Adhyaya 54

Verse 1

विष्णुरुवाच । एवमुक्ता गता दूती तया सुकलया तदा । समासेन सुसंप्रोक्तमवधार्य पुरंदरः

ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ—ଏଭଳି କୁହାଯାଇଥିବା ପରେ ସେ ଦୂତୀ ସେଇ ସମୟରେ ସୁକଳା ସହିତ ଚାଲିଗଲା। ସଂକ୍ଷେପରେ ସୁସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ କୁହା ମନ୍ତ୍ରସଦୃଶ ବଚନକୁ ଭଲଭାବେ ଧାରଣ କରି ପୁରନ୍ଦର (ଇନ୍ଦ୍ର) ବୁଝିଲେ।

Verse 2

तदर्थं भाषितं तस्याः सत्यधर्मसमन्वितम् । आलोच्य साहसं धैर्यं ज्ञानमेव पुरंदरः

ତାହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କୁହାଯାଇଥିବା, ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ଯୁକ୍ତ ତାଙ୍କ ବଚନକୁ ବିଚାର କରି ପୁରନ୍ଦର (ଇନ୍ଦ୍ର) ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେବଳ ସାହସ, ଧୈର୍ୟ ଓ ଜ୍ଞାନକୁ ଚିହ୍ନିଲେ।

Verse 3

ईदृशं हि वदेत्का हि नारी भूत्वा महीतले । योगरूपं सुसंशिष्टं न्यायोदैः क्षालितं वचः

ମହୀତଳରେ ନାରୀ ହୋଇ କିଏ ଏପରି କଥା କହିପାରିବ? ସେ ବଚନ ଯୋଗରୂପେ ଗଢ଼ା, ସୁଶିକ୍ଷିତ, ଏବଂ ନ୍ୟାୟ-ତର୍କର ଜଳରେ ପରିଶୁଦ୍ଧ।

Verse 4

पवित्रेयं महाभागा सत्यरूपा न संशयः । त्रैलोक्यस्य समस्तस्य धुरं धर्तुं भवेत्क्षमा

ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ! ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ପବିତ୍ରକାରୀ ଓ ସତ୍ୟସ୍ୱରୂପ—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସେ ସମଗ୍ର ତ୍ରିଲୋକର ସମସ୍ତ ଭାର ବହନ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ।

Verse 5

एतदर्थं विचार्यैव जिष्णुः कंदर्पमब्रवीत् । त्वया सह गमिष्यामि द्रष्टुं तां कृकलप्रियाम्

ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ବିଚାର କରି ଜିଷ୍ଣୁ କନ୍ଦର୍ପଙ୍କୁ କହିଲେ—“ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ଯିବି, ସେଇ କୃକଲପ୍ରିୟା ନାରୀକୁ ଦେଖିବାକୁ।”

Verse 6

प्रत्युवाच सहस्राक्षं मन्मथो बलदर्पितः । गम्यतां तत्र देवेश यत्रास्ते सा पतिव्रता

ନିଜ ବଳର ଗର୍ବରେ ମନ୍ମଥ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: 'ହେ ଦେବେଶ! ଚାଲନ୍ତୁ ସେଠାକୁ ଯିବା ଯେଉଁଠାରେ ସେହି ପତିବ୍ରତା ବାସ କରନ୍ତି।'

Verse 7

मानं वीर्यं बलं धैर्यं तस्याः सत्यं पतिव्रतम् । गत्वाहं नाशयिष्यामि कियन्मात्रा सुरेश्वर

'ହେ ସୁରେଶ୍ୱର! ମୁଁ ଯାଇ ତାହାର ମାନ, ବୀର୍ଯ୍ୟ, ବଳ, ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ସତ୍ୟ ଏବଂ ପତିବ୍ରତ ଧର୍ମକୁ ନାଶ କରିବି। ସେହି ସ୍ତ୍ରୀର କି ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅଛି?'

Verse 8

समाकर्ण्य सहस्राक्षो वचनं मन्मथस्य च । भो भोनंग शृणुष्व त्वमधिकं भाषितं मुधा

ମନ୍ମଥଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ: 'ହେ ଅନଙ୍ଗ! ଶୁଣ, ତୁମେ ବ୍ୟର୍ଥରେ ଅତ୍ୟଧିକ କହିଦେଇଛ।'

Verse 9

सुदृढा सत्यवीर्येण सुस्थिरा धर्मकर्मभिः । सुकलेयमजेया वै तत्र ते पौरुषं नहि

'ସେ ସତ୍ୟର ବଳରେ ସୁଦୃଢ଼ ଏବଂ ଧର୍ମକର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସୁସ୍ଥିର ଅଟନ୍ତି। ସେ ସୁକୁଳୀନା ଓ ଅଜେୟ ଅଟନ୍ତି, ସେଠାରେ ତୁମର ପୌରୁଷ ଚାଲିବ ନାହିଁ।'

Verse 10

इत्याकर्ण्य ततः क्रुद्धो मन्मथस्त्विन्द्रमब्रवीत् । ऋषीणां देवतानां च बलं मया प्रणाशितम्

ଏହା ଶୁଣି କ୍ରୋଧିତ ମନ୍ମଥ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ମୁଁ ଋଷିମାନଙ୍କର ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କର ବଳ ମଧ୍ୟ ନାଶ କରିଛି।'

Verse 11

अस्या बलं कियन्मात्रं भवता मम कथ्यते । पश्यतस्तव देवेश नाशयिष्यामि तां स्त्रियम्

ତୁମ ମତରେ ତାହାର ଶକ୍ତି କେତେ, ମୋତେ କୁହ। ହେ ଦେବେଶ! ତୁମେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ମୁଁ ସେଇ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ନାଶ କରିଦେବି।

Verse 12

नवनीतं यथा चाग्नेस्तेजो दृष्ट्वा द्रवं व्रजेत् । तथेमां द्रावयिष्यामि स्वेन रूपेण तेजसा

ଯେପରି ତାଜା ନବନୀତ ଅଗ୍ନିର ତେଜ ଦେଖି ଗଳି ଦ୍ରବ ହୋଇଯାଏ, ସେପରି ମୋର ସ୍ୱରୂପ-ତେଜରେ ମୁଁ ତାକୁ ଗଳାଇଦେବି।

Verse 13

गच्छ तत्र महत्कार्यमुपस्थं सांप्रतं ध्रुवम् । कस्मात्कुत्ससि मे तेजस्त्रैलोक्यस्य विनाशनम्

ସେଠାକୁ ଯାଅ—ଏକ ମହତ୍ କାର୍ଯ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ଏଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସମ୍ମୁଖରେ ଅଛି। ତ୍ରିଲୋକ-ବିନାଶକ ମୋର ତେଜକୁ ତୁମେ କାହିଁକି ଅବମାନ କରୁଛ?

Verse 14

विष्णुरुवाच । आकर्ण्य वाक्यं तु मनोभवस्य एतामसाध्यां तव कामजाने । धैर्यं समुद्यम्य च पुण्यदेहां पुण्येन पुण्यां बहुपुण्यचाराम्

ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ—ହେ କାମଜାନେ! ମନୋଭବ (କାମ)ଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ଏହା ତୁମ ପାଇଁ ଦୁସ୍ସାଧ୍ୟ ବୋଲି ବୁଝି, ସେ ପୁଣ୍ୟଦେହା ଧୈର୍ଯ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କଲା; ପୁଣ୍ୟବଳରେ ସେ ଆହୁରି ପୁଣ୍ୟମୟୀ ହୋଇ, ବହୁ ପୁଣ୍ୟାଚାରରେ ସମୃଦ୍ଧ ହେଲା।

Verse 15

पश्यामि ते पौरुषमुग्रवीर्यमितो हि गत्वा तु धनुष्मता वै । तेनापि सार्धं प्रजगाम भूयो रत्या च दूत्या च पतिव्रतां ताम्

ମୁଁ ତୁମର ପୌରୁଷ—ତୁମର ଉଗ୍ର ବୀର୍ଯ୍ୟ—ଦେଖୁଛି। ଏଠାରୁ ସେଇ ଧନୁର୍ଧର ସହ ଯାଇ, ସେ ପୁନର୍ବାର ତାଙ୍କ ସହିତ ରତି ଓ ଦୂତୀ ସହ ଏହି ପତିବ୍ରତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲା।

Verse 16

एकां सुपुण्यां स्वगृहस्थितां तां ध्यानेन पत्युश्चरणे नियुक्ताम् । यथा सुयोगी प्रविधाय चित्तं विकल्पहीनं न च कल्पयेत

ସେ ଏକା ପରମପୁଣ୍ୟବତୀ, ନିଜ ଘରେ ରହି ମଧ୍ୟ ଧ୍ୟାନଦ୍ୱାରା ପତିଙ୍କ ଚରଣରେ ମନକୁ ନିୟୋଜିତ କରିଥିଲା। ଯେପରି ସତ୍ୟ ଯୋଗୀ ଚିତ୍ତକୁ ସଂଯମ କରି ବିକଳ୍ପହୀନ ହୋଇ କୌଣସି କଳ୍ପନା କରେନାହିଁ।

Verse 17

अत्यद्भुतं रूपमनंततेजोयुतं चकाराथ सतीप्रमोहम् । नीलांचितं भोगयुतं महात्मा झषध्वजश्चैव पुरंदरश्च

ତେବେ ସେ ମହାତ୍ମା ଅନନ୍ତ ତେଜସ୍‌ଯୁକ୍ତ ଅତ୍ୟଦ୍ଭୁତ ରୂପ ଗଢ଼ିଲେ, ଯାହା ଦେଖି ସତୀ ମଧ୍ୟ ବିସ୍ମୟାକୁଳ ହେଲା। ସେ ଗାଢ଼ ନୀଳ ଛାୟାରେ ଚିହ୍ନିତ ଓ ଆଭୂଷଣ-ଭୋଗରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା; ଏବଂ ସେଠାରେ ଝଷଧ୍ୱଜ ଓ ପୁରନ୍ଦର (ଇନ୍ଦ୍ର) ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।

Verse 18

दृष्ट्वा सुलीलं पुरुषं महांतं चरंतमेवं परिकामभावम् । जाया हि वैश्यस्य महात्मनस्तु मेने न सा रूपयुतं गुणज्ञम्

ସେ ମହାନ୍ ସୁଲୀଳ ପୁରୁଷକୁ କାମଭାବ ନେଇ ଚରଣ କରୁଥିବା ଦେଖି, ସେଇ ମହାତ୍ମା ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ଜାୟା ତାକୁ ନ ରୂପବାନ୍, ନ ଗୁଣଜ୍ଞ ବୋଲି ଭାବିଲା।

Verse 19

अंभो यथा पद्मदले गतं वै प्रयाति मुक्ताफलकस्य कीर्तिम् । तद्वत्स्वभावः परिसत्ययुक्तो जज्ञे च तस्यास्तु पतिव्रतायाः

ଯେପରି ପଦ୍ମଦଳ ଉପରେ ଥିବା ଜଳ ମୁକ୍ତାଫଳର ଭଳି କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଦୀପ୍ତି ପାଏ, ସେପରି ସେଇ ପତିବ୍ରତାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସତ୍ୟଯୁକ୍ତ ସ୍ୱଭାବ ଜନ୍ମ ନେଲା।

Verse 20

अनेन दूती परिप्रेषिता पुरा यामां युवत्या ह गुणज्ञमेनम् । लीलास्वरूपं बहुधात्मभावं ममैष सर्वं परिदर्शयेच्च

ଏହାଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବେ ମୋ ପାଖକୁ ଏକ ଦୂତୀ ପ୍ରେଷିତ ହୋଇଥିଲା—ସେଇ ଯୁବତୀ ଏହି ଗୁଣଜ୍ଞ ପୁରୁଷଙ୍କ ପାଖକୁ (ପଠାଇ) କହିଥିଲା, ‘ମୋର ସମସ୍ତକୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖାଇଦିଅ; ଯିଏ ଲୀଳାସ୍ୱରୂପ ଓ ବହୁଭାବ ଧାରଣ କରନ୍ତି।’

Verse 21

ममैव कालं प्रबलं विचिंत्यागतो हि मे कांतगुणैश्च सत्खलः । रत्यासमेतस्तु कथं च जीवेत्सत्याश्मभारेण प्रमर्दितश्च

ମୋର ନିଜ କାଳ (ଭାଗ୍ୟ) ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରବଳ ବୋଲି ଭାବି, ମୋର କାନ୍ତଗୁଣରେ ମୋହିତ ହୋଇ ସେ ଧୂର୍ତ୍ତ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଲା। କିନ୍ତୁ ରତିରେ ଆସକ୍ତ ହୋଇ, ସତ୍ୟର ପଥର-ଭାରରେ ଚାପି ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା ଲୋକ କିପରି ବଞ୍ଚିବ?

Verse 22

ममापि भावं परिगृह्य कांतो जीवेत्कियान्वापि सुबुद्धियुक्तः । शून्यो हि कायो मम चास्ति सद्यश्चेष्टाविहीनो मृतकल्प एव

ମୋ ପ୍ରିୟ ମୋର ଭାବକୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ସୁବୁଦ୍ଧିଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଯେତେ ଦିନ ହେଉ ଜୀବନ୍ତ ରହୁ—ତଥାପି ମୋ ଦେହ ଏବେଇ ଶୂନ୍ୟ ପରି, ଚେଷ୍ଟାହୀନ, ମୃତପ୍ରାୟ ଅଟେ।

Verse 23

कायस्य ग्रामस्य प्रजाः प्रनष्टाः सुविक्रियाख्यं परिगृह्य कर्म । ममाधिकेनापि समं सुकांतं स ऊर्द्ध्वशोभामनयच्च कामः

କାୟ ଗ୍ରାମର ପ୍ରଜା ନଷ୍ଟ ହେଲାପରେ, ସେ ‘ସୁବିକ୍ରିୟା’ ନାମକ କର୍ମ ଗ୍ରହଣ କଲା। ଏବଂ ମୋଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାମ ମଧ୍ୟ ସୁନ୍ଦର ସୁକାନ୍ତକୁ ଉଚ୍ଚ ଶୋଭାରେ ପହଞ୍ଚାଇଲା।

Verse 24

यदामृतो बलवान्हर्षयुक्तः स्वयंदृशा वै परिनृत्यमानः । तथा अनेनापि प्रभाषयेद्भुतं यो मां हि वाञ्छत्यपि भोक्तुकामः

ଯେତେବେଳେ ଅମୃତ ବଳବାନ ହୋଇ ହର୍ଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ନିଜ ଚକ୍ଷୁ ସମ୍ମୁଖରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ପରି ଦିଶେ—ସେପରି ଏହି ଉପାୟରେ ମଧ୍ୟ ଅଦ୍ଭୁତ ବାକ୍ୟ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ; କାରଣ ଯେ ଭୋଗଇଚ୍ଛାରେ ମୋତେ ଚାହେ, ସେ ଫଳ ପାଏ।

Verse 25

एवं विचार्यैव तदा महासती सत्याख्यरज्ज्वा दृढबद्धचेतना । गृहं स्वकीयं प्रविवेश सा तदा तत्तस्यभावं नियमेन वेत्तुम्

ଏଭଳି ବିଚାର କରି, ସତ୍ୟ ନାମକ ରଜ୍ଜୁରେ ଯାହାର ଚିତ୍ତ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବନ୍ଧା ଥିଲା ସେଇ ମହାସତୀ, ତାହାର ସତ୍ୟ ଭାବକୁ ନିୟମପୂର୍ବକ ଜାଣିବା ନିଶ୍ଚୟରେ, ସେତେବେଳେ ନିଜ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 54

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने सुकलाचरित्रेचतुःपंचाशत्तमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ ବେନୋପାଖ୍ୟାନାନ୍ତର୍ଗତ ସୁକଲା-ଚରିତ୍ର ନାମକ ଚଉବନତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।