Adhyaya 59

Verse 1

विष्णुरुवाच । कृकलः सर्वतीर्थानि साधयित्वा गृहं प्रति । प्रस्थितः सार्थवाहेन महानंदसमन्वितः

ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ—କୃକଲ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ସାଧନ କରି, ମହାନନ୍ଦରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସାର୍ଥବାହ ସହ ଗୃହମୁଖେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲା।

Verse 2

एवं चिंतयते नित्यं संसारः सफलो मम । तृप्ताः स्वर्गं प्रयास्यंति पितरो मम नान्यथा

ସେ ପ୍ରତିଦିନ ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲା—“ମୋ ସଂସାରଜୀବନ ସତ୍ୟେ ସଫଳ। ତୃପ୍ତ ହୋଇ ମୋ ପିତୃମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବେ; ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।”

Verse 3

तावत्प्रत्यक्षरूपेण बद्ध्वा तस्य पितामहान् । पुरतस्तस्य संब्रूते नहि ते पुण्यमुत्तमम्

ତେବେ ପିତାମହ (ବ୍ରହ୍ମା) ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ରୂପ ଧାରଣ କରି ତାକୁ ବାନ୍ଧି, ତାହାର ସମ୍ମୁଖରେ କହିଲେ—“ତୋ ପାଖରେ ଉତ୍ତମ ପୁଣ୍ୟ ନାହିଁ।”

Verse 4

दिव्यरूपो महाकायः कृकलं वाक्यमब्रवीत् । तव तीर्थफलं नास्ति श्रममेव वृथा कृथाः

ଦିବ୍ୟରୂପ ଓ ମହାକାୟ ଥିବା ସେ କୃକଲକୁ କହିଲେ—“ତୋର ତୀର୍ଥଫଳ ନାହିଁ; ତୁ ନିର୍ଥକ ଭାବେ ଶ୍ରମ କରୁଛୁ।”

Verse 5

स्वयं संतोषमाप्नोषि नहि ते पुण्यमुत्तमम् । एवं श्रुत्वा ततो वैश्यः कृकलो दुःखपीडितः

ତୁମେ ନିଜ ପାଇଁ ସନ୍ତୋଷ ପାଉଛ; କିନ୍ତୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରୁନାହଁ। ଏହା ଶୁଣି ବୈଶ୍ୟ କୃକଲ ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ହେଲା।

Verse 6

भवान्कः संवदस्येवं कस्माद्बद्धाः पितामहाः । केन दोषप्रभावेण तन्मेत्वं कारणं वद

ତୁମେ କିଏ ଯେ ଏଭଳି କହୁଛ? ପିତାମହମାନେ କାହିଁକି ବନ୍ଧିତ? କେଉଁ ଦୋଷର ପ୍ରଭାବରେ ଏହା ଘଟିଲା? ତାହାର କାରଣ ମୋତେ କୁହ।

Verse 7

कस्मात्तीर्थफलं नास्ति मम यात्रा कथं नहि । सर्वमेव समाचक्ष्व यदि जानासि संस्फुटम्

ମୋ ପାଇଁ ତୀର୍ଥଫଳ କାହିଁକି ନାହିଁ? ମୋ ଯାତ୍ରା କିପରି ଫଳହୀନ ହେବ? ଯଦି ତୁମେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଜାଣ, ତେବେ ସବୁ କଥା କୁହ।

Verse 8

धर्म उवाच । पूतां पुण्यतमां स्वीयां भार्यां त्यक्त्वा प्रयाति यः । तस्य पुण्यफलं सर्वं वृथा भवति नान्यथा

ଧର୍ମ କହିଲେ—ଯେ ନିଜ ପବିତ୍ର ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁଣ୍ୟବତୀ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ପ୍ରସ୍ଥାନ କରେ, ତାହାର ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟଫଳ ବ୍ୟର୍ଥ ହୋଇଯାଏ; ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।

Verse 9

धर्माचारपरां पुण्यां साधुव्रतपरायणाम् । पतिव्रतरतां भार्यां सुगुणां पुण्यवत्सलाम्

ଧର୍ମାଚରଣରେ ପରାୟଣ, ପବିତ୍ର, ସାଧୁବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ପତିବ୍ରତାରେ ରତ, ସଦ୍ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ ଓ ପୁଣ୍ୟପ୍ରିୟ ଭାର୍ଯ୍ୟା।

Verse 10

तामेवापि परित्यज्य धर्मकार्यं प्रयाति यः । वृथा तस्य कृतः सर्वो धर्मो भवति नान्यथा

ଯେ ଜଣେ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟଧର୍ମକୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି ଅନ୍ୟ ତଥାକଥିତ ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟକୁ ଯାଏ, ତାହାର କୃତ ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏ; ଏହା ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।

Verse 11

सर्वाचारपरा भव्या धर्मसाधनतत्परा । पतिव्रतरता नित्यं सर्वदा ज्ञानवत्सला

ସେ ସର୍ବ ସଦାଚାରରେ ପରାୟଣ, ଧର୍ମସାଧନରେ ତତ୍ପର; ନିତ୍ୟ ପତିବ୍ରତା ଏବଂ ସର୍ବଦା ଜ୍ଞାନପ୍ରିୟା ହୁଏ।

Verse 12

एवं गुणा भवेद्भार्या यस्य पुण्या महासती । तस्य गेहे सदा देवास्तिष्ठंति च महौजसः

ଯାହାର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଏପରି ଗୁଣଯୁକ୍ତ, ପୁଣ୍ୟଶୀଳା ଓ ମହାସତୀ ହୁଏ, ତାହାର ଗୃହରେ ମହାତେଜସ୍ୱୀ ଦେବଗଣ ସଦା ବସନ୍ତି।

Verse 13

पितरो गेहमध्यस्थाः श्रेयो वांछंति तस्य च । गंगाद्याः पुण्यनद्यश्च सागरास्तत्र नान्यथा

ତାହାର ଘରମଧ୍ୟରେ ବସୁଥିବା ପିତୃଗଣ ତାହାର ଶ୍ରେୟ ହିଁ ଚାହାନ୍ତି; ସେଠାରେ ଗଙ୍ଗା ଆଦି ପୁଣ୍ୟନଦୀ ଓ ସାଗରମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 14

पुण्या सती यस्य गेहे वर्तते सत्यतत्परा । तत्र यज्ञाश्च गावश्च ऋषयस्तत्र नान्यथा

ଯେ ଗୃହରେ ସତ୍ୟପରାୟଣା ପୁଣ୍ୟଶୀଳା ସତୀ ବସନ୍ତି, ସେଠାରେ ଯଜ୍ଞ, ଗାଈ ଓ ଋଷିମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥାନ୍ତି—ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।

Verse 15

तत्र सर्वाणि तीर्थानि पुण्यानि विविधानि च । भार्यायोगेन तिष्ठंति सर्वाण्येतानि नान्यथा

ସେଠାରେ ନାନାପ୍ରକାର ପୁଣ୍ୟ ତୀର୍ଥସମୂହ ସବୁ ପତ୍ନୀ-ସହଧର୍ମ ସଂଯୋଗରେ ମାତ୍ର ଅବସ୍ଥିତ; ଅନ୍ୟଥା ଏମାନେ ନାହିଁ।

Verse 16

पुण्यभार्याप्रयोगेण गार्हस्थ्यं संप्रजायते । गार्हस्थ्यात्परमो धर्मो द्वितीयो नास्ति भूतले

ପୁଣ୍ୟବତୀ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କ ସହ ସଂଯୋଗରେ ଗାର୍ହସ୍ଥ୍ୟାଶ୍ରମ ସତ୍ୟରୂପେ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ। ପୃଥିବୀରେ ଗାର୍ହସ୍ଥ୍ୟଧର୍ମଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମ ନାହିଁ; ତାହାର ଦ୍ୱିତୀୟ ନାହିଁ।

Verse 17

गृहस्थस्य गृहः पुण्यः सत्यपुण्यसमन्वितः । सर्वतीर्थमयो वैश्य सर्वदेवसमन्वितः

ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ଗୃହ ପୁଣ୍ୟମୟ, ସତ୍ୟ ଓ ପୁଣ୍ୟରେ ସମନ୍ୱିତ। ହେ ବୈଶ୍ୟ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ସର୍ବତୀର୍ଥମୟ ଏବଂ ସର୍ବଦେବସମନ୍ୱିତ।

Verse 18

गार्हस्थ्यं च समाश्रित्य सर्वे जीवंति जंतवः । तादृशं नैव पश्यामि अन्यमाश्रममुत्तमम्

ଗାର୍ହସ୍ଥ୍ୟାଶ୍ରମକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଜୀବନ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଏପରି ଆଶ୍ରମଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆଶ୍ରମ ମୁଁ ଦେଖୁନାହିଁ।

Verse 19

मंत्राग्निहोत्रं देवाश्च सर्वे धर्माः सनातनाः । दानाचाराः प्रवर्तंते यस्य पुंसश्च वै गृहे

ଯେ ପୁରୁଷଙ୍କ ଗୃହରେ ମନ୍ତ୍ରଜପ ଓ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ହୁଏ, ସେଠାରେ ମାନୋ ସମସ୍ତ ଦେବତା ସନ୍ନିହିତ; ସନାତନ ଧର୍ମକର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ରହେ ଏବଂ ଦାନାଚାର ଚାଲିଥାଏ।

Verse 20

एवं यो भार्यया हीनस्तस्यगेहं वनायते । यज्ञाश्च वै न सिध्यंति दानानि विविधानि च

ଏପରି ଭାର୍ଯ୍ୟାହୀନ ପୁରୁଷଙ୍କ ଘର ଜଙ୍ଗଲ ସମାନ ହୋଇଯାଏ। ତାଙ୍କର ଯଜ୍ଞ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ ନାହିଁ, ନାନାବିଧ ଦାନ ମଧ୍ୟ ଫଳଦାୟକ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 21

भार्याहीनस्य पुंसोपि न सिध्यति महाव्रतम् । धर्मकर्माणि सर्वाणि पुण्यानि विविधानि च

ଭାର୍ଯ୍ୟାହୀନ ପୁରୁଷଙ୍କର ମହାବ୍ରତ ମଧ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ ନାହିଁ। ସେପରି ସମସ୍ତ ଧର୍ମକର୍ମ ଓ ନାନାବିଧ ପୁଣ୍ୟକର୍ମ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣତାକୁ ପାଉ ନାହିଁ।

Verse 22

नास्ति भार्यासमं तीर्थं धर्मसाधनहेतवे । शृणुष्व त्वं गृहस्थस्य नान्यो धर्मो जगत्त्रये

ଧର୍ମସାଧନ ପାଇଁ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସମାନ କୌଣସି ତୀର୍ଥ ନାହିଁ। ଶୁଣ—ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ପାଇଁ ତ୍ରିଲୋକରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଧର୍ମ ନାହିଁ।

Verse 23

यत्र भार्या गृहं तत्र पुरुषस्यापि नान्यथा । ग्रामे वाप्यथवारण्ये सर्वधर्मस्य साधनम्

ଯେଉଁଠି ଭାର୍ଯ୍ୟା ଅଛନ୍ତି ସେଉଁଠି ହିଁ ପୁରୁଷଙ୍କ ଘର; ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ। ଗ୍ରାମରେ ହେଉ କି ଅରଣ୍ୟରେ, ସେଇ ସର୍ବଧର୍ମସାଧନର ଉପାୟ।

Verse 24

नास्ति भार्यासमं तीर्थं नास्ति भार्यासमं सुखम् । नास्ति भार्यासमं पुण्यं तारणाय हिताय च

ଭାର୍ଯ୍ୟା ସମାନ କୌଣସି ତୀର୍ଥ ନାହିଁ, ଭାର୍ଯ୍ୟା ସମାନ କୌଣସି ସୁଖ ନାହିଁ। ଭାର୍ଯ୍ୟା ସମାନ କୌଣସି ପୁଣ୍ୟ ନାହିଁ—ତାରଣ ଓ ହିତ ପାଇଁ।

Verse 25

धर्मयुक्तां सतीं भार्यां त्यक्त्वा यासि नराधम । गृहं धर्मं परित्यज्य क्वास्ते धर्मस्य ते फलम्

ହେ ନରାଧମ! ଧର୍ମଯୁକ୍ତା ସତୀ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ତୁ ଚାଲିଯାଉଛୁ। ଗୃହ ଓ ସ୍ୱଧର୍ମ ପରିତ୍ୟାଗ କଲେ ତୋର ଧର୍ମଫଳ କେଉଁଠି ରହିବ?

Verse 26

तया विना यदा तीर्थे श्राद्धदानं कृतं त्वया । तेन दोषेण वै बद्धास्तव पूर्वपितामहाः

ତାହା ବିନା ତୁ ଯେତେବେଳେ ତୀର୍ଥରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଦାନ କଲୁ, ସେଇ ଦୋଷରେ ତୋର ପୂର୍ବ ପିତାମହମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ବନ୍ଧିତ ହେଲେ।

Verse 27

भवांश्चौरो ह्यमी चौरा यैस्तु भुक्तं सुलोलुपैः । त्वया दत्तस्य श्राद्धस्य अन्नमेवं तया विना

ତୁ ମଧ୍ୟ ଚୋର, ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ଚୋର; କାରଣ ଅତିଲୋଭରେ ସେମାନେ ତୁ ଦିଆ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଅନ୍ନ, ତାହା ବିନା, ଏଭଳି ଭୋଗ କଲେ।

Verse 28

सुपुत्रः श्रद्धया युक्तः श्राद्धदानं ददाति यः । भार्या दत्तेन पिंडेन तस्य पुण्यं वदाम्यहम्

ଯାହାର ସୁପୁତ୍ର ଶ୍ରଦ୍ଧାଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଶ୍ରାଦ୍ଧଦାନ କରେ, ଏବଂ ଯାହାର ଭାର୍ଯ୍ୟା ପିଣ୍ଡ ଅର୍ପଣ କରେ—ସେହି ପୁଣ୍ୟ ତାହାର ହିଁ, ମୁଁ ଏହା କହୁଛି।

Verse 29

यथाऽमृतस्य पानेन नृणां तृप्तिर्हि जायते । तथा पितॄणां श्राद्धेन सत्यंसत्यं वदाम्यहम्

ଯେପରି ଅମୃତ ପାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ସେପରି ଶ୍ରାଦ୍ଧଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନେ ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି—ଏହା ସତ୍ୟ; ସତ୍ୟ-ସତ୍ୟ ମୁଁ କହୁଛି।

Verse 30

गार्हस्थ्यस्य च धर्मस्य भार्या भवति स्वामिनी । त्वयैषा वंचिता मूढ चौरकर्मकृतं वृथा

ଗାର୍ହସ୍ଥ୍ୟଧର୍ମରେ ପତ୍ନୀ ଗୃହର ସ୍ୱାମିନୀ। କିନ୍ତୁ ହେ ମୂଢ, ତୁମେ ତାକୁ ଠକିଲ; ତୁମ ଆଚରଣ ବ୍ୟର୍ଥ ଚୋରିକର୍ମ ସମାନ ହେଲା।

Verse 31

अमी पितामहाश्चौरा यैर्भुक्तं तु तया विना । भार्या पचति चेदन्नं स्वहस्तेनामृतोपमम्

ତାଙ୍କ ବିନା ଯେ ପିତାମହମାନେ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଚୋର। କିନ୍ତୁ ପତ୍ନୀ ନିଜ ହାତରେ ଅନ୍ନ ପକାଇଲେ, ସେ ଅମୃତସମ ହୁଏ।

Verse 32

तदन्नमेवभुंजंति पितरो हृष्टमानसाः । तेनैव तृप्तिमायांति संतुष्टाश्च भवंति ते

ପିତୃମାନେ ହୃଷ୍ଟମନେ ସେଇ ଅନ୍ନକୁ ଭୋଗ କରନ୍ତି; ସେଥିରୁ ହିଁ ସେମାନେ ତୃପ୍ତି ପାଆନ୍ତି ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 33

तस्माद्भार्यां विना धर्मः पुरुषस्य न सिध्यति । नास्ति भार्यासमं तीर्थं पुंसां सुगतिदायकम्

ଏହିହେତୁ ପତ୍ନୀ ବିନା ପୁରୁଷର ଧର୍ମ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ ନାହିଁ। ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପତ୍ନୀ ସମାନ କୌଣସି ତୀର୍ଥ ନାହିଁ, ଯାହା ସୁଗତି ଦେଇଥାଏ।

Verse 34

भार्यां विना च यो धर्मः स एव विफलो भवेत्

ପତ୍ନୀ ବିନା ଯେ ଧର୍ମ ଆଚରଣ କରାଯାଏ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ନିଷ୍ଫଳ ହୁଏ।

Verse 59

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने सुकलाचरित्रे एकोनषष्टितमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ ବେନୋପାଖ୍ୟାନାନ୍ତର୍ଗତ ସୁକଳାଚରିତ୍ର ବିଷୟକ ଏକୋଣଷଠିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।