Adhyaya 4

Verse 1

सूत उवाच । गतेषु तेषु गोलोकं वैष्णवं तमसः परम् । शिवशर्मा महाप्राज्ञः कनिष्ठं वाक्यमब्रवीत्

ସୂତ କହିଲେ—ସେମାନେ ତମସାତୀତ ବୈଷ୍ଣବଧାମ ଗୋଲୋକକୁ ଗତ ହେବା ପରେ, ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଶିବଶର୍ମା କନିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 2

ब्राह्मण उवाच । सोमशर्मन्महाप्राज्ञ त्वं पितुर्भक्तितत्परः । अमृतस्य महाकुंभं रक्ष दत्तं मयाधुना

ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ—ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ସୋମଶର୍ମନ, ତୁମେ ପିତୃଭକ୍ତିରେ ତତ୍ପର; ତେଣୁ ମୁଁ ଏବେ ତୁମକୁ ଯେ ଅମୃତର ମହାକୁମ୍ଭ ଦେଇଛି, ତାହାକୁ ରକ୍ଷା କର।

Verse 3

तीर्थयात्रां प्रयास्यामि अनया भार्यया सह । एवमस्तु महाभाग करिष्ये रक्षणं शुभम्

“ମୁଁ ଏହି ମୋର ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବି।” — “ଏବମସ୍ତୁ, ମହାଭାଗ; ମୁଁ ଶୁଭରୂପେ ଏହାର ରକ୍ଷା କରିବି।”

Verse 4

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे शिवशर्मोपाख्याने चतुर्थोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ ଶିବଶର୍ମୋପାଖ୍ୟାନର ଚତୁର୍ଥ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 5

कुंभं रक्षति धर्मात्मा दिवारात्रमतंद्रितः । पुनः स हि समायातः शिवशर्मा महायशाः

ଧର୍ମାତ୍ମା ପୁରୁଷ ଦିନରାତି ଅକ୍ଳାନ୍ତ ଭାବେ ସେଇ କୁମ୍ଭକୁ ରକ୍ଷା କଲା; ପରେ ମହାଯଶସ୍ବୀ ଶିବଶର୍ମା ପୁନର୍ବାର ଫେରିଆସିଲେ।

Verse 6

मायां कृत्वा महाप्राज्ञो भार्यया सह तं सुतम् । कुष्ठरोगातुरो भूत्वा तस्य भार्या च तादृशी

ମାୟା କରି ସେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଜଣେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ସେହି ପୁତ୍ରକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ପରେ ସେ କୁଷ୍ଠରୋଗରେ ପୀଡିତ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ରୋଗଗ୍ରସ୍ତା ହେଲେ।

Verse 7

मांसपिंडोपमौ जातौ द्वावेतौ मायया कृतौ । संनिधिं तस्य घोरस्य विप्रस्य सोमशर्मणः

ମାୟାଦ୍ୱାରା ଗଢ଼ା ଏହି ଦୁଇଜଣ ମାଂସପିଣ୍ଡ ସଦୃଶ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ବିପ୍ର ସୋମଶର୍ମାଙ୍କ ସନ୍ନିଧିକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 8

समागतौ हि तौ दृष्ट्वा सर्वतो हि सुदुःखितौ । कृपया परयाविष्टः सोमशर्मा महायशाः

ସେ ଦୁଇଜଣ ଆସିଥିବାକୁ ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ଥିବାକୁ ଦେଖି, ମହାୟଶସ୍ବୀ ସୋମଶର୍ମା ପରମ କୃପାରେ ଆବିଷ୍ଟ ହେଲେ।

Verse 9

तयोः पादं नमस्कृत्य भक्त्या नमितकंधरः । भवादृशौ न पश्यामि तपसाभिसमन्वितम्

ଭକ୍ତିରେ ତାଙ୍କର ପାଦକୁ ନମସ୍କାର କରି, ଗ୍ରୀବା ନମାଇ ସେ କହିଲା—“ତପସ୍ୟାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆପଣମାନଙ୍କ ପରି ମୁଁ କାହାକୁ ଦେଖୁନାହିଁ।”

Verse 10

गुणव्रातैः सुपुण्यैश्च किमिदं वर्तितं त्वयि । दासवद्देवताः सर्वा वर्तंते सर्वदा तव

ଗୁଣସମୂହ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଣ୍ୟଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଏମିତି କ’ଣ କରିଛ, ଯେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ସଦା ଦାସମାନଙ୍କ ପରି ତୁମ ସେବାରେ ଲାଗି ରହୁଛନ୍ତି?

Verse 11

आदेशं प्राप्य विप्रेंद्र आकृष्टास्तेजसा तव । तवांगे केन पापेन गदोयं वेदनान्वितः

ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର! ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଇ ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ତେଜରେ ଆକୃଷ୍ଟ ହୋଇ ଏଠାକୁ ଆସିଛୁ। କେଉଁ ପାପରୁ ଆପଣଙ୍କ ଦେହରେ ଏହି ବେଦନାମୟ ରୋଗ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା?

Verse 12

संजातो ब्राह्मणश्रेष्ठ तन्मे कथय कारणम् । इयं पुण्यवती माता महापुण्या पतिव्रता

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଏହି (ଅବସ୍ଥା/ଜନ୍ମ) କାହିଁକି ହେଲା, ତାହାର କାରଣ ମୋତେ କହନ୍ତୁ। ଏହି ମାତା ପୁଣ୍ୟବତୀ, ମହାପୁଣ୍ୟା ଏବଂ ପତିବ୍ରତା।

Verse 13

या हि भर्तृप्रसादेन त्रैलोक्यं कर्तुमिच्छति । सा कथं दुःखमाप्नोति किं नास्ति तपसः फलम्

ଯେ ନାରୀ ପତିଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ତ୍ରିଲୋକ ଜୟ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ, ସେ କିପରି ଦୁଃଖ ପାଇବ? ତପସ୍ୟାର ଫଳ କି ନାହିଁ?

Verse 14

रागद्वेषौ परित्यज्य विविधेनापि कर्मणा । या च शुश्रूषते कांतं देववद्गुरुवत्सला

ରାଗ-ଦ୍ୱେଷ ତ୍ୟାଗ କରି, ବିଭିନ୍ନ କର୍ମରେ ଯେ ନିଜ କାନ୍ତଙ୍କୁ ଶୁଶ୍ରୂଷା କରେ—ତାଙ୍କୁ ଦେବତାପରି ଓ ଗୁରୁପରି ମାନି ସ୍ନେହ କରେ।

Verse 15

सा कथं दुःखमाप्नोति कुष्ठरोगं सुदुःखदम् । शिवशर्मोवाच । मा शुचस्त्वं महाभाग भुज्यते कर्मजं फलम्

ସେ କିପରି ଦୁଃଖ ପାଇବ—ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖଦ କୁଷ୍ଠରୋଗରେ? ଶିବଶର୍ମା କହିଲେ: ହେ ମହାଭାଗ! ଶୋକ କରନି; କର୍ମଜ ଫଳ ଭୋଗିବାକୁ ହୁଏ।

Verse 16

नरेण कर्मयुक्तेन पापपुण्यमयेन हि । शोधनं च कुरुष्व त्वमुभयो रोगयुक्तयोः

ପାପପୁଣ୍ୟମିଶ୍ର କର୍ମରେ ନିୟୁକ୍ତ ସେହି ନର ଦ୍ୱାରା, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ରୋଗପୀଡିତ ସେ ଉଭୟଙ୍କର ଶୋଧନ-ଶୁଦ୍ଧି କରାଅ।

Verse 17

शुश्रूषणं महाभाग यदि पुण्यमिहेच्छसि । एवमुक्ते शुभे वाक्ये सोमशर्मा महायशाः

ହେ ମହାଭାଗ! ଯଦି ଏହି ଲୋକରେ ପୁଣ୍ୟ ଇଚ୍ଛା କର, ତେବେ ଶୁଶ୍ରୂଷା-ସେବା କର। ଏପରି ଶୁଭ ବାକ୍ୟ କୁହାଯାଉଥିବାବେଳେ, ମହାୟଶସ୍ବୀ ସୋମଶର୍ମା…

Verse 18

शुश्रूषां वा करिष्यामि युवयोः पुण्ययुक्तयोः । मया पापेन दुष्टेन कृपणेन द्विजोत्तम

ପୁଣ୍ୟଯୁକ୍ତ ତୁମ ଉଭୟଙ୍କୁ ମୁଁ ଶୁଶ୍ରୂଷା-ସେବା କରିବି। ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ! ପାପୀ, ଦୁଷ୍ଟ ଓ କୃପଣ ମୁଁ ଏପରି କହୁଛି।

Verse 19

किं कर्तव्यमिहाद्यैव यो गुरुं न हि पूजयेत् । एवमाभाष्य दुःखाद्वा तयोर्दुःखेन दुःखितः

ଯେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରେନି, ତାହା ବିଷୟରେ ଏଠାରେ—ଆଜିହିଁ—କ’ଣ କରିବା ଉଚିତ? ଏପରି କହି ସେ ନିଜ ଦୁଃଖରୁ କିମ୍ବା ସେ ଉଭୟଙ୍କ ଦୁଃଖରୁ ଦୁଃଖିତ ହେଲା।

Verse 20

श्लेष्ममूत्रपुरीषं च उभयोः पर्यशोधयत् । पादप्रक्षालनं चक्रे अंगसंवाहनं तथा

ସେ ଉଭୟଙ୍କର କଫ, ମୂତ୍ର ଓ ମଳକୁ ଭଲଭାବେ ପରିଶୋଧନ କଲା; ପରେ ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ କରି, ତଥା ଅଙ୍ଗସଂବାହନ ମଧ୍ୟ କଲା।

Verse 21

स्नानस्थानादिकं सोपि तयोर्भक्त्यान्वितः स्वयम् । द्वावेतौ हि गुरू विप्रः सोमशर्मा महायशाः

ସେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱୟଂ ସେଇ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସ୍ନାନସ୍ଥାନ ଆଦି ପବିତ୍ର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦେଖାଇଦିଏ। ନିଶ୍ଚୟ ସେଇ ଦୁଇଜଣ ଗୁରୁ—ଏହିପରି ମହାୟଶସ୍ବୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସୋମଶର୍ମା କହନ୍ତି।

Verse 22

तीर्थं नयति धर्मात्मा स्कंधमारोप्य सत्तमः । द्वावेतौ हि स्वहस्तेन स्नापयित्वा तु मंगलैः

ସେ ଧର୍ମାତ୍ମା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ତାଙ୍କୁ କାନ୍ଧରେ ଉଠାଇ ତୀର୍ଥକୁ ନେଇଯାଏ। ପରେ ନିଜ ହାତରେ ମଙ୍ଗଳମୟ ବିଧିସହିତ ସେଇ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଏ।

Verse 23

सुमंत्रैर्वेदविच्चैव स्नानस्य विधिपूर्वकम् । तर्पणं च पितॄणां तु देवतानां तु पूजनम्

ଶୁଭ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଏବଂ ବେଦବିଦ୍‌ଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ସ୍ନାନକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ କରିବା ଉଚିତ। ସହିତ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପୂଜା ମଧ୍ୟ କରିବା ଦରକାର।

Verse 24

द्वाभ्यामपि स धर्मात्मा स कारयति नित्यशः । स्वयं होमं ददात्यग्नौ पचत्यन्नमनुत्तमम्

ସେ ଧର୍ମାତ୍ମା ସେଇ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ନିତ୍ୟ କର୍ମ କରାଏ। ଏବଂ ସ୍ୱୟଂ ଅଗ୍ନିରେ ହୋମାହୁତି ଦେଇ ଅନୁତ୍ତମ ଅନ୍ନ ପକାଏ।

Verse 25

संज्ञापयति सुप्रीतौ द्वावेतौ च महागुरू । शय्यासने च तौ विप्रः प्रस्वापयति नित्यशः

ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପ୍ରସନ୍ନ ଥିବା ସେଇ ଦୁଇ ମହାଗୁରୁଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ବକ ସେବା-ସତ୍କାର କରେ। ଏବଂ ପ୍ରତିଦିନ ଶୟ୍ୟା ଓ ଆସନରେ ତାଙ୍କୁ ବିଶ୍ରାମ କରାଏ।

Verse 26

वस्त्रपुष्पादिकं सर्वं ताभ्यां नित्यं प्रयच्छति । तांबूलं बहुगंधाढ्यमुभयोरर्पयेत्स तु

ସେ ଦିନେଦିନେ ତାଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର, ପୁଷ୍ପ ଆଦି ସମସ୍ତ ଅର୍ପଣ କରୁ; ଏବଂ ଅନେକ ସୁଗନ୍ଧିରେ ସୁବାସିତ ତାମ୍ବୂଳ ମଧ୍ୟ ଉଭୟଙ୍କୁ ନିବେଦନ କରୁ।

Verse 27

सोमशर्मा महाभागस्ताभ्यामपि च पूरयेत् । मूलं पयः सुभक्ष्याद्यं नित्यमेव ददात्यसौ

ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ସୋମଶର୍ମା ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରୁଥିଲେ; ସେ ପ୍ରତିଦିନ ମୂଳ, ଦୁଧ ଓ ଅନ୍ୟ ଉତ୍ତମ ଭୋଜ୍ୟ ନିତ୍ୟ ଦେଉଥିଲେ।

Verse 28

तयोस्तु वांछितं नित्यं सोमशर्मा महायशाः । अनेन क्रमयोगेन नित्यमेव प्रसादयेत्

ଏପରି ମହାୟଶସ୍ବୀ ସୋମଶର୍ମା ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କଠାରୁ ନିଜ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ନିତ୍ୟ ପାଉଥିଲେ; ଏହି କ୍ରମବଦ୍ଧ ଉପାୟରେ ସେମାନଙ୍କୁ ସଦା ପ୍ରସନ୍ନ କରୁଥିଲେ।

Verse 29

सोमशर्मा सुधर्मात्मा पितरौ परिपूजयेत् । सोमशर्माणमाहूय पिता कुत्सति निष्ठुरः

ସୁଧର୍ମାତ୍ମା ସୋମଶର୍ମା ନିଜ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ପରିପୂଜା କରୁଥିଲେ; ତଥାପି ପିତା ସୋମଶର୍ମାଙ୍କୁ ଡାକି ନିଷ୍ଠୁରଭାବେ ତିରସ୍କାର କଲେ।

Verse 30

निंदितैर्निष्ठुरैर्वाक्यैस्ताडयेन्मुनिसन्निधौ । कृतकार्ये कृते पुण्ये नित्यमेव सुते पुनः

ମୁନିଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ନିନ୍ଦାସୂଚକ ଓ ନିଷ୍ଠୁର ବାକ୍ୟଦ୍ୱାରା ତାଡନା କରିବା ଉଚିତ; କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ପୁତ୍ରକୁ ପୁନଃପୁନଃ ନିତ୍ୟ ଶାସନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 31

न कृतं शोभनं मह्यं त्वयैव कुलपांसन । एवं नानाविधैर्वाक्यैर्निष्ठुरैर्दुःखदायकैः

ହେ କୁଳକଳଙ୍କ! ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ କିଛି ଶୁଭ କରିନାହଁ; ତଥାପି ନାନାପ୍ରକାର କଠୋର, ଦୁଃଖଦାୟକ ବାକ୍ୟରେ ମୋତେ ପୀଡ଼ା ଦେଲ।

Verse 32

अताडयद्दंडघातैः शिवशर्मा सदातुरः । एवं कृतेपि धर्मात्मा नैव कुप्यति कर्हिचित्

ସଦା ଆତୁର ଶିବଶର୍ମା ଦଣ୍ଡଘାତରେ ତାକୁ ପିଟିଲେ; ତଥାପି ଏପରି ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଧର୍ମାତ୍ମା କେବେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ନାହିଁ।

Verse 33

मनसा वचसा चैव कर्मणा त्रिविधेन च । संतुष्टः सर्वदा सोपि पितरं परिपूजयेत्

ମନ, ବାଣୀ ଓ କର୍ମ—ଏଇ ତ୍ରିବିଧ ଉପାୟରେ—ସଦା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହି ପିତାଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ସମ୍ମାନ ଓ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 34

तद्वत्स सोमशर्मा वै मातरं च दिनेदिने । यज्ज्ञात्वा शिवशर्मा च चरितं स्वीयमीक्षते

ସେହିପରି ସୋମଶର୍ମା ମଧ୍ୟ ଦିନେଦିନେ ମାତାଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ; ଏହା ଜାଣି ଶିବଶର୍ମା ନିଜ ଆଚରଣକୁ ଅବଲୋକନ କଲେ।

Verse 35

अमृतं मत्कृते चापि आनीतं विष्णुशर्मणा । पुण्ययुक्तः स धर्मात्मा पितृभक्तिपरः सदा

ମୋ ପାଇଁ ବିଷ୍ଣୁଶର୍ମା ଅମୃତ ମଧ୍ୟ ଆଣିଥିଲେ। ସେ ପୁଣ୍ୟଯୁକ୍ତ, ଧର୍ମାତ୍ମା ଏବଂ ସଦା ପିତୃଭକ୍ତିରେ ପରାୟଣ ଥିଲେ।

Verse 36

एवं बहुतिथे काले शतसंख्ये गते सति । शिवशर्मा पितस्यैव भक्तिं दृष्ट्वा विचिंत्य वै

ଏଭଳି ଦୀର୍ଘ କାଳ ବିତିଗଲାପରେ, ଶତଶଂଖ୍ୟେ ଘଟଣା ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ, ଶିବଶର୍ମା ପିତାଙ୍କର ପରମ ଭକ୍ତି ଦେଖି ମନେ ଚିନ୍ତନ କଲା।

Verse 37

मया वै पूर्वमित्युक्तं सुपुत्रं यज्ञसंज्ञकम् । मातृखंडानिमान्पुत्र यत्र तत्र क्षिपस्व हि

ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ କହିଥିଲି, ହେ ଯଜ୍ଞ ନାମକ ସୁପୁତ୍ର! ପୁତ୍ର, ଏହି ମାତୃଖଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକୁ ଯେଉଁଠି ଥାଅ ସେଉଁଠି ସେଉଁଠି ଛାଡ଼ିଦେ।

Verse 38

मद्वाक्यं पालितं तेन कृता न मातरि कृपा । एतत्स्वल्पतरं दुःखं निर्जीवे घातमिच्छतः

ସେ ମୋର ବାକ୍ୟ ପାଳନ କଲା, କିନ୍ତୁ ମାତା ପ୍ରତି କୃପା କଲା ନାହିଁ। ଏହା ଅଳ୍ପ ଦୁଃଖ; ଜୀବନ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ଘାତ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବାର ଶୋକ ତୁଳନାରେ ଏହା କମ।

Verse 39

साहसं तु कृतं तेन पुत्रेण वेदशर्मणा । अस्याधिकमहं मन्ये यतोऽयं चलते न च

କିନ୍ତୁ ସେହି ପୁତ୍ର ବେଦଶର୍ମା ଏକ ସାହସିକ (ଅବିବେକୀ) କାର୍ଯ୍ୟ କଲା। ତଥାପି ମୁଁ ଏହାକୁ ଅଧିକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ମନେ କରେ, କାରଣ ଏହା ଜରାମାତ୍ର ମଧ୍ୟ ଚଳେ ନାହିଁ।

Verse 40

निमेषमात्रमेवापि साहसं कारयेत्पुनः । अपरं सत्यसंपन्नं प्रभावं तपसः पुनः

ନିମେଷମାତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ତପସ୍ୟା ପୁନର୍ବାର ଏକ ଅସାଧାରଣ ସାହସିକ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଇପାରେ। ତପସ୍ୟାର ଆଉ ଏକ ପ୍ରଭାବ ହେଉଛି—ସତ୍ୟରେ ସମ୍ପନ୍ନ ହେଲେ ତାହା ସିଦ୍ଧି ପାଏ।

Verse 41

नित्यं समाराधनेपि अधिकं चास्य दृश्यते । तस्मादस्य परीक्षा च समये तपसः कृता

ତାହାର ନିତ୍ୟ ଆରାଧନାରେ ମଧ୍ୟ କିଛି ବିଶେଷ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ; ତେଣୁ ଯଥାସମୟରେ ତପସ୍ୟାଦ୍ୱାରା ତାହାର ପରୀକ୍ଷା କରାଗଲା।

Verse 42

भक्तिभावात्तथा सत्यान्नैव पुत्रः प्रणश्यति । मायया च निजांगेऽपि कुष्ठरोगो निदर्शितः

ଭକ୍ତିଭାବର ବଳ ଓ ସତ୍ୟନିଷ୍ଠାରେ ପୁତ୍ର ନଶ୍ଟ ହୁଏନାହିଁ; ଦିବ୍ୟ ମାୟାଦ୍ୱାରା ନିଜ ଦେହରେ ମଧ୍ୟ କୁଷ୍ଠରୋଗ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହେଲା।

Verse 43

श्लेष्ममूत्रमलानां च घृणां नैव करोति च । व्रणान्विशोधयेन्नित्यं स्वहस्तेन महायशाः

ସେ କଫ, ମୂତ୍ର ଓ ମଳ ଆଦି ପ୍ରତି ଘୃଣା କରେନାହିଁ; ସେଇ ମହାୟଶସ୍ବୀ ନିଜ ହାତରେ ନିତ୍ୟ ଘାଉଗୁଡ଼ିକୁ ପରିଷ୍କାର କରେ।

Verse 44

पादसंवाहनं दद्याच्छौचं चैव महामतिः । दुःसहं वचनं मह्यं दारुणं सहते सदा

ମହାମତି ପାଦସଂବାହନ ଦେବା ଓ ଶୌଚ-ଶୁଦ୍ଧି ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ; କାରଣ ସେ ମୋ ପାଇଁ ସଦା କଠୋର ଓ ଦୁଃସହ ବଚନ ସହେ।

Verse 45

भर्त्सने ताडने चैव सदाभीष्टप्रवाचकः । एवं दुःखसमाचारो मम पुत्रो महामतिः

ସେ ସଦା ପ୍ରିୟ ବଚନ କହେ, ତଥାପି ଭର୍ତ୍ସନା କରେ ଓ ପ୍ରହାର ମଧ୍ୟ କରେ; ଏପରି ଦୁଃଖଦ ସମାଚାର ବହନକାରୀ ମୋ ପୁତ୍ର, ଯଦ୍ୟପି ମହାମତି।

Verse 46

दुःखानां सागरं मन्ये बहुक्लेशैस्तु क्लेशितः । अपनेष्याम्यहं दुःखं विष्णोश्चैव प्रसादतः

ମୁଁ ନିଜକୁ ଦୁଃଖର ସାଗର ଭାବୁଛି, ଅନେକ କ୍ଲେଶରେ କ୍ଲିଷ୍ଟ। ତଥାପି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ଏହି ଦୁଃଖ ମୁଁ ଦୂର କରିବି।

Verse 47

विचार्य मनसा विप्रः शिवशर्मा महामतिः । पुनर्मायां चकाराथ कुंभादपहृतं पयः

ମହାମତି ବିପ୍ର ଶିବଶର୍ମା ମନରେ ବିଚାର କରି ପୁନର୍ବାର ମାୟା କଲେ ଏବଂ କୁମ୍ଭରୁ କ୍ଷୀର ଅପହରଣ କଲେ।

Verse 48

पश्चात्तं च समाहूय सोमशर्माणमब्रवीत् । तव हस्ते मया दत्तममृतं व्याधिनाशनम्

ତାପରେ ତାଙ୍କୁ ଡାକି ସୋମଶର୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ—“ତୁମ ହାତରେ ମୁଁ ବ୍ୟାଧିନାଶକ ଅମୃତ ରଖିଛି।”

Verse 49

तन्मे शीघ्रं प्रयच्छस्व यथा पानं करोम्यहम् । येन नीरुग्भवाम्यद्य प्रसादाद्विष्णुशर्मणः

ତେଣୁ ତାହା ମୋତେ ଶୀଘ୍ର ଦିଅ, ଯେପରି ମୁଁ ପାନ କରିପାରିବି; ବିଷ୍ଣୁଶର୍ମାଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ଆଜି ମୁଁ ନିରୋଗ ହେବି।

Verse 50

एवमुक्ते तदा वाक्ये ऋषिणा शिवशर्मणा । समुत्थाय त्वरायुक्तः सोमशर्मा कमंडलुम्

ଋଷି ଶିବଶର୍ମା ଏପରି କହିବା ସହିତ ସୋମଶର୍ମା ତୁରନ୍ତ ଉଠି, ତ୍ୱରାସହିତ ନିଜ କମଣ୍ଡଲୁ ଧରିଲେ।

Verse 51

तं च रिक्तं ततो दृष्ट्वा ह्यमृतेन विना कृतम् । कस्य पापस्य वै कर्म केन मे विप्रियं कृतम्

ତେବେ ଅମୃତହୀନ ଶୂନ୍ୟ ଘଟଟିକୁ ଦେଖି ସେ କହିଲା—“ଏହା କେଉଁ ପାପକର୍ମର ଫଳ? ମୋ ପ୍ରତି ଏହି ଅପ୍ରିୟ କାମ କିଏ କଲା?”

Verse 52

इति चिंतापरो भूत्वा सोमशर्मा सुदुःखितः । पितुरग्रे च वृत्तांतं कथयिष्याम्यहं यदा

ଏପରି ଚିନ୍ତାରେ ଲୀନ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ସୋମଶର୍ମା ମନେ ଭାବିଲା—“ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ପିତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦାଁଡ଼ିବି, ସମଗ୍ର ବୃତ୍ତାନ୍ତ ତାଙ୍କୁ କହିବି।”

Verse 53

ततः कोपं प्रयास्येत गुरुर्मे व्याधिपीडितः । सुचिरं चिंतयित्वा तु सोमशर्मा महामतिः

ତାପରେ ସେ ଭାବିଲା—“ରୋଗପୀଡିତ ମୋ ଗୁରୁ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇପାରନ୍ତି।” ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଚିନ୍ତା କରି ମହାମତି ସୋମଶର୍ମା ଉପାୟ ଭାବିଲା।

Verse 54

यदि मे सत्यमस्तीति गुरुशुश्रूषणं यदि । तपस्तप्तं मयापूर्वं निर्व्यलीकेन चेतसा

ଯଦି ମୋରେ ସତ୍ୟତା ଅଛି; ଯଦି ମୁଁ ଗୁରୁଶୁଶ୍ରୂଷା କରିଛି; ଯଦି ପୂର୍ବେ ମୁଁ ନିର୍ବ୍ୟାଜ ଚିତ୍ତରେ ତପ କରିଛି—ତେବେ ସେ ସବୁ ମୋ ପାଇଁ ସତ୍ୟ ହେଉ।

Verse 55

दमशौचादिभिः सत्यं धर्ममेव प्रपालितम् । तदा घटोऽमृतयुतो भवत्वेष न संशयः

ଦମ, ଶୌଚ ଆଦି ସଦ୍‌ଗୁଣଦ୍ୱାରା ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମ ପାଳିତ ହୋଇଥିଲେ, ତେବେ ଏହି ଘଟ ନିଶ୍ଚୟ ଅମୃତଯୁକ୍ତ ହେବ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 56

यावदेव महाभागश्चिंतयित्वा विलोकयेत् । तावच्चामृतपूर्णस्तु पुनरेवाभवद्घटः

ମହାଭାଗ୍ୟବାନ ଯେତେବେଳେ ଚିନ୍ତା କରି ଦୃଷ୍ଟି ପକାଇଲେ, ସେହି କ୍ଷଣେ ଘଟଟି ପୁନର୍ବାର ଅମୃତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।

Verse 57

तं दृष्ट्वा हर्षसंयुक्तः सोमशर्मा महायशाः । गत्वा गुरुं नमस्कृत्य कुंभमादाय सत्वरम्

ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ମହାଯଶସ୍ବୀ ସୋମଶର୍ମା ହର୍ଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ; ଗୁରୁଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ପ୍ରଣାମ କରି, ଶୀଘ୍ର କୁମ୍ଭଟି ଉଠାଇଲେ।

Verse 58

गृहाण त्वं पितश्चेमं पयः कुंभं समागतम् । पानं कुरु महाभाग गदान्मुक्तो भवाचिरम्

ପିତା, ଏଠାକୁ ଆଣାଯାଇଥିବା ଏହି ଦୁଧର କୁମ୍ଭଟି ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ହେ ମହାଭାଗ, ଏହା ପାନ କରନ୍ତୁ; ଶୀଘ୍ର ରୋଗମୁକ୍ତ ହେବେ।

Verse 59

एतद्वाक्यं महापुण्यं सत्यधर्मार्थकं पुनः । शिवशर्मा सुतस्यापि श्रुत्वा च मधुराक्षरम्

ସତ୍ୟ, ଧର୍ମ ଓ ଯଥାର୍ଥ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ପ୍ରକାଶ କରୁଥିବା, ମହାପୁଣ୍ୟମୟ ଓ ମଧୁରାକ୍ଷର ଏହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଶିବଶର୍ମା ନିଜ ପୁତ୍ରର କଥାକୁ ମଧ୍ୟ ଶୁଣିଲେ।

Verse 60

हर्षेण महताविष्ट इदं वचनमब्रवीत्

ମହାହର୍ଷରେ ଆବିଷ୍ଟ ହୋଇ ସେ ଏହି ବଚନ କହିଲେ।