
The Vena Episode (Sunīthā’s Lament, Counsel on Fault, and the Turn toward Māyā-vidyā)
ସୂତଙ୍କ କଥନମଧ୍ୟରେ ମୃତ୍ୟୁଙ୍କ କନ୍ୟା ସୁନୀଥା ନିଜ ଦୁଃଖବୃତ୍ତାନ୍ତ କହେ। ଋଷିଶାପରୁ ସେ ଗୁଣବତୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ବିବାହଯୋଗ୍ୟତାର ସଙ୍କଟରେ ପଡ଼େ; ଦେବ ଓ ଋଷିମାନେ କହନ୍ତି ଯେ ତାହାରୁ ଭବିଷ୍ୟତେ ପାପୀ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମି ବଂଶକୁ ଦୂଷିତ କରିବ। ‘ଗଙ୍ଗାଜଳରେ ମଦର ଗୋଟିଏ ବିନ୍ଦୁ’ ଓ ‘କ୍ଷୀରରେ ଖଟା କାଞ୍ଜିର ବିନ୍ଦୁ’ ଭଳି ଉପମାରେ ଦୋଷସଂସର୍ଗର ପ୍ରସାର ଦେଖାଇ ସମ୍ବନ୍ଧ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ ହୁଏ; ଗୋଟିଏ ପୁରୁଷ ମଧ୍ୟ ତାକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରେ। ଏହାକୁ କର୍ମଫଳ ଭାବି ସୁନୀଥା ବନକୁ ଯାଇ ତପ କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କରେ। ତାହାବେଳେ ତାର ସଖୀମାନେ—ରମ୍ଭା ଆଦି ଅପ୍ସରାମାନେ—ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଦେଇ କହନ୍ତି ଯେ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଦୋଷ ଦେଖାଯାଏ: ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବକ୍ରବାକ୍ୟ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅତିକ୍ରମ, ଶିବଙ୍କ କପାଳଧାରଣ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପରେ ଶାପ, ଏବଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ମଧ୍ୟ କେବେ କେବେ ଅସତ୍ୟବଚନ; ତେଣୁ ନିରାଶ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ପରିହାର ଅଛି। ସେମାନେ ଆଦର୍ଶ ନାରୀଗୁଣ—ଲଜ୍ଜା, ଶୀଳ, ଦୟା, ପତିବ୍ରତାଧର୍ମ, ଶୌଚ, କ୍ଷମା—ବର୍ଣ୍ଣନା କରି ସାହାଯ୍ୟର ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରନ୍ତି। ରମ୍ଭା ଓ ଅନ୍ୟ ଅପ୍ସରାମାନେ ମୋହିନୀ ବିଦ୍ୟା ଦେଇଥାନ୍ତି; ପରେ ସୁନୀଥା ଅତ୍ରିବଂଶୀୟ ଗୋଟିଏ ତପସ୍ବୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭେଟି ଆଗାମୀ କଥାପ୍ରବାହ ପାଇଁ ଭୂମିକା ତିଆରି କରେ।
Verse 1
सूत उवाच । यथा शप्ता वने पूर्वं सुशंखेन महात्मना । तासु सर्वं समाख्यातं सखीष्वेव विचेष्टितम्
ସୂତ କହିଲେ—ସେମାନେ ପୂର୍ବେ ବନରେ ମହାତ୍ମା ସୁଶଙ୍ଖଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯେପରି ଶପ୍ତ ହୋଇଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ସବୁ କଥା, ସଖୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ଆଚରଣ ସହିତ, ସମ୍ୟକ୍ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି।
Verse 2
आत्मनश्च महाभागा दुःखेनातिप्रपीडिता । सुनीथोवाच । अन्यच्चैव प्रवक्ष्यामि सख्यः शृण्वंतु सांप्रतम्
ଏବଂ ସେଇ ମହାଭାଗ୍ୟା ନିଜ ଅନ୍ତରେ ଦୁଃଖରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୀଡିତ ଥିଲେ। ସୁନୀଥା କହିଲେ—ହେ ସଖୀମାନେ, ଏବେ ମୁଁ ଆଉ ଗୋଟିଏ କଥା କହିବି; ଶୁଣ।
Verse 3
मदीयरूपसंपत्ति वयः सगुणसंपदः । विलोक्य तातश्चिंतात्मा संजातो मम कारणात्
ମୋର ସୌନ୍ଦର୍ୟ, ଯୌବନ ଓ ଗୁଣସମ୍ପଦ ଦେଖି, ମୋର ହେତୁ ମୋ ପିତା ଚିନ୍ତାକୁଳ ହେଲେ।
Verse 4
देवेभ्यो दातुकामोऽसौ मुनिभ्यस्तु महायशाः । मां च हस्ते विगृह्यैव सर्वान्वाक्यमुदाहरत्
ଦେବମାନଙ୍କୁ ଓ ମୁନିମାନଙ୍କୁ ଦାନ ଦେବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ସେ ମହାଯଶସ୍ବୀ ମୋ ହାତ ଧରି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶି ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
Verse 5
गुणयुक्ता सुता बाला ममेयं चारुलोचना । दातुकामोस्मि भद्रं वो गुणिने सुमहात्मने
ଏହି ମୋର କନ୍ୟା—କୋମଳ ବାଳା—ଗୁଣଯୁକ୍ତା ଓ ସୁନୟନା। ଆପଣମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ମୁଁ ତାକୁ ଗୁଣୀ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।
Verse 6
मृत्योर्वाक्यं ततो देवा ऋषयः शुश्रुवुस्तदा । तमूचुर्भाषमाणं ते देवा इंद्र पुरोगमाः
ତାପରେ ଦେବମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ ମୃତ୍ୟୁଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣିଲେ। ସେ କହୁଥିବାବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ର-ପୁରୋଗାମୀ ଦେବମାନେ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
Verse 7
तव कन्या गुणाढ्येयं शीलानां परमो निधिः । दोषेणैकेन संदुष्टा ऋषिशापेन तेन वै
ତୁମ କନ୍ୟା ଗୁଣାଢ୍ୟା, ଶୀଳଧର୍ମର ପରମ ନିଧି; କିନ୍ତୁ ଏକମାତ୍ର ଦୋଷରେ ସେ ଦୂଷିତ—ସେହି ଋଷିଶାପର ଫଳରେ ନିଶ୍ଚୟ।
Verse 8
अस्यामुत्पत्स्यते पुत्रो यस्य वीर्यात्पुमान्किल । भविता स महापापी पुण्यवंशविनाशकः
କୁହାଯାଏ ଯେ ଏହି ନାରୀଠାରୁ ସେହି ପୁରୁଷର ବୀର୍ୟରେ ଗୋଟିଏ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିବ। ସେ ମହାପାପୀ ହୋଇ ପୁଣ୍ୟବଂଶକୁ ନାଶ କରିବ।
Verse 9
गंगातोयेन संपूर्णः कुंभ एव प्रदृश्यते । सुरायाबिन्दुनालिप्तो मद्यकुम्भः प्रजायते
ଗଙ୍ଗାଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁମ୍ଭ ପବିତ୍ର ଜଳର କୁମ୍ଭ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ; କିନ୍ତୁ ସୁରାର ଗୋଟିଏ ବିନ୍ଦୁ ଲାଗିଲେ ସେହି କୁମ୍ଭ ମଦ୍ୟକୁମ୍ଭ ହୋଇଯାଏ।
Verse 10
पापस्य पापसंसर्गात्कुलं पापि प्रजायते । आरनालस्य वै बिंदुः क्षीरमध्ये प्रयाति चेत्
ପାପର ସଂସର୍ଗରେ କୁଳ ମଧ୍ୟ ପାପମୟ ହୋଇ ପାପୀ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମେ—ଯେପରି ଆରନାଳ (ଖଟା ମାଣ୍ଡ)ର ଗୋଟିଏ ବିନ୍ଦୁ ଦୁଧରେ ପଡ଼ିଲେ ଦୁଧ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।
Verse 11
पश्चान्नाशयते क्षीरमात्मरूपं प्रकाशयेत् । तद्वद्विनाशयेद्वंशं पापः पुत्रो न संशयः
ଯେପରି କିଛି ପଦାର୍ଥ ପରେ ଦୁଧକୁ ନଷ୍ଟ କରି ନିଜ ରୂପ ପ୍ରକାଶ କରେ, ସେପରି ପାପୀ ପୁତ୍ର ବଂଶକୁ ନାଶ କରେ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
Verse 12
अनेनापि हि दोषेण तवेयं पापभागिनी । अन्यस्मै दीयतां गच्छ देवैरुक्तः पिता मम
‘ଏହି ଦୋଷରେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ପାପର ଭାଗିନୀ ହେଲ। ଯାଅ—ତୁମକୁ ଅନ୍ୟ ଜଣକୁ ଦିଆଯାଉ; ଦେବମାନେ ମୋ ପିତାଙ୍କୁ ଏହିପରି କହିଛନ୍ତି।’
Verse 13
देवैश्चापि सगंधर्वैरृषिभिश्च महात्मभिः । तैश्चापि संपरित्यक्तः पिता मे दुःखपीडितः
ଦେବମାନେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ସହ ଏବଂ ମହାତ୍ମା ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ପରିତ୍ୟାଗ କଲେ; ସେମାନଙ୍କ ତ୍ୟାଗରେ ମୋ ପିତା ଦୁଃଖ-ଶୋକରେ ପୀଡିତ ହେଲେ।
Verse 14
ममान्ये चापि स्वीकारं न कुर्वंति हि सज्जनाः । एवं पापमयं कर्म मया चैव पुरा कृतम्
ମୋତେ ଲାଗେ ସଜ୍ଜନମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କରୁନାହାନ୍ତି; କାରଣ ମୁଁ ପୂର୍ବେ ପାପମୟ କର୍ମ କରିଥିଲି।
Verse 15
संतप्ता दुःखशोकेन वनमेव समाश्रिता । तप एव चरिष्यामि करिष्ये कायशोषणम्
ଦୁଃଖ-ଶୋକରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ ମୁଁ ଏକାକିନୀ ଭାବେ ବନକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛି; ମୁଁ ଏକା ତପ କରିବି, ତପସ୍ୟାରେ ଦେହକୁ କ୍ଷୀଣ କରିବି।
Verse 16
भवतीभिः सुपृष्टाहं कार्यकारणमेव हि । मम चिंतानुगं कर्म मया तद्वः प्रकाशितम्
ତୁମେମାନେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର କାରଣ ବିଷୟରେ ମୋତେ ଭଲଭାବେ ପଚାରିଛ; ମୋ ଚିନ୍ତାନୁଗତ ଯେ କର୍ମ ହୋଇଥିଲା, ତାହା ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ ପ୍ରକାଶ କରିଦେଲି।
Verse 17
एवमुक्त्वा सुनीथा सा मृत्योः कन्या यशस्विनी । विरराम च दुःखार्ता किंचिन्नोवाच वै पुनः
ଏପରି କହି ଯଶସ୍ବିନୀ ସୁନୀଥା—ମୃତ୍ୟୁର କନ୍ୟା—ଦୁଃଖରେ ଆକୁଳ ହୋଇ ନିରବ ହେଲା; ପୁଣି କିଛି ମଧ୍ୟ କହିଲା ନାହିଁ।
Verse 18
सख्य ऊचुः । दुःखमेव महाभागे त्यज कायविनाशनम् । नास्ति कस्य कुले दोषो देवैः पापं समाश्रितम्
ସଖୀମାନେ କହିଲେ—ହେ ମହାଭାଗେ, ଦୁଃଖମାତ୍ର ଦେଇଥିବା ଏହି ଦେହ-ବିନାଶକ ପଥକୁ ତ୍ୟାଗ କର। କାହାର କୁଳରେ ଦୋଷ ନାହିଁ? ଦେବମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପାପ ସ୍ପର୍ଶ କରିଛି।
Verse 19
जिह्ममुक्तं पुरा तेन ब्रह्मणा हरसंनिधौ । देवैश्चापि स हि त्यक्तो ब्रह्माऽपूज्यतमोऽभवत्
ପୂର୍ବେ ହର (ଶିବ)ଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମା ବାଙ୍କା (ଅସତ୍ୟ) ବଚନ କହିଥିଲେ; ତେଣୁ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା ସବୁଠାରୁ କମ୍ ପୂଜ୍ୟ ହେଲେ।
Verse 20
ब्रह्महत्या प्रयुक्तोऽसौ देवराजोपि पश्य भोः । देवैः सार्धं महाभागस्त्रैलोक्यं परिभुंजति
ଦେଖ, ହେ ମହାଶୟ—ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ପାପରେ ପୀଡିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଦେବରାଜ, ସେଇ ମହାଭାଗ, ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ତ୍ରିଲୋକର ଅଧିକାର ଭୋଗ କରୁଛନ୍ତି।
Verse 21
गौतमस्य प्रियां भार्यामहल्यां गतवान्पुरा । परदाराभिगामी स देवत्वे परिवर्त्तते
ପୂର୍ବେ ସେ ଗୌତମଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପତ୍ନୀ ଅହଲ୍ୟାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ; ପରଦାରାଭିଗାମୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ପୁନଃ ଦେବତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
Verse 22
ब्रह्महत्योपमं कर्म दारुणं कृतवान्हरः । ब्रह्मणस्तु कपालेन चाद्यापि परिवर्तते
ହର (ଶିବ) ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ସଦୃଶ ଏକ ଭୟଙ୍କର କର୍ମ କରିଥିଲେ; ଏବଂ ଆଜି ମଧ୍ୟ ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କପାଳ ଧାରଣ କରି ପରିଭ୍ରମଣ କରୁଛନ୍ତି।
Verse 23
देवानमंतितं देवमृषयो वेदपारगाः । आदित्यः कुष्ठसंयुक्तस्त्रैलोक्यं च प्रकाशयेत्
ବେଦପାରଙ୍ଗତ ଋଷିମାନେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କୃତ ସେହି ଦେବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। କୁଷ୍ଠପୀଡ଼ିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଆଦିତ୍ୟ ତ୍ରିଲୋକକୁ ଆଲୋକିତ କରନ୍ତି।
Verse 24
लोकानमंतितं देवं देवाद्याः सचराचराः । कृष्णो भुंक्ते महाशापं भार्गवेण कृतं पुरा
ଦେବମାନେ ସହିତ ଚରାଚର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଲୋକମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ସେହି ଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି; ତଥାପି କୃଷ୍ଣ ପୂର୍ବେ ଭାର୍ଗବ (ପରଶୁରାମ) କୃତ ମହାଶାପକୁ ଭୋଗ କରନ୍ତି।
Verse 25
गुरुभार्यांगतश्चंद्रः क्षयी तेन प्रजायते । भविष्यति महातेजा राजराजः प्रतापवान्
ଗୁରୁଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇଥିବାରୁ ଚନ୍ଦ୍ର କ୍ଷୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ସେହି କାରଣରୁ ଭବିଷ୍ୟତରେ ମହାତେଜସ୍ବୀ, ପ୍ରତାପବାନ ‘ରାଜରାଜ’ ଜନ୍ମିବେ।
Verse 26
पांडुपुत्रो महाप्राज्ञो धर्मात्मा स युधिष्ठिरः । गुरोश्चैव वधार्थाय अनृतं स वदिष्यति
ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଧର୍ମାତ୍ମା ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଗୁରୁଙ୍କ ବଧାର୍ଥେ ଅନୃତ ବଚନ କହିବେ।
Verse 27
एतेष्वेव महत्पापं वर्तते च महत्सु च । वैगुण्यं कस्य वै नास्ति कस्य नास्ति च लांछनम्
ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ମହାପାପ ରହେ, ମହାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ତେଣୁ। କିଏ ଦୋଷହୀନ? କାହାର ଲାଞ୍ଛନ ନାହିଁ?
Verse 28
भवती स्वल्पदोषेण विलिप्तासि वरानने । उपकारं करिष्यामस्तवैव वरवर्णिनि
ହେ ବରାନନେ! ସ୍ୱଲ୍ପ ଦୋଷରେ ତୁମେ ଲିପ୍ତ ହୋଇଛ। ହେ ସୁନ୍ଦରବର୍ଣ୍ଣିନୀ! ଆମେ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମର ଉପକାର କରିବୁ।
Verse 29
तवांगे ये गुणाः संति सत्यस्त्रीणां यथा शुभे । अन्यत्रापि न पश्यामस्तान्गुणांश्चारुलोचने
ହେ ଶୁଭେ! ତୁମ ଦେହରେ ଯେ ଗୁଣ ଅଛି, ସେଗୁଡିକ ସତ୍ୟନିଷ୍ଠା ପତିବ୍ରତା ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଗୁଣ ପରି। ହେ ଚାରୁଲୋଚନେ! ଏମିତି ଗୁଣ ଆମେ ଅନ୍ୟତ୍ର ଦେଖୁନାହୁଁ।
Verse 30
रूपमेव गुणः स्त्रीणां प्रथमं भूषणं शुभे । शीलमेव द्वितीयं च तृतीयं सत्यमेव च
ହେ ଶୁଭେ! ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଭୂଷଣ ରୂପ ହିଁ; ଦ୍ୱିତୀୟ ଶୀଳ, ତୃତୀୟ ନିଶ୍ଚୟ ସତ୍ୟ ହିଁ।
Verse 31
आर्जवत्वं चतुर्थं च पंचमं धर्ममेव हि । मधुरत्वं ततः प्रोक्तं षष्ठमेव वरानने
ଆର୍ଜବତା ଚତୁର୍ଥ ଗୁଣ, ଏବଂ ପଞ୍ଚମ ନିଶ୍ଚୟ ଧର୍ମ ହିଁ। ତାପରେ ଷଷ୍ଠ ଭାବେ ମଧୁରତା କୁହାଯାଇଛି, ହେ ବରାନନେ।
Verse 32
शुद्धत्वं सप्तमं बाले अंतर्बाह्येषु योषितम् । अष्टमं हि पितुर्भावः शुश्रूषा नवमं किल
ହେ ବାଲେ! ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କର ସପ୍ତମ ଗୁଣ ହେଉଛି ଅନ୍ତର୍ବାହ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧତା। ଅଷ୍ଟମ ପିତୃଭାବ, ଏବଂ ନବମ—ବୋଲି କୁହାଯାଏ—ଶୁଶ୍ରୂଷା, ଅର୍ଥାତ୍ ସେବାପରାୟଣତା।
Verse 33
सहिष्णुर्दशमं प्रोक्तं रतिश्चैकादशं तथा । पातिव्रत्यं ततः प्रोक्तं द्वादशं वरवर्णिनि
ସହିଷ୍ଣୁତା ଦଶମ ଗୁଣ ବୋଲି କୁହାଗଲା, ଦାମ୍ପତ୍ୟ-ରତି ଏକାଦଶ। ତାପରେ, ହେ ସୁନ୍ଦରବର୍ଣ୍ଣିନି, ପାତିବ୍ରତ୍ୟ ଦ୍ୱାଦଶ ବୋଲି ଘୋଷିତ।
Verse 34
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने चतुस्त्रिंशोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ ୱେନୋପାଖ୍ୟାନର ଚଉତିରିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
Verse 35
तमुपायं प्रपश्यामस्तवार्थं वयमेव हि । तामूचुस्ता वराः सख्यो मा त्वं वै साहसं कुरु
“ତୋର ନିମିତ୍ତେ ଆମେ ନିଜେ ଉପାୟ ଖୋଜିବୁ।” ଏହିପରି କହି ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସଖୀମାନେ ତାକୁ କହିଲେ—“ତୁମେ କେବେ ଅବିବେକୀ ସାହସ କରନି।”
Verse 36
सूत उवाच । एवमुक्ता सुनीथा सा पुनरूचे सखीस्तु ताः । कथयध्वं ममोपायं येन भर्ता भविष्यति
ସୂତ କହିଲେ—ଏପରି କୁହାଯାଇଥିବାରୁ ସୁନୀଥା ପୁଣି ସେଇ ସଖୀମାନଙ୍କୁ କହିଲା—“ଯେଉଁ ଉପାୟରେ ମୋତେ ଭର୍ତ୍ତା ମିଳିବ, ସେ ଉପାୟ କହ।”
Verse 37
तामूचुस्ता वरा नार्यो रंभाद्याश्चारुलोचनाः । रूपमाधुर्यसंयुक्ता भवती भूतिवर्द्धनी
ରମ୍ଭା ଆଦି ସୁନୟନୀ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରୀମାନେ ତାକୁ କହିଲେ—“ତୁମେ ରୂପମାଧୁର୍ୟରେ ସଂଯୁକ୍ତା; ତୁମେ ଐଶ୍ୱର୍ୟ ଓ ମଙ୍ଗଳ ବଢ଼ାଉଥିବା ଜନନୀସ୍ୱରୂପା।”
Verse 38
ब्रह्मशापेन संभीता वयमत्र समागताः । तां प्रोचुश्च विशालाक्षीं मृत्योः कन्यां सुलोचनाम्
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶାପରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଆମେ ଏଠାରେ ସମାଗତ ହୋଇଛୁ। ତାପରେ ସେମାନେ ବିଶାଳନୟନା, ସୁଲୋଚନା, ମୃତ୍ୟୁର କନ୍ୟାକୁ କହିଲେ।
Verse 39
विद्यामेकां प्रदास्यामः पुरुषाणां प्रमोहिनीम् । सर्वमायाविदां भद्रे सर्वभद्रप्रदायिनीम्
ହେ ଭଦ୍ରେ! ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୋହିତ କରୁଥିବା ଗୋଟିଏ ମାତ୍ର ବିଦ୍ୟା ଆମେ ତୁମକୁ ଦେବୁ। ଏହା ମାୟାବିଦ୍ୟାଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶୁଭଫଳ ପ୍ରଦାୟିନୀ।
Verse 40
विद्याबलं ततो दद्युस्तस्यैताः सुखदायकम् । यं यं मोहयितुं भद्रे इच्छस्येवं सुरादिकम्
ତାପରେ ସେମାନେ ତାକୁ ବିଦ୍ୟାବଳ ପ୍ରଦାନ କଲେ—ଏହି ଉପାୟଗୁଡ଼ିକ ସୁଖଦାୟକ। ହେ ଭଦ୍ରେ, ତାହାଦ୍ୱାରା ସେ ଯାହାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ, ମୋହିତ କରିପାରିବ।
Verse 41
तं तं सद्यो मोहय वा इत्युक्ता सा तथाऽकरोत् । विद्यायां हि सुसिद्धायां सा सुनीथा सुनंदिता
“ତାକୁ ହିଁ, ତାକୁ ହିଁ ତୁରନ୍ତ ମୋହିତ କର” ବୋଲି କୁହାଯିବା ସହିତ ସେ ସେହିପରି କଲା। କାରଣ ସୁସିଦ୍ଧ ବିଦ୍ୟାରେ ସୁନୀଥା ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିପୁଣ ଓ ଆନନ୍ଦିତ ଥିଲା।
Verse 42
भ्रमत्येवं सखीभिस्तु पुरुषान्सा विपश्यति । अटमानागता पुण्यं नंदनं वनमुत्तमम्
ଏଭଳି ସଖୀମାନଙ୍କ ସହ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବା ସେ ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲା। ଅଟମାନା କରି କରି ସେ ପରମ ଉତ୍ତମ ଓ ପୁଣ୍ୟ ନନ୍ଦନ ବନକୁ ପହଞ୍ଚିଲା।
Verse 43
गंगातीरे ततो दृष्ट्वा ब्राह्मणं रूपसंयुतम् । सर्वलक्षणसंपन्नं सूर्यतेजः समप्रभम्
ତାପରେ ଗଙ୍ଗାତୀରେ ସେ ଏକ ରୂପସମ୍ପନ୍ନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲା—ଯିଏ ସମସ୍ତ ଶୁଭଲକ୍ଷଣରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟତେଜ ସମ ଦୀପ୍ତିମାନ।
Verse 44
रूपेणाप्रतिमं लोके द्वितीयमिव मन्मथम् । देवरूपं महाभागं भाग्यवंतं सुभाग्यदम्
ତାଙ୍କର ରୂପ ଲୋକେ ଅପ୍ରତିମ—ଯେନ ଦ୍ୱିତୀୟ ମନ୍ମଥ; ଦେବତୁଲ୍ୟ ଆକୃତି, ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ସ୍ୱୟଂ ସୁଭାଗ୍ୟବାନ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳ ସୁଭାଗ୍ୟ ଦେବାଳୁ।
Verse 45
अनौपम्यं महात्मानं विष्णुतेजः समप्रभम् । वैष्णवं सर्वपापघ्नं विष्णुतुल्यपराक्रमम्
ସେ ଅନୁପମ ମହାତ୍ମା—ବିଷ୍ଣୁତେଜ ସମ ଦୀପ୍ତିମାନ; ବୈଷ୍ଣବ, ସର୍ବପାପନାଶକ, ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁତୁଲ୍ୟ ପରାକ୍ରମଶାଳୀ।
Verse 46
कामक्रोधविहीनं तमत्रिवंशविभूषणम्
ସେ କାମ-କ୍ରୋଧରହିତ—ଅତ୍ରିବଂଶର ବିଭୂଷଣ।
Verse 47
दृष्ट्वा सुरूपं तपसां स्वरूपं दिव्यप्रभावं परितप्यमानम् । पप्रच्छ रंभां सुसखीं सरागा कोयं दिविष्ठः प्रवरो महात्मा
ସେହି ସୁରୂପ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖି—ତପସ୍ୟାର ମୂର୍ତ୍ତ ସ୍ୱରୂପ, ଦିବ୍ୟ ପ୍ରଭାବରେ ଦୀପ୍ତ ଏବଂ ଘୋର ତପରେ ନିମଗ୍ନ—ସେ ଆଗ୍ରହରେ ନିଜ ପ୍ରିୟ ସଖୀ ରମ୍ଭାଙ୍କୁ ପଚାରିଲା: “ସ୍ୱର୍ଗେ ବସୁଥିବା ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହାତ୍ମା କିଏ?”