
The Account of Sunīthā (within the Vena Narrative)
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଋଷିମାନେ ପଚାରନ୍ତି—ସୁଶଂଖଙ୍କ ଶାପରେ ସୁନୀଥା କିପରି ସେହି ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଲା, ଏବଂ କେଉଁ କର୍ମର ଫଳରେ ଏହା ଘଟିଲା। ସୂତ କହନ୍ତି—ସେ ପିତୃଗୃହକୁ ଫେରିଲାପରେ ଜଣେ ବୃଦ୍ଧ ଉପଦେଶକ ତାକୁ (ନନ୍ଦିନୀ ବୋଲି ସମ୍ବୋଧନ କରି) ତିରସ୍କାର କରନ୍ତି—ଧର୍ମରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ଶାନ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ପିଟାଇବା ମହାପାପ ବୋଲି। ତାପରେ ହିଂସା ଓ ଦୋଷନିର୍ଣ୍ଣୟର ସୂକ୍ଷ୍ମ ବିଚାର ଆସେ: ନିର୍ଦ୍ଦୋଷଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କରିବା ଘୋର ପାପ, ତାହାର ଫଳରେ ଦୁଷ୍ଟ ପୁତ୍ରପ୍ରାପ୍ତି ଇତ୍ୟାଦି କଥା କୁହାଯାଏ। ସହିତ ଆକ୍ରମଣକାରୀ ବିରୋଧରେ ଆତ୍ମରକ୍ଷାର ସୀମା, ଏବଂ ଭୁଲ ଲୋକଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦେବା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟାୟ ଦଣ୍ଡ ଲାଗୁ କରିବାର ଭୟଙ୍କର ଦୋଷ ନେଇ ସତର୍କତା ଦିଆଯାଏ। ଶେଷରେ ପବିତ୍ରତାର ଉପାୟ ଦର୍ଶାଯାଏ—ସତ୍ସଙ୍ଗ, ସତ୍ୟ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଯୋଗଧ୍ୟାନ ପାପକୁ ଦହନ କରେ; ଯେପରି ଅଗ୍ନି ସୁବର୍ଣ୍ଣକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରେ ଓ ତୀର୍ଥଜଳ ବାହ୍ୟ-ଆନ୍ତରିକକୁ ପବିତ୍ର କରେ। ସୁନୀଥା ଏକାନ୍ତ ତପସ୍ୟା ଗ୍ରହଣ କରେ; ପରେ ସଖୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ବିନାଶକାରୀ ଚିନ୍ତା ଛାଡ଼ିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ତାଙ୍କ ଉତ୍ତର ପାଇଁ ପୃଷ୍ଠଭୂମି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି।
Verse 1
ऋषय ऊचुः । शप्ता गंधर्वपुत्रेण सुशंखेन महात्मना । तस्य शापात्कथं जाता किं किं कर्म कृतं तया
ଋଷିମାନେ କହିଲେ— ଗନ୍ଧର୍ବପୁତ୍ର ମହାତ୍ମା ସୁଶଙ୍ଖ ତାକୁ ଶାପ ଦେଇଥିଲେ। ସେଇ ଶାପରୁ ସେ କିପରି ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଲା, ଏବଂ ସେ କେଉଁ କେଉଁ କର୍ମ କଲା?
Verse 2
सा लेभे कीदृशं पुत्रं तस्य शापाद्द्विजोत्तम । सुनीथायाश्च चरितं त्वं नो विस्तरतो वद
ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ସେଇ ଶାପର ଫଳରେ ସେ କିପରି ପୁତ୍ର ପାଇଲା? ଏବଂ ସୁନୀଥାଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଆମକୁ ବିସ୍ତାରରେ କହ।
Verse 3
सूत उवाच । सुशंखेनापि तेनैव सा शप्ता तनुमध्यमा । पितुः स्थानं गता सा तु सुनीथा दुःखपीडिता
ସୂତ କହିଲେ—ସେଇ ସୁଶଂଖ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସେ ତନୁମଧ୍ୟମା ଶପ୍ତ ହେଲା; ଦୁଃଖପୀଡିତା ସୁନୀଥା ପିତାଙ୍କ ଧାମକୁ ଗଲା।
Verse 4
पितरं चात्मनश्चैव चरितं च प्रकाशितम् । श्रुतवान्सोपि धर्मात्मा मृत्युः सत्यवतां वर
ପିତାଙ୍କ ଓ ନିଜର ଚରିତ ଉଭୟକୁ ପ୍ରକାଶ କରୁଥିବା ବୃତ୍ତାନ୍ତ ସେ ଶୁଣିଲା; ସେ ଧର୍ମାତ୍ମା—ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ମଧ୍ୟ—ସତ୍ୟବତାମ୍ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଲା।
Verse 5
तामुवाच सुनीथां तु सुतां शप्तां महात्मना । भवत्या दुष्कृतं पापं धर्म तेजः प्रणाशनम्
ତାପରେ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶପ୍ତ କନ୍ୟା ସୁନୀଥାକୁ ସେ କହିଲା—“ତୁମେ ପାପମୟ ଦୁଷ୍କୃତ କରିଛ; ଏହା ଧର୍ମତେଜକୁ ନାଶ କରେ।”
Verse 6
कस्मात्कृतं महाभागे सुशांतस्य हि ताडनम् । विरुद्धं सर्वलोकस्य भवत्या परिकल्पितम्
ହେ ମହାଭାଗେ, ସତ୍ୟରେ ଶାନ୍ତ ଥିବା ତାଙ୍କୁ କାହିଁକି ପିଟାଇଲୁ? ତୁମେ କରିଥିବା ଏହି ଯୋଜନା ସର୍ବଲୋକମତର ବିରୋଧୀ।
Verse 7
कामक्रोधविहीनं तं सुशांतं धर्मवत्सलम् । तपोमार्गे विलीनं च परब्रह्मणि संस्थितम्
ସେ କାମ-କ୍ରୋଧବିହୀନ, ସୁଶାନ୍ତ ଓ ଧର୍ମପ୍ରିୟ; ତପୋମାର୍ଗରେ ଲୀନ ହୋଇ ପରବ୍ରହ୍ମରେ ସଂସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
Verse 8
तमेवघातयेद्यो वै तस्य पापं शृणुष्व हि । पापात्मा जायते पुत्रः किल्बिषं लभते बहु
ଯେ ସେଇ ପୁରୁଷକୁ ହତ୍ୟା କରେ, ତାହାର ପାପ ଶୁଣ। ତାହାର ଘରେ ପାପାତ୍ମା ପୁତ୍ର ଜନ୍ମେ, ଏବଂ ସେ ବହୁ କିଲ୍ବିଷ (ମହାପାପ) ଲାଭ କରେ।
Verse 9
ताडंतं ताडयेद्यो वै क्रोशंतं क्रोशयेत्पुनः । तस्य पापं स वै भुंक्ते ताडितस्य न संशयः
ଯେ ମାରୁଥିବାକୁ ମାରେ, କିମ୍ବା କାନ୍ଦୁଥିବାକୁ ପୁଣି ଚିତ୍କାର କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ତାଡିତ (ପୀଡିତ)ର ପାପ ଭୋଗ କରେ—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
Verse 10
स वै शांतः स जितात्मा ताडयंतं न ताडयेत् । निर्दोषं प्रति येनापि ताडनं च कृतं सुते
ଯେ ଶାନ୍ତ ଓ ଜିତାତ୍ମା, ସେ ମାରୁଥିବାକୁ ମଧ୍ୟ ମାରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏବଂ ନିର୍ଦୋଷଙ୍କୁ କେହି ମଧ୍ୟ ପ୍ରହାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ହେ ପୁତ୍ର।
Verse 11
पश्चान्मोहेन पापेन निर्दोषेऽपि च ताडयेत् । निर्दोषं प्रति येनापि हृद्रोगः क्रियते वृथा
ପରେ ପାପମୟ ମୋହରେ କେହି ନିର୍ଦୋଷକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରହାର କରିଦିଏ। ନିର୍ଦୋଷ ପ୍ରତି ଏପରି କରିଲେ ବ୍ୟର୍ଥ ‘ହୃଦ୍ରୋଗ’—ଅନ୍ତର୍ବେଦନା—ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ।
Verse 12
निर्दोषं ताडयेत्पश्चान्मोहात्पापेन केनचित् । स पापी पापमाप्नोति निर्दोषस्य शरीरजम्
ମୋହବଶତଃ କେହି ପାପ କରି ନିର୍ଦୋଷକୁ ପ୍ରହାର କଲେ, ସେ ପାପୀ ନିର୍ଦୋଷର ଶରୀରକୁ ଆଘାତ କରି ଯେ ପାପ ଜନ୍ମେ, ସେଇ ପାପକୁ ହିଁ ପାଏ।
Verse 13
निर्दोषो घातयेत्तं वै ताडंतं पापचेतसम् । पुनरुत्थाय वेगेन साहसात्पापचेतनम्
ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଯେ ତାକୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ ସେହି ପାପବୁଦ୍ଧିକୁ ଦଣ୍ଡ ଦେଉ; ପୁନର୍ବାର ଶୀଘ୍ର ଉଠି ସାହସରେ ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଆକ୍ରମକକୁ ଦମନ କରୁ।
Verse 14
पापकर्तुश्च यत्पापं निर्दोषं प्रति गच्छति । ताडनं नैव तस्माद्वै कार्यं दोषवतोऽपि च
ପାପକର୍ତ୍ତାର ପାପ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼େ; ତେଣୁ ଦୋଷୀ ଦେଖାଗଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ପିଟିବା କିମ୍ବା ଦଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
Verse 15
दुष्कृतं च महत्पुत्रि त्वयैव परिपालितम् । शप्ता तेनापि याद्यैव तस्मात्पुण्यं समाचर
ହେ ସୁକନ୍ୟା, ତୁମେ ନିଜେ ଏକ ମହାଦୁଷ୍କୃତକୁ ପୋଷଣ କରିଛ; ସେହି କାରଣରୁ ତୁମେ ଶପ୍ତ ହୋଇଛ; ତେଣୁ ପୁଣ୍ୟକର୍ମ ଆଚରଣ କର।
Verse 16
सतां संगं समासाद्य सदैव परिवर्तय । योगध्यानेन ज्ञानेन परिवर्तय नंदिनि
ସତ୍ଜନଙ୍କ ସଙ୍ଗ ପାଇ ସଦା ନିଜକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କର; ଯୋଗଧ୍ୟାନ ଓ ସତ୍ୟଜ୍ଞାନରେ, ହେ ନନ୍ଦିନୀ, ନିଜକୁ ରୂପାନ୍ତର କର।
Verse 17
सतां संगो महापुण्यो बहुश्रेयो विधायकः । बाले पश्य सुदृष्टांतं सतां संगस्य यद्गुणम्
ସତ୍ଜନଙ୍କ ସଙ୍ଗ ମହାପୁଣ୍ୟ ଓ ବହୁ ଶ୍ରେୟ ଦାୟକ; ହେ ବାଳେ, ସତ୍ସଙ୍ଗର ଗୁଣ ଦେଖାଉଥିବା ଏହି ଉତ୍ତମ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତକୁ ଦେଖ।
Verse 18
अपां संस्पर्शनात्पानात्स्नानात्तत्र महाधियः । मुनयः सिद्धिमायांति बाह्याभ्यंतरक्षालिताः
ସେହି ପବିତ୍ର ଜଳକୁ ସ୍ପର୍ଶ, ପାନ ଓ ସେଠାରେ ସ୍ନାନମାତ୍ରେ ମହାଧୀ ମୁନିମାନେ ବାହ୍ୟ-ଆଭ୍ୟନ୍ତର ଶୁଦ୍ଧି ସହ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
Verse 19
शुचिष्मंतो भवंत्येते लोकाः सर्वे चराचराः । आपः शांताः सुशीताश्च मृदुगात्राः प्रियंकराः
ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକ—ଚର ଓ ଅଚର—ଶୁଚିତାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଅନ୍ତି। ଜଳ ଶାନ୍ତ, ସୁଶୀତଳ, ଦେହକୁ ମୃଦୁ ଓ ପ୍ରୀତିକର।
Verse 20
निर्मला रसवत्यश्च पुण्यवीर्या मलापहाः । तथा संतस्त्वया ज्ञेया निषेव्याश्च प्रयत्नतः
ସେଗୁଡ଼ିକୁ ନିର୍ମଳ, ରସମୟ, ପୁଣ୍ୟବୀର୍ୟସମ୍ପନ୍ନ ଓ ମଳାପହାରୀ ବୋଲି ଜାଣ; ସେପରି ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି ଯତ୍ନରେ ସଙ୍ଗ କର।
Verse 21
यथा वह्निप्रसंगाच्च मलं त्यजति कांचनम् । तथा सतां हि संसर्गात्पापं त्यजति मानवः
ଯେପରି ଅଗ୍ନିସଂସ୍ପର୍ଶରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମଳ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେପରି ସତ୍ଜନଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ମନୁଷ୍ୟ ପାପ ତ୍ୟାଗ କରେ।
Verse 22
सत्यवह्निः प्रदीप्तश्च प्रज्वलेत्पुण्यतेजसा । सत्येन दीप्ततेजास्तु ज्ञानेनापि सुनिर्मलः
ସତ୍ୟରୂପ ଅଗ୍ନି ପ୍ରଦୀପ୍ତ ହେଲେ ପୁଣ୍ୟତେଜରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହୁଏ। ସତ୍ୟରେ ତାହାର ଦୀପ୍ତି ବଢ଼େ, ଜ୍ଞାନରେ ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ମଳ ହୁଏ।
Verse 23
अत्युष्णो ध्यानभावेन अस्पृश्यः पापजैर्नरैः । सत्यवह्नेः प्रसंगाच्च पापं सर्वं विनश्यति
ଧ୍ୟାନଭାବଜନିତ ତୀବ୍ର ତପରେ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତେଜସ୍ବୀ ହୁଏ ଏବଂ ପାପୀ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ରହେ; ସତ୍ୟାଗ୍ନିର ସଙ୍ଗରେ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶିଯାଏ।
Verse 24
तस्मात्सत्यस्य संसर्गः कर्तव्यः सर्वथा त्वया । पापभारं परित्यज्य पुण्यमेवं समाश्रय
ଏହେତୁ ତୁମେ ସର୍ବଥା ସତ୍ୟବାନଙ୍କ ସଙ୍ଗ କରିବା ଉଚିତ। ପାପଭାର ତ୍ୟାଗ କରି, ଏହିପରି ପୁଣ୍ୟଧର୍ମର ଆଶ୍ରୟ ନିଅ।
Verse 25
सूत उवाच । एवं पित्रा सुनीथा सा दुःखिता प्रतिबोधिता । नमस्कृत्य पितुः पादौ गता सा निर्जनं वनम्
ସୂତ କହିଲେ—ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏଭଳି ଉପଦେଶ ପାଇ ଦୁଃଖିତା ସୁନୀଥା ପିତାଙ୍କ ପାଦରେ ନମସ୍କାର କରି ନିର୍ଜନ ବନକୁ ଗଲା।
Verse 26
कामं क्रोधं परित्यज्य बाल्यभावं तपस्विनी । मोहद्रोहौ च मायां च त्यक्त्वा एकांतमास्थिता
କାମ ଓ କ୍ରୋଧ ତ୍ୟାଗ କରି ସେ ତପସ୍ବିନୀ ବାଲ୍ୟଭାବକୁ ମଧ୍ୟ ପରିତ୍ୟାଗ କଲା; ମୋହ, ଦ୍ରୋହ ଓ ମାୟାକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଏକାନ୍ତର ଆଶ୍ରୟ ନେଲା।
Verse 27
तस्याः सख्यः समाजग्मुः क्रीडार्थं लीलयान्विताः । तां ददृशुर्विशालाक्ष्यः सुनीथां दुःखभागिनीम्
ତାହାର ସଖୀମାନେ କ୍ରୀଡା ପାଇଁ ଲୀଳାମୟ ଆନନ୍ଦରେ ଏକତ୍ର ହେଲେ; ସେମାନେ ବିଶାଳାକ୍ଷୀ, ଦୁଃଖଭାଗିନୀ ସୁନୀଥାକୁ ଦେଖିଲେ।
Verse 28
ध्यायंतीं चिंतयानां तामूचुश्चिंतापरायणाः । कस्माच्चिंतसि भद्रे त्वमनया चिंतयान्विता
ତାକୁ ଧ୍ୟାନମଗ୍ନ ଓ ଚିନ୍ତାରେ ଆବୃତ ଦେଖି, ଚିନ୍ତାପରାୟଣମାନେ କହିଲେ— “ଭଦ୍ରେ! ଏହି ଚିନ୍ତାରେ ଭରି ତୁମେ କାହିଁକି ବ୍ୟାକୁଳ?”
Verse 29
तन्नो वै कारणं ब्रूहि चिंतादुःखप्रदायिनी । एकैव सार्थकी चिंता धर्मस्यार्थे विचिंत्यते
ଏହେତୁ ଯେ ଚିନ୍ତା ଉଦ୍ବେଗ ଓ ଦୁଃଖ ଦେଉଛି, ତାହାର କାରଣ ଆମକୁ କୁହ। ସତ୍ୟରେ ସାର୍ଥକ ଚିନ୍ତା ଏକଟି—ଧର୍ମାର୍ଥେ କରାଯାଇଥିବା ବିଚାର।
Verse 30
द्वितीया सार्थका चिंता योगिनां धर्मनंदिनी । अन्या निरर्थिका चिंता तां नैव परिकल्पयेत्
ଦ୍ୱିତୀୟ ଚିନ୍ତା ମଧ୍ୟ ସାର୍ଥକ—ଯାହା ଯୋଗୀମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇ ଧର୍ମକୁ ପୋଷେ। ଏହାଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ ଚିନ୍ତା ନିରର୍ଥକ; ତାହାକୁ କେବେ ମନେ ମଧ୍ୟ ଆଣିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
Verse 31
कायनाशकरी चिंता बल तेजः प्रणाशिनी । नाशयेत्सर्वसौख्यं तु रूपहानिं निदर्शयेत्
ଚିନ୍ତା ଦେହକୁ ନାଶ କରେ, ବଳ ଓ ତେଜକୁ ନଷ୍ଟ କରେ। ଏହା ସମସ୍ତ ସୁଖକୁ ମିଟାଇ ଦେଇ, ରୂପହାନି ମଧ୍ୟ ଆଣେ।
Verse 32
तृष्णां मोहं तथा लोभमेतांश्चिंता हि प्रापयेत् । पापमुत्पादयेच्चिंता चिंतिता च दिने दिने
ଚିନ୍ତା ତୃଷ୍ଣା, ମୋହ ଓ ଲୋଭକୁ ଜନ୍ମ ଦେଉଛି। ଦିନେ ଦିନେ ତାହାକୁ ପୋଷିଲେ, ସେଇ ଚିନ୍ତା ପୁନଃପୁନଃ ପାପ ଉତ୍ପାଦନ କରେ।
Verse 33
इति श्रीपद्मपुराणे पंचपंचाशत्सहस्रसंहितायां भूमिखंडे वेनोपाख्याने । सुनीथाचरितं नाम त्रयस्त्रिंशोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶତ୍ସହସ୍ରସଂହିତାର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ, ୱେନୋପାଖ୍ୟାନ ଅନ୍ତର୍ଗତ ‘ସୁନୀଥାଚରିତ’ ନାମ ତ୍ରୟସ୍ତ୍ରିଂଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
Verse 34
अर्जितं कर्मणा पूर्वं स्वयमेव नरेण तु । तदेव भुंक्तेऽसौ जंतुर्ज्ञानवान्न विचिंतयेत्
ମଣିଷ ନିଜ କର୍ମଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବେ ଯାହା ଅର୍ଜନ କରିଛି, ଜୀବ ସେହିଟିକୁ ହିଁ ଭୋଗ କରେ; ତେଣୁ ଜ୍ଞାନୀ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
Verse 35
तस्माच्चिंतां परित्यज्य सुखदुःखादिकं वद । तासां तद्वचनं श्रुत्वा सुनीथा वाक्यमब्रवीत्
ଏହେତୁ ଚିନ୍ତା ପରିତ୍ୟାଗ କରି ସୁଖ-ଦୁଃଖ ଆଦି ବିଷୟ କହ। ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସୁନୀଥା ତେବେ ଏହିପରି କହିଲେ।