Adhyaya 47

Verse 1

सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः । सुकलोवाच । सुदेवा चारुसर्वांगी तामुवाचाथ सूकरीम् । पशुयोनिं गता त्वं हि कथं वदसि संस्कृतम्

ସୁକଳ କହିଲେ—ତାପରେ ସର୍ବାଙ୍ଗସୁନ୍ଦରୀ ସୁଦେବା ସେଇ ଶୂକରୀକୁ କହିଲା—“ତୁମେ ତ ପଶୁଯୋନିକୁ ଗଲ; ତେବେ ଶୁଦ୍ଧ ସଂସ୍କୃତ କିପରି କହୁଛ?”

Verse 2

एवंविधं महाज्ञानं कस्माद्भूतं वदस्व मे । कथं जानासि वै भर्तुश्चरित्रमात्मनः शुभे

ମୋତେ କୁହ—ଏପରି ମହାଜ୍ଞାନ ତୁମର କେଉଁଠୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା? ଏବଂ ହେ ଶୁଭେ, ତୁମେ ନିଜ ପତିଙ୍କ ଜୀବନଚରିତ କିପରି ଜାଣୁଛ?

Verse 3

शूकर्युवाच । पशोर्भावेन मोहेन मुष्टाहं वरवर्णिनि । निहता खड्गबाणैश्च पतिता रणमूर्धनि

ଶୂକରୀ କହିଲା—ହେ ସୁନ୍ଦରବର୍ଣ୍ଣିନୀ, ପଶୁଭାବର ମୋହରେ ମୁଠି ବାନ୍ଧି ମୁଁ ଧାଇଯାଇଥିଲି; ଖଡ୍ଗ ଓ ବାଣର ଆଘାତରେ ପଡ଼ି ରଣଭୂମିରେ ଲୁଟିପଡ଼ିଲି।

Verse 4

मूर्च्छयाभिपरिक्लिन्ना ज्ञानहीना वरानने । त्वयाभिषिक्ता येनाहं पुण्यहस्तेन सुंदरि

ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ, ମୂର୍ଛାରେ ଭିଜି ମୁଁ ଜ୍ଞାନହୀନ ହୋଇପଡ଼ିଥିଲି; କିନ୍ତୁ ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମ ପୁଣ୍ୟହସ୍ତରେ ଜଳଛିଟା ପଡ଼ିବାରୁ ମୁଁ ସଚେତନ ହେଲି।

Verse 5

पुण्योदकेन शीतेन तव हस्तगतेन वै । अभिषिक्ते हि मे काये मोहो नष्टो विहाय माम्

ତୁମ ହାତରେ ଥିବା ଶୀତଳ ପୁଣ୍ୟଜଳ ମୋ ଦେହରେ ଛିଟା ପଡ଼ିବା ସହିତ ମୋର ମୋହ ନଷ୍ଟ ହେଲା—ଯେନେ ସେ ମୋତେ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲା।

Verse 6

यथा विनाशं तेजोभिरंधकारः प्रयाति सः । तथा तवाभिषेकेण मम पापं गतं शुभे

ଯେପରି ତେଜର କିରଣରେ ଅନ୍ଧକାର ନଶିଯାଏ, ସେପରି ହେ ଶୁଭେ, ତୁମ ଅଭିଷେକରେ ମୋ ପାପ ଦୂର ହେଲା।

Verse 7

प्रसादात्तव चार्वंगि लब्धं ज्ञानं पुरातनम् । पुण्यां गतिं प्रयास्यामि इति ज्ञातं मया शुभे

ହେ ଚାର୍ବଙ୍ଗି, ତୁମ ପ୍ରସାଦରେ ମୁଁ ପୁରାତନ ଜ୍ଞାନ ପାଇଲି। ହେ ଶୁଭେ, ମୁଁ ପୁଣ୍ୟଗତିକୁ ଯିବି ବୋଲି ଏବେ ଜାଣିଲି।

Verse 8

श्रूयतामभिधास्यामि पूर्वं वृत्तांतमात्मनः । यत्कृतं तु मया भद्रे पापया दुष्कृतं बहु

ଶୁଣ—ଏବେ ମୁଁ ମୋର ପୂର୍ବଜୀବନର ବୃତ୍ତାନ୍ତ କହିବି। ହେ ଭଦ୍ରେ, ପାପବୁଦ୍ଧିରେ ମୁଁ ବହୁ ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିଥିଲି।

Verse 9

कलिंगाख्ये महादेशे श्रीपुरंनाम पत्तनम् । सर्वसिद्धिसमाकीर्णं चतुर्वर्णनिषेवितम्

କଲିଙ୍ଗ ନାମକ ମହାଦେଶରେ ‘ଶ୍ରୀପୁର’ ନାମର ଏକ ପଟ୍ଟନ ଅଛି; ସେଠା ସର୍ବସିଦ୍ଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣରେ ନିଷେବିତ।

Verse 10

वसति स्म द्विजः कोपि वसुदत्त इति श्रुतः । ब्रह्माचारपरोनित्यं सत्यधर्मपरायणः

ସେଠାରେ ବସୁଦତ୍ତ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଜଣେ ଦ୍ୱିଜ ବସୁଥିଲେ। ସେ ନିତ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟପର ଏବଂ ସତ୍ୟଧର୍ମରେ ଦୃଢ଼ ଥିଲେ।

Verse 11

वेदवेत्ता ज्ञानवेत्ता शुचिमान्गुणवान्धनी । धनधान्यसमाकीर्णः पुत्रपौत्रैरलंकृतः

ସେ ବେଦବିଦ୍ ଓ ସତ୍ୟଜ୍ଞାନର ଧାରକ ହୁଏ—ଶୁଚି, ଗୁଣବାନ୍ ଓ ଧନବାନ୍। ଧନ-ଧାନ୍ୟରେ ସମୃଦ୍ଧ ହୋଇ ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ରରେ ଭୂଷିତ ହୁଏ।

Verse 12

तस्याहं तनया भद्रे सोदरैः स्वजनबांधवैः । अलंकारैस्तु शृंगारैर्भूषितास्मि वरानने

ହେ ଭଦ୍ରେ! ମୁଁ ତାଙ୍କର କନ୍ୟା; ମୋ ସହୋଦରମାନେ ଓ ସ୍ୱଜନ-ବାନ୍ଧବମାନଙ୍କ ସହ। ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ! ମୁଁ ଅଳଙ୍କାର ଓ ଶୃଙ୍ଗାରରେ ଭୂଷିତ ହୋଇଛି।

Verse 13

सुदेवानाम मे तातश्चकार स महामतिः । तस्याहं दयिता नित्यं पितुश्चापि महामते

ମୋ ପିତା—ସେ ମହାମତି—ମୋର ନାମ ‘ସୁଦେବା’ ରଖିଥିଲେ। ହେ ମହାମତେ! ମୁଁ ପିତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସଦା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ ଥିଲି।

Verse 14

रूपेणाप्रतिमा जाता संसारे नास्ति तादृशी । रूपयौवनगर्वेण मत्ताहं चारुहासिनी

ରୂପରେ ମୁଁ ଅପ୍ରତିମା ହୋଇଛି; ଏହି ସଂସାରରେ ମୋ ପରି କେହି ନାହିଁ। ରୂପ ଓ ଯୌବନର ଗର୍ବରେ ମତ୍ତ ହୋଇ ମୁଁ ମନୋହର ହାସ ହସୁଛି।

Verse 15

अहं कन्या सुरूपा वै सर्वालंकारशोभिता । मां च दृष्ट्वा ततो लोकाः सर्वे स्वजनवर्गकाः

ମୁଁ ଏକ କନ୍ୟା, ସତ୍ୟରେ ସୁରୂପା, ସମସ୍ତ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ। ମୋତେ ଦେଖି ସେଠାର ସମସ୍ତ ଲୋକ ନିଜ-ନିଜ ସ୍ୱଜନବର୍ଗ ସହ ଆକର୍ଷିତ ହେଲେ।

Verse 16

मामेवं याचमानास्ते विवाहार्थे वरानने । याचिताहं द्विजैः सर्वैर्न ददाति पिता मम

ହେ ସୁମୁଖୀ! ବିବାହାର୍ଥେ ସେମାନେ ଏଭଳି ମୋତେ ପୁନଃପୁନଃ ଯାଚନା କରୁଛନ୍ତି; ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଚାହିଛନ୍ତି, ତଥାପି ମୋ ପିତା ମୋତେ (ବିବାହରେ) ଦେଉନାହାନ୍ତି।

Verse 17

स्नेहाच्चैव महाभागे मुमोह स महामतिः । न दत्ताहं तदा तेन पित्रा चैव महात्मना

ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ! ସ୍ନେହବଶେ ସେ ମହାମତି ମୋହିତ ହେଲେ; ସେତେବେଳେ ସେଇ ମହାତ୍ମା ପିତା ମୋତେ (ବିବାହରେ) ଦେଲେ ନାହିଁ।

Verse 18

संप्राप्तं यौवनं बाले मयि भावसमन्वितम् । रूपं मे तादृशं दृष्ट्वा मम माता सुदुःखिता

ହେ ବାଳେ! ମୋ ମଧ୍ୟରେ ଭାବସହିତ ଯୌବନ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲା; ମୋର ଏପରି ରୂପ ଦେଖି ମୋ ମାତା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।

Verse 19

पितरं मे उवाचाथ कस्मात्कन्या न दीयते । त्वं कस्मै सुद्विजायैव ब्राह्मणाय महात्मने

ତାପରେ ମୁଁ ମୋ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲି—‘କନ୍ୟାକୁ କାହିଁକି ଦିଆଯାଉନାହିଁ? ଆପଣ କେଉଁ ସଦ୍ଦ୍ୱିଜକୁ, କେଉଁ ମହାତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ତାକୁ ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି?’

Verse 20

देहि कन्यां महाभाग संप्राप्ता यौवनं त्वियम् । वसुदत्तो द्विजश्रेष्ठः प्रत्युवाच द्विजोत्तमः

‘ହେ ମହାଭାଗ! କନ୍ୟାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ—ଏହି କନ୍ୟା ଏବେ ଯୌବନ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛି।’ ଏଭଳି କହି ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ବସୁଦତ୍ତ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟୁତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 21

मातरं मे महाभागे श्रूयतां वचनं मम । महामोहेनमुग्धोऽस्मि सुताया वरवर्णिनि

ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ ମାତା, ମୋ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ। ହେ ସୁନ୍ଦରବର୍ଣ୍ଣିନୀ, ଆପଣଙ୍କ କନ୍ୟା ପ୍ରତି ମହାମୋହରେ ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇଛି।

Verse 22

यो मे गृहस्थो विप्रो वै भविष्यति शुभे शृणु । तस्मै कन्यां प्रदास्यामि जामात्रे तु न संशयः

ହେ ଶୁଭେ, ଶୁଣ—ଯେ ମୋ ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗୃହସ୍ଥ ହେବ, ନିଶ୍ଚୟ ତାହାକୁ ମୁଁ ମୋ କନ୍ୟା ଦେବି; ସେଇ ମୋ ଜାମାତା ହେବ।

Verse 23

मम प्राणप्रिया चैषा सुदेवा नात्र संशयः । एवमूचे मदर्थे स वसुदत्तः पिता मम

“ଏହି ସୁଦେବା ମୋ ପ୍ରାଣ ସମାନ ପ୍ରିୟ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।” ଏଭଳି ମୋ ପାଇଁ ମୋ ପିତା ବସୁଦତ୍ତ କହିଥିଲେ।

Verse 24

कौशिकस्य कुले जातः सर्वविद्याविशारदः । ब्राह्मणानां गुणैर्युक्तः शीलवान्गुणवाञ्छुचिः

କୌଶିକ କୁଳରେ ଜନ୍ମିଥିବା ସେ ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲା। ବ୍ରାହ୍ମଣୋଚିତ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ, ଶୀଳବାନ, ଗୁଣବାନ ଓ ଶୁଚି ଥିଲା।

Verse 25

वेदाध्ययनसंपन्नं पठमानं हि सुस्वरम् । भिक्षार्थं द्वारमायांतं पितृमातृविवर्जितम्

ବେଦାଧ୍ୟୟନରେ ସମ୍ପନ୍ନ ସେ ଯୁବକ ମଧୁର ସ୍ୱରେ ପାଠ କରୁଥିବାବେଳେ ଭିକ୍ଷା ପାଇଁ ଦ୍ୱାରକୁ ଆସିଲା; ସେ ପିତା-ମାତା ଉଭୟରୁ ବିହୀନ ଥିଲା।

Verse 26

तं दृष्ट्वासमनुप्राप्तं रूपं वीक्ष्य महामतिः । तं प्रोवाच पिता एवं को भवान्वै भविष्यति

ତାହାକୁ ଆସିପହଞ୍ଚିଥିବା ଦେଖି ଓ ତାହାର ରୂପ ନିରୀକ୍ଷଣ କରି ମହାମତି ପିତା କହିଲେ—“ତୁମେ ସତ୍ୟରେ କିଏ, ଏବଂ ଆଗାମୀରେ କ’ଣ ହେବ?”

Verse 27

किं ते नाम कुलं गोत्रमाचारं वद सांप्रतम् । समाकर्ण्य पितुर्वाक्यं वसुदत्तमुवाच सः

“ତୁମ ନାମ, କୁଳ, ଗୋତ୍ର ଓ ଆଚାର କ’ଣ? ଏବେ କହ।” ପିତାଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ସେ ପରେ ବସୁଦତ୍ତଙ୍କୁ କହିଲା।

Verse 28

कौशिकस्यान्वये जातो वेदवेदांगपारगः । शिवशर्मेति मे नाम पितृमातृविवर्जितः

ମୁଁ କୌଶିକ ବଂଶରେ ଜନ୍ମିତ, ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ। ମୋ ନାମ ଶିବଶର୍ମା; ମୁଁ ପିତା-ମାତା ଉଭୟରୁ ବଞ୍ଚିତ।

Verse 29

संति मे भ्रातरश्चान्ये चत्वारो वेदपारगाः । एवं कुलं समाख्यातमाचारः कुलसंभवः

ମୋର ଆଉ ଚାରିଜଣ ଭାଇ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ବେଦପାରଙ୍ଗତ। ଏଭଳି ମୁଁ ମୋ କୁଳ କହିଲି; ଆଚାର କୁଳପରମ୍ପରାରୁ ଜନ୍ମେ।

Verse 30

एवं सर्वं समाख्यातं पितरं शिवशर्मणा । शुभे लग्ने तिथौ प्राप्ते नक्षत्रे भगदैवते

ଏଭଳି ଶିବଶର୍ମା ପିତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ କରି କହିଲେ—ଶୁଭ ଲଗ୍ନ ଓ ତିଥି ଆସିଥିବାବେଳେ, ଭଗଦେବତାଧିଷ୍ଠିତ ନକ୍ଷତ୍ର ପ୍ରବଳ ଥିବା ସମୟରେ।

Verse 31

पित्रा दत्तास्मि सुभगे तस्मै विप्राय वै तदा । पितृगेहे वसाम्येका तेन सार्धं महात्मना

ହେ ସୁଭଗେ, ସେତେବେଳେ ପିତା ମୋତେ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବିବାହରେ ଦାନ କଲେ; ତଥାପି ମୁଁ ପିତୃଗୃହରେ ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ସହ ଏକା ରହୁଛି।

Verse 32

नैव शुश्रूषितो भर्ता मया स पापया तदा । पितृमातृसुद्रव्येण गर्वेणापि प्रमोहिता

ସେତେବେଳେ ପାପିନୀ ମୁଁ ମୋ ଭର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ କିଛିମାତ୍ରେ ଶୁଶ୍ରୂଷା କଲି ନାହିଁ; ପିତାମାତାଙ୍କ ଧନରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ଗର୍ବରେ ମୁଁ ମୋହିତ ହୋଇଥିଲି।

Verse 33

अंगसंवाहनं तस्य न कृतं हि मया कदा । रतिभावेन स्नेहेन वचनेन मया शुभे

ହେ ଶୁଭେ, ମୁଁ କେବେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗସଂବାହନ କରିନାହିଁ—ନ ରତିଭାବରେ, ନ ସ୍ନେହରେ, ନ ମଧୁର ବଚନରେ ମଧ୍ୟ।

Verse 34

क्रूरबुद्ध्या हि दृष्टोसौ सर्वदा पापया मया । पुंश्चलीनां प्रसंगेन तद्भावं हि गता शुभे

ପାପିନୀ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ସଦା କ୍ରୂରବୁଦ୍ଧିରେ ଦେଖିଛି; ହେ ଶୁଭେ, ପୁଂଶ୍ଚଳୀ ନାରୀମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ଭାବକୁ ଗ୍ରହଣ କରିଲି।

Verse 35

मातापित्रोश्च भर्तुश्च भ्रातॄणां हितमेव च । न करोम्यहमेवापि यत्रयत्र व्रजाम्यहम्

ମୁଁ ଯେଉଁଯେଉଁଠାକୁ ଯାଏ, ସେଉଁସେଉଁଠାରେ ମୋ ମାତାପିତା, ଭର୍ତ୍ତା ଓ ଭ୍ରାତାମାନଙ୍କ ହିତକାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ନିଜେ କରେନି।

Verse 36

एवं मे दुष्कृतं दृष्ट्वा शिवशर्मा पतिर्मम । स्नेहाच्छ्वशुरवर्गस्य मम भर्त्ता महामतिः

ମୋ ଦ୍ୱାରା କୃତ ଦୁଷ୍କୃତ୍ୟ ଏଭଳି ଦେଖି, ମୋର ପତି ଶିବଶର୍ମା—ମହାମତି ସ୍ୱାମୀ—ଶ୍ୱଶୁରକୁଳ ପ୍ରତି ସ୍ନେହବଶତଃ ତଦନୁସାରେ ଆଚରଣ କଲେ।

Verse 37

न किंचिद्वक्ति मां सोपि क्षमते दुष्कृतं मम । वार्यमाणा कुटुंबेन अहमेवं सुपापिनी

ସେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ କିଛି କହୁନାହାନ୍ତି, ତଥାପି ମୋର ଦୁଷ୍କୃତ୍ୟକୁ କ୍ଷମା କରି ସହନ କରନ୍ତି। କୁଟୁମ୍ବ ରୋକିଲେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଏଭଳି ମହାପାପିନୀ ହୋଇ ରହିଛି।

Verse 38

तस्य शीलं विदित्वा ते साधुत्वं शिवशर्मणः । पितामाता च मे सर्वे मम पापेन दुःखिताः

ତାଙ୍କର ଶୀଳ ଓ ଶିବଶର୍ମାଙ୍କ ସାଧୁତ୍ୱ ଜାଣି, ମୋର ପାପରେ ମୋ ପିତାମାତା ସହ ସମସ୍ତେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।

Verse 39

भर्त्ता मे दुष्कृतं दृष्ट्वा स्वगृहान्निर्गतो बहिः । तं देशं ग्राममेनं च परित्यज्य गतस्ततः

ମୋର ଦୁଷ୍କୃତ୍ୟ ଦେଖି ମୋର ଭର୍ତ୍ତା ନିଜ ଘରୁ ବାହାରିଗଲେ; ସେ ଦେଶ ଓ ଏହି ଗ୍ରାମକୁ ମଧ୍ୟ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ସେଠାରୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 40

गते भर्तरि मे तातः संजातश्चिंतयान्वितः । मम दुःखेन दुःखात्मा यथा रोगेण पीडितः

ମୋର ଭର୍ତ୍ତା ଚାଲିଗଲାପରେ ମୋର ପିତା ଚିନ୍ତାରେ ଆବୃତ ହେଲେ; ମୋ ଦୁଃଖରେ ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ବ୍ୟଥିତ ହୋଇ ରୋଗପୀଡିତ ପରି ହେଲେ।

Verse 41

मम माता उवाचैनं भर्तारं दुःखपीडितम् । कस्माच्चिंतयसे कांत वद दुःखं ममाग्रतः

ମୋ ମାଆ ଦୁଃଖପୀଡିତ ସେହି ପତିଙ୍କୁ କହିଲେ— “ହେ ପ୍ରିୟ, କାହିଁକି ଚିନ୍ତା କରୁଛ? ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ତୋ ଦୁଃଖ କହ।”

Verse 42

वसुदत्त उवाचैनां मातरं मम नंदने । सुतां त्यक्त्वा गतो विप्रो जामाता शृणु वल्लभे

ବସୁଦତ୍ତ କହିଲେ— “ମୋ ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନରେ ଏହି ନାରୀ ମାତା। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜାମାତା ସ୍ତ୍ରୀକୁ (ମୋ କନ୍ୟାକୁ) ତ୍ୟାଗ କରି ଚାଲିଗଲା। ହେ ପ୍ରିୟେ, ଶୁଣ।”

Verse 43

इयं पापसमाचारा निर्घृणा पापचारिणी । अनया हि परित्यक्तः शिवशर्मा महामतिः

ଏହି ନାରୀ ପାପାଚାରିଣୀ, ନିର୍ଦୟା ଓ ଦୁଷ୍କର୍ମରେ ଲିନ; ଏହାର କାରଣରୁ ମହାମତି ଶିବଶର୍ମା ପରିତ୍ୟକ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି।

Verse 44

समस्तस्य कुटुंबस्य दाक्षिण्येन महामतिः । ममायं स द्विजः कांते सुदेवां नैव भाषते

ସମଗ୍ର କୁଟୁମ୍ବ ପ୍ରତି ଦାକ୍ଷିଣ୍ୟରେ ସେ ମହାମତି; ହେ ପ୍ରିୟେ, ମୋ ସେହି ଦ୍ୱିଜ ସୁଦେବା ସହ ମୋଟେ କଥା କହୁନାହାନ୍ତି।

Verse 45

वसते सौम्यभावेन नैव निंदति कुत्सति । सुदेवां पापसंचारां स वै पंडितबुद्धिमान्

ସେ ସୌମ୍ୟଭାବରେ ବସନ୍ତି; ନ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି, ନ ଅପମାନ। ସୁଦେବା ପାପମାର୍ଗେ ଚାଲିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ସତ୍ୟରେ ପଣ୍ଡିତବୁଦ୍ଧିମାନ।

Verse 46

भविष्यति त्वियं दुष्टा सुदेवा कुलनाशिनी । अहमेनां परित्यज्य व्रजामि गृहवासिनि

ଏହି ସୁଦେବା ଭବିଷ୍ୟତରେ ଦୁଷ୍ଟା ହୋଇ କୁଳନାଶିନୀ ହେବ। ତେଣୁ, ହେ ଗୃହିଣୀ, ତାକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ମୁଁ ଚାଲିଯାଉଛି।

Verse 47

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने सुकलाचरित्रे । सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ ୱେନୋପାଖ୍ୟାନାନ୍ତର୍ଗତ ସୁକଳାଚରିତ୍ରର ସପ୍ତଚତ୍ୱାରିଂଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 48

तावद्विलाडयेत्पुत्रं यावत्स्यात्पंचवार्षिकः । शिक्षाबुद्ध्या सदा कांत पुनर्मोहेन पोषयेत्

ପୁତ୍ର ପାଞ୍ଚବର୍ଷୀୟ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାକୁ ଖେଳାଇ ଲାଡ଼ କରିବା ଉଚିତ। ତାପରେ, ହେ ପ୍ରିୟେ, ଶିକ୍ଷା-ବୁଦ୍ଧିରେ ତାକୁ ପୋଷଣ କରିବା ଉଚିତ; ମୋହବଶେ ନୁହେଁ।

Verse 49

स्नानाच्छादनकैर्भक्ष्यैर्भोज्यैः पेयैर्न संशयः । गुणेषु योजयेत्कांत सद्विद्यासु च तं सुतम्

ସ୍ନାନ, ବସ୍ତ୍ର, ଖାଦ୍ୟ, ଭୋଜ୍ୟ ଓ ପେୟ ଦେଇ—ନିଶ୍ଚୟ—ହେ କାନ୍ତ, ସେହି ପୁତ୍ରକୁ ସଦ୍ଗୁଣ ଓ ସଦ୍ବିଦ୍ୟାରେ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 50

गुणशिक्षार्थंनिर्मोहः पिता भवति सर्वदा । पालने पोषणे कांत संमोहः परिजायते

ଗୁଣଶିକ୍ଷାର ନିମିତ୍ତେ ପିତା ସଦା ନିର୍ମୋହ ହେବା ଉଚିତ; କିନ୍ତୁ ପାଳନ ଓ ପୋଷଣରେ, ହେ କାନ୍ତ, ମୋହାସକ୍ତି ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।

Verse 51

सगुणं न वदेत्पुत्रं कुत्सयेच्च दिनेदिने । काठिन्यं च वदेन्नित्यं वचनैः परिपीडयेत्

ପୁତ୍ରର ଗୁଣ କହି କଥା ନ କହି, ଦିନେଦିନେ ତାକୁ ତିରସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ସଦା କଠୋର ବଚନରେ ତାକୁ ପୀଡ଼ା ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

Verse 52

यथाहि साधयेन्नित्यं सुविद्यां ज्ञानतत्परः । अभिमानेच्छलेनापि पापं त्यक्त्वा प्रदूरतः

ଯେପରି ଜ୍ଞାନପରାୟଣ ସାଧକ ନିତ୍ୟ ସୁବିଦ୍ୟା ସାଧନ କରେ, ସେପରି ଅଭିମାନର ଛଳରେ ମଧ୍ୟ ପାପକୁ ଦୂରରୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍।

Verse 53

नैपुण्यं जायते नित्यं विद्यासु च गुणेषु च । माता च ताडयेत्कन्यां स्नुषां श्वश्रूर्विताडयेत्

ବିଦ୍ୟା ଓ ଗୁଣରେ ନିତ୍ୟ ନୈପୁଣ୍ୟ ପକ୍କ ହୁଏ। ତେଣୁ ମା କନ୍ୟାକୁ ଶିକ୍ଷା-ଶାସନ କରୁ, ଶ୍ୱଶୁରୀ ମଧ୍ୟ ସ୍ନୁଷାକୁ ସେହିପରି କରୁ।

Verse 54

गुरुश्च ताडयेच्छिष्यं ततः सिध्यंति नान्यथा । भार्यां च ताडयेत्कांत अमात्यं नृपतिस्तथा

ଗୁରୁ ଶିଷ୍ୟକୁ ଶିକ୍ଷାର୍ଥେ ଦଣ୍ଡ ଦେଉ; ତେବେ ହିଁ ସିଦ୍ଧି, ନାହିଁଲେ ନୁହେଁ—ଏମିତି କୁହାଯାଏ। ସେପରି ପତି ପତ୍ନୀକୁ ଓ ରାଜା ଅମାତ୍ୟକୁ ଦଣ୍ଡ ଦେଉ।

Verse 55

हयं च ताडयेद्धीरो गजं मात्रो दिनेदिने । शिक्षाबुद्ध्या प्रसिध्यंति ताडनात्पालनाद्विभो

ହେ ବିଭୋ, ଧୀର ଓ ବିବେକୀ ପୁରୁଷ ଘୋଡ଼ା ଓ ହାତୀକୁ ପ୍ରତିଦିନ ମାପମାନରେ ଶାସନ କରୁ। ଶିକ୍ଷାବୁଦ୍ଧିରେ ଦଣ୍ଡନ ଓ ପାଳନ—ଉଭୟରେ ସେମାନେ ସୁଶିକ୍ଷିତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 56

त्वयेयं नाशिता नाथ सर्वदैव न संशयः । सार्धं सुब्राह्मणेनापि भवता शिवशर्मणा

ହେ ନାଥ! ତାକୁ ନାଶ କରିଛ ତୁମେଇ—ଏଥିରେ କେବେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତୁମେ ଶିବଶର୍ମା ସେ ସଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣ ସହିତ ମିଶି ଏ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ।

Verse 57

निरंकुशा कृता गेहे तेन नष्टा महामते । तावद्धि धारयेत्कन्यां गृहे कांतवचः शृणु

ହେ ମହାମତେ! ଘରେ ତାକୁ ନିରଙ୍କୁଶ ରଖିବାରୁ ସେ ନଷ୍ଟ ହେଲା। ତେଣୁ କନ୍ୟାକୁ ଘରେ ସଂଯମରେ ରଖିବା ଉଚିତ—ଏହି ହିତବଚନ ଶୁଣ।

Verse 58

अष्टवर्षान्विता यावत्प्रबलां नैव धारयेत् । पितुर्गेहस्थिता पुत्री यत्पापं हि प्रकुर्वती

ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଆଠ ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତା’ପରେ କଠୋର ନିୟମ ଲାଗୁ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ପିତାଙ୍କ ଘରେ ଥିବା କନ୍ୟା ସ୍ୱଭାବବଶତଃ କେବେ ପାପ କରିବାକୁ ପାରେ।

Verse 59

उभाभ्यामपि तत्पापं पितृभ्यामपि विंदति । तस्मान्न धार्यते कन्या समर्था निजमंदिरे

ସେହି ପାପ ଉଭୟଙ୍କୁ ଲାଗେ, ଏବଂ ପିତାମାତାମାନେ ମଧ୍ୟ ତାହା ବହନ କରନ୍ତି। ତେଣୁ ସମର୍ଥ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କନ୍ୟାକୁ ନିଜ ଘରେ (ଅବିବାହିତ ରଖି) ଧରି ରଖିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 60

यस्य दत्ता भवेत्सा च तस्य गेहे प्रपोषयेत् । तत्रस्था साधयेत्कांतं सगुणं भक्तिपूर्वकम्

ଯାହାକୁ ସେ ବିବାହରେ ଦିଆଯାଇଛି, ସେହି ପତିଙ୍କ ଘରେ ତାହାର ପୋଷଣ-ପାଳନ ଓ ନିର୍ବାହ ହେଉ। ସେଠାରେ ରହି ସେ ସଗୁଣ, ସାକ୍ଷାତ୍ ପ୍ରିୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ଆରାଧନା କରୁ।

Verse 61

कुलस्य जायते कीर्तिः पिता सुखेन जीवति । तत्रस्था कुरुते पापं तत्पापं भुंजते पतिः

ତାହାରୁ କୁଳର କୀର୍ତ୍ତି ଜନ୍ମେ ଏବଂ ପିତା ସୁଖରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରେ; କିନ୍ତୁ ସେ ନାରୀ ସେଠାରେ ରହି ପାପ କଲେ, ସେହି ପାପର ଭୋଗ ସ୍ୱାମୀ ଭୋଗେ।

Verse 62

तत्रस्था वर्द्धते नित्यं पुत्रैः पौत्रैः सदैव सा । पिता कीर्तिमवाप्नोति सुतायाः सुगुणैः प्रिय

ସେଠାରେ ବସି ସେ ପୁତ୍ର ଓ ପୌତ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସଦା ବୃଦ୍ଧି ପାଏ। ହେ ପ୍ରିୟ, କନ୍ୟାର ସୁଗୁଣରୁ ପିତା ମଧ୍ୟ କୀର୍ତ୍ତି ଲାଭ କରେ।

Verse 63

तस्मान्न धारयेत्कांत गेहे पुत्रीं सभर्तृकाम् । इत्यर्थे श्रूयते कांत इतिहासो भविष्यति

ଏହେତୁ, ହେ ପ୍ରିୟ, ସ୍ୱାମୀକାମା କନ୍ୟାକୁ ଘରେ ରଖିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏହି ଅର୍ଥରେ, ହେ ପ୍ରିୟ, ଏକ ଇତିହାସ ଶୁଣାଯାଏ—ଆଗକୁ କଥା ହେବ।

Verse 64

अष्टविंशतिके प्राप्ते युगे द्वापरके महान् । उग्रसेनस्य वीरस्य यदुज्येष्ठस्य यत्प्रभो

ଅଷ୍ଟାବିଂଶତିମ ଦ୍ୱାପରଯୁଗ ଆସିଲାବେଳେ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଯଦୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ବୀର ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ଘରେ ସେଇ ମହାନ୍ ପୁରୁଷ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

Verse 65

चरित्रं ते प्रवक्ष्यमि शृणुष्वैकमना द्विज

ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଚରିତ୍ର କହିବି; ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଏକାଗ୍ର ମନେ ଶୁଣ।