Adhyaya 3

Verse 1

सूत उवाच । प्रस्थितस्तेन मार्गेण प्रविष्टो गगनांतरे । स दृष्टो देवदेवेन सहस्राक्षेण धीमता

ସୂତ କହିଲେ—ସେହି ପଥରେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରି ଗଗନବିସ୍ତାରରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ସମୟରେ, ଦେବଦେବ ଧୀମାନ୍ ସହସ୍ରାକ୍ଷ (ଇନ୍ଦ୍ର) ତାକୁ ଦେଖିଲେ।

Verse 2

उद्यमं तस्य वै ज्ञात्वा चक्रे विघ्नं सुराधिराट् । मेनिकांतामुवाचेदं गच्छ त्वं मम शासनात्

ତାହାର ଦୃଢ଼ ଉଦ୍ୟମ ଜାଣି ସୁରାଧିରାଟ୍ ବିଘ୍ନ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ପରେ ସେ ମେନକାକୁ କହିଲେ—“ମୋ ଶାସନରେ ତୁମେ ଯାଅ।”

Verse 3

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे शिवशर्मोपाख्याने तृतीयोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ ‘ଶିବଶର୍ମୋପାଖ୍ୟାନ’ ନାମକ ତୃତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 4

तथा कुरुष्व भद्रं ते यथा नायाति मे गृहम् । एवमाकर्ण्य तद्वाक्यं मेनिका प्रस्थिता त्वरात्

“ସେହିପରି କର—ତୋର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ—ଯେପରି ସେ ମୋ ଘରକୁ ନ ଆସୁ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି ମେନିକା ତୁରନ୍ତ ତ୍ୱରାରେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲା।

Verse 5

सूत उवाच । रूपौदार्यगुणोपेता सर्वालंकारभूषिता । नंदनस्य वनस्यांते दोलायां समुपस्थिता

ସୂତ କହିଲେ: ରୂପ, ଔଦାର୍ୟ ଓ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ, ସମସ୍ତ ଅଳଙ୍କାରରେ ଭୂଷିତ ସେ ନନ୍ଦନବନର ଶେଷଭାଗରେ ଦୋଳାରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା।

Verse 6

सुस्वरेण प्रगायंती गीतं वीणास्वरोपमम् । तेन दृष्टा विशालाक्षी चतुरा चारुलोचना

ମଧୁର ସ୍ୱରେ ଗାଇଥିବା ତାହାର ଗୀତ ବୀଣାନାଦ ସଦୃଶ ଥିଲା। ସେ ତାକୁ ଦେଖିଲା—ବିଶାଳାକ୍ଷୀ, ଚତୁରା ଓ ଚାରୁଲୋଚନା।

Verse 7

व्यवसायं ततो ज्ञात्वा तस्या विघ्नमनुत्तमम् । इंद्रेण प्रेषिता चैषा न च भद्रकरा भवेत्

ତାପରେ ତାହାର ସଙ୍କଳ୍ପ ଜାଣି (ସେ) ତାକୁ ଅନୁତ୍ତମ ବିଘ୍ନ ଭାବେ ବୁଝିଲା—ଏହି ନାରୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେଷିତ, ଏବଂ ମଙ୍ଗଳକାରିଣୀ ହେବ ନାହିଁ।

Verse 8

एवं ज्ञात्वा जगामाथ सत्वरेण द्विजोत्तमः । तया दृष्टस्तथा पृष्टः क्व यास्यसि महामते

ଏହିପରି ଜାଣି ସେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ ଅତି ତ୍ୱରାରେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ପଚାରିଲା— “ହେ ମହାମତେ, ଆପଣ କେଉଁଠିକି ଯାଉଛନ୍ତି?”

Verse 9

विष्णुशर्मा तदोवाच मेनिकां कामचारिणीम् । इंद्रलोकं प्रयास्यामि पितुरर्थे त्वरान्वितः

ତେବେ ବିଷ୍ଣୁଶର୍ମା ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ବିଚରଣକାରିଣୀ ମେନିକାକୁ କହିଲେ— “ପିତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟାର୍ଥେ ମୁଁ ତ୍ୱରାସହିତ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ପ୍ରୟାଣ କରିବି।”

Verse 10

मेनिका विष्णुशर्माणं प्रत्युवाच प्रियं पुनः । कामबाणैः प्रभिन्नाहं त्वामद्य शरणं गता

ମେନିକା ପୁନର୍ବାର ସ୍ନେହଭରେ ବିଷ୍ଣୁଶର୍ମାଙ୍କୁ କହିଲା— “କାମବାଣରେ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ ମୁଁ ଆଜି ଆପଣଙ୍କ ଶରଣକୁ ଆସିଛି।”

Verse 11

रक्षस्व द्विजशार्दूल यदि धर्ममिहेच्छसि । यावद्धि त्वं मया दृष्टः कामाकुलितचेतसा

ହେ ଦ୍ୱିଜଶାର୍ଦୂଳ! ଯଦି ଆପଣ ଏଠାରେ ଧର୍ମ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ତେବେ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; କାରଣ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିଥିବାଦିନଠାରୁ ମୋ ଚିତ୍ତ କାମରେ ବ୍ୟାକୁଳ।

Verse 12

कामानलेन संदग्धा तावदेव न संशयः । संभ्रांता कामसंतप्ता प्रसादसुमुखो भव

କାମାଗ୍ନିରେ ମୁଁ ଦଗ୍ଧ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। କାମତାପରେ ବିଭ୍ରାନ୍ତ ମୁଁ; ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଶାନ୍ତମୁଖ ହୁଅନ୍ତୁ।

Verse 13

विष्णुशर्मोवाच । चरित्रं देवदेवस्य विदितं मे वरानने । भवत्याश्चप्रजानामिनाहंचैतादृशःशुभे

ବିଷ୍ଣୁଶର୍ମା କହିଲେ—ହେ ବରାନନେ! ଦେବଦେବଙ୍କ ପବିତ୍ର ଚରିତ୍ର ମୋତେ ଜଣା; କିନ୍ତୁ ହେ ଶୁଭେ, ତୁମ ଓ ତୁମ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ମୁଁ ସମ୍ୟକ ଜାଣେନି।

Verse 14

भवत्यास्तेजसा रूपैरन्ये मुह्यंति शोभने । विश्वामित्रादयो देवि पुत्रोहं शिवशर्मणः

ହେ ଶୋଭନେ! ତୁମ ତେଜୋମୟ ରୂପମାନେ ଦେଖି ଅନ୍ୟେ ମୋହିତ ହୁଅନ୍ତି; ହେ ଦେବୀ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରାଦି ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଭ୍ରମିତ—କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଶିବଶର୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର।

Verse 15

योगसिद्धिं गतस्यापि तपः सिद्धस्य चाबले । कामादयो महादोषा आदावेव विनिर्जिताः

ହେ ଅବଲେ! ଯୋଗସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ, ତପସ୍ୟାରେ ସିଦ୍ଧ ସାଧକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ, କାମାଦି ମହାଦୋଷ ଆରମ୍ଭରୁ ହିଁ ଜୟ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 16

अन्यं भज विशालाक्षि इंद्रलोकं व्रजाम्यहम् । एवमुक्त्वा जगामाथ त्वरितो द्विजसत्तमः

ହେ ବିଶାଳାକ୍ଷି! ଅନ୍ୟକୁ ଭଜ; ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ଯାଉଛି—ଏହିପରି କହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତ୍ୱରିତ ଚାଲିଗଲେ।

Verse 17

निष्फला मेनका जाता पृष्टा देवेन वज्रिणा । विभीषां दर्शयामास नानारूपां पुनः पुनः

ବଜ୍ରଧାରୀ ଦେବ ଇନ୍ଦ୍ର ପଚାରିଲେ ମେନକା ନିଷ୍ଫଳ ହେଲା; ତାପରେ ସେ ପୁନଃପୁନଃ ନାନା ପ୍ରକାର ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଦେଖାଇଲା।

Verse 18

यथानलेन संदग्धास्तृणानां संचया द्विजाः । भस्मीभूता भवंत्येव तथा तास्ता विभीषिकाः

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ! ଯେପରି ଅଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ଶୁଷ୍କ ତୃଣର ଢେର ନିଶ୍ଚୟ ଭସ୍ମ ହୋଇଯାଏ, ସେପରି ସେଇ ସମସ୍ତ ବିଭୀଷିକା ମଧ୍ୟ ନିଃଶେଷ ନଶିଗଲା।

Verse 19

विप्रस्य तेजसा तस्य पितृभक्तस्य सत्तमाः । प्रलयं गतास्तु घोरास्ता दारुणा भीषिका द्विजाः

ହେ ସତ୍ତମମାନେ! ପିତୃଭକ୍ତ ସେଇ ବିପ୍ରଙ୍କ ତେଜରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସେଇ ଘୋର ଓ ଦାରୁଣ ଭୀଷିକାମାନେ ପ୍ରଳୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ଲୟ ହେଲେ।

Verse 20

स विघ्नान्दर्शयामास सहस्राक्षः पुनः पुनः । तेजसाऽनाशयद्विप्रः स्वकीयेन महायशाः

ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଇନ୍ଦ୍ର ପୁନଃପୁନଃ ବିଘ୍ନ ଦେଖାଇଲେ; କିନ୍ତୁ ମହାଯଶସ୍ବୀ ସେଇ ବିପ୍ର ନିଜ ତେଜରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ନଶ୍ଟ କଲେ।

Verse 21

एवं विघ्नान्बहूंस्तस्य इंद्रस्यापि महात्मनः । नाशयामास मेधावी तपसस्तेजसापि वा

ଏଭଳି ଭାବେ ସେଇ ମେଧାବୀ, ମହାତ୍ମା ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିବା ଅନେକ ବିଘ୍ନକୁ ନିଜ ତପସ୍ତେଜରେ ନଶ୍ଟ କଲେ।

Verse 22

नष्टेषु तेषु विघ्नेषु दारुणेषु महत्सु च । ज्ञात्वा तस्य कृतान्विघ्नान्दारुणान्भीषणाकृतीन्

ସେଇ ମହାନ୍ ଓ ଦାରୁଣ ବିଘ୍ନମାନେ ନଶ୍ଟ ହେବା ପରେ, ସେଇ ଭୟଙ୍କର ଓ ବିକଟ ଆକୃତିର ବାଧାମାନେ ତାହାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ସୃଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲା ବୋଲି (ସେମାନେ) ଜାଣିଲେ।

Verse 23

अथ क्रुद्धो महातेजा विष्णुशर्मा द्विजोत्तमः । इंद्रं प्रति महाभागो रागरक्तांतलोचनः

ତେବେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ ବିଷ୍ଣୁଶର୍ମା କ୍ରୋଧରେ ଉଦ୍ଦୀପ୍ତ ହେଲେ। ସେଇ ମହାଭାଗ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରତି ମୁହଁ ଫେରାଇଲେ; ରାଗରେ ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁକୋଣ ରକ୍ତିମ ହୋଇଉଠିଲା।

Verse 24

इंद्र लोकादहं चेंद्रं पातयिष्यामि नान्यथा । निजधर्मे रतस्याद्य यो विघ्नं तु समाचरेत्

‘ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକରୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପତିତ କରିଦେବି—ଏହା ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ। କାରଣ ଯେ ଆଜି ନିଜଧର୍ମରେ ରତ ଲୋକଙ୍କୁ ବିଘ୍ନ କରେ…’

Verse 25

तस्य दंडं प्रदास्यामि यो वै हन्यात्स हन्यते । एवमन्यं करिष्यामि देवानां पालकं पुनः

‘ମୁଁ ତାହାକୁ ଦଣ୍ଡ ଦେବି; ଯେ ପ୍ରହାର କରେ ସେଇ ପ୍ରତିଫଳରେ ପ୍ରହୃତ ହୁଏ। ଏଭଳି ଭାବେ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଳକ ଭାବେ ପୁନଃ ଅନ୍ୟଜନକୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିବି।’

Verse 26

एवं समुद्यतो विप्र इंद्रनाशाय सत्तमः । तावदेव समायातो देवेंद्रः पाकशासनः

ଏଭଳି ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିପ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରନାଶ ପାଇଁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ। ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଦେବେନ୍ଦ୍ର—ପାକଶାସନ ଇନ୍ଦ୍ର—ସ୍ୱୟଂ ସେଠାକୁ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 27

भो भो विप्र महाप्राज्ञ तपसा नियमेन च । दमेन सत्यशौचाभ्यां त्वत्समो नास्ति चापरः

‘ଭୋ ଭୋ ବିପ୍ର ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ! ତପ, ନିୟମ, ଦମ, ସତ୍ୟ ଓ ଶୌଚ ଦ୍ୱାରା ତୁମ ସମାନ କେହି ନାହିଁ; ତୁମଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଧ୍ୟ କେହି ନାହିଁ।’

Verse 28

अनया पितृभक्त्या ते जितोहं दैवतैः सह । ममापराधं त्वं सर्वं क्षंतुमर्हसि सत्तम

ତୁମର ଏହି ପିତୃଭକ୍ତିରେ ମୁଁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ଜିତାଗଲି। ହେ ସତ୍ତମ, ମୋର ସମସ୍ତ ଅପରାଧ ତୁମେ କ୍ଷମା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 29

वरं वरय भद्रं ते दुर्लभं च ददाम्यहम् । विष्णुशर्मा तदोवाच देवराजं तथागतम्

‘ବର ମାଗ, ତୋର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ଦୁର୍ଲଭ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଦେବି।’ ଏପରି ଆସିଥିବା ଦେବରାଜଙ୍କୁ ତେବେ ବିଷ୍ଣୁଶର୍ମା କହିଲେ।

Verse 30

विप्रतेजो महेंद्रेद्रं असह्यं देवदैवतैः । पितृभक्तस्य देवेश दुःसहं सर्वथा विभो

ହେ ଦେବେଶ, ହେ ବିଭୋ! ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ତେଜ ମହେନ୍ଦ୍ରାଦି ଦେବମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅସହ୍ୟ; ସେପରି ପିତୃଭକ୍ତଙ୍କ ଶକ୍ତି ସର୍ବଥା ଦୁଃସହ।

Verse 31

तेजोभंगो न कर्त्तव्यो ब्राह्मणानां महात्मनाम् । पुत्रपौत्रैः समस्तैस्तु ब्रह्मविष्णुहरान्पुनः

ମହାତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ତେଜ ଓ ମର୍ଯ୍ୟାଦା କେବେ ମଧ୍ୟ ଭଙ୍ଗ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏବଂ ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ର ସହିତ ପୁନଃପୁନଃ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ହର (ଶିବ)ଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 32

नाशयंते न संदेहो यदि रुष्टा द्विजोत्तमाः । नागच्छेद्यद्भवानद्य तदा राज्यमनुत्तमम्

ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ (ବ୍ରାହ୍ମଣ) ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ ନାଶ କରିଦେଇପାରନ୍ତି। ଯଦି ଆପଣ ଆଜି ନ ଯାଆନ୍ତି, ତେବେ ରାଜ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ଅନୁତ୍ତମ (ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ) ରହିବ।

Verse 33

आत्मतपः प्रभावेण अन्यस्मै त्वं महात्मने । दातुकामस्तु संजातो रोषपूर्णेन चक्षुषा

ନିଜ ତପସ୍ୟାର ପ୍ରଭାବରେ ତୁମେ ଅନ୍ୟ ଏକ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଏହା ଦେବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ହେଲ; କିନ୍ତୁ ତୁମ ଚକ୍ଷୁ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।

Verse 34

भवानद्य समायातो वरं दातुमिहेच्छसि । अमृतं देहि देवेंद्र पितृभक्तिं तथाचलाम्

ଆଜି ଆପଣ ଏଠାକୁ ଆସି ବର ଦେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛନ୍ତି। ହେ ଦେବେନ୍ଦ୍ର! ମୋତେ ଅମୃତ (ଅମରତ୍ୱ) ଦିଅନ୍ତୁ ଏବଂ ପିତୃମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅଚଳ ଭକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଦିଅନ୍ତୁ।

Verse 35

एवंविधं वरं देहि यदि तुष्टोसि शत्रुहन् । एवं ददामि पुण्यं ते वरं चामृतसंयुतम्

“ହେ ଶତ୍ରୁହନ, ଯଦି ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ, ତେବେ ଏପରି ବର ଦିଅନ୍ତୁ।” ଏଭଳି କୁହାଯାଉଥିବାରୁ ସେ ଅମୃତସମ ଫଳଯୁକ୍ତ ପୁଣ୍ୟବର ପ୍ରଦାନ କଲେ।

Verse 36

एवमाभाष्य तं विप्रममृतं दत्तवान्स्वयम् । सकुंभं दत्तवांस्तस्मै प्रीयमाणेन चात्मना

ଏଭଳି ଭାବେ ସେହି ବିପ୍ରଙ୍କୁ କହି ସେ ନିଜେ ଅମୃତ ଦେଲେ; ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ସେହି କୁମ୍ଭଟିକୁ ମଧ୍ୟ ସହିତ ଦାନ କଲେ।

Verse 37

अचला ते भवेद्विप्र भक्तिः पितरि सर्वदा । एवमाभाष्य तं विप्रं विसृज्य च सहस्रदृक्

“ହେ ବିପ୍ର, ତୁମର ପିତୃଭକ୍ତି ସଦା ଅଚଳ ରହୁ।” ଏଭଳି କହି ସହସ୍ରଦୃକ୍ (ଇନ୍ଦ୍ର) ସେହି ବିପ୍ରଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 38

प्रसन्नोभूच्च तद्दृष्ट्वा विप्रतेजः सुदुःसहम् । विष्णुशर्मा ततो गत्वा पितरं वाक्यमब्रवीत्

ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଅସହ୍ୟ ତେଜ ଦେଖି ସେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲା। ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁଶର୍ମା ପିତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ଏହି ବଚନ କହିଲା।

Verse 39

तात इंद्रात्समानीतममृतं व्याधिनाशनम् । अनेनापि महाभाग नीरुजो भव सर्वदा

ତାତ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଠାରୁ ଆଣିଥିବା ଏହି ଅମୃତ ରୋଗନାଶକ। ହେ ମହାଭାଗ, ଏହାଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସଦା ନିରୋଗ ରୁହ।

Verse 40

अमृतेन त्वमद्यैव परां तृप्तिमवाप्नुहि । एतद्वाक्यं महच्छ्रुत्वा शिवशर्मा सुतस्य हि

“ଏହି ଅମୃତଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଆଜିହି ପରମ ତୃପ୍ତି ଲାଭ କର।” ପୁତ୍ର ସମ୍ବନ୍ଧରେ କହିଥିବା ଏହି ମହାବଚନ ଶୁଣି ଶିବଶର୍ମା…

Verse 41

सुतान्सर्वान्समाहूय प्रीयमाणेन चेतसा । पितृभक्ताः सुता यूयं मद्वाक्यपरिपालकाः

ସ୍ନେହଭରା ଚିତ୍ତରେ ସେ ସମସ୍ତ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ—“ପୁତ୍ରମାନେ, ତୁମେ ପିତୃଭକ୍ତ ଏବଂ ମୋ ବଚନ ପାଳନକାରୀ।”

Verse 42

वरं वृणुध्वं सुप्रीताः पुत्रका दुर्लभं भुवि । एवमाभाषितं तस्य शुश्रुवुः सर्वसंमताः

“ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ରମାନେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ପୃଥିବୀରେ ଯାହା ଦୁର୍ଲଭ, ସେହି ବର ଚୟନ କର।” ଏପରି କହିବା ପରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକମତ ହୋଇ ଶୁଣିଲେ।

Verse 43

ते सर्वे तु समालोच्य पितरं प्रत्यथाब्रुवन् । अस्माकं जीवताम्माता गता या यममंदिरम्

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପରସ୍ପର ଆଲୋଚନା କରି ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ— “ଆମେ ଜୀବିତ ଥିବାବେଳେ ମାତା ଯମମନ୍ଦିରକୁ ଗଲେ।”

Verse 44

नीरुजा भवनाद्देवी प्रसादात्तव सुव्रता । भवान्पिता इयं माता जन्मजन्मांतरे पितः

ହେ ଦେବୀ! ତୁମ ପ୍ରସାଦରେ ସେ ସୁବ୍ରତା ଗୃହରେ ନିରୋଗା ହୋଇଛି। ତୁମେ ତାଙ୍କର ପିତା, ଏହିଜଣ ତାଙ୍କର ମାତା; ଜନ୍ମଜନ୍ମାନ୍ତରେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ହିଁ ପିତା।

Verse 45

वयं सुता भवेमेति सर्वे पुण्यकृतस्तथा । शिवशर्मोवाच । अद्यैवापि मृता माता भवतां पुत्रवत्सला

“ଆମେ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ହେବା”— ଏଭଳି ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟକର୍ମୀ କହିଲେ। ଶିବଶର୍ମା କହିଲେ— “ଆଜିହିଁ ତୁମ ପୁତ୍ରବତ୍ସଳା ମାତା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି।”

Verse 46

जीवमाना सुहृष्टा सा एष्यते नात्र संशयः । एवमुक्ते शुभे वाक्ये ऋषिणा शिवशर्मणा

“ସେ ଜୀବିତ; ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଫେରିଆସିବେ— ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।” ଋଷି ଶିବଶର୍ମା ଏହି ଶୁଭବାକ୍ୟ କହିଲେ…

Verse 47

तेषां माता समायाता प्रहृष्टा वाक्यमब्रवीत् । एतदर्थं समुत्पन्नं सुवीर्यं तनयं सुतम्

ସେମାନଙ୍କ ମାତା ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ସେଠାକୁ ଆସି କହିଲେ— “ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ ହିଁ ମୋର ଏହି ପୁତ୍ର ସୁବୀର୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ହେ ସନ୍ତାନ।”

Verse 48

नराः सत्पुत्रमिच्छंति कुलवंशप्रभावकम् । स्त्रियो लोके महाभागाः सुपुण्याः पुण्यवत्सलाः

ପୁରୁଷମାନେ କୁଳ ଓ ବଂଶର ପ୍ରଭାବ ବଢ଼ାଇବା ଯୋଗ୍ୟ ସତ୍ପୁତ୍ରକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି। ଲୋକରେ ନାରୀମାନେ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ଅତିପୁଣ୍ୟବତୀ ଓ ଧର୍ମ-ପୁଣ୍ୟପ୍ରିୟା।

Verse 49

सुतमिच्छंति सर्वत्र पुण्यांगं पुण्यसाधकम् । कुक्षिं यस्या गतो गर्भः सुपुण्यः परिवर्त्तते

ସର୍ବତ୍ର ଲୋକେ ଏମିତି ପୁତ୍ରକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ଯାହାର ଅଙ୍ଗ-ପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗ ପୁଣ୍ୟମୟ ଓ ଯେ ପୁଣ୍ୟସାଧନର କାରଣ ହୁଏ। ଯାହାର କୁକ୍ଷିରେ ଏମିତି ଗର୍ଭ ପ୍ରବେଶ କରେ, ସେ କୁକ୍ଷି ଅତିଶୟ ଶୁଭ ଓ ପୁଣ୍ୟମୟ ହୋଇଯାଏ।

Verse 50

पुण्यान्पुत्रान्प्रसूयेत सा नारी पुण्यभागिनी । कुलाचारं कुलाधारं पितृमातृप्रतारकम्

ପୁଣ୍ୟବାନ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସବ କରୁଥିବା ନାରୀ ହିଁ ପୁଣ୍ୟଭାଗିନୀ—ସେହି ପୁତ୍ରମାନେ କୁଳାଚାରକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ବଂଶର ଆଧାର ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ପିତା-ମାତାଙ୍କର ତାରକ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 51

विना पुण्यैः कथं नारी संप्राप्नोति सुतोत्तमम् । न जाने कीदृशैः पुण्यैरेष भर्ता सुपुण्यभाक्

ପୁଣ୍ୟ ବିନା ନାରୀ କିପରି ଏମିତି ଉତ୍ତମ ପୁତ୍ରକୁ ପାଇବ? ମୋର ଏହି ପତି କେମିତି ପୁଣ୍ୟରେ ଏତେ ପୁଣ୍ୟସମୃଦ୍ଧ ହୋଇଛନ୍ତି, ମୁଁ ଜାଣେନି।

Verse 52

संजातो धर्मवीर्योपि धर्मात्मा धर्मवत्सलः । यस्य वीर्यान्मया प्राप्ता यूयं पुत्रास्ततोधिकाः

ସେ ଧର୍ମବୀର୍ୟଯୁକ୍ତ, ଧର୍ମାତ୍ମା ଓ ଧର୍ମପ୍ରିୟ ଭାବେ ଜନ୍ମିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ବୀର୍ୟରୁ ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ ପୁତ୍ରରୂପେ ପାଇଛି; ତୁମେ ତ ତାଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

Verse 53

एवं पुण्यप्रभावोयं भवंतः पुण्यवत्सलाः । मम पुत्रास्तु संजाताः पितृभक्तिपरायणाः

ଏହିପରି ଏହି ପୁଣ୍ୟର ପ୍ରଭାବ। ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତେ ପୁଣ୍ୟ‑ଧର୍ମପ୍ରିୟ; ମୋ ପୁତ୍ରମାନେ ପିତୃଭକ୍ତିରେ ପରାୟଣ ହୋଇ ଜନ୍ମିଛନ୍ତି।

Verse 54

अहो लोकेषु पुण्यैश्च सुपुत्रः परिलभ्यते । एकैकशोधिकाः पंच मया प्राप्ता महाशयाः

ଆହା! ଏହି ଲୋକରେ ପୁଣ୍ୟବଳରେ ହିଁ ସୁପୁତ୍ର ଲଭ୍ୟ ହୁଏ। ମୋତେ ପାଞ୍ଚ ମହାଶୟ ପୁତ୍ର ମିଳିଛନ୍ତି—ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିଜେ ନିଜେ ଶୋଧକ।

Verse 55

यज्वानः पुण्यशीलाश्च तपस्तेजः पराक्रमाः । एवं संवर्धितास्ते तु तया मात्रा पुनः पुनः

ସେମାନେ ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା, ପୁଣ୍ୟଶୀଳ, ତପସ୍ତେଜ ଓ ପରାକ୍ରମରେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ; ସେହି ମାତା ତାଙ୍କୁ ପୁନଃ ପୁନଃ ପୋଷି ବଢ଼ାଇଲେ।

Verse 56

हर्षेण महताविष्टाः प्रणेमुर्मातरं सुताः । पुत्रा ऊचुः । सुपुण्यैः प्राप्यते माता सन्माता सुपिता किल

ମହା ହର୍ଷରେ ଆବିଷ୍ଟ ହୋଇ ପୁତ୍ରମାନେ ମାତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ପୁତ୍ରମାନେ କହିଲେ—ଅତି ପୁଣ୍ୟରେ ହିଁ ମାତା ଲଭ୍ୟ; ସତ୍ୟେ ସନ୍ମାତା ଓ ସୁପିତା ପୁଣ୍ୟକର୍ମରେ ମିଳନ୍ତି।

Verse 57

भवती पुण्यकृन्माता नो भाग्यैस्तु प्रवर्तिता । यस्या गर्भोदरं प्राप्य सुपुण्यैश्च प्रवर्द्धिताः

ଆପଣ ପୁଣ୍ୟକର୍ମକାରିଣୀ ମାତା; କେବଳ ଭାଗ୍ୟରେ ପ୍ରେରିତ ନୁହନ୍ତି। ଏମିତି ମାତାଙ୍କ ଗର୍ଭୋଦରକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ଆମେ ମହାପୁଣ୍ୟରେ ପୋଷିତ ହୋଇ ବିକଶିତ ହେଲୁ।

Verse 58

जन्मजन्मनि त्वं माता पिता चैव भविष्यथः । पितोवाच । शृणुध्वं मामकाः पुत्राः सुवरं पुण्यदायकम्

ଜନ୍ମେ ଜନ୍ମେ ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ମାତା ଓ ପିତା ହେବ। ପିତା କହିଲେ—ହେ ମୋ ପୁତ୍ରମାନେ, ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ମୋର ଏହି ଉତ୍ତମ ବଚନ ଶୁଣ।

Verse 59

मयि तुष्टे सुता भोगा ननु भुंजंतु चाक्षयान् । पुत्रा ऊचुः । यदि तात प्रसन्नोसि वरं दातुमिहेच्छसि

ଆପଣ ମୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ପୁତ୍ରମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଅକ୍ଷୟ ଭୋଗ ଭୋଗ କରୁନ୍ତୁ। ପୁତ୍ରମାନେ କହିଲେ—ହେ ତାତ, ଯଦି ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ଏଠାରେ ବର ଦେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି…

Verse 60

अस्मान्प्रेषय गोलोकं वैष्णवं दाहवर्जितम् । पितोवाच । गच्छध्वं वैष्णवं लोकं यूयं विगतकल्मषाः

ଆମକୁ ଦାହ-ଦୁଃଖବର୍ଜିତ ବୈଷ୍ଣବ ଗୋଲୋକକୁ ପଠାନ୍ତୁ। ପିତା କହିଲେ—ତୁମେ ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକକୁ ଯାଅ; ତୁମେ ଏବେ କଲ୍ମଷମୁକ୍ତ।

Verse 61

मत्प्रसादात्तपोभिश्च पितृभक्त्यानया स्वया । एवमुक्ते तु तेनापि सुवाक्ये ऋषिणा ततः

ମୋର ପ୍ରସାଦରୁ, ତୁମ ତପସ୍ୟାରୁ, ଏବଂ ତୁମର ଏହି ପିତୃଭକ୍ତିରୁ—ଏପରି କୁହାଯାଇଲେ, ସେ ଋଷି ମଧ୍ୟ ପରେ ସୁବଚନ କହିଲେ।

Verse 62

शंखचक्रगदापाणिर्गरुडारूढ आगतः । सपुत्रं शिवशर्माणमित्युवाच पुनः पुनः

ଶଙ୍ଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦା ହସ୍ତେ ଧାରଣ କରି, ଗରୁଡାରୂଢ ପ୍ରଭୁ ଆସିଲେ; ଏବଂ ପୁତ୍ରସହିତ ଶିବଶର୍ମାଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

Verse 63

सपुत्रेण त्वयाद्यैव जितो भक्त्यास्मि वै द्विज । पुत्रैः सार्द्धं समागच्छ चतुर्भिः पुण्यकारिभिः

ହେ ଦ୍ୱିଜ! ଆଜି ତୁମେ ପୁତ୍ରସହିତ ଭକ୍ତିଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚୟ ମୋତେ ଜୟ କରିଛ। ପୁଣ୍ୟକର୍ମୀ ଚାରି ପୁତ୍ରଙ୍କ ସହ ଏଠାକୁ ଆସ।

Verse 64

अनया भार्यया सार्द्धं पुण्यया पतिकाम्यया । शिवशर्मोवाच । अमी गच्छंतु पुत्रा मे वैष्णवं लोकमुत्तमम्

ଏହି ପୁଣ୍ୟବତୀ ପତିପ୍ରିୟା ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହ ଶିବଶର୍ମା କହିଲେ—“ମୋର ଏହି ପୁତ୍ରମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଉତ୍ତମ ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତୁ।”

Verse 65

कंचित्कालं तु नेष्यामि भूमौ वै भार्यया सह । अनेनापि सुपुत्रेण अंत्येन सोमशर्मणा

କିଛି ସମୟ ମୁଁ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ପୃଥିବୀରେ ରହିବି; ଏହି ସୁପୁତ୍ର—କନିଷ୍ଠ ସୋମଶର୍ମା—ସହିତ ମଧ୍ୟ।

Verse 66

एवमुक्ते शुभे वाक्ये ऋषिणा सत्यभाषिणा । तानुवाचाथ देवेशः सुपुत्राञ्छिवशर्मणः

ସତ୍ୟଭାଷୀ ଋଷି ଏଭଳି ଶୁଭ ବାକ୍ୟ କହିବା ପରେ, ଦେବେଶ ଶିବଶର୍ମାଙ୍କ ସୁପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି କହିଲେ।

Verse 67

गच्छंतु मोक्षदं लोकं दाहप्रलयवर्जितम् । एवमुक्ते ततो विप्राश्चत्वारः सत्यचेतसः

“ଦାହ ଓ ପ୍ରଳୟରୁ ମୁକ୍ତ, ମୋକ୍ଷଦାୟକ ଲୋକକୁ ସେମାନେ ଯାଆନ୍ତୁ।” ଏହି କଥା କହାଯିବା ପରେ ସତ୍ୟଚେତା ଚାରି ବିପ୍ର (ଅଗ୍ରସର ହେଲେ)।

Verse 68

विष्णुरूपधराः सर्वे बभूवुस्तत्क्षणादपि । इंद्रनीलसमावर्णैः शंखचक्रगदाधराः

ସେହି କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ବିଷ୍ଣୁରୂପ ଧାରଣ କଲେ—ଇନ୍ଦ୍ରନୀଳସମ ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ଶଙ୍ଖ-ଚକ୍ର-ଗଦାଧାରୀ।

Verse 69

सर्वाभरणसौभाग्या विष्णुरूपा महौजसः । हारकंकणशोभाढ्या रत्नमालाभिशोभिताः

ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ସୌଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ବିଷ୍ଣୁରୂପ ଓ ମହାତେଜସ୍ବୀ; ହାର-କଙ୍କଣରେ ଶୋଭିତ, ରତ୍ନମାଳାରେ ଅଲଙ୍କୃତ ହୋଇ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲେ।

Verse 70

सूर्यतेजःप्रतीकाशास्तेजोज्वालाभिरावृताः । प्रविष्टा वैष्णवं कायं पश्यतः शिवशर्मणः

ସୂର୍ଯ୍ୟତେଜ ସମ ଦୀପ୍ତ, ତେଜୋଜ୍ୱାଳାରେ ଆବୃତ ହୋଇ, ଶିବଶର୍ମଣ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ସେମାନେ ବୈଷ୍ଣବ କାୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 71

दीपं दीपा यथा यांति तद्वल्लीना महामते । गतास्ते वैष्णवं धाम पितृभक्त्या द्विजोत्तमाः

ହେ ମହାମତେ! ଯେପରି ଗୋଟିଏ ଦୀପର ଶିଖା ଅନ୍ୟ ଦୀପକୁ ଯାଏ, ସେପରି ସେଇ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ ପିତୃଭକ୍ତିଦ୍ୱାରା ବୈଷ୍ଣବ ପରମଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 72

प्रभावं तु प्रवक्ष्यामि सुसत्यं सोमशर्मणः

ଏବେ ମୁଁ ସୋମଶର୍ମଣଙ୍କ ସୁସତ୍ୟ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ପ୍ରଭାବକୁ ପ୍ରକାଶ କରିବି।