Adhyaya 36
Bhumi KhandaAdhyaya 3657 Verses

Adhyaya 36

The Vena Episode: Sunīthā’s Māyā, Aṅga’s Enchantment, and the Birth of Vena

ମୃତ୍ୟୁଙ୍କ କନ୍ୟା ସୁନୀଥା ରମ୍ଭାଙ୍କ ସହାୟତାରେ ମନ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟା ଓ ମାୟାର ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ-ତପସ୍ବୀଙ୍କୁ ମୋହିତ କରିବାକୁ ସଙ୍କଳ୍ପ କଲା। ମେରୁପର୍ବତର ମଣିମୟ ଗୁହା, ଦିବ୍ୟ ବୃକ୍ଷ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବ-ଗୀତବାଦ୍ୟର ମଧୁର ନାଦରେ ଶୋଭିତ ସ୍ଥାନରେ ସେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଦେବୀରୂପ ଧାରଣ କରି ଝୁଲାରେ ବସି ବୀଣା ବଜାଇ ମଧୁର ଗୀତ ଗାଇଲା। ଜନାର୍ଦନ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ଅଙ୍ଗ ସେହି ସ୍ୱରମାଧୁର୍ୟରେ ଆକୃଷ୍ଟ ହୋଇ କାମବଶ ଓ ମୋହଗ୍ରସ୍ତ ହେଲା, ନିକଟକୁ ଆସି ତାଙ୍କ ପରିଚୟ ପଚାରିଲା। ରମ୍ଭା ସୁନୀଥାଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁଙ୍କ ଶୁଭ କନ୍ୟା ବୋଲି ପରିଚୟ କରାଇ କହିଲେ—ସେ ଧର୍ମଯୁକ୍ତ ପତି ଚାହାଁନ୍ତି; ଦୁହିଁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ହେଲା। ପରେ ଅଙ୍ଗ ଗାନ୍ଧର୍ବ ବିଧିରେ ସୁନୀଥାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ। ତାଙ୍କ ସଂଯୋଗରୁ ୱେନ ଜନ୍ମ ନେଲା; ଶିକ୍ଷା-ସଂସ୍କାର ପାଇଲା। ରକ୍ଷକ ନଥିବାରୁ ଜଗତ ଦୁଃଖିତ ହେବାବେଳେ ପ୍ରଜାପତି ଓ ଋଷିମାନେ ୱେନଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କଲେ। ସୁନୀଥା ଧର୍ମକନ୍ୟା ପରି ମାତୃ-ଉପଦେଶ ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ଧର୍ମପାଳନରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ କଲେ, ଏବଂ ଧର୍ମମୟ ଶାସନରେ ପ୍ରଜା ସମୃଦ୍ଧ ହେଲେ।

Shlokas

Verse 1

सुनीथोवाच । सत्यमुक्तं त्वया भद्रे एवमेतत्करोम्यहम् । अनया विद्यया विप्रं मोहयिष्यामि नान्यथा

ସୁନୀଥ କହିଲେ—ହେ ଭଦ୍ରେ, ତୁମେ ସତ୍ୟ କହିଛ; ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏମିତିହି କରିବି। ଏହି ବିଦ୍ୟାଦ୍ୱାରା ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ମୁଁ ମୋହିତ କରିବି—ନିଶ୍ଚୟ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।

Verse 2

साहाय्यं देहि मे पुण्यं येन गच्छामि सांप्रतम् । एवमुक्ता तया रंभा तामुवाच मनस्विनीम्

ହେ ପୁଣ୍ୟବତୀ, ଯେନେକି ମୁଁ ଏହିମୁହୂର୍ତ୍ତେ ଯାଇପାରିବି, ସେପରି ସାହାଯ୍ୟ ଦିଅ। ଏଭଳି କହିଲାପରେ ରମ୍ଭା ସେହି ଦୃଢମନା ନାରୀଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 3

कीदृग्ददामि साहाय्यं तत्त्वं कथय भामिनि । दूतत्वं गच्छ मे भद्रे एतं प्रति सुसांप्रतम्

ମୁଁ କିପରି ସାହାଯ୍ୟ ଦେବି? ହେ ଭାମିନୀ, ସତ୍ୟ କଥା କୁହ। ହେ ଭଦ୍ରେ, ଏହିମୁହୂର୍ତ୍ତେ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ମୋର ଦୂତୀ ହୋଇ ଯାଅ।

Verse 4

एवमुक्तं तया तां तु रंभां प्रति सुलोचनाम् । एवमेव प्रतिज्ञातं रंभया देवयोषिता

ସେ ରମ୍ଭାଙ୍କୁ ଏଭଳି କହିଲା; ତେବେ ସୁଲୋଚନା ରମ୍ଭାଙ୍କ ପ୍ରତି କଥା କହିଲେ। ଏବଂ ସେହିପରି ଦେବକନ୍ୟା ରମ୍ଭା ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ।

Verse 5

करिष्ये तव साहाय्यमादेशो मम दीयताम् । सद्भावेन विशालाक्षी रूपयौवनशालिनी

ମୁଁ ତୁମକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବି—ମୋତେ ତୁମ ଆଦେଶ ଦିଅ। ହେ ବିଶାଳାକ୍ଷୀ, ରୂପ-ଯୌବନସମ୍ପନ୍ନେ, ମୁଁ ସଦ୍ଭାବରେ ତାହା କରିବି।

Verse 6

मायया दिव्यरूपा सा संबभूव वरानना । रूपेणाप्रतिमालोके मोहयंती जगत्त्रयम्

ନିଜ ମାୟାଶକ୍ତିରେ ସେଇ ବରାନନା ଦିବ୍ୟରୂପ ଧାରଣ କଲା—ଲୋକେ ଅପ୍ରତିମ—ଏବଂ ନିଜ ରୂପରେ ତ୍ରିଲୋକକୁ ମୋହିତ କଲା।

Verse 7

मेरोश्चैव महापुण्ये शिखरे चारुकंदरे । नानाधातुसमाकीर्णे नानारत्नोपशोभिते

ଏବଂ ମହାପୁଣ୍ୟମୟ ମେରୁର ଶିଖରରେ, ତାହାର ସୁନ୍ଦର କନ୍ଦରମାନେ—ନାନା ଧାତୁରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ନାନା ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ।

Verse 8

देववृक्षैः समाकीर्णे बहुपुष्पोपशोभिते । देववृंदसमाकीर्णे गंधर्वाप्सरसेविते

ସେଠା ଦେବବୃକ୍ଷମାନେ ଭରିଥିଲା ଓ ଅନେକ ପୁଷ୍ପରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା; ଦେବବୃନ୍ଦରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ।

Verse 9

मनोहरे सुरम्ये च शीतच्छायासमाकुले । चंदनानामशोकानां तरूणां चारुहासिनी

ସେଠା ମନୋହର ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁରମ୍ୟ, ଶୀତଳ ଛାୟାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ; ଚନ୍ଦନ ଓ ଅଶୋକ ବୃକ୍ଷରେ ଅଲଙ୍କୃତ, ଯେନେ ଯୁବ ବୃକ୍ଷମାନେ ମଧୁର ହାସ ଛିଟାଉଛନ୍ତି।

Verse 10

दोलायां सा समारूढा सर्वशृङ्गारशोभिता । कौशेयेन सुनीलेन राजमाना वरानना

ସେ ଦୋଳାରେ ଆରୂଢ଼ା ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଶୃଙ୍ଗାର-ଶୋଭାରେ ଭୂଷିତ; ଗାଢ଼ ନୀଳ କୌଶେୟ ବସ୍ତ୍ରରେ ସେ ସୁମୁଖୀ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲା।

Verse 11

बंधूकपुष्पवर्णेन कंचुकेन द्विजोत्तम । सर्वांगसुंदरी बाला वीणातालकराविला

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ! ସେ ବନ୍ଧୂକ ପୁଷ୍ପବର୍ଣ୍ଣ କଞ୍ଚୁକ ପିନ୍ଧିଥିଲା; ସେ ବାଳା ସର୍ବାଙ୍ଗସୁନ୍ଦରୀ, ତାହାର ହାତ ଭୀଣା ବାଜାଇବା ଓ ତାଳ ଧରିବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲା।

Verse 12

गायमाना वरं गीतं सुस्वरं विश्वमोहनम् । ताभिः परिवृता बाला सखीभिः सुमनोहरा

ସେ ସୁସ୍ୱରେ ବିଶ୍ୱମୋହନ ଉତ୍ତମ ଗୀତ ଗାଉଥିଲା; ସେହି ସୁମନୋହର ସଖୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ ହୋଇ ସେ ବାଳା ଅତ୍ୟନ୍ତ ରମଣୀୟ ଲାଗୁଥିଲା।

Verse 13

अंगस्तु कंदरे पुण्ये एकांते ध्यानमास्थितः । कामक्रोधविहीनस्तु ध्यायमानो जनार्दनम्

ଅଙ୍ଗ ପୁଣ୍ୟ ଗୁହାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକାନ୍ତରେ ଧ୍ୟାନାସୀନ ଥିଲା; କାମ-କ୍ରୋଧବିହୀନ ହୋଇ ସେ ଜନାର୍ଦନ (ବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲା।

Verse 14

स श्रुत्वा सुस्वरं गीतं मधुरं सुमनोहरम् । तालमानक्रियोपेतं सर्वसत्वविकर्षणम्

ସେ ସେହି ମଧୁର, ସୁସ୍ୱର, ସୁମନୋହର ଗୀତ ଶୁଣିଲା—ଯାହା ତାଳ-ମାନ ଓ ଯଥାବିଧି କ୍ରିୟାସହିତ ଗାଯାଇଥିଲା—ଏବଂ ଯାହା ସମସ୍ତ ସତ୍ତ୍ୱକୁ ଆକର୍ଷିତ କରେ।

Verse 15

ध्यानाच्चचाल तेजस्वी मायागीतेन मोहितः । समुत्थायासनात्तूर्णं वीक्षमाणो मुहुर्मुहुः

ଧ୍ୟାନଭଙ୍ଗ ହୋଇ ସେ ତେଜସ୍ବୀ ମାୟାମୟ ଗୀତରେ ମୋହିତ ହେଲେ। ସେ ତୁରନ୍ତ ଆସନରୁ ଉଠି ବାରମ୍ବାର ଚାରିଦିଗକୁ ଦେଖିଲେ।

Verse 16

जगाम तत्र वेगेन मायाचलितमानसः । दोलासंस्थां विलोक्यैव वीणादंडकराविलाम्

ମାୟାରେ ଚଞ୍ଚଳ ମନ ନେଇ ସେ ବେଗରେ ସେଠାକୁ ଗଲେ। ଦୋଳାରେ ବସି, ବୀଣାଦଣ୍ଡରେ ହାତ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିବା ତାକୁ ଦେଖି ସେ ନିହାରିଲେ।

Verse 17

हसमानां सुगायंतीं पूर्णचंद्रनिभाननाम् । मोहितस्तेन गीतेन रूपेणापि महायशाः

ସେ ହସିହସି ମଧୁର ଗାଉଥିଲା; ତାହାର ମୁହଁ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ସଦୃଶ। ସେ ମହାଯଶସ୍ବୀ ତାହାର ଗୀତରେ ଓ ରୂପରେ ମଧ୍ୟ ମୋହିତ ହେଲେ।

Verse 18

तस्या लावण्यभावेन मन्मथस्य शराहतः । आकुलव्याकुलज्ञान ऋषिपुत्रो द्विजोत्तमः

ତାହାର ଲାବଣ୍ୟପ୍ରଭାବରେ ମନ୍ମଥର ଶରାହତ ହୋଇ, ଋଷିପୁତ୍ର ସେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ ବ୍ୟାକୁଳ ହେଲେ; ମନ ଓ ଜ୍ଞାନ ଅସ୍ଥିର ହେଲା।

Verse 19

प्रलपत्यतिमोहेन जृंभते च पुनः पुनः । स्वेदः कंपोथ संतापस्तस्याजायत तत्क्षणात्

ଅତିମୋହରେ ସେ ପ୍ରଲାପ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ ଏବଂ ପୁନଃପୁନଃ ଜମ୍ଭାଇଲେ। ସେଇ କ୍ଷଣେ ତାଙ୍କୁ ଘାମ, କମ୍ପନ ଓ ଦାହତାପ ହେଲା।

Verse 20

मुह्यन्निव महामोहैर्ग्लानश्चलितमानसः । वेपमानस्ततस्त्वंगो दूयमानः समागतः

ମହାମୋହରେ ଯେନ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ, ତାହାର ମନ କ୍ଲାନ୍ତ ଓ ଅସ୍ଥିର ହେଲା। ଦେହ କମ୍ପିତ, ଅନ୍ତରେ ଦହିତ ହୋଇ ସେ ତେବେ ସେଠାକୁ ଆସିଲା।

Verse 21

तामालोक्य विशालाक्षीं मृत्युकन्यां यशस्विनीम् । अथोवाच महात्मा स सुनीथां चारुहासिनीम्

ବିଶାଳନୟନୀ, ଯଶସ୍ବିନୀ ମୃତ୍ୟୁକନ୍ୟାକୁ ଦେଖି, ମହାତ୍ମା ତେବେ ମଧୁରହାସିନୀ ସୁନୀଥାଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 22

का त्वं कस्य वरारोहे सखीभिः परिवारिता । केन कार्येण संप्राप्ता केन त्वं प्रेषिता वनम्

ହେ ଵରାରୋହେ! ସଖୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ ତୁମେ କିଏ, କାହାର (କନ୍ୟା କିମ୍ବା ପତ୍ନୀ)? କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଏଠାକୁ ଆସିଛ, ଏବଂ କିଏ ତୁମକୁ ବନକୁ ପଠାଇଛି?

Verse 23

तवांगं सुंदरं सर्वमत्र भाति महावने । समाचक्ष्व ममाद्यैव प्रसादसुमुखी भव

ଏହି ମହାବନରେ ତୁମର ସମଗ୍ର ଦେହ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ଦୀପ୍ତିମାନ। ଆଜିହିଁ ମୋତେ ସବୁ କହ; ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉ, କୃପାମୟ ମୁଖ ଦେଖାଅ।

Verse 24

मायामोहेन संमुग्धस्तस्याः कर्म न विंदति । मार्गणैर्मन्मथस्यापि परिविद्धो महामुनिः

ମାୟାମୋହରେ ସମ୍ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ ସେ ତାହାର କାର୍ଯ୍ୟ (ଅଭିପ୍ରାୟ) ବୁଝିପାରିଲା ନାହିଁ; କାରଣ ମହାମୁନି ମଧ୍ୟ ମନ୍ମଥଙ୍କ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲେ।

Verse 25

एवंविधं महद्वाक्यं समाकर्ण्य महामतेः । नोवाच किंचित्सा विप्रं समालोक्य सखीमुखम्

ମହାମତିଙ୍କ ଏପରି ଗମ୍ଭୀର ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ସେ କିଛି କହିଲା ନାହିଁ; ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି ପୁଣି ସଖୀର ମୁହଁକୁ ଚାହିଲା।

Verse 26

रंभां च प्रेरयामास सुनीथा संज्ञया सखीम् । समुवाच ततो रंभा सादरं तं द्विजं प्रति

ତେବେ ସୁନୀଥା ନାମ ନେଇ ସଖୀ ରମ୍ଭାକୁ ପ୍ରେରିତ କଲା; ତାପରେ ରମ୍ଭା ସାଦରେ ସେଇ ଦ୍ୱିଜ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲା।

Verse 27

इयं कन्या महाभागा मृत्योश्चापि महात्मनः । सुनीथाख्या प्रसिद्धेयं सर्वलक्षणसंपदा

ଏହି କନ୍ୟା ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ; ମହାତ୍ମା ମୃତ୍ୟୁଙ୍କର ମଧ୍ୟ କନ୍ୟା। ‘ସୁନୀଥା’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସର୍ବ ଶୁଭଲକ୍ଷଣସମ୍ପନ୍ନ।

Verse 28

पतिमन्विच्छती बाला धर्मवंतं तपोनिधिम् । शांतं दांतं महाप्राज्ञं वेदविद्याविशारदम्

ସେଇ ବାଳା ପତି ଭାବେ ଧର୍ମବାନ, ତପୋନିଧି, ଶାନ୍ତ, ଦାନ୍ତ, ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଏବଂ ବେଦ-ବିଦ୍ୟାରେ ବିଶାରଦ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଅନ୍ୱେଷଣ କରୁଛି।

Verse 29

एवंविधं महद्वाक्यं समाकर्ण्य महामुनिः । तामुवाच ततस्त्वंगो रंभामप्सरसां वराम्

ଏପରି ଗମ୍ଭୀର ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ମହାମୁନି ତେବେ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ରମ୍ଭାକୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ।

Verse 30

मया चाराधितो विष्णुः सर्वविश्वमयो हरिः । तेन दत्तो वरो मह्यं पुत्राख्यः सर्वसिद्धिदः

ମୁଁ ବିଧିପୂର୍ବକ ବିଷ୍ଣୁ—ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ହରି—ଙ୍କୁ ଆରାଧନା କଲି। ସେ ମୋତେ ବର ଦେଲେ: ସର୍ବସିଦ୍ଧିଦାୟକ ପୁତ୍ର।

Verse 31

तन्निमित्तमहं भद्रे सुतार्थं नित्यमेव च । कस्यचित्पुण्यवीर्यस्य कन्यामेकां प्रचिंतये

ସେହି କାରଣରୁ, ହେ ଭଦ୍ରେ, ଏବଂ ସଦା ପୁତ୍ରଲାଭର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ମହା ପୁଣ୍ୟ ଓ ତପୋବୀର୍ୟ ଥିବା କାହାରୋ ଏକ କନ୍ୟାକୁ ମୁଁ ନିତ୍ୟ ଚିନ୍ତନ କରେ।

Verse 32

सदैवाहं न पश्यामि सुभार्यां सत्यमीदृशीम् । इयं धर्मस्य वै कन्या धर्माचारा वरानना

ସତ୍ୟକୁ କହିଲେ, ଏପରି ସୁଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ମୁଁ କେବେ ଦେଖିନାହିଁ। ଏହି ନାରୀ ଧର୍ମଙ୍କ କନ୍ୟା—ଧର୍ମାଚରଣରେ ନିଷ୍ଠ, ଶ୍ରେଷ୍ଠମୁଖୀ।

Verse 33

मामेवं हि भजत्वेषा यदि कान्तमिहेच्छति । यं यमिच्छेदियं बाला तं ददामि न संशयः

ଯଦି ଏହି ବାଳା ଏଠାରେ ପ୍ରିୟତମକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ଏହିପରି ଭାବେ ମୋତେ ଭଜେ, ତେବେ ସେ ଯେଉଁ ପତିକୁ ଚାହିବ, ସେହି ପତିକୁ ମୁଁ ଦେବି—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 34

अदेयं देयमित्याह अस्याः संगमकारणात् । एकमेवं त्वया देयं श्रूयतां द्विजसत्तम

ସେ କହିଲେ—‘ଏହାର ସଙ୍ଗମ ହେବାର କାରଣରୁ, ଯାହା ଅଦେୟ ତାହାକୁ ମଧ୍ୟ ଦେୟ ବୋଲି ଦେବାକୁ ହେବ।’ ‘ଏହି ଏକଟି ମାତ୍ର ତୁମେ ଦିଅ; ଶୁଣ, ହେ ଦ୍ୱିଜସତ୍ତମ।’

Verse 35

रंभोवाच । विप्रेंद्र त्वं शृणुष्वेह प्रतिज्ञां वच्मि सांप्रतम् । एषा नैव त्वया त्याज्या धर्मपत्नी तवैव हि

ରମ୍ଭା କହିଲେ—ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର, ଏଠାରେ ଶୁଣ; ମୁଁ ଏବେ ଏକ ପବିତ୍ର ପ୍ରତିଜ୍ଞା କହୁଛି। ଏହି ନାରୀ ତୁମ ଧର୍ମପତ୍ନୀ; ତେଣୁ ତୁମେ କେବେ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିବ ନାହିଁ।

Verse 36

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने षट्त्रिंशोऽध्यायः

ଏହିପରି ପବିତ୍ର ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ ‘ବେନୋପାଖ୍ୟାନ’ ନାମକ ଛତ୍ତିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 37

स्वहस्तं देहि विप्रेंद्र सत्यप्रत्ययकारकम् । एवमस्तु मया दत्तो ह्यस्या हस्तो न संशयः

ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର, ସତ୍ୟର ପ୍ରତ୍ୟୟ ହେବା ପାଇଁ ନିଜ ହସ୍ତ ଦିଅ। ତଥାସ୍ତୁ—ମୋ ଦ୍ୱାରା ଏହାର ହସ୍ତ ତୁମକୁ ଦିଆଗଲା; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 38

सूत उवाच । एवं संबधिकं कृत्वा सत्यप्रत्ययकारकम् । गांधर्वेण विवाहेन सुनीथामुपयेमिवान्

ସୂତ କହିଲେ—ଏଭଳି ସତ୍ୟର ପ୍ରତ୍ୟୟକାରକ ସମ୍ବନ୍ଧ ସ୍ଥାପନ କରି, ସେ ଗାନ୍ଧର୍ବ ବିବାହରେ ସୁନୀଥାଙ୍କୁ ପତ୍ନୀରୂପେ ଗ୍ରହଣ କଲା।

Verse 39

तस्मै दत्वा सुनीथां तां रंभा हृष्टेन चेतसा । सा तां चामंत्रयित्वा वै गता गेहं स्वकं पुनः

ତାହାକୁ ସୁନୀଥାଙ୍କୁ ଦାନ କରି ରମ୍ଭା ହୃଷ୍ଟଚିତ୍ତ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ପୁନଃ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।

Verse 40

प्रहृष्टचेतसः सख्यः स्वस्थानं परिजग्मिरे । गतासु तासु सर्वासु सखीषु द्विजसत्तमः

ହର୍ଷିତଚିତ୍ତ ସଖୀମାନେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଗଲେ। ସମସ୍ତ ସଖୀ ଚାଲିଗଲାପରେ, ସେ ଦ୍ୱିଜସତ୍ତମ ସେଠାରେ ରହିଲେ।

Verse 41

रेमे त्वंगस्तया सार्धं प्रियया भार्यया सह । तस्यामुत्पाद्य तनयं सर्वलक्षणसंयुतम्

ରାଜା ଅଙ୍ଗ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହ ଆନନ୍ଦରେ ବିହାର କଲେ। ତାହାରୁ ସେ ସର୍ବ ଶୁଭଲକ୍ଷଣସମ୍ପନ୍ନ ଏକ ପୁତ୍ର ପାଇଲେ।

Verse 42

चकार नाम तस्यैव वेनाख्यं तनयस्य हि । ववृधे स महातेजाः सुनीथातनयस्तदा

ସେ ତାହିଁ ପୁତ୍ରର ନାମ ‘ବେନ’ ରଖିଲେ। ତାପରେ ସୁନୀଥା-ତନୟ ସେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ସେହି ସମୟରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ।

Verse 43

वेदशास्त्रमधीत्यैव धनुर्वेदं गुणान्वितम् । सर्वासामपि मेधावी विद्यानां पारमेयिवान्

ସେ ବେଦଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ କଲେ ଏବଂ ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ ଧନୁର୍ବେଦ ମଧ୍ୟ ଶିଖିଲେ। ସେ ମେଧାବୀ ଥିଲେ ଓ ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେଲେ।

Verse 44

अंगस्य तनयो वेनः शिष्टाचारेण वर्तते । स वेनो ब्राह्मणश्रेष्ठः क्षत्त्राचारपरोऽभवत्

ଅଙ୍ଗଙ୍କ ପୁତ୍ର ବେନ ଶିଷ୍ଟାଚାର ଅନୁସାରେ ଚାଲୁଥିଲେ। କିନ୍ତୁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେହି ବେନ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଆଚାରରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପରାୟଣ ହେଲେ।

Verse 45

दिवि चेंद्रो यथा भाति सर्वतेजःसमन्वितः । भात्येवं तु महाप्राज्ञः स्वबलेन पराक्रमैः

ଯେପରି ଦିବାକାଶରେ ଚନ୍ଦ୍ର ସର୍ବ ତେଜରେ ସମନ୍ୱିତ ହୋଇ ଭାସେ, ସେପରି ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ପୁରୁଷ ନିଜ ବଳ ଓ ପରାକ୍ରମରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ।

Verse 46

चाक्षुषस्यांतरे प्राप्ते वैवस्वतसमागते । प्रजापालं विना लोके प्रजाः सीदंति सर्वदा

ଚାକ୍ଷୁଷ ମନ୍ୱନ୍ତର ଅତୀତ ହୋଇ ବୈବସ୍ୱତ ମନ୍ୱନ୍ତର ଆସିଲାବେଳେ, ପ୍ରଜାପାଳ ବିନା ଲୋକରେ ପ୍ରଜାମାନେ ସଦା ଦୁଃଖରେ ପତିତ ହେଲେ।

Verse 47

ऋषयो धर्मतत्त्वज्ञाः प्रजाहेतोस्तपोधनाः । व्यचिंतयन्महीपालं धर्मज्ञं सत्यपंडितम्

ଧର୍ମତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ, ତପୋଧନରେ ସମୃଦ୍ଧ ଓ ପ୍ରଜାହିତେ ନିରତ ଋଷିମାନେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ସତ୍ୟପଣ୍ଡିତ ରାଜା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କଲେ।

Verse 48

तं वेनमेव ददृशुः संपन्नं लक्षणैर्युतम् । प्राजापत्ये पदे पुण्ये अभ्यषिंचन्द्विजोत्तमाः

ସେମାନେ ଶୁଭଲକ୍ଷଣସମ୍ପନ୍ନ ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୋଗ୍ୟ ଭେନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ପ୍ରାଜାପତ୍ୟ ପୁଣ୍ୟ ପଦରେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କଲେ।

Verse 49

अभिषिक्ते महाभागे त्वंगपुत्रे तदा नृपे । ते प्रजापतयः सर्वे जग्मुश्चैव तपोवनम्

ହେ ରାଜନ୍, ସେତେବେଳେ ଅଙ୍ଗପୁତ୍ର ମହାଭାଗ ନୃପତି ଅଭିଷିକ୍ତ ହେବା ପରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାପତି ତପୋବନକୁ ଗଲେ।

Verse 50

गतेषु तेषु सर्वेषु वेनो राज्यमकारयत् । सूत उवाच । सा सुनीथा सुतं दृष्ट्वा सर्वराज्यप्रसाधकम्

ସମସ୍ତେ ଚାଲିଯାଇବା ପରେ ରାଜା ବେନ ରାଜ୍ୟଶାସନ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସୂତ କହିଲେ—ତେବେ ସୁନୀଥା ସମଗ୍ର ରାଜ୍ୟକାର୍ଯ୍ୟ ସୁସଂଗଠିତ କରିପାରୁଥିବା ନିଜ ପୁତ୍ରକୁ ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।

Verse 51

विशंकते प्रभावेण शापात्तस्य महात्मनः । मम पुत्रो महाभागो धर्मत्राता भविष्यति

ସେଇ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଶାପର ପ୍ରଭାବକୁ ଭୟ କରି ସେ ମନେ ଭାବିଲେ—“ମୋର ମହାଭାଗ୍ୟବାନ ପୁତ୍ର ଧର୍ମର ରକ୍ଷକ ହେବ।”

Verse 52

इत्येवं चिंतयेन्नित्यं पूर्वपापाद्विशंकिता । धर्मांगानि सुपुण्यानि सुताग्रे परिदर्शयेत्

ଏଭଳି ନିତ୍ୟ ଚିନ୍ତା କରି, ପୂର୍ବପାପର ଫଳକୁ ଭୟ କରି, ସେ ପୁତ୍ରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଧର୍ମର ଅତିପୁଣ୍ୟ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ (ଆଚରଣକୁ) ପ୍ରକାଶ କରୁ।

Verse 53

सत्यभावादि कान्पुण्यान्गुणान्सा वै प्रकाशयेत् । इत्युवाच सुतं सा हि अहं धर्मसुता सुत

“ସତ୍ୟଭାବ ଆଦି ପବିତ୍ର ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ସେ ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରକାଶ କରୁ।” ଏହିପରି କହି ସେ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ—“ପୁତ୍ର, ମୁଁ ଧର୍ମଙ୍କ କନ୍ୟା।”

Verse 54

पिता ते धर्मतत्त्वज्ञस्तस्माद्धर्मं समाचर । इत्येवं बोधयेन्नित्यं पुत्रं वेनं तदा सती

“ତୁମ ପିତା ଧର୍ମତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ; ତେଣୁ ତୁମେ ଧର୍ମ ଆଚରଣ କର।” ଏଭଳି ଭାବେ ସେ ସତୀ ନାରୀ ନିଜ ପୁତ୍ର ବେନଙ୍କୁ ନିତ୍ୟ ଉପଦେଶ ଦେଉଥିଲେ।

Verse 55

मातापित्रोस्तयोर्वाक्यं प्रजायुक्तं प्रपालयेत् । एवं वेनः प्रजापालः संजातःक्षितिमंडले

ମାତାପିତାଙ୍କର ଯେ ବାକ୍ୟ ପ୍ରଜାହିତସହିତ ଯୁକ୍ତ, ତାହାକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ପ୍ରଜାପାଳକ ୱେନ ଭୂମଣ୍ଡଳରେ ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 56

सुखेन जीवते लोकःप्रजाधर्मेणरंजिताः । एवं राज्यप्रभावं तु वेनस्यापि महात्मनः

ପ୍ରଜାଧର୍ମରେ ରଞ୍ଜିତ ଲୋକମାନେ ସୁଖରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଥିଲେ। ଏହିପରି ଥିଲା ରାଜ୍ୟର ପ୍ରଭାବ—ମହାତ୍ମା ୱେନଙ୍କର ମଧ୍ୟ।

Verse 57

धर्मभावाः प्रवर्तंते तस्मिञ्छासति पार्थिवे

ସେଇ ପାର୍ଥିବ ଶାସନ କରୁଥିବାବେଳେ ଧର୍ମଭାବ ଓ ଧର୍ମାଚରଣ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ହୁଏ।