Adhyaya 29

Verse 1

पृथुरुवाच । हते चैव महापापे एकस्मिन्पापचारिणि । लोकाः सुखेन जीवंति साधवः पुण्यदर्शिनः

ପୃଥୁ କହିଲେ: ଜଣେ ମହାପାପୀ ଦୁରାଚାରୀ ନିହତ ହେଲେ, ପୁଣ୍ୟଦର୍ଶୀ ସାଧୁ ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକ ସୁଖରେ ଜୀବନଯାପନ କରନ୍ତି ।

Verse 2

तस्मादेकं प्रहर्तव्यं पापिष्ठं पापचेतनम् । तस्मात्त्वां हि हनिष्यामि सर्वसत्त्वप्रणाशिनीम्

ତେଣୁ ସେହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାପୀ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧି ସମ୍ପନ୍ନ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ବଧ କରିବା ଉଚିତ୍ । ତେଣୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ବିନାଶ କରୁଥିବା ତୁମ୍ଭକୁ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ବଧ କରିବି ।

Verse 3

त्वया बीजानि सर्वाणि लुप्तान्येतानि सांप्रतम् । ग्रासं कृत्वा स्थिरीभूत्वा प्रजां हत्वा क्व यास्यसि

ତୁମେ ବର୍ତ୍ତମାନ ସମସ୍ତ ବୀଜ ନଷ୍ଟ କରିଦେଇଛ । ସେଗୁଡିକୁ ଗ୍ରାସ କରି, ସ୍ଥିର ହୋଇ ଏବଂ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି ତୁମେ କୁଆଡେ ଯିବ?

Verse 4

हते पापे दुराचारे सुखं जीवंतिसाधवः । तस्मात्पापं प्रहंतव्यं सत्यमेवं न संशयः

ପାପ ଓ ଦୁରାଚାର ନଷ୍ଟ ହେଲେ ସାଧୁଜନ ସୁଖରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରନ୍ତି। ତେଣୁ ପାପକୁ ଦମନ କରିବା ଉଚିତ—ଏହା ସତ୍ୟ, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 5

पालितव्यं प्रयत्नेन यस्माद्धर्मः प्रवर्द्धते । भवत्या तु महत्पापं प्रजासंक्षयकारकम्

ଏହାକୁ ପ୍ରୟାସରେ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ଏହାଦ୍ୱାରା ଧର୍ମ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ। କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଏକ ମହାପାପ କରୁଛ, ଯାହା ପ୍ରଜାକ୍ଷୟକାରକ।

Verse 6

एकस्यार्थेन यो हन्यादात्मनो वा परस्य वा । लोकोपतापकं हत्वा न भवेत्तस्य पातकम्

ଯେ କେହି ଏକର ହିତ ପାଇଁ—ନିଜ ଲାଭ ପାଇଁ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟର ପାଇଁ—ବଧ କରେ, ଏବଂ ଯିଏ ଲୋକକୁ ପୀଡ଼ା ଦେଉଥାଏ, ତାକୁ ହତ୍ୟା କଲେ ତାହାର ପାପ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 7

सुखमेष्यंति बहवो यस्मिंस्तु निहते शुभे । वसुधे निहते दुष्टे पातकं नोपपातकम्

ସେଇ ଶୁଭଜନ ନିହତ ହେଲେ ଅନେକେ ସୁଖ ପାଇବେ। ଦୁଷ୍ଟା ବସୁଧା ନିହତ ହେଲେ ପାପ ନାହିଁ, ଉପପାପ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।

Verse 8

प्रजानिमित्तं त्वामेव हनिष्यामि न संशयः । यदि मे पुण्यसंयुक्तं वचनं न करिष्यति

ପ୍ରଜାର ହିତ ନିମିତ୍ତେ ମୁଁ ତୁମକୁ ନିଶ୍ଚୟ ହତ୍ୟା କରିବି—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ଯଦି ତୁମେ ମୋର ପୁଣ୍ୟସଂଯୁକ୍ତ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରିବ ନାହିଁ।

Verse 9

जगतोऽस्य हितार्थाय साधु चैव वसुंधरे । हनिष्ये त्वां शितैर्बाणैर्मद्वाक्यात्तु पराङ्मुखीम्

ହେ ବସୁନ୍ଧରା! ଏହି ଜଗତର ହିତାର୍ଥେ, ଯଥାଯୋଗ୍ୟଭାବେ, ତୁମେ ମୋ ଆଜ୍ଞାରୁ ପରାଙ୍ମୁଖ ହୋଇଛ; ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଦଣ୍ଡିତ କରିବି।

Verse 10

स्वीयेन तेजसा चैव पुण्यां त्रैलोक्यवासिनीम् । प्रजां चैव धरिष्यामि धर्मेणापि न संशयः

ମୋର ନିଜ ତେଜରେ ମୁଁ ତ୍ରିଲୋକବାସୀ ଏହି ପୁଣ୍ୟ ପ୍ରଜାକୁ ନିଶ୍ଚୟ ଧାରଣ କରିବି; ଧର୍ମଦ୍ୱାରା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ପାଳନ କରିବି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 11

मच्छासनं समास्थाय धर्मयुक्तं वसुंधरे । इमाः प्रजा आज्ञया मे संजीवय सदैव हि

ହେ ବସୁନ୍ଧରା! ଧର୍ମଯୁକ୍ତ ମୋ ଆସନକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ଏହି ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ସଦା ଜୀବନ୍ତ ରଖି ପୋଷଣ କର।

Verse 12

एवं मे शासनं भद्रे अद्य यर्हि करिष्यसि । ततः प्रीतोऽस्मि ते नित्यं गोपायिष्यामि सर्वदा

ହେ ଭଦ୍ରେ! ଆଜି ତୁମେ ମୋର ଏହି ଶାସନ ଯେତେବେଳେ କରିବ, ତେବେ ମୁଁ ସଦା ତୁମପ୍ରତି ପ୍ରୀତ ରହିବି ଏବଂ ସର୍ବଦା ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରିବି।

Verse 13

त्वामेव हि न संदेह अन्ये चैव नृपोत्तमाः । धेनुरूपेण सा पृथ्वी बाणांचितकलेवरा

ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ତୁମେ ହିଁ; ଏବଂ ଅନ୍ୟ ନୃପୋତ୍ତମମାନେ ମଧ୍ୟ। ସେଇ ପୃଥିବୀ ଧେନୁରୂପ ଧାରଣ କରି, ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ ଓ ବାଣରେ ଭରିଥିବା ଦେହବତୀ ହୋଇଥିଲା।

Verse 14

उवाचेदं पृथुं वैन्यं धर्माधारं महामतिम् । धरण्युवाच । तवादेशं महाराज सत्यपुण्यार्थसंयुतम्

ଧରଣୀ କହିଲେ—ହେ ପୃଥୁ ବୈନ୍ୟ, ଧର୍ମାଧାର ମହାତ୍ମନ୍! ମହାରାଜ, ତୁମ ଆଦେଶ ସତ୍ୟ, ପୁଣ୍ୟ ଓ ଶୁଭ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସଂଯୁକ୍ତ।

Verse 15

प्रजानिमित्तमत्यर्थं विधास्यामि न संशयः । उद्यमेनापि पुण्येन उपायेन नरेश्वर

ହେ ନରେଶ୍ୱର! ପ୍ରଜାହିତ ନିମିତ୍ତେ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ଏହା ସାଧିବି—ପୁଣ୍ୟମୟ ପ୍ରୟାସ ଓ ଯଥୋଚିତ ଉପାୟରେ।

Verse 16

समारंभाः प्रसिद्ध्यंति पुण्याश्चैवाप्युपक्रमाः । उपायं पश्य राजेंद्र येन त्वं सत्यवान्भवेः

ପ୍ରୟାସ ସିଦ୍ଧି ପାଏ, ପୁଣ୍ୟମୟ ଆରମ୍ଭ ଫଳ ଦିଏ। ତେଣୁ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଯେଉଁ ଉପାୟରେ ତୁମେ ବଚନସତ୍ୟ ହେବ, ସେ ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କର।

Verse 17

धारयेथाः प्रजाश्चेमा येन सर्वाः प्रवर्द्धये । संलग्नाश्चोत्तमा बाणा ममांगे ते शिलाशिताः

ଏହି ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ଧାରଣ କର, ଯେପରି ସମସ୍ତେ ବୃଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତୁ। ତୁମର ସେଇ ଉତ୍ତମ ଶିଳାଶିତ ବାଣଗୁଡ଼ିକ ମୋ ଅଙ୍ଗରେ ଲାଗି ରହିଛି।

Verse 18

समुद्धर स्वयं राजंश्छल्यंति भृशमेव ते । समां कुरु महाराज तिष्ठेन्मयि यथा पयः

ହେ ରାଜନ, ଶଲ୍ୟଟି ତୁମେ ନିଜେ ଉଦ୍ଧାର କର; ତୁମ ଲୋକେ ଅତ୍ୟଧିକ ପୀଡ଼ା ଦେଉଛନ୍ତି। ମହାରାଜ, ମୋତେ ସମତଳ କର, ଯେପରି ଜଳ ମୋ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥିର ରହିବ।

Verse 19

सूत उवाच । धनुषोग्रेण ताञ्छैलान्नानारूपान्गुरूंस्तथा । उत्सारयंस्ततः सर्वां समरूपां चकार सः

ସୂତ କହିଲେ—ଧନୁଷର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ସେ ନାନାରୂପ ଓ ଭାରୀ ପର୍ବତମାନଙ୍କୁ ଦୂରେ ହଟାଇଲେ; ପରେ ସମଗ୍ର ଭୂମିକୁ ସମ ଓ ଏକରୂପ କରିଦେଲେ।

Verse 20

तदाप्रभृति ते शैला वृद्धिमापुर्द्विजोत्तमाः । तस्या अंगात्स्वयं बाणान्स्वकीयान्नृपनंदनः

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ! ସେହି ସମୟରୁ ସେ ପର୍ବତମାନେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାକୁ ଲାଗିଲେ; ଏବଂ ନୃପନନ୍ଦନ ନିଜେ ତାହାର (ପୃଥିବୀର) ଅଙ୍ଗରୁ ନିଜ ବାଣମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।

Verse 21

समुद्धृत्य ततो वैन्यः प्रीतेन मनसा तदा । गर्ताश्च कंदराश्चैव बाणाघातैः समीकृताः

ତାପରେ ବୈନ୍ୟ ଆନନ୍ଦିତ ମନେ (ପୃଥିବୀକୁ) ଉଠାଇଲେ; ଏବଂ ଗର୍ତ୍ତ ଓ କନ୍ଦରମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ବାଣାଘାତରେ ସମତଳ ହୋଇଗଲେ।

Verse 22

एवं पृथ्वद्यंसमां सर्वां चकार पुण्यवर्द्धनः । समीकृत्य महाभागो वत्सं तस्या व्यकल्पयत्

ଏଭଳି ପୁଣ୍ୟବର୍ଦ୍ଧନ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀକୁ ସମତଳ କଲେ; ଏବଂ ସେହି ମହାଭାଗ ସବୁକିଛି ସୁସଜ୍ଜିତ କରି ତାହା ପାଇଁ (ପୃଥିବୀ ପାଇଁ) ଗୋଟିଏ ବତ୍ସ ନିୟୋଜନ କଲେ।

Verse 23

मनुं स्वायंभुवं पूर्वं परिचिंत्य पुनः पुनः । अतीतेष्वथ सर्वेषु मन्वंतरेषु सत्तमाः

ହେ ସତ୍ତମମାନେ! ଆଦି ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ଚିନ୍ତନ କରି, ଅତୀତ ସମସ୍ତ ମନ୍ୱନ୍ତର ସନ୍ଦର୍ଭରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 24

विषमत्वं गता भूमिः पंथा नासीच्च कुत्रचित् । समानि विषमाण्येवं स्वयमासन्द्विजोत्तमाः

ଭୂମି ବିଷମ ହୋଇଯାଇଥିଲା ଏବଂ କେଉଁଠିମଧ୍ୟ ଯଥାଯଥ ପଥ ନଥିଲା। ଏହିପରି କେଉଁଠି ସମ, କେଉଁଠି କଠିନ ସ୍ଥାନରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସ୍ୱୟଂ ଅବସ୍ଥିତ ହେଲେ।

Verse 25

पूर्वं मनोश्चाक्षुषस्य प्राप्ते चैवांतरे तदा । जाते पूर्वविसर्गे च विषमे च धरातले

ପୂର୍ବକାଳରେ, ଯେତେବେଳେ ଚାକ୍ଷୁଷ ମନୁଙ୍କ ମନ୍ୱନ୍ତର ଆସିଥିଲା ଏବଂ ପୂର୍ବବିସର୍ଗ ଘଟିଥିଲା—ସେତେବେଳେ ଧରାତଳ ବିଷମ ଥିଲା।

Verse 26

ग्रामाणां च पुराणां च पत्तनानां तथैव च । देशानां क्षेत्रपन्नानां मर्यादा न हि दृश्यते

ଗ୍ରାମ, ପୁରାତନ ବସତି ଓ ପଟ୍ଟନ—ତଥା ଦେଶ ଏବଂ କ୍ଷେତ୍ରପଥ—ଏମାନଙ୍କର ସୀମା ନିଶ୍ଚୟ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 27

कृषिर्नैव न वाणिज्यं न गोरक्षा प्रवर्तते । नानृतं भाषते कश्चिन्न लोभो न च मत्सरः

ନ କୃଷି ଚାଲେ, ନ ବାଣିଜ୍ୟ, ନ ଗୋରକ୍ଷାର ପ୍ରଚଳନ; କେହି ଅସତ୍ୟ କହେ ନାହିଁ, ନ ଲୋଭ ଅଛି ନ ମତ୍ସର।

Verse 28

नाभिमानं च वै पापं न करोति कदा किल । वैवस्वतस्य संप्राप्ते अंतरे द्विजसत्तम

ହେ ଦ୍ୱିଜସତ୍ତମ! ବୈବସ୍ୱତ ମନୁଙ୍କ ମନ୍ୱନ୍ତର ଆସିଥିବା ସେଇ ଅନ୍ତରକାଳରେ ମଧ୍ୟ ସେ କେବେ ଅଭିମାନରୂପ ପାପ କରେ ନାହିଁ।

Verse 29

इति श्रीपद्मपुराणे पंचपंचाशत्सहस्रसंहितायां भूमिखंडे । पृथूपाख्याने एकोनत्रिंशोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀ ପଦ୍ମପୁରାଣର ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶତ୍-ସହସ୍ରସଂହିତାର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ ‘ପୃଥୂପାଖ୍ୟାନ’ ନାମକ ଓଗଣତ୍ରିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 30

क्वचिद्भूमौ गिरौ क्वापि नदीतीरेषु वै तदा । कुंजेषु सर्वतीर्थेषु सागरस्य तटेषु च

କେବେ ଭୂମିରେ, କେବେ ପର୍ବତରେ, ଆଉ କେବେ ନଦୀତୀରରେ; କୁଞ୍ଜରେ, ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ଏବଂ ସାଗରତଟରେ ମଧ୍ୟ ସେତେବେଳେ।

Verse 31

निवासं चक्रिरे सर्वाः प्रजाः पुण्येन वै तदा । तासामाहारः संजातः फलमूलमधुस्तथा

ତେବେ ପୁଣ୍ୟପ୍ରଭାବରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ନିଜ ନିବାସ ସ୍ଥାପନ କଲେ; ତାଙ୍କର ଆହାର ଫଳ, ମୂଳ ଏବଂ ମଧୁ ମଧ୍ୟ ହେଲା।

Verse 32

महता कृच्छ्रेण तासामाहारश्च द्विजोत्तमाः । पृथुर्वैन्यः समालोक्य प्रजानां कष्टमेव हि

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ସେମାନଙ୍କର ଆହାର ମହା କଷ୍ଟରେ ମାତ୍ର ମିଳୁଥିଲା। ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦେଖି ପୃଥୁ ବୈନ୍ୟ ତାଙ୍କ ଦୁରବସ୍ଥାକୁ ଅବଲୋକନ କଲେ।

Verse 33

स्वायंभुवो मनुर्वत्सः कल्पितस्तेन भूभुजा । स्वपाणिः कल्पितस्तेन पात्रमेवं महामते

ହେ ପ୍ରିୟ, ସେଇ ଭୂଭୁଜ ସ୍ୱାୟଂଭୁବ ମନୁଙ୍କୁ ‘ବତ୍ସ’ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ; ଏବଂ ନିଜ ହାତକୁ ହିଁ ପାତ୍ର କଲେ—ଏହିପରି, ହେ ମହାମତେ।

Verse 34

स पृथुः पुरुषव्याघ्रो दुदोह वसुधां तदा । सर्वसस्यमयं क्षीरं ससर्वान्नं गुणान्वितम्

ତେବେ ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର ପୃଥୁ ବସୁଧାକୁ ଦୋହନ କରି, ସର୍ବଶସ୍ୟମୟ, ସର୍ବାନ୍ନସମ୍ପନ୍ନ ଓ ଉତ୍ତମ ଗୁଣଯୁକ୍ତ କ୍ଷୀର ପ୍ରକାଶ କଲେ।

Verse 35

तेन पुण्येन चान्नेन सुधाकल्पेन ताः प्रजाः । तृप्तिं नयंति देवान्वै प्रजाः पितॄंस्तथापरान्

ସେହି ପୁଣ୍ୟମୟ, ସୁଧାସଦୃଶ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅନ୍ନଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରନ୍ତି; ଏବଂ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୋଷ ଦିଅନ୍ତି।

Verse 36

प्रसादात्तस्य वैन्यस्य सुखं जीवंति ताः प्रजाः । देवेभ्यश्च पितृभ्यश्च दत्वा चान्नं प्रजास्ततः

ସେହି ବୈନ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରସାଦରୁ ସେ ପ୍ରଜାମାନେ ସୁଖରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରନ୍ତି; ପରେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଓ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଅନ୍ନ ଦାନ କରି ଯଥାବିଧି ଚାଲନ୍ତି।

Verse 37

ब्राह्मणेभ्यो विशेषेणअतिथिभ्यस्तथैव च । पश्चाद्भुंजंति पुण्यास्ताः प्रजाः सर्वा द्विजोत्तमाः

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ! ସେହି ପୁଣ୍ୟଶୀଳ ପ୍ରଜାମାନେ ପ୍ରଥମେ ବିଶେଷକରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଏବଂ ଅତିଥିମାନଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇ, ପରେ ନିଜେ ଭୁଞ୍ଜନ୍ତି।

Verse 38

यज्ञैश्चान्ये यजंत्येव तर्पयंति जनार्दनम् । तेन चान्नेन देवेशं तृप्तिं गच्छंति देवताः

ଅନ୍ୟମାନେ ଯଜ୍ଞଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରି ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରନ୍ତି; ଏବଂ ସେହି ଯଜ୍ଞାନ୍ନରେ ଦେବତାମାନେ ଦେବେଶ୍ୱରରେ ତୃପ୍ତି ପାଆନ୍ତି।

Verse 39

पुनर्वर्षति पर्जन्यः प्रेषितो माधवेन च । तस्मात्पुण्या महौषध्यः संभवंति सुपुण्यदाः

ମାଧବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ପର୍ଜନ୍ୟ ପୁନର୍ବାର ବର୍ଷା କରେ; ତାହାରୁ ମହାପୁଣ୍ୟଦାୟିନୀ ପବିତ୍ର ମହୌଷଧି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

Verse 40

सस्यजातानि सर्वाणि पृथुर्वैन्यः प्रजापतिः । तेनान्नेन प्रजाः सर्वा वर्तंतेऽद्यापि नित्यशः

ସମସ୍ତ ଶସ୍ୟଜାତି ପ୍ରଜାପତି ପୃଥୁ ବୈନ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ କଲେ; ସେଇ ଅନ୍ନରେ ଆଜି ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ନିତ୍ୟ ଜୀବନ ଧାରଣ କରନ୍ତି।

Verse 41

ऋषिभिश्चैव मिलितैर्दुग्धा चेयं वसुंधरा । पुनर्विप्रैर्महाभाग्यैः सत्यवद्भिः सुरैस्तथा

ଋଷିମାନେ ଏକତ୍ର ହେଲେ ଏହି ବସୁନ୍ଧରାକୁ ଦୋହନ କରାଗଲା; ପୁନଃ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ସତ୍ୟବାଦୀ ବିପ୍ରମାନେ ଓ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ତଥା ଦୋହନ କଲେ।

Verse 42

सोमो वत्सस्वरूपोभूद्दोग्धा देवगुरुः स्वयम् । ऊर्जं क्षीरं पयः कल्पं येन जीवंति चामराः

ସୋମ ଭଟ୍ସସ୍ୱରୂପ ହେଲେ ଏବଂ ଦୋହକ ସ୍ୱୟଂ ଦେବଗୁରୁ ହେଲେ; ତାହାରୁ ପୋଷକ, ଯୁଗୋପଯୋଗୀ କ୍ଷୀର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଅମରମାନେ ଜୀବନ୍ତି।

Verse 43

तेषां सत्येन पुण्येन सर्वे जीवंति जंतवः । सत्यपुण्ये प्रवर्तंते ऋषिदुग्धा वसुंधरा

ତାଙ୍କର ସତ୍ୟ ଓ ପୁଣ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ଜୀବ ଜୀବନ୍ତି; ସତ୍ୟପୁଣ୍ୟରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ, ଋଷିଦୋହିତ ବସୁନ୍ଧରା ଅଗ୍ରସର ହୁଏ।

Verse 44

अथातः संप्रवक्ष्यामि यथा दुग्धा इयं धरा । पितृभिश्च पुरा वत्स विधिना येन वै तदा

ଏବେ ମୁଁ କହୁଛି, ହେ ବତ୍ସ, ପୁରାତନ କାଳରେ ପିତୃଗଣ ବିଧିପୂର୍ବକ ଏହି ଧରାକୁ କିପରି ଦୋହନ କରିଥିଲେ ଏବଂ ସେହି ବିଧାନ କ’ଣ ଥିଲା।

Verse 45

सुपात्रं राजतं कृत्वा स्वधा क्षीरं सुधान्वितम् । परिकल्प्य यमं वत्सं दोग्धा चांतक एव सः

ଉତ୍ତମ ରୌପ୍ୟପାତ୍ର ତିଆରି କରି, ତାହାରେ ସ୍ୱଧା-ଯୁକ୍ତ କ୍ଷୀରକୁ ସୁଧାରସ ସହ ମିଶାଇ ରଖିଲା; ଯମଙ୍କୁ ବତ୍ସ କଲା ଏବଂ ଅନ୍ତକ (ମୃତ୍ୟୁ) ନିଜେ ଦୋହକ ହେଲା।

Verse 46

नागैः सर्पैस्ततो दुग्धा तक्षकं वत्समेव च । अलाबुपात्रमादाय विषं क्षीरं द्विजोत्तमाः

ତାପରେ ନାଗ ଓ ସର୍ପମାନଙ୍କ ଦୋହନ ହେଲା; ତକ୍ଷକକୁ ବତ୍ସ କରାଗଲା। ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ ଅଲାବୁ (ତୁମ୍ବା) ପାତ୍ର ନେଇ ବିଷକୁ ହିଁ କ୍ଷୀରରୂପେ ଦୋହିଲେ।

Verse 47

नागानां तु तथा दोग्धा धृतराष्ट्रः प्रतापवान् । सर्पा नागा द्विजश्रेष्ठास्तेन वर्तंति चातुलाः

ନାଗମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେହିପରି ପ୍ରତାପବାନ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଦୋହକ ହେଲେ। ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସର୍ପ ଓ ନାଗମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତ ହୋଇ ଜୀବନ ଧାରଣ କରନ୍ତି।

Verse 48

नागा वर्तंति तेनापि ह्यत्युग्रेण द्विजोत्तमाः । विषेण घोररूपेण सर्पाश्चैव भयानकाः

ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ନାଗମାନେ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟୁଗ୍ର ଭାବେ ବିଚରଣ କରନ୍ତି; ସର୍ପମାନେ ମଧ୍ୟ ଘୋରରୂପୀ, ବିଷଯୁକ୍ତ ଓ ଭୟଙ୍କର।

Verse 49

तेनैव वर्तयंत्युग्रा महाकाया महाबलाः । तदाहारास्तदाचारास्तद्वीर्यास्तत्पराक्रमाः

ସେହି ଆଧାରରେ ହିଁ ସେମାନେ ଜୀବନ ଧାରଣ କରନ୍ତି—ଉଗ୍ର, ମହାକାୟ ଓ ମହାବଳୀ। ସେମାନଙ୍କ ଆହାର ସେହିପରି, ଆଚାର ସେହିପରି, ବୀର୍ୟ ସେହିପରି ଏବଂ ପରାକ୍ରମ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି।

Verse 50

अथातः संप्रवक्ष्यामि यथा दुग्धा वसुंधरा । असुरैर्दानवैः सर्वैः कल्पयित्वा द्विजोत्तमाः

ଏବେ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ! ବସୁନ୍ଧରା କିପରି ଦୋହନ ହେଲା ମୁଁ କହୁଛି—ସମସ୍ତ ଅସୁର ଓ ଦାନବ ନିଜ-ନିଜ ପ୍ରସ୍ତୁତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ସାରିବା ପରେ।

Verse 51

पात्रमत्रान्नसदृशमायसं सर्वकामिकम् । क्षीरं मायामयं कृत्वा सर्वारातिविनाशनम्

ଏଠାରେ ଅନ୍ନର ମାପ ସଦୃଶ ଲୋହାର ଏକ ପାତ୍ର ତିଆରି ହେଲା—ଯାହା ସର୍ବ କାମନା ପୂରଣକାରୀ; ଏବଂ କ୍ଷୀରକୁ ମାୟାମୟ କରାଗଲା, ଯାହା ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ବିନାଶକ ହେଲା।

Verse 52

तेषामभूत्स वै वत्सो विरोचनः प्रतापवान् । ऋत्विग्द्विमूर्द्धा दैत्यानां मधुर्दोग्धा महाबलः

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବତ୍ସ ଥିଲେ ପ୍ରତାପଶାଳୀ ବିରୋଚନ। ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଋତ୍ୱିଜ୍ ଥିଲେ ଦ୍ୱିମୂର୍ଧା, ଏବଂ ମହାବଳୀ ମଧୁ ଥିଲେ ଦୋଗ୍ଧା (ଦୋହକ)।

Verse 53

तया हि मायया दैत्याः प्रवर्त्तंते महाबलाः । महाप्रज्ञा महाकाया महातेजः पराक्रमाः

ନିଶ୍ଚୟ ସେହି ମାୟା ଦ୍ୱାରା ମହାବଳୀ ଦୈତ୍ୟମାନେ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହେଲେ—ମହାପ୍ରଜ୍ଞ, ମହାକାୟ, ମହାତେଜସ୍ବୀ ଓ ପରାକ୍ରମଶାଳୀ।

Verse 54

तद्बलं पौरुषं तेषां तेन जीवंति दानवाः । तयैते माययाद्यापि सर्वमाया द्विजोत्तमाः

ସେଇ ବଳ, ସେଇ ପୌରୁଷ—ତାହାରେ ଦାନବମାନେ ଜୀବନ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ସେଇ ମାୟାଶକ୍ତିରେ ସେମାନେ ଆଜି ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୋହିତ କରନ୍ତି, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ!

Verse 55

प्रवर्तंते मितप्रज्ञास्ते तदेषामिदं बलम् । तथा तु दुग्धा यक्षैः सा सर्वाधारासु मेदिनी

ମିତପ୍ରଜ୍ଞ ଲୋକେ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ କରନ୍ତି—ଏହିଏ ତାଙ୍କର ବଳ। ସେହିପରି ସର୍ବାଧାରା ମେଦିନୀ ପୃଥିବୀକୁ ଯକ୍ଷମାନେ ଦୋହିଥିଲେ।

Verse 56

इति शुश्रुम विप्रेंद्राः पुराकल्पे महात्मभिः । अंतर्धानमयं क्षीरमयस्पात्रे सुविस्तरे

ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରମାନେ, ପୁରାକଳ୍ପରେ ମହାତ୍ମମାନଙ୍କଠାରୁ ଆମେ ଏହିପରି ଶୁଣିଛୁ—ଅନ୍ତର୍ଧାନଶକ୍ତିଯୁକ୍ତ, କ୍ଷୀରମୟ, ସୁବିସ୍ତୃତ ପାତ୍ର ଥିଲା।

Verse 57

वैश्रवणो महाप्राज्ञस्तदा वत्सः प्रकल्पितः । मणिधरस्य पिता पुण्यः प्राज्ञो बुद्धिमतां वरः

ତେବେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କୁ ବତ୍ସ (ବଛଡ଼ା) ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରାଗଲା। ସେ ମଣିଧରଙ୍କ ପୁଣ୍ୟବାନ ପିତା, ପ୍ରାଜ୍ଞ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ।

Verse 58

दोग्धा रजतनाभस्तु तस्याश्चासीन्महामतिः । सर्वज्ञः सर्वधर्मज्ञो यक्षराजसुतो बली

ତାହାର ଦୋହକ ରଜତନାଭ ଥିଲେ; ଏବଂ ଯକ୍ଷରାଜଙ୍କ ପୁତ୍ର ବଳି ମଧ୍ୟ ଥିଲେ—ମହାମତି, ସର୍ବଜ୍ଞ, ସର୍ବଧର୍ମଜ୍ଞ, ବଳବାନ।

Verse 59

अष्टबाहुर्महातेजा द्विशीर्षः सुमहातपाः । यक्षावर्तंत तेनापि सर्वदैव द्विजोत्तमाः

ସେ ଅଷ୍ଟବାହୁ, ମହାତେଜସ୍ବୀ ଓ ଦ୍ୱିଶୀର୍ଷ, ଅତିମହାତପସ୍ବୀ ଥିଲା। ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ତାହାର କାରଣରୁ ଯକ୍ଷମାନେ ମଧ୍ୟ ସଦା ସଚେତନ ରହି ନିରନ୍ତର ଚଳାଚଳ କରୁଥିଲେ।

Verse 60

पुनर्दुग्धा इयं पृथ्वी राक्षसैश्च महाबलैः । तथा चैषा पिशाचैश्च सातुरैर्दग्धवारिभिः

ଏହି ପୃଥିବୀ ପୁନର୍ବାର ମହାବଳୀ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏବଂ ସେହିପରି ପିଶାଚମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ‘ଦୋହି’ ନିଆଯାଇଛି। ସେମାନେ ବ୍ୟାକୁଳ, ଜଳ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ ଶୁଷ୍କତାରେ ପୀଡିତ।

Verse 61

उत्प्लुतं नृकपालं तं शावपात्रमयः कृतम् । सुप्रजां भोक्तुकामास्ते तीव्रकोपपराक्रमाः

ଉତ୍ପ୍ଲୁତ ହୋଇ ପ୍ରକଟିତ ସେ ନରକପାଳକୁ ଶବପାତ୍ରରୂପେ ଗଢ଼ାଗଲା। ସେମାନେ ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧ ଓ ପରାକ୍ରମରେ ଭରି, ସେ ସତୀ/ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରୀକୁ ଭୋଗ-ଭକ୍ଷଣ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ସେଠାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ।

Verse 62

दोग्धा रजतनाभस्तु तेषामासीन्महाबलः । सुमाली नाम वत्सश्च शोणितं क्षीरमेव च

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାବଳୀ ରଜତନାଭ ଦୋହକ ହେଲା, ଏବଂ ସୁମାଳୀ ନାମକ ବତ୍ସ ଥିଲା। କିନ୍ତୁ କ୍ଷୀରର ସ୍ଥାନରେ ଶୋଣିତ ହିଁ ଦୋହାଗଲା।

Verse 63

रक्षांसि यातुधानाश्च पिशाचाश्च महाबलाः । यक्षास्तेन च जीवंति भूतसङ्घाश्च दारुणाः

ମହାବଳୀ ରାକ୍ଷସ, ଯାତୁଧାନ ଓ ପିଶାଚମାନେ ସେହି ଉପାୟରେ ଜୀବନ ଧାରଣ କରନ୍ତି; ଯକ୍ଷମାନେ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଭୂତସଂଘମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ତାହାରେ ଜୀବନ୍ତ।

Verse 64

गंधर्वैरप्सरोभिश्च पुनर्दुग्धा वसुंधरा । कृत्वा वत्सं सुविद्वांसं तैश्च चित्ररथं पुनः

ପୁନର୍ବାର ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ବସୁନ୍ଧରାକୁ ଦୋହିଲେ; ଅତିବିଦ୍ୱାନଙ୍କୁ ବତ୍ସ କରି, ଚିତ୍ରରଥ ସହିତ ତାହାକୁ ପୁନଃ ଦୋହିଲେ।

Verse 65

दुदुहुः पद्मपात्रे तु गांधर्वं गीतसंकुलम् । सुरुचिर्नाम गंधर्वस्तेषामासीन्महामतिः

ସେମାନେ ପଦ୍ମପାତ୍ରରେ ଗୀତସଙ୍କୁଳ ଗାନ୍ଧର୍ବ ସଙ୍ଗୀତକୁ ଦୋହିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ‘ସୁରୁଚି’ ନାମକ ମହାମତି ଗନ୍ଧର୍ବ ଥିଲେ।

Verse 66

दोग्धा पुण्यतमश्चैव तस्याश्च द्विजसत्तमाः । शुचिगीतं महात्मानः सुक्षीरं दुदुहुस्तदा

ସେତେବେଳେ ପରମ ପୁଣ୍ୟବାନ ଦୋହକ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ—ସେଇ ମହାତ୍ମାମାନେ—ତାହାଠାରୁ ଶୁଚି, ମଧୁରଗୀତସମ, ଉତ୍ତମ କ୍ଷୀର ଦୋହିଲେ।

Verse 67

गंधर्वास्तेन जीवंति अन्याश्चाप्सरसस्तथा । पर्वतैश्च महापुण्यैर्दुग्धा चेयं वसुंधरा

ସେଇ ସାରରେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଜୀବନ୍ତ ରହନ୍ତି, ଅନ୍ୟ ଅପ୍ସରାମାନେ ମଧ୍ୟ ତେଣୁ। ଏବଂ ମହାପୁଣ୍ୟ ପର୍ବତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ବସୁନ୍ଧରା ଯେନେ ଦୋହିତ ହୋଇ ନିଜ ଐଶ୍ୱର୍ୟ ଦାନ କଲା।

Verse 68

रत्नानि विविधान्येव ओषधीश्चामृतोपमाः । वत्सश्चैव महाभागो हिमवान्परिकल्पितः

ବିଭିନ୍ନ ରତ୍ନ, ଅମୃତସମ ଔଷଧି, ଏବଂ ମହାଭାଗ ବତ୍ସ—ଏହିପରି ହିମବାନଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ନିୟୋଜିତ କରାଗଲା।

Verse 69

मेरुर्दोग्धा च संजातः पात्रं कृत्वा तु शैलजम् । तेन क्षीरेण संवृद्धाः शैलाः सर्वे महौजसः

ମେରୁ ପର୍ବତ ଦୋହକ ହେଲା ଏବଂ ଶୈଳଜ ପାତ୍ର ତିଆରି ହେଲା। ସେଇ କ୍ଷୀରରେ ପୋଷିତ ହୋଇ ସମସ୍ତ ପର୍ବତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତେଜସ୍ବୀ ଓ ବଳବାନ ହେଲେ।

Verse 70

पुनर्दुग्धा महावृक्षैः पुण्यैः कल्पद्रुमादिभिः । पालाशं पात्रामानिन्युश्छिन्नदग्धप्ररोहणम्

ପୁନର୍ବାର ପୁଣ୍ୟ ମହାବୃକ୍ଷମାନେ—କଳ୍ପଦ୍ରୁମ ଆଦି—ଦୋହନ କଲେ। ସେମାନେ ପଲାଶ କାଠର ପାତ୍ର ଆଣିଲେ, ଯାହା କାଟି ଜଳାଇଲେ ମଧ୍ୟ ପୁଣି ଅଙ୍କୁରିତ ହୁଏ।

Verse 71

शालो दुदोह पुष्पांगः प्लक्षो वत्सोऽभवत्तदा । गुह्यकैश्चारणैः सिद्धैर्विद्याधरगणैस्तदा

ତେବେ ଶାଳ ବୃକ୍ଷ ଦୋହିତ ହେଲା; ପୁଷ୍ପାଙ୍ଗ ଦୋହକ ହେଲେ ଏବଂ ସେତେବେଳେ ପ୍ଲକ୍ଷ ବୃକ୍ଷ ବଛଡ଼ା ହେଲା। ଗୁହ୍ୟକ, ଚାରଣ, ସିଦ୍ଧ ଓ ବିଦ୍ୟାଧରଗଣ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।

Verse 72

दुग्धा चेयं सर्वधात्री सर्वकामप्रदायिनी । यं यमिच्छंति ये लोकाः पात्रवत्सविशेषणैः

ଏହି (ଗୋରୂପା) ଦୁଗ୍ଧଦାୟିନୀ, ସର୍ବଧାତ୍ରୀ ଓ ସର୍ବକାମପ୍ରଦାୟିନୀ। ପାତ୍ର ଓ ବଛଡ଼ାର ବିଶେଷ ଭେଦ ଅନୁସାରେ ଲୋକେ ଯାହା ଯାହା ଇଚ୍ଛନ୍ତି, ସେହି ତାହା ପାଆନ୍ତି।

Verse 73

तैस्तैस्तेषां ददात्येव क्षीरं सद्भावमीदृशम् । इयं धात्री विधात्री तु इयं श्रेष्ठा वसुंधरा

ଏପରି ସଦ୍ଭାବରେ ସେ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ତାଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ କ୍ଷୀର ଦିଅନ୍ତି। ଏହି ପୃଥିବୀ ଧାତ୍ରୀ ମଧ୍ୟ, ବିଧାତ୍ରୀ ମଧ୍ୟ; ଏହି ବସୁନ୍ଧରା ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ।

Verse 74

सर्वकामदुघा धेनुरियं पुण्यैरलंकृता । इयं ज्येष्ठा प्रतिष्ठा तु इयं सृष्टिरियं प्रजा

ଏହି ସର୍ବକାମଦୁଘା ଧେନୁ ପୁଣ୍ୟରେ ଅଲଙ୍କୃତ। ଏହିଏ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପ୍ରତିଷ୍ଠା; ଏହିଏ ସୃଷ୍ଟି, ଏହିଏ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା (ଜୀବମାନେ)।

Verse 75

पावनी पुण्यदा पुण्या सर्वसस्य प्ररोहिणी । चराचरस्य सर्वस्य प्रतिष्ठा योनिरेव च

ସେ ପାବନୀ, ପୁଣ୍ୟଦାତ୍ରୀ ଓ ସ୍ୱୟଂ ପୁଣ୍ୟମୟୀ; ସମସ୍ତ ଶସ୍ୟକୁ ଅଙ୍କୁରିତ କରନ୍ତି। ଚରାଚର ସମସ୍ତର ଏହିଏ ପ୍ରତିଷ୍ଠା, ଏହିଏ ଯୋନି (ମୂଳ ସ୍ରୋତ) ମଧ୍ୟ।

Verse 76

महालक्ष्मीरियं विद्या सर्वविश्वमयी सदा । सर्वकामदुघा दोग्ध्री सर्वबीजप्ररोहिणी

ଏହି ବିଦ୍ୟା ନିଜେ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ, ସଦା ସର୍ବବିଶ୍ୱମୟୀ। ସେହିଏ ସର୍ବକାମଦୁଘା ଦୋଗ୍ଧ୍ରୀ, ସେହିଏ ସର୍ବବୀଜକୁ ଅଙ୍କୁରିତ କରନ୍ତି।

Verse 77

सर्वेषां श्रेयसां माता सर्वलोकधरा इयम् । पंचानामपि भूतानां प्रकाशो रूपमेव च

ଏହିଏ ସମସ୍ତ ଶ୍ରେୟ (କଲ୍ୟାଣ) ର ମାତା ଓ ସର୍ବଲୋକଧାରିଣୀ। ପଞ୍ଚଭୂତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହିଏ ପ୍ରକାଶ, ଏହିଏ ତାଙ୍କର ରୂପ।

Verse 78

असीदियं समुद्रांता मेदिनीति परिश्रुता । मधुकैटभयोः कृत्स्ना मेदसा समभिप्लुता

ସମୁଦ୍ରାନ୍ତ ଏହି ପୃଥିବୀ ‘ମେଦିନୀ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲା; କାରଣ ମଧୁ ଓ କୈଟଭଙ୍କ ମେଦସ୍ (ଚର୍ବି) ଦ୍ୱାରା ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପ୍ଲାବିତ ହୋଇଥିଲା।

Verse 79

तेनेयं मेदिनी नाम प्रोच्यते ब्रह्मवादिभिः । ततोभ्युपगमात्प्राज्ञ पृथोर्वैन्यस्य सत्तमाः

ଏହି କାରଣରୁ ବ୍ରହ୍ମବାଦୀମାନେ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ‘ମେଦିନୀ’ ବୋଲି କହନ୍ତି। ହେ ପ୍ରାଜ୍ଞ, ପୃଥୁ ବୈନ୍ୟଙ୍କୁ ସେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିବାରୁ, ସତ୍ତମମାନେ ତାକୁ ପୃଥୁସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି।

Verse 80

दुहितृत्वमनुप्राप्ता देवी पृथ्वीति चोच्यते । तेन राज्ञा द्विजश्रेष्ठाः पालितेयं वसुंधरा

କନ୍ୟାଭାବ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ଦେବୀ ‘ପୃଥ୍ବୀ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ସେଇ ରାଜା ଏହି ବସୁନ୍ଧରାକୁ ରକ୍ଷା କରି ପାଳନ କଲେ।

Verse 81

ग्रामाधारं गृहाणां च पुरपत्तनमालिनी । सस्याकरवती स्फीता सर्वतीर्थमयी द्विजाः

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଏହା ଗ୍ରାମ ଓ ଗୃହମାନଙ୍କର ଆଧାର, ନଗର ଓ ପଟ୍ଟନରେ ଶୋଭିତ; ଶସ୍ୟ ଓ ଖଣିଜସମ୍ପଦରେ ସମୃଦ୍ଧ, ସ୍ଫୀତ—ଏବଂ ସର୍ବତୀର୍ଥମୟ ପବିତ୍ରତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।

Verse 82

एवं वसुमती देवी सर्वलोकमयी सदा । एवं प्रभावो राजेंद्रः पुराणे परिपठ्यते

ଏହିପରି ଦେବୀ ବସୁମତୀ ସଦା ସର୍ବଲୋକମୟୀ ଭାବେ ବ୍ୟାପ୍ତ। ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଏହିପରି ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ପୁରାଣରେ ପଠିତ ହୁଏ।

Verse 83

पृथुर्वैन्यो महाभागः सर्वकर्मप्रकाशकः । यथा विष्णुर्यथा ब्रह्मा यथा रुद्रः सनातनः

ବେନପୁତ୍ର ପୃଥୁ ମହାଭାଗ୍ୟବାନ, ସମସ୍ତ ଧର୍ମକର୍ମର ପ୍ରକାଶକ—ଯେପରି ବିଷ୍ଣୁ, ଯେପରି ବ୍ରହ୍ମା, ସେପରି ସନାତନ ରୁଦ୍ର ସମାନ।

Verse 84

नमस्कार्यास्त्रयो देवा देवाद्यैर्ब्रह्मवादिभिः । ब्राह्मणैरृषिभिः सर्वैर्नमस्कार्यो नृपोत्तमः

ତିନି ଦେବତା ନମସ୍କାରଯୋଗ୍ୟ; ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ଓ ବ୍ରହ୍ମବାଦ ପ୍ରବଚକମାନେ ମଧ୍ୟ ନମନୀୟ। ସେପରି ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଋଷି ନମସ୍କାରଯୋଗ୍ୟ, ଏବଂ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାରଯୋଗ୍ୟ।

Verse 85

वर्णानामाश्रमाणां यः स्थापकः सर्वलोकधृक् । पार्थिवैश्च महाभागैः पार्थिवत्वमिहेप्सुभिः

ଯିଏ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମମାନଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଧାରଣ କରେ—ଏହି ଲୋକରେ ରାଜ୍ୟ ଇଚ୍ଛୁକ ଭାଗ୍ୟବାନ ରାଜା ଓ ମହାପାର୍ଥିବମାନେ ତାହାକୁ ଅନ୍ୱେଷଣ କରି ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 86

आदिराजो नमस्कार्यः पृथुर्वैन्यः प्रतापवान् । धनुर्वेदार्थिभिर्योधैः सदैव जयकांक्षिभिः

ଆଦିରାଜ, ପ୍ରତାପଶାଳୀ ପୃଥୁ ବୈନ୍ୟ ନମସ୍କାରଯୋଗ୍ୟ ଥିଲେ; ଧନୁର୍ବେଦରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ଏବଂ ସଦା ବିଜୟକାମୀ ଯୋଧ୍ୟାମାନେ ତାଙ୍କୁ ସର୍ବଦା ଘେରି ରହୁଥିଲେ।

Verse 87

नमस्कार्यो महाराजो वृत्तिदाता महीभृताम् । एवं पात्रविशेषाश्च मया ख्याता द्विजोत्तमाः

ମହାରାଜ—ଯିଏ ପୃଥିବୀଧର ରାଜମାନଙ୍କୁ ଜୀବିକା ଦାନ କରେ—ସେ ନମସ୍କାରଯୋଗ୍ୟ। ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ଏହିପରି ମୁଁ ପାତ୍ରର ବିଶେଷ ଭେଦଗୁଡ଼ିକ କହିଦେଲି।

Verse 88

वत्सानां सुविशेषाश्च दोग्धॄणां भवदग्रतः । क्षीरस्यापि विशेषं तु यथोद्दिष्टं हि भूभुजा

ହେ ରାଜନ୍, ଆପଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବତ୍ସମାନଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବିଶେଷତା ଓ ଦୋହକମାନଙ୍କର ଭେଦ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେବ; ଏବଂ କ୍ଷୀରର ଗୁଣବିଶେଷ ମଧ୍ୟ ଭୂଭୁଜ ଯେପରି ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଛନ୍ତି, ସେପରି କୁହାଯିବ।

Verse 89

समाख्यातं तथाग्रे च भवतां वै यथार्थतः । धन्यं यशस्यमारोग्यं पुण्यं पापप्रणाशनम्

ଏହା ତୁମମାନଙ୍କୁ ପୂର୍ବରୁ ଯଥାର୍ଥଭାବେ ସମ୍ୟକ୍ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି। ଏହା ଧନ୍ୟ, ଯଶଦାୟକ, ଆରୋଗ୍ୟଦାୟକ, ପୁଣ୍ୟପ୍ରଦ ଏବଂ ପାପନାଶକ।

Verse 90

पृथोर्वैन्यस्य चरितं यः शृणोति द्विजोत्तमाः । तस्य भागीरथी स्नानमहन्यहनि जायते

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ଯେ କେହି ପୃଥୁ-ୱୈନ୍ୟଙ୍କ ଚରିତ ଶୁଣେ, ତାହାର ପାଇଁ ଦିନେଦିନେ ଭାଗୀରଥୀ (ଗଙ୍ଗା) ସ୍ନାନର ପୁଣ୍ୟ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ।

Verse 91

सर्वपापविशुद्धात्मा विष्णुलोकं प्रयाति सः

ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।