Adhyaya 43
Bhumi KhandaAdhyaya 4382 Verses

Adhyaya 43

Sukalā’s Narrative (within the Vena Episode): Varāha, Ikṣvāku, and the Dharma of Battle

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ସୁକଳା ଯୁଦ୍ଧ–ଶିକାରର ଏକ ପ୍ରସଙ୍ଗ କଥାଏ। ମନୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ, ଅଯୋଧ୍ୟା/କୋଶଳର ରାଜା, ଚତୁରଙ୍ଗିଣୀ ସେନା ସହ ମେରୁ ଓ ଗଙ୍ଗା ଦିଗକୁ ଅଗ୍ରସର ହୁଅନ୍ତି; ଅନ୍ୟପଟେ ବରାହମାନଙ୍କ ଝୁଣ୍ଡ ଏକତ୍ର ହୁଏ ଏବଂ ଶିକାରୀମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ମଧ୍ୟରେ ମେରୁ ପର୍ବତର ପବିତ୍ର ଭୂଗୋଳର ଅଲଙ୍କୃତ ଚିତ୍ରଣ ଆସେ—ଦେବ-ଉଦ୍ୟାନ, ଦିବ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ, ରତ୍ନ-ଧାତୁ ଓ ତୀର୍ଥସଦୃଶ ଜଳାଶୟ। ପରେ କଥା ପୁଣି ଯୁଦ୍ଧକୁ ଫେରେ: ବରାହ ନିଜ ସଙ୍ଗିନୀ ଓ ଝୁଣ୍ଡ ସହ ବାଣ, ପାଶ ଓ ଅସ୍ତ୍ରବର୍ଷାରେ ଘେରାଯାଇ ଯୁଦ୍ଧ କରେ; ଉଭୟ ପକ୍ଷରେ ଭୟଙ୍କର ସଂହାର ହୁଏ। ତାପରେ ଧର୍ମୋପଦେଶ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ—ରଣରୁ ପଛୁଆ ହେବା ଅପମାନ, ଅପସରଣ ଅପକୀର୍ତ୍ତି, ଏବଂ ବୀରମୃତ୍ୟୁ ସ୍ୱର୍ଗଫଳଦାୟକ। ଶେଷରେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପରେ ଏକାକୀ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ବରାହ ଉପରେ ଧାବିତ ହୁଅନ୍ତି।

Shlokas

Verse 1

सुकलोवाच । एवं ते शूकराः सर्वे युद्धाय समुपस्थिताः । पुरः स्थितस्य ते राज्ञो ह्यवतस्थुश्च लुब्धकाः

ସୁକଲ କହିଲେ—ଏହିପରି ସେ ସମସ୍ତ ଶୂକର ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଏକତ୍ର ହେଲେ। ଏବଂ ସେ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦାଁଡ଼ିଥିବା ଶିକାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନ ଧରିଲେ।

Verse 2

महावराहो राजेंद्र गिरिसानुं समाश्रितः । महता यूथभावेन व्यूहं कृत्वा प्रतिष्ठति

ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ମହାବରାହ ପର୍ବତର ଢାଳକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ବିଶାଳ ଯୂଥଭାବରେ ବ୍ୟୂହ ଗଢ଼ି ସ୍ଥିର ହୋଇ ରହିଛି।

Verse 3

कपिलः स्थूलपीनांगो महादंष्ट्रो महामुखः । दुःसहः शूकरो राजन्गर्जते चातिभैरवम्

ହେ ରାଜନ୍! କପିଳବର୍ଣ୍ଣ, ସ୍ଥୂଳ ଓ ପୁଷ୍ଟ ଅଙ୍ଗବିଶିଷ୍ଟ, ବଡ଼ ଦଂଷ୍ଟ୍ରା ଓ ବିଶାଳ ମୁଖ ଥିବା ସେ ଦୁର୍ଧର୍ଷ ଶୂକର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟାନକ ଭାବେ ଗର୍ଜନ କରୁଛି।

Verse 4

तानपश्यन्महाराजः शालतालवनाश्रयान् । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा मनुपुत्रः प्रतापवान्

ଶାଳ ଓ ତାଳ ବନର ଆଶ୍ରୟରେ ସେମାନେ ବସୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ମହାରାଜା—ପ୍ରତାପବାନ୍ ମନୁପୁତ୍ର—ତାଙ୍କର ବଚନ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶୁଣିଲେ।

Verse 5

गृह्यतां शूर वाराहो विध्यतां बलदर्पितः । एवमाभाष्य तान्वीरो मनुपुत्रः प्रतापवान्

“ସେଇ ଶୂର ବରାହକୁ ଧର; ବଳଦର୍ପରେ ମତ୍ତକୁ ବିଦ୍ଧ କର!” ଏମିତି କହି ପ୍ରତାପବାନ୍ ମନୁପୁତ୍ର ବୀର ତାଙ୍କୁ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ।

Verse 6

अथ ते लुब्धकाः सर्वे मृगया मदमोहिताः । संनद्धा दंशिताः सर्वे श्वभिः सार्द्धं प्रजग्मिरे

ତାପରେ ସେ ସମସ୍ତ ଶିକାରୀ ମୃଗୟାର ମଦମୋହରେ ମତ୍ତ ହୋଇ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶସ୍ତ୍ରସଜ୍ଜ ହୋଇ, କୁକୁରମାନଙ୍କ ସହିତ ଏକାସାଥି ଯାତ୍ରା କଲେ।

Verse 7

हर्षेण महताविष्टो राजराजो महाबलः । अश्वारूढः सुसैन्येन चतुरंगेण संयतः

ମହା ହର୍ଷରେ ଆବିଷ୍ଟ ମହାବଳୀ ରାଜାଧିରାଜ, ଅଶ୍ୱାରୂଢ ହୋଇ, ଉତ୍ତମ ଚତୁରଙ୍ଗ ସେନା ସହ ଶୃଙ୍ଖଳିତ ଭାବେ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।

Verse 8

गंगातीरं समायातो मेरौ गिरिवरोत्तमे । रत्नधातुसमाकीर्णे नानावृक्षैरलंकृते

ସେ ଗିରିବରୋତ୍ତମ ମେରୁପରେ ଗଙ୍ଗାତୀରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ସେଠା ରତ୍ନଧାତୁରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ନାନାବୃକ୍ଷରେ ଅଲଙ୍କୃତ ଥିଲା।

Verse 9

सुकलोवाच । यो बलधाम मरीचिचयकरनिकरमयप्रोत्तुंगोऽत्युच्चम् । गगनमेव संप्राप्तो नाना नगाचरितशोभो गिरिराजो भाति

ସୁକଳ କହିଲେ—ସେ ପର୍ବତରାଜ ବଳର ଧାମ; କିରଣଗୁଚ୍ଛର ସୂକ୍ଷ୍ମତନ୍ତୁ ପରି ଗଢ଼ା, ଅତ୍ୟୁଚ୍ଚ ଶିଖରବାନ, ଯେନ ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଛି। ପର୍ବତେ ଚରୁଥିବା ନାନାଜୀବଙ୍କ ଗତିଶୋଭାରେ ସୁଶୋଭିତ ହୋଇ ସେ ଦୀପ୍ତିମାନ।

Verse 10

योजनबहलविमल गंगाप्रवाह समुच्चरत्तीरवीचीतरंगभंगैर्मुक्ताफलसदृशैर्निर्मलांबुकणैः । सर्वत्र प्रक्षालित धवलतलशिलातलोगिरींद्र सुःश्रियायुक्तः

ଯୋଜନ-ବ୍ୟାପୀ ନିର୍ମଳ ଗଙ୍ଗାପ୍ରବାହ ଉଛ୍ଛ୍ୱସିତ ହୋଇ ବେଗେ ବହେ; ତଟତରଙ୍ଗ ଭଙ୍ଗରୁ ମୁକ୍ତାସଦୃଶ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଜଳକଣ ଝରେ। ସର୍ବତ୍ର ପ୍ରକ୍ଷାଳିତ ଧବଳ ଶିଳାତଳ ଥିବା ସେ ଗିରୀନ୍ଦ୍ର ମହାଶ୍ରୀରେ ଶୋଭିତ।

Verse 11

देवैश्चारणकिन्नरैः परिवृतो गंधर्वविद्याधरैः सिद्धैरप्सरसांगणैर्मुनिजनैर्नागेंद्र विद्याधरैः । श्रीखंडैर्बहुचंदनैस्ससरलैः शालैस्तमालैर्गिरी रुद्रा क्षैर्वरसिद्धिदायकघनैः कल्पद्रुमैः शोभते

ଦେବ, ଚାରଣ, କିନ୍ନର; ଗନ୍ଧର୍ବ, ବିଦ୍ୟାଧର; ସିଦ୍ଧ, ଅପ୍ସରାଗଣ, ମୁନିବୃନ୍ଦ ଏବଂ ବିଦ୍ୟାଧରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନାଗେନ୍ଦ୍ର—ଏମାନେ ଘେରି ରହିଲେ ସେ ଗିରି ଶୋଭେ। ଶ୍ରୀଖଣ୍ଡ, ବହୁ ଚନ୍ଦନ, ସରଳ, ଶାଳ, ତମାଳ; ଉତ୍ତମ ସିଦ୍ଧିଦାୟକ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷବନ ଓ କଳ୍ପଦ୍ରୁମରେ ସେ ଅଲଙ୍କୃତ।

Verse 12

नानाधातुविचित्रो वै नानारत्नविचित्रितैः । विमानैः कांचनैर्दंडैः कलत्रैरुपशोभते

ସେ ନାନାଧାତୁର ବିଚିତ୍ରତାରେ ରଙ୍ଗିନ ଏବଂ ନାନାରତ୍ନଖଚିତ ବିମାନମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦଣ୍ଡ ଓ କଲତ୍ରମାନଙ୍କ ସହିତ ସେ ଅଧିକ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ।

Verse 13

नालिकेरवनैर्दिव्यैः पूगवृक्षैर्विराजते । दिव्यपुन्नागबकुलैः कदलीखंडमंडितैः

ସେ ଦିବ୍ୟ ନାଳିକେରବନ ଓ ଶୋଭାମୟ ପୂଗବୃକ୍ଷମାନେ ଦ୍ୱାରା ବିରାଜିତ। ଦିବ୍ୟ ପୁନ୍ନାଗ-ବକୁଳ ବୃକ୍ଷ ଏବଂ କଦଳୀଖଣ୍ଡ (କଦଳୀଗୁଛ) ଦ୍ୱାରା ସୁଶୋଭିତ।

Verse 14

पुष्पकैश्चंपकैरद्रि पाःटलैः केतकैस्तथा । नानावल्लीवितानैश्च पुष्पितैः पद्मकैस्तथा

ଚମ୍ପକ ପୁଷ୍ପ, ପର୍ବତଜ ପାଟଲ ଫୁଲ ଓ କେତକ ପୁଷ୍ପରେ, ନାନା ଲତାର ପୁଷ୍ପିତ ବିତାନରେ ଏବଂ ଖିଳିଥିବା ପଦ୍ମକ ପୁଷ୍ପରେ ସେ ସ୍ଥାନ ଶୋଭିତ ଥିଲା।

Verse 15

नानावर्णैः सुपुष्पैश्च नानावृक्षैरलंकृतः । दिव्यवृक्षैः समाकीर्णः स्फाटिकस्य शिलातलैः

ନାନାବର୍ଣ୍ଣର ସୁନ୍ଦର ପୁଷ୍ପ ଓ ନାନା ପ୍ରକାର ବୃକ୍ଷରେ ତାହା ଅଲଙ୍କୃତ ଥିଲା; ଦିବ୍ୟ ବୃକ୍ଷରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା, ଏବଂ ଭୂମି ସ୍ଫଟିକସଦୃଶ ଶିଳାଫଳକରେ ପାତା ଥିଲା।

Verse 16

योगियोगीन्द्र संसिद्धैः कंदरांतर्निवासिभिः । निर्झरैश्चैव रम्यैश्च बहुप्रस्रवणैर्गिरिः

ସେ ପର୍ବତ ଗୁହାନ୍ତରେ ବସୁଥିବା ଯୋଗୀଶ୍ରେଷ୍ଠ ସିଦ୍ଧ ମହର୍ଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ; ରମ୍ୟ ଝରଣା ଓ ବହୁ ପ୍ରଚୁର ପ୍ରସ୍ରବଣରେ ସମୃଦ୍ଧ।

Verse 17

नदीप्रवाहसंह्रष्टैः संगमैरुपशोभते । ह्रदैश्च पल्वलैः कुंडैर्निर्मलोदकधारिभिः

ନଦୀପ୍ରବାହରେ ହର୍ଷିତ ସଙ୍ଗମସ୍ଥଳମାନେ ତାହାକୁ ଶୋଭା ଦେଉଛନ୍ତି; ଏବଂ ନିର୍ମଳ ଜଳଧାରା ବହନକାରୀ ହ୍ରଦ, ପଲ୍ୱଲ, ପୁଣ୍ୟ କୁଣ୍ଡମାନେ ମଧ୍ୟ ତାହାକୁ ଅଲଙ୍କୃତ କରିଛନ୍ତି।

Verse 18

गिरिराजो विभात्येकः सानुभिः सह संस्थितैः । शरभैश्चैव शार्दूलैर्मृगयूथैरलंकृतः

ସେ ଗିରିରାଜ ନିଜ ଶିଖର-ଶ୍ରେଣୀ ସହିତ ଏକାକୀ ଦୀପ୍ତିମାନ ଭାବେ ଭାସେ; ଶରଭ, ବ୍ୟାଘ୍ର ଓ ମୃଗୟୂଥମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ।

Verse 19

महामत्तैश्च मातंगैर्महिषैरुरुभिः सदा । अनेकैर्दिव्यभावैश्च गिरिराजो विभाति सः

ସଦା ମହାମତ୍ତ ହାତୀ ଓ ବିଶାଳଦେହ ମହିଷମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା, ଏବଂ ଅନେକ ଦିବ୍ୟ ଲକ୍ଷଣରେ ଭୂଷିତ ସେଇ ଗିରିରାଜ ମହାଶୋଭାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ।

Verse 20

अयोध्याधिपतिर्वीर इक्ष्वाकुर्मनुनंदनः । तया सुभार्यया युक्तश्चतुरंगबलेन च

ଅୟୋଧ୍ୟାର ଅଧିପତି, ବୀର ମନୁନନ୍ଦନ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ, ସେଇ ସୁଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ଏବଂ ଚତୁରଙ୍ଗ ବଳ ସହ (ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ)।

Verse 21

पुरतो लुब्धका यांति शूराः श्वानश्च शीघ्रगाः । यत्रास्ते शूकरः शूरो भार्यया सहितो बली

ଆଗରେ ଲୁବ୍ଧକ (ଶିକାରୀ) ବୀରମାନେ ଓ ଶୀଘ୍ରଗାମୀ କୁକୁରମାନେ ଯାଆନ୍ତି; ଯେଉଁଠାରେ ଭାର୍ଯ୍ୟାସହିତ ସେଇ ବଳବାନ ବୀର ଶୂକର ଅଛି।

Verse 22

बहुभिः शूकरैर्गुप्तो गुरुभिः शिशुभिस्ततः । मेरुभूमिं समाश्रित्य गंगातीरं समंततः

ତାପରେ ଅନେକ ଶୂକର ଓ ଭାରୀ, ପୂର୍ଣ୍ଣବୟସ୍କ ଶିଶୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ହୋଇ, ସେ ମେରୁଭୂମିକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ସମସ୍ତଦିଗରେ ଗଙ୍ଗାତୀରେ ରହିଲା।

Verse 23

सुकलोवाच । तामुवाच वराहस्तु सुप्रियां हर्षसंयुतः । प्रिये पश्य समायातः कोशलाधिपतिर्बली

ସୁକଲ କହିଲେ—ତେବେ ହର୍ଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବରାହ ନିଜ ପ୍ରିୟା ସୁପ୍ରିୟାକୁ କହିଲେ: “ପ୍ରିୟେ, ଦେଖ; ବଳବାନ କୋଶଳାଧିପତି ଏଠାକୁ ଆସିପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି।”

Verse 24

मामुद्दिश्य महाप्राज्ञो मृगयां क्रीडते नृपः । युद्धमेव करिष्यामि सुरासुरप्रहर्षकम्

ମୋତେ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ସେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ରାଜା ମୃଗୟାରେ କ୍ରୀଡା କରୁଛନ୍ତି। ଦେବ ଓ ଅସୁର—ଦୁହେଁକୁ ହର୍ଷିତ କରିବା ଯୁଦ୍ଧ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ କରିବି।

Verse 25

अथ भूपो महातेजा बाणपाणिर्धनुर्धरः । सुदेवां सत्यधर्मांगीं तामुवाच प्रहर्षितः

ତାପରେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ରାଜା—ହାତରେ ବାଣ ଧରି, ଧନୁଷ ଧାରଣ କରି—ହର୍ଷିତ ହୋଇ ସତ୍ୟଧର୍ମମୟ ଅଙ୍ଗବତୀ ସେ ସୁଦେବାଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 26

पश्य प्रिये महाकोलं गर्जमानं महाबलम् । परिवारसमायुक्तं दुःसहं मृगघातिभिः

ଦେଖ ପ୍ରିୟେ! ସେ ମହାକୋଳ (ମହାଶୂକର) ଗର୍ଜନ କରୁଛି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ବଳବାନ, ନିଜ ପରିବାର/ଦଳ ସହିତ ଯୁକ୍ତ, ଏବଂ ମୃଗଘାତିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁଃସହ।

Verse 27

अद्यैवाहं हनिष्यामि सुबाणैर्निशितैः प्रिये । मामेव हि महाशूरो युद्धाय समुपाश्रयेत्

ପ୍ରିୟେ! ଆଜି ହିଁ ମୁଁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଉତ୍ତମ ବାଣଦ୍ୱାରା ତାକୁ ନିହତ କରିବି। ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ସେ ମହାଶୂର ମୋତେ ହିଁ ଆଶ୍ରୟ କରୁ।

Verse 28

एवमुक्त्वा प्रियो भार्यां लुब्धकान्वाक्यमब्रवीत् । यथा शूरो महाशूराः प्रेषयध्वं हि शूकरम्

ପ୍ରିୟା ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ ଏଭଳି କହି ସେ ଲୁବ୍ଧକମାନଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଶୂରମାନଙ୍କ ପରି, ହେ ମହାଶୂରମାନେ! ସେ ଶୂକରକୁ ଆଗକୁ ହାଙ୍କିଦିଅ, ତାକୁ ଖେଦାଇ ନେଅ।”

Verse 29

अथ ते प्रेषिताः शूरा बलतेजः पराक्रमाः । गर्जमानाः प्रधावंति बलतेजः पराक्रमाः

ତେବେ ପ୍ରେଷିତ ସେହି ଶୂରମାନେ ବଳ, ତେଜ ଓ ପରାକ୍ରମରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କରି ସମ୍ମୁଖକୁ ଧାଇଲେ—ବଳ-ତେଜ-ଶୌର୍ଯ୍ୟସମ୍ପନ୍ନ।

Verse 30

कोलं प्रतिगताः सर्वे वायुवेगेन सांप्रतम् । विध्यंति बाणजालैस्ते निशितैर्वनचारकाः

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏବେ ପବନବେଗରେ କୋଲ (ବରାହ) ନିକଟକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ସେହି ବନଚାରୀମାନେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣଜାଲରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ବିଧିଲେ।

Verse 31

नाना शस्त्रैरथास्त्रैश्च वाराहं वीररूपिणम्

ନାନା ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ବୀରରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ବରାହଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।

Verse 32

सुकलोवाच । पतंति बाणतोमरा विमुक्ता लुब्धकैः शरा घनागिरिंप्रवर्षिणो यथातथा धरांतरे । हतो दृढप्रहारिभिः स निर्जितस्ततस्तथा शतैस्तु यूथपालकः स कोलः संगरंगतः

ସୁକଲ କହିଲେ—ଲୁବ୍ଧକମାନେ ଛାଡ଼ିଥିବା ବାଣ ଓ ତୋମର ଧରାପଟରେ ସବୁଦିଗରେ ଏମିତି ପଡ଼ିଲା, ଯେପରି ଘନ ପର୍ବତୀୟ ମେଘରୁ ମୁସଳଧାର ବର୍ଷା ଝରେ। ଦୃଢ ପ୍ରହାରୀମାନଙ୍କ ଆଘାତରେ ସେ ପରାଜିତ ହେଲା; ପରେ ଶତଶତ ଲୋକ ଘେରି ରହିଲେ, ଯୂଥପାଳକ ସେହି କୋଲ (ବରାହ) ଯୁଦ୍ଧର ଘନ ରଣରଙ୍ଗକୁ ଠେଲାଯାଇଲା।

Verse 33

स्वपुत्रपौत्रबांधवैः परांश्च संहरेत्स वै पतंति ते स्वदंष्ट्रया हताहवेऽवलुब्धकाः । पतंति पादहस्तकाः स्थितस्य वेगभ्रामणैः सलुब्धगर्जमेवतं वराहोऽपश्यदागतम्

ସେ ନିଜ ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ର ଓ ବାନ୍ଧବମାନଙ୍କ ସହ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସଂହାର କରିବାକୁ ଲାଗିଲା। ଯୁଦ୍ଧରେ ତାହାର ନିଜ ଦଂଷ୍ଟ୍ରାରେ ହତ ଲୋଭୀ ଲୁବ୍ଧକମାନେ ପଡ଼ିଗଲେ। ତାହାର ବେଗମୟ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ଆକ୍ରମଣରେ ହାତ-ପା ଉଛଳି ପଡ଼ୁଥିଲା; ଏବଂ ବରାହ ତାକୁ ଲୋଭଗର୍ଜନ କରି ଆସୁଥିବା ଦେଖିଲେ।

Verse 34

स्वतेजसा विनाशितं मुखाग्रदंष्ट्रया हतं । गतः स यत्र भूपतिः स वांछतेनसंगरम्

ନିଜ ତେଜରେ ବିନଷ୍ଟ ହୋଇ ଅଗ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରାର ଦଂଶରେ ହତ ହୋଇ, ଯେଉଁଠାରେ ଭୂପତି ଥିଲେ ସେଠାକୁ ସେ ଗଲା; କିନ୍ତୁ ଯୁଦ୍ଧ ଇଚ୍ଛା କଲା ନାହିଁ।

Verse 35

इक्ष्वाकुनाथं सुमहत्प्रसह्य संत्रास्य क्रुद्धः स हि शूकरेशः । युद्धं वने वांछति तेन सार्द्धमिक्ष्वाकुणा संगरहर्षयुक्तः

ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶର ମହାନାଥଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ଦମନ କରି ଭୟଭୀତ କରି ସେ ଶୂକରେଶ କ୍ରୋଧିତ ହେଲା। ସଙ୍ଗରହର୍ଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ବନରେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ସହ ଯୁଦ୍ଧ ଚାହିଲା।

Verse 36

वाराहः पुनरेव युद्धकुशलः संवांछते संगरं तुंडाग्रेण सुतीक्ष्णदंतनखरैः क्रुद्धो धरां क्षोभयन् । हुंकारोच्चारगर्वात्प्रहरति विमलं भूपतिं तं च राजञ्ज्ञात्वा विष्णुपराक्रमं मनुसुतस्त्वानन्दरोमांचितः

ହେ ରାଜନ୍! ଯୁଦ୍ଧକୁଶଳ ବରାହ ପୁନର୍ବାର ସଙ୍ଗର ଚାହେ। ତୁଣ୍ଡାଗ୍ର ଓ ଅତିତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦନ୍ତ-ନଖରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଧରାକୁ କମ୍ପାଏ। ହୁଂକାରର ଗର୍ବରେ ସେ ନିର୍ମଳ ଭୂପତି ବିମଳଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କରେ; ମନୁସୁତ ବିଷ୍ଣୁପରାକ୍ରମ ଜାଣି ଆନନ୍ଦରେ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହୁଏ।

Verse 37

दृष्ट्वा शूकरपौरुषं यमतुलं मेने पतिर्वावराड्देवारिं मनसा विचिन्त्य सहसा वाराहरूपेण वै । संप्रेक्ष्यैव महाबलं बहुतरं युक्तं त्वरेर्वारणं सैन्यं कोलविनाशनाय सहसा संगृह्य संगृह्यताम्

ଶୂକରର ଯମତୁଲ୍ୟ ଅତୁଲ ପୌରୁଷ ଦେଖି ଦେବଶତ୍ରୁ ମନେ ଚିନ୍ତା କରି ସହସା ବରାହରୂପ ଧାରଣ କଲା। ଶତ୍ରୁସେନା ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଶାଳ ଓ ମହାବଳୀ ଦେଖି ସେ ତୁରନ୍ତ ଆଜ୍ଞା ଦେଲା—“କୋଳବିନାଶ ପାଇଁ ସେନାକୁ ସଂଗ୍ରହ କର, ତୁରନ୍ତ ସଂଗ୍ରହ କର!”

Verse 38

प्रेषिताश्च वारणा रथाश्च वेगवत्तराः सुबाणखड्गधारिणो भुशुंडिभिश्च मुद्गरैः । सपाशपाणिलुब्धका नदंति तत्र तत्परा निवारितो न तिष्ठतो हयागजाश्च यद्गताः

ଅତିବେଗରେ ହାତୀ ଓ ରଥ ପ୍ରେଷିତ ହେଲେ; ଉତ୍ତମ ବାଣ-ଖଡ୍ଗଧାରୀ ଏବଂ ଭୂଶୁଣ୍ଡି-ମୁଦ୍ଗର ସଜ୍ଜିତ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ମଧ୍ୟ। ସେଠାରେ ପାଶ ହାତରେ ଧରିଥିବା ଲୁବ୍ଧକମାନେ ଉତ୍ସାହରେ ନାଦ କଲେ; ଚାଲିପଡ଼ିଥିବା ଘୋଡ଼ା-ହାତୀ ରୋକିଲେ ମଧ୍ୟ ଠିଆ ହେଲେ ନାହିଁ।

Verse 39

क्वचित्क्वचिन्न दृश्यते क्वचित्क्वचित्प्रदृश्यते क्वचिद्भयं प्रदर्शयेत्क्वचिद्धयान्प्रमर्दयेत्

କେଉଁଠି ସେ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ, ଆଉ କେଉଁଠି ପ୍ରକଟ ହୁଏ। କେଉଁଠି ଭୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରେ, ଆଉ କେଉଁଠି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦଳିଦିଏ।

Verse 40

मर्दयित्वा भटान्वीरान्वाराहो रणदुर्जयः । शब्दं चकारदुर्धषं क्रोधारुणविलोचनः

ବୀର ଯୋଧାମାନଙ୍କୁ ଦଳିଦେଇ, ରଣେ ଅଦୁର୍ଜୟ ବରାହ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କଲା; କ୍ରୋଧରେ ତାହାର ଚକ୍ଷୁ ରକ୍ତିମ ହେଲା।

Verse 41

कोशलाधिपतिर्वीरस्तं दृष्ट्वा रणदुर्जयम् । युध्यमानं महाकायं मुचंतं मेघवत्स्वनम्

କୋଶଳର ବୀର ଅଧିପତି ତାହାକୁ ଦେଖିଲେ—ରଣେ ଅଦୁର୍ଜୟ, ଯୁଦ୍ଧରତ ମହାକାୟ, ଏବଂ ମେଘଗର୍ଜନ ସଦୃଶ ନାଦ କରୁଥିବା।

Verse 42

गर्जतिसमरं विचरति विलसति वीरान्स्वतेजसा धीरः । तडिदिव मुखेषु दंष्ट्रा तस्य विभात्युल्लसत्येव

ଧୀର ବୀର ସମରେ ଗର୍ଜନ କରେ, ବିଚରଣ କରେ ଏବଂ ନିଜ ତେଜରେ ବୀରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ। ତାହାର ମୁଖର ଦଂଷ୍ଟ୍ରା ବିଜୁଳି ପରି ଝଲମଲ କରେ।

Verse 43

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने सुकलाचरित्रे । त्रयश्चत्वारिंशत्तमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ, ୱେନୋପାଖ୍ୟାନାନ୍ତର୍ଗତ ‘ସୁକଲା-ଚରିତ୍ର’ ନାମକ ତ୍ରୟଶ୍ଚତ୍ୱାରିଂଶତ୍ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 44

नरपतिरुवाच सैन्याः किमिह न गृह्णंतु ओजसा शूराः । युध्यध्वं तत्र निशितैर्बाणैस्तीक्ष्णैरनेनापि

ନରପତି କହିଲେ—“ହେ ସେନାମାନେ! ଏଠାରେ ଶୂରମାନେ ବଳପୂର୍ବକ ଏହାକୁ କାହିଁକି ଧରୁନାହାନ୍ତି? ସେଠାରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ନିଶିତ ବାଣରେ—ଏହାକୁ ମଧ୍ୟ—ଯୁଦ୍ଧ କର!”

Verse 45

समाकर्ण्य ततो वाक्यं क्रुद्धस्यापि महात्मनः । ततस्ते सैनिकाः सर्वे युद्धाय समुपस्थिताः

ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କର—କ୍ରୋଧ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ—ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ସେନା ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଏକତ୍ର ହୋଇ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।

Verse 46

अनेकैर्भटसाहस्रैर्वने तं समरे स्थितम् । दिक्षु सर्वासु संहत्य बिभिदुः शूकरं रणे

ବନରେ ସମରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ସେ ଶୂକରକୁ, ହଜାର ହଜାର ଭଟ ଚାରିଦିଗରୁ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଆକ୍ରମଣ କରି ରଣରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ।

Verse 47

विद्धश्च कैश्चित्तदा बाणजालैः सुयोधैश्च संग्रामभूमौ विशालैः । क्वचिच्चक्रघातैः क्वचिद्वज्रपातैर्हतं दुर्जयं संगरे तं महांतैः

ତେବେ ସେଇ ବିଶାଳ ସଙ୍ଗ୍ରାମଭୂମିରେ କେତେକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଦ୍ଧା ବାଣବୃଷ୍ଟିରେ ତାକୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ; କେଉଁଠି ଚକ୍ରଘାତ, କେଉଁଠି ବଜ୍ରପାତ—ଏଭଳି ମହାବୀରମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ଦୁର୍ଜୟ ଶତ୍ରୁକୁ ବଧ କଲେ।

Verse 48

ततः पौरुषैः क्रोधयुक्तः स कोलः सुविच्छिद्य पाशान्रणे प्रस्थितः सः । महाशूकरैः सार्धमेव प्रयातस्ततः शोणितस्यापि धाराभिषिक्तः

ତାପରେ ସେ କୋଳ ପୌରୁଷରେ କ୍ରୋଧଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ପାଶଗୁଡ଼ିକୁ ସୁନିପୁଣ ଭାବେ କାଟି ରଣକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲା। ମହାଶୂକରମାନଙ୍କ ସହ ଆଗେଇ ଯାଇ, ସେ ରକ୍ତଧାରାରେ ମଧ୍ୟ ଅଭିଷିକ୍ତ ହେଲା।

Verse 49

करोति प्रहारं च तुंडेन वीरहयानां द्विपानां च चिच्छेद वीरः । स्वदंष्ट्राग्रभागेन तीक्ष्णेन वीरान्पदातीन्हि संपातयेद्रोषभावैः

ସେ ବୀର ନିଜ ଠୁଣ୍ଡରେ ପ୍ରହାର କରି ଯୁଦ୍ଧଘୋଡ଼ା ଓ ହାତୀମାନଙ୍କୁ କାଟି ପକାଇଲା; ଏବଂ ନିଜ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦନ୍ତାଗ୍ରଦ୍ୱାରା କ୍ରୋଧାବେଶରେ ପଦାତି ବୀରମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭୂମିରେ ପତିତ କରାଇଲା।

Verse 50

जघानास्य शुंडं गजस्यापि रुष्टो भटान्हतान्पादनखैस्तु हृष्टः

କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସେ ହାତୀର ସୁଣ୍ଡକୁ ମଧ୍ୟ ଆଘାତ କରି ପତିତ କଲା; ଏବଂ ହୃଷ୍ଟ ହୋଇ ପାଦନଖଦ୍ୱାରା ସେନାମାନଙ୍କୁ ବଧ କଲା।

Verse 51

ततस्ते शूकराः सर्वे लुब्धकाश्च परस्परम् । युयुधुः संगरं कृत्वा क्रोधारुणविलोचनाः

ତାପରେ ସେ ସମସ୍ତ ଶୂକର ଓ ଲୁବ୍ଧକ ଶିକାରୀମାନେ ପରସ୍ପର ସଙ୍ଗ୍ରାମ କରି ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ରକ୍ତିମ ହୋଇଉଠିଲା।

Verse 52

लुब्धकैश्च हताः कोलाः कोलैश्चापि सुलुब्धकाः । निहताः पतिता भूमौ क्षतजेनापि सारुणाः

ଲୁବ୍ଧକମାନେ କୋଲମାନଙ୍କୁ ହତ କଲେ, ଏବଂ କୋଲମାନେ ମଧ୍ୟ ଅତିଲୋଭୀ ଲୁବ୍ଧକମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତିହତ କରି ନିହତ କଲେ। ଆଘାତପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ସେମାନେ ଭୂମିରେ ପତିତ ହେଲେ, ଘାଉର ରକ୍ତରେ ରକ୍ତିମ ହୋଇଗଲେ।

Verse 53

जीवं त्यक्त्वा हताः कोलैर्लुब्धकाः पतिता रणे । मृताश्च शूकरास्तत्र श्वानः प्राणांश्च तत्यजुः

ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରି ଲୁବ୍ଧକମାନେ କୋଲମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହତ ହୋଇ ରଣଭୂମିରେ ପତିତ ହେଲେ। ସେଠାରେ ଶୂକରମାନେ ମଧ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ଏବଂ ଶ୍ୱାନମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କଲେ।

Verse 54

यत्रयत्र मृता भूमौ पतिता मृगघातकाः । बहवः शूकरा राज्ञा खड्गपातैर्निपातिताः

ଯେଉଁଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ଭୂମିରେ ମୃଗଘାତକମାନେ ପଡ଼ି ମରିଥିଲେ, ସେଉଁସେଉଁଠାରେ ରାଜା ଖଡ୍ଗପାତରେ ଅନେକ ଶୂକରକୁ ମଧ୍ୟ ନିପାତ କରିଥିଲେ।

Verse 55

कति नष्टा हताः कोला भीता दुर्गेषु संस्थिताः । कुंजेषु कंदरांतेषु गुहांतेषु नृपोत्तम

କେତେ କୋଳ (ଶୂକର) ନଷ୍ଟ ହେଲେ, କେତେ ହତ ହେଲେ—ଭୟରେ ଦୁର୍ଗମାନେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇ, ଝାଡ଼ଝଙ୍କାରେ, କନ୍ଦରାର ଅନ୍ତରେ, ଗୁହାର ଗଭୀରେ ରହିଥିବା, ହେ ନୃପୋତ୍ତମ!

Verse 56

लुब्धकाश्च मृताः केचिच्छिन्ना दंष्ट्राग्रसूकरैः । प्राणांस्त्यक्त्वा गताः स्वर्गं खंडशो विदलीकृताः

କେତେକ ଲୋଭୀ ଲୋକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଗ୍ର ଥିବା ଶୂକରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ ହୋଇ ଖଣ୍ଡଖଣ୍ଡ ଭାବେ ଭଙ୍ଗି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ; ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରି ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ।

Verse 57

वागुराः पाशजालाश्च कुटकाः पंजरास्तथा । नाड्यश्च पतिता भूमौ यत्रतत्र समंततः

ବାଗୁରା, ପାଶଜାଳ, କୁଟକ, ପଞ୍ଜର ଏବଂ ନାଡ଼ି—ଏସବୁ ଚାରିଦିଗରେ ଯେଉଁଯେଉଁଠାରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିଲା।

Verse 58

एको दयितया सार्धं वाराहः परितिष्ठति । पौत्रकैः पंचसप्तभिर्युद्धार्थं बलदर्पितः

ଏକ ବରାହ ନିଜ ଦୟିତା ସହିତ ଅଡ଼ିଗ ଭାବେ ଦଢ଼ ହୋଇ ରହିଲା; ବଳଦର୍ପରେ ଉଦ୍ଧତ ହୋଇ ସେ ପାଞ୍ଚ-ସାତ ପୌତ୍ର ସହ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଥିଲା।

Verse 59

तमुवाच तदा कांतं शूकरं शूकरी पुनः । गच्छ कांत मयासार्द्धमेभिस्तु बालकैः सह

ତେବେ ଶୂକରୀ ପୁନର୍ବାର ନିଜ ପ୍ରିୟ ଶୂକରଙ୍କୁ କହିଲା— “ହେ କାନ୍ତ, ମୋ ସହ ଯାଅ; ଏହି ଶିଶୁମାନଙ୍କ ସହିତ ମଧ୍ୟ ଯାଅ।”

Verse 60

प्राह प्रीतो वराहस्तां विवस्तां सुप्रियामिति । क्व गच्छामि प्रभग्नोहं स्थानं नास्ति महीतले

ପ୍ରୀତ ହୋଇ ବରାହ ତାକୁ କହିଲେ— “ହେ ସୁପ୍ରିୟେ, ତୁମେ ଏବେ ମୁକ୍ତ।” ସେ କହିଲା— “ମୁଁ କେଉଁଠି ଯିବି? ମୁଁ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଛି; ପୃଥିବୀରେ ମୋର ସ୍ଥାନ ନାହିଁ।”

Verse 61

मयि नष्टे महाभागे कोलयूथं विनंक्ष्यति । द्वयोश्च सिंहयोर्मध्ये जलं पिबति शूकरः

ହେ ମହାଭାଗେ, ମୁଁ ନଷ୍ଟ ହେଲେ ଶୂକରମାନଙ୍କ ଦଳ ନଶିଯିବ। ଶୂକର ଦୁଇ ସିଂହଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିଲେ ମାତ୍ର ଜଳ ପିଇପାରେ।

Verse 62

द्वयोः शूकरयोर्मध्ये सिंहो नैव पिबत्यपः । एवं शूकरजातीषु दृश्यते बलमुत्तमम्

ଦୁଇ ଶୂକରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ ମଧ୍ୟ ଜଳ ପିଏ ନାହିଁ; ଏହିପରି ଶୂକରଜାତିରେ ଉତ୍ତମ ବଳ ଦେଖାଯାଏ।

Verse 63

तदहं नाशयाम्येव यदा भग्नो व्रजाम्यहम् । जाने धर्मं महाभागे बहुश्रेयोविधायकम्

ଏହିହେତୁ ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ପରାଜିତ ହୋଇ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବି, ସେତେବେଳେ ନିଶ୍ଚୟ ତାହାକୁ ନାଶ କରିଦେବି। ହେ ମହାଭାଗେ, ଅନେକ କଲ୍ୟାଣ ଓ ପରମ ଶ୍ରେୟ ଦାୟକ ଧର୍ମକୁ ମୁଁ ଜାଣେ।

Verse 64

कस्माल्लोभाद्भयाद्वापि युध्यमानः प्रणश्यति । रणतीर्थं परित्यज्य सस्यात्पापी न संशयः

ଯୁଦ୍ଧରେ ଲଗ୍ନ ଥାଇ ଲୋଭ କିମ୍ବା ଭୟରୁ ଯେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ, ସେ ରଣତୀର୍ଥ ତ୍ୟାଗ କରି ପାପୀ ହୁଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 65

निशितं शस्त्रसंव्यूहं दृष्ट्वा हर्षं प्रगच्छति । अवगाह्यामरीं सिंधुं तीर्थपारं प्रगच्छति

ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶସ୍ତ୍ରର ବ୍ୟୂହ ଦେଖି ସେ ହର୍ଷିତ ହୁଏ; ‘ଅମରୀ’ ସିନ୍ଧୁରେ ଅବଗାହନ କରି ତୀର୍ଥର ପାରତଟକୁ ପହଞ୍ଚେ।

Verse 66

स याति वैष्णवं लोकं पुरुषांश्च समुद्धरेत् । समायांतं च तदहं कथं भग्नो व्रजामि वै

ସେ ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଧାର କରେ। କିନ୍ତୁ ସେ ଯଦି ପୁଣି ଫେରିଆସେ, ତେବେ ମୁଁ—ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ—ସେଠାକୁ କିପରି ଯିବି?

Verse 67

योधनं शस्त्रसंकीर्णं प्रवीरानन्ददायकम् । दृष्ट्वा प्रयाति संहृष्टस्तस्य पुण्यफलं शृणु

ଶସ୍ତ୍ରରେ ଭରିଥିବା, ବୀରମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ଯୁଦ୍ଧଭୂମି ଦେଖି ସେ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରେ। ଏବେ ତାହାର ପୁଣ୍ୟଫଳ ଶୁଣ।

Verse 68

पदेपदे महत्स्नानं भागीरथ्याः प्रजायते । रणाद्भग्नो गृहं याति यो लोभाच्च प्रिये शृणु

ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦକ୍ଷେପରେ ଭାଗୀରଥୀରେ ମହାସ୍ନାନ ସମ ପୁଣ୍ୟ ଜନ୍ମେ। ଆଉ, ହେ ପ୍ରିୟେ, ଶୁଣ—ଯେ ଲୋଭରୁ ରଣ ଛାଡ଼ି ଫେରି ଘରକୁ ଯାଏ, ସେ ‘ରଣଭଗ୍ନ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 69

मातृदोषं प्रकाशेत स्त्रीजातः परिकथ्यते । अत्र यज्ञाश्च तीर्थाश्च अत्र देवा महौजसः

କୁହାଯାଏ ଯେ ସ୍ତ୍ରୀଜାତି ମାତାଙ୍କ ଦୋଷ ପ୍ରକାଶ କରେ। ଏଠାରେ ଯଜ୍ଞ ଓ ତୀର୍ଥ ଅଛି; ଏଠାରେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ଦେବମାନେ ବସନ୍ତି।

Verse 70

पश्यंति कौतुकं कांते मुनयः सिद्धचारणाः । त्रैलोक्यं वर्तते तत्र यत्र वीरप्रकाशनम्

ହେ କାନ୍ତେ, ମୁନିମାନେ ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନଙ୍କ ସହ ସେଇ ଅଦ୍ଭୁତ କୌତୁକ ଦେଖନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ବୀରପ୍ରକାଶ ପ୍ରକଟେ, ସେଠି ମନେ ହୁଏ ତ୍ରିଲୋକ ଉପସ୍ଥିତ।

Verse 71

समराद्भग्नं प्रपश्यंति सर्वे त्रैलोक्यवासिनः । शपंति निर्घृणं पापं प्रहसन्ति पुनःपुनः

ସମରରେ ତାକୁ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଥିବା ଦେଖି ତ୍ରିଲୋକବାସୀ ସମସ୍ତେ ଦେଖନ୍ତି। ସେଇ ନିର୍ଦୟ ପାପୀକୁ ସେମାନେ ପୁନଃପୁନଃ ଶାପ ଦେଇ, ପୁନି ପୁନି ହସନ୍ତି।

Verse 72

दुर्गतिं दर्शयेत्तस्य धर्मराजो न संशयः । सम्मुखः समरे युद्धे स्वशिरः शोणितं पिबेत्

ତାହା ପାଇଁ ଧର୍ମରାଜ ନିଶ୍ଚୟ ଦୁର୍ଗତି ଦେଖାଇବେ—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଯଦି ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସମ୍ମୁଖୀନ ହୁଏ, ତେବେ ରଣରେ ନିଜ ଶିରର ରକ୍ତ ପିବ।

Verse 73

अश्वमेधफलं भुंक्ते इंद्रलोकं प्रगच्छति । यदा जयति संग्रामे शत्रूञ्छूरो वरानने

ହେ ବରାନନେ, ଯେତେବେଳେ ଶୂର ବୀର ସଙ୍ଗ୍ରାମରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଜୟ କରେ, ସେତେବେଳେ ସେ ଅଶ୍ୱମେଧଫଳ ଭୋଗ କରି ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 74

तदा प्रभुंजते लक्ष्मीं नानाभोगान्न संशयः । यदा तत्र त्यजेत्प्राणान्सम्मुखः सन्निराश्रयः

ତେବେ ସେ ନିଃସନ୍ଦେହରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ନାନାପ୍ରକାର ଭୋଗସୁଖ ଉପଭୋଗ କରେ। ଏବଂ ସେଠାରେ ଦେବସମ୍ମୁଖରେ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ବିନା, ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କଲେ—ପରମ ଗତି ପାଏ।

Verse 75

स गच्छेत्परमं स्थानं देवकन्यां प्रभुंजते । एवं धर्मं विजानामि कथं भग्नो व्रजाम्यहम्

ସେ ପରମ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଏ ଏବଂ ଦେବକନ୍ୟାର ସଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ଉପଭୋଗ କରେ। ଧର୍ମକୁ ମୁଁ ଏଭଳି ଜାଣେ—ତେବେ ମୁଁ, ଭଙ୍ଗ ମନରେ, କିପରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିବି?‍

Verse 76

अनेन समरे युद्धं करिष्ये नात्र संशयः । मनोः पुत्रेण धीरेण राज्ञा इक्ष्वाकुणा सह

ଏହା ସହିତ ମୁଁ ଏହି ସମରରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ମନୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଧୀର ରାଜା ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କ ସହ।

Verse 77

डिंभान्गृहीत्वा याहि त्वं सुखं जीव वरानने । तस्य श्रुत्वा वचः प्राह बद्धाहं तव बंधनैः

“ଶିଶୁଟିକୁ ନେଇ ତୁମେ ଯାଅ; ସୁଖରେ ଜୀବନ ଯାପନ କର, ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ।” ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସେ କହିଲା—“ମୁଁ ବନ୍ଧିତ; ତୁମ ବନ୍ଧନରେ ହିଁ ବନ୍ଧିତ।”

Verse 78

स्नेहमानरसाख्यैश्च रतिक्रीडनकैः प्रिय । पुरतस्ते सुतैः सार्द्धं प्राणांस्त्यक्ष्यामि मानद

ହେ ପ୍ରିୟ! ସ୍ନେହ, ଆହତ ମାନ, ମଧୁର ସଖ୍ୟ ଓ ରତିକ୍ରୀଡାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ହେ ମାନଦ! ତୁମ ସମ୍ମୁଖରେ, ତୁମ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହ, ମୁଁ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରିବି।

Verse 79

एवमेतौ सुसंभाष्य परस्परहितैषिणौ । युद्धाय निश्चितौ भूत्वा समालोकयतो रिपून्

ଏଭଳି ପରସ୍ପର ହିତକାମୀ ସେ ଦୁଇଜଣ ସୁଭାଷଣ କରି, ଯୁଦ୍ଧକୁ ନିଶ୍ଚୟ କରି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଅବଲୋକନ କଲେ।

Verse 80

कोशलाधिपतिं वीरं तमिक्ष्वाकुं महामतिम्

କୋଶଳର ଅଧିପତି ସେ ବୀର ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ମହାମତି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ ଥିଲେ।

Verse 81

यथैव मेघः परिगर्जते दिवि प्रावृट्सुकालेषु तडित्प्रकाशैः । तथैव संगर्जति कांतया समं समाह्वयेद्राजवरं खुराग्रैः

ବର୍ଷାକାଳରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍‌ପ୍ରଭା ସହ ମେଘ ଆକାଶେ ଯେପରି ଗର୍ଜେ, ସେପରି ସେ ପ୍ରିୟା ସହିତ ଗର୍ଜନ କରି, ଖୁରର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅଗ୍ରଦ୍ୱାରା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାକୁ ସମାହ୍ୱାନ କଲା।

Verse 82

तं गर्जमानं ददृशे महात्मा वाराहमेकं पुरुषार्थयुक्तम् । ससार अश्वस्य जवेनयुक्तः ससम्मुखं तस्य नृवीरधीरः

ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା, ପୁରୁଷାର୍ଥଯୁକ୍ତ ଏକାକୀ ବରାହକୁ ମହାତ୍ମା ଦେଖିଲେ; ତେବେ ଧୀର ନୃବୀର ଅଶ୍ୱର ବେଗରେ ସିଧା ତାହାର ସମ୍ମୁଖକୁ ଧାଇଗଲେ।