସତ୍ତ୍ୱଧର୍ମସମନ୍ୱିତ ମୋ କୋଷକୁ ଦେଖ,” ବୋଲି ଅଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁମତୀ କହିଲା। “ହେ ଭୂପତେ, ମୁଁ ରାଜ୍ୟର ଭୋକ୍ତ୍ରୀ ଓ ତୁମ ଦେହର ମଧ୍ୟ ସ୍ୱାମିନୀ।”

Verse 8

यद्यद्वदाम्यहं भूप तत्तत्कार्यं त्वया ध्रुवम् । इत्यर्थे मम देहि स्वं करं त्वं धर्मवत्सल

ହେ ରାଜନ୍, ମୁଁ ଯାହା ଯାହା କହେ, ସେ ସେ କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ କରିବାକୁ ପଡିବ। ତେଣୁ, ହେ ଧର୍ମପ୍ରିୟ, ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ମୋତେ ତୁମ ହାତ (ସମ୍ମତି) ଦିଅ।

Verse 9

बहुधर्मसमोपेतं चारुलक्षणसंयुतम् । राजोवाच । अन्य भार्यां न विंदामि त्वां विना वरवर्णिनि

ରାଜା କହିଲେ—ହେ ବରବର୍ଣ୍ଣିନୀ, ବହୁ ଧର୍ମଗୁଣ ଓ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ଯୁକ୍ତ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମ ବିନା ମୁଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଚାହେଁ ନାହିଁ।

Verse 10

राज्यं च सकलामुर्वीं मम कायं वरानने । सकोशं भुंक्ष्व चार्वंगि एष दत्तः करस्तव

ହେ ବରାନନେ, ରାଜ୍ୟ ଓ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ—ମୋ ଦେହ ସହିତ—କୋଷ ସହ ତୁମେ ଭୋଗ କର। ହେ ଚାର୍ବଙ୍ଗୀ, ଏହି ମୋ ହାତ ତୁମକୁ (ବିବାହାର୍ଥେ) ଦିଆଗଲା।

Verse 11

यदेव भाषसे भद्रे तदेवं तु करोम्यहम् । अश्रुबिंदुमत्युवाच । अनेनापि महाभाग तव भार्या भवाम्यहम्

ହେ ଭଦ୍ରେ, ତୁମେ ଯାହା କହ, ସେହିପରି ମୁଁ କରିବି। ତେବେ ଅଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁମତୀ କହିଲା—ହେ ମହାଭାଗ, ଏହି ପ୍ରକାରେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ତୁମର ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେବି।

Verse 12

एवमाकर्ण्य राजेंद्रो हर्षव्याकुललोचनः । गांधर्वेण विवाहेन ययातिः पृथिवीपतिः

ଏହା ଶୁଣି ରାଜେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ହର୍ଷରେ ଚଞ୍ଚଳ ହେଲା; ଗାନ୍ଧର୍ବ ବିବାହରୀତିରେ ପୃଥିବୀପତି ଯୟାତିଙ୍କୁ ସ୍ୱୀକାର କଲେ।

Verse 13

उपयेमे सुतां पुण्यां मन्मथस्य नरोत्तम । तया सार्द्धं महात्मा वै रमते नृपनंदनः

ସେ ନରୋତ୍ତମ ମନ୍ମଥଙ୍କ ପୁଣ୍ୟବତୀ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ; ତାଙ୍କ ସହ ମହାତ୍ମା ରାଜପୁତ୍ର ନିଶ୍ଚୟ ଆନନ୍ଦରେ ବିହାର କଲେ।

Verse 14

सागरस्य च तीरेषु वनेषूपवनेषु च । पर्वतेषु च रम्येषु सरित्सु च तया सह

ସମୁଦ୍ରତଟରେ, ବନ ଓ ଉପବନରେ, ରମ୍ୟ ପର୍ବତରେ ଏବଂ ନଦୀତୀରରେ ମଧ୍ୟ—ସେ ତାଙ୍କ ସହିତ ରହିଲେ।

Verse 15

रमते राजराजेंद्रस्तारुण्येन महीपतिः । एवं विंशत्सहस्राणि गतानि निरतस्य च

ରାଜାମାନଙ୍କ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ପୃଥିବୀପତି, ଯୌବନର ଉତ୍ସାହରେ ରମଣ କଲେ; ଏଭଳି ଭୋଗାସକ୍ତ ଥାଇ ବିଶ ସହସ୍ର ବର୍ଷ ଅତିତ ହେଲା।

Verse 16

भूपस्य तस्य राजेंद्र ययातेस्तु महात्मनः । विष्णुरुवाच । एवं तया महाराजो ययातिर्मोहितस्तदा

ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ସେହି ମହାତ୍ମା ଭୂପ ଯୟାତି ବିଷୟରେ ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ—ସେ ସମୟରେ ମହାରାଜ ଯୟାତି ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୋହିତ ହୋଇଥିଲେ।

Verse 17

कंदर्पस्य प्रपंचेन इंद्रस्यार्थे महामते । सुकर्मोवाच । एवं पिप्पल राजासौ ययातिः पृथिवीपतिः

ହେ ମହାମତେ, କନ୍ଦର୍ପର ପ୍ରପଞ୍ଚରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟାର୍ଥ—ସୁକର୍ମା କହିଲେ—ଏଭଳି ପିପ୍ପଲ ନାମକ ସେଇ ରାଜା ଯୟାତି, ପୃଥିବୀପତି, ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲେ।

Verse 18

तस्या मोहनकामेन रतेन ललितेन च । न जानाति दिनं रात्रिं मुग्धः कामस्य कन्यया

ତାହାର ମୋହନ କାମନା, ରତିସୁଖ ଓ ଲଲିତ କ୍ରୀଡାରେ ମୋହିତ ହୋଇ, କାମଙ୍କ କନ୍ୟାରେ ମୁଗ୍ଧ ସେ ଦିନ-ରାତିର ଭେଦ ଜାଣେ ନାହିଁ।

Verse 19

एकदा मोहितं भूपं ययातिं कामनंदिनी । उवाच प्रणतं नम्रं वशगं चारुलोचना

ଏକଦା ଚାରୁଲୋଚନା କାମନନ୍ଦିନୀ, ମୋହିତ ଭୂପ ଯୟାତିଙ୍କୁ କହିଲେ; ସେ ପ୍ରଣତ, ନମ୍ର ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତାଙ୍କ ବଶରେ ଥିଲେ।

Verse 20

अश्रुबिंदुमत्युवाच । संजातं दोहदं कांत तन्मे कुरु मनोरथम् । अश्वमेधमखश्रेष्ठं यजस्व पृथिवीपते

ଅଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁମତୀ କହିଲେ—ହେ କାନ୍ତ, ମୋର ଦୋହଦ ଜନ୍ମିଛି; ମୋର ଏହି ମନୋରଥ ପୂରଣ କର। ହେ ପୃଥିବୀପତି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯଜ୍ଞ ଅଶ୍ୱମେଧ କର।

Verse 21

राजोवाच । एवमस्तु महाभागे करोमि तव सुप्रियम् । समाहूय सुतश्रेष्ठं राज्यभोगे विनिःस्पृहम्

ରାଜା କହିଲେ—ହେ ମହାଭାଗେ, ଏଭଳି ହେଉ; ତୁମକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ ଲାଗେ ଏମିତି କାର୍ଯ୍ୟ ମୁଁ କରିବି। ରାଜ୍ୟଭୋଗରେ ନିଃସ୍ପୃହ ମୋର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ରକୁ ଡାକିବି।

Verse 22

समाहूतः समायातो भक्त्यानमितकंधरः । बद्धांजलिपुटो भूत्वा प्रणाममकरोत्तदा

ଆହ୍ୱାନ ପାଇ ଅମିତକନ୍ଧର ଭକ୍ତିଭାବେ ତୁରନ୍ତ ଆସିଲା। ହାତ ଯୋଡ଼ି ସେ ତେବେ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପ୍ରଣାମ କଲା।

Verse 23

तस्याः पादौ ननामाथ भक्त्या नमितकंधरः । आदेशो दीयतां राजन्येनाहूतः समागतः

ତାପରେ ଭକ୍ତିରେ ଗର୍ଦ୍ଧନ ନମାଇ ସେ ତାଙ୍କ ପାଦଦ୍ୱୟକୁ ପ୍ରଣାମ କଲା ଏବଂ କହିଲା—“ହେ ରାଣୀ, ଆଜ୍ଞା ଦିଅନ୍ତୁ; ଆପଣଙ୍କ ଆହ୍ୱାନରେ ମୁଁ ଆସିଛି।”

Verse 24

किं करोमि महाभाग दासस्ते प्रणतोस्मि च । राजोवाच । अश्वमेधस्य यज्ञस्य संभारं कुरु पुत्रक

“ହେ ମହାଭାଗ, ମୁଁ କ’ଣ କରିବି? ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଦାସ; ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛି।” ରାଜା କହିଲେ—“ପୁତ୍ର, ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ସମସ୍ତ ସଂଭାର ପ୍ରସ୍ତୁତ କର।”

Verse 25

समाहूय द्विजान्पुण्यानृत्विजो भूमिपालकान् । एवमुक्तो महातेजाः पूरुः परमधार्मिकः

ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ, ଋତ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଓ ଦେଶର ଭୂମିପାଳମାନଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ମହାତେଜସ୍ବୀ ପରମଧାର୍ମିକ ପୂରୁଙ୍କୁ ଏଭଳି କୁହାଗଲା।

Verse 26

सर्वं चकार संपूर्णं यथोक्तं तु महात्मना । तया सार्धं स जग्राह सुदीक्षां कामकन्यया

ମହାତ୍ମା ଯେପରି କହିଥିଲେ, ସେ ସବୁକିଛି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କଲା; ଏବଂ ସେହି କାମକନ୍ୟା ସହିତ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଦୀକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କଲା।

Verse 27

अश्वमेधयज्ञवाटे दत्वा दानान्यनेकधा । ब्राह्मणेभ्यो महाराज भूरिदानमनंतकम्

ହେ ମହାରାଜ, ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ପ୍ରାଙ୍ଗଣରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ନାନାପ୍ରକାର ଦାନ ଦେଇ ସେ ଅପାର ଓ ଅନନ୍ତ ଦାନଧର୍ମ କଲେ।

Verse 28

दीनेषु च विशेषेण ययातिः पृथिवीपतिः । यज्ञांते च महाराजस्तामुवाच वराननाम्

ଦୀନମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ବିଶେଷତଃ ପୃଥିବୀପତି ଯୟାତି ରାଜା ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ଥିଲେ। ଯଜ୍ଞାନ୍ତେ ମହାରାଜ ସେଇ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

Verse 29

अन्यत्ते सुप्रियं बाले किं करोमि वदस्व मे । तत्सर्वं देवि कर्तास्मि साध्यासाध्यं वरानने

ହେ ପ୍ରିୟ ବାଳେ, ଆଉ କ’ଣ ତୁମକୁ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରିୟ—ମୋତେ କୁହ, ମୁଁ କ’ଣ କରିବି? ହେ ଦେବୀ, ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ, ସାଧ୍ୟ ହେଉ କି ଅସାଧ୍ୟ, ସବୁ ମୁଁ କରିବି।

Verse 30

सुकर्मोवाच । इत्युक्ता तेन सा राज्ञा भूपालं प्रत्युवाच ह । जातो मे दोहदो राजंस्तत्कुरुष्व ममानघ

ସୁକର୍ମା କହିଲା—ରାଜା ଏଭଳି କହିବା ପରେ ସେ ଭୂପାଳଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲା: ହେ ରାଜନ, ମୋ ମନେ ଏକ ଆକାଂକ୍ଷା ଜାଗିଛି; ହେ ନିଷ୍ପାପ, ତାହା ପୂରଣ କର।

Verse 31

इंद्रलोकं ब्रह्मलोकं शिवलोकं तथैव च । विष्णुलोकं महाराज द्रष्टुमिच्छामि सुप्रियम्

ହେ ମହାରାଜ, ହେ ପ୍ରିୟ, ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକ, ବ୍ରହ୍ମଲୋକ, ଶିବଲୋକ ଏବଂ ସେହିପରି ବିଷ୍ଣୁଲୋକ—ଏ ସବୁ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।

Verse 32

दर्शयस्व महाभाग यदहं सुप्रिया तव । एवमुक्तस्तयाराजातामुवाचससुप्रियाम्

ହେ ମହାଭାଗ! ମୋତେ ଦେଖାଅ, କାରଣ ମୁଁ ତୁମର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟା। ଏଭଳି କୁହାଯାଇଲେ ରାଜା ନିଜ ପ୍ରିୟତମାକୁ କହିଲେ।

Verse 33

साधुसाधुवरारोहेपुण्यमेवप्रभाषसे । स्त्रीस्वभावाच्चचापल्यात्कौतुकाच्चवरानने

ସାଧୁ ସାଧୁ, ହେ ବରାରୋହେ! ତୁମେ କେବଳ ପୁଣ୍ୟର କଥାହିଁ କହୁଛ। କିନ୍ତୁ ହେ ବରାନନେ, ସ୍ତ୍ରୀସ୍ୱଭାବର ଚଞ୍ଚଳତା ଓ କୌତୁକରୁ (ଏହା ଘଟେ)।

Verse 34

यत्तवोक्तं महाभागे तदसाध्यं विभाति मे । तत्साध्यं पुण्यदानेन यज्ञेन तपसापि च

ହେ ମହାଭାଗେ! ତୁମେ କହିଥିବା କଥା ମୋତେ ଅସାଧ୍ୟ ପରି ଲାଗୁଛି। କିନ୍ତୁ ପୁଣ୍ୟଦାନ, ଯଜ୍ଞ ଓ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ତାହା ସାଧ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 35

अन्यथा न भवेत्साध्यं यत्त्वयोक्तं वरानने । असाध्यं तु भवत्या वै भाषितं पुण्यमिश्रितम्

ହେ ବରାନନେ! ତୁମେ କହିଥିବା କଥା ଅନ୍ୟଥା ସାଧ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ। ତଥାପି ତୁମ ବାକ୍ୟ—ଅସାଧ୍ୟ ପରି ଲାଗିଲେ ମଧ୍ୟ—ନିଶ୍ଚୟ ପୁଣ୍ୟମିଶ୍ରିତ।

Verse 36

मर्त्यलोकाच्छरीरेण अनेनापि च मानवः । श्रुतो दृष्टो न मेद्यापि गतः स्वर्गं सुपुण्यकृत्

ଏହି ମର୍ତ୍ୟଲୋକର ଏହି ଶରୀର ସହିତ, ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ନ ଶୁଣିଛି ନ ଦେଖିଛି—ଯେ କେହି ମନୁଷ୍ୟ, ଯେତେ ପୁଣ୍ୟକର୍ମୀ ହେଉ, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଛି।

Verse 37

ततोऽसाध्यं वरारोहे यत्त्वया भाषितं मम । अन्यदेव करिष्यामि प्रियं ते तद्वद प्रिये

ତେବେ, ହେ ସୁନିତମ୍ବିନୀ, ତୁମେ ଯାହା ମୋତେ କହିଲ, ସେହି କାମ ଅସାଧ୍ୟ। ତୁମକୁ ପ୍ରିୟ ହେବା ଅନ୍ୟ କିଛି ମୁଁ କରିବି—ହେ ପ୍ରିୟେ, ସେହି କ’ଣ କୁହ।

Verse 38

देव्युवाच । अन्यैश्च मानुषै राजन्न साध्यं स्यान्न संशयः । त्वयि साध्यं महाराज सत्यंसत्यं वदाम्यहम्

ଦେବୀ କହିଲେ—ହେ ରାଜନ୍, ଅନ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହା ସାଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ହେ ମହାରାଜ, ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଏହା ସାଧ୍ୟ; ସତ୍ୟ ସତ୍ୟ ମୁଁ କହୁଛି।

Verse 39

तपसा यशसा क्षात्रै र्दानैर्यज्ञैश्च भूपते । नास्ति भवादृशश्चान्यो मर्त्यलोके च मानवः

ହେ ଭୂପତେ, ତପ, ଯଶ, କ୍ଷାତ୍ର-ପରାକ୍ରମ, ଦାନ ଓ ଯଜ୍ଞ—ଏସବୁରେ ମର୍ତ୍ୟଲୋକରେ ତୁମ ପରି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମନୁଷ୍ୟ ନାହିଁ।

Verse 40

क्षात्रं बलं सुतेजश्च त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् । तस्मादेवं प्रकर्तव्यं मत्प्रियं नहुषात्मज

କ୍ଷାତ୍ରଶକ୍ତି, ବଳ ଓ ସୁତେଜ—ଏସବୁ ତୁମଠାରେ ହିଁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ତେଣୁ, ହେ ନହୁଷାତ୍ମଜ, ମୋ ପ୍ରିୟାର୍ଥେ ଏହିପରି କରିବା ଉଚିତ।

Verse 79

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने मातापितृतीर्थवर्णने ययातिचरित्रे एकोनाशीतितमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ, ବେନୋପାଖ୍ୟାନ, ମାତାପିତୃତୀର୍ଥବର୍ଣ୍ଣନ ଓ ଯୟାତିଚରିତ୍ର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଏକୋନାଶୀତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।