Adhyaya 23
Bhumi KhandaAdhyaya 2345 Verses

Adhyaya 23

Bala: The Rise and Slaying of the Dānava (and the Devas’ Restoration)

ଋଷିମାନେ ପାପନାଶକ ପୁରାଣକଥାକୁ ପ୍ରଶଂସା କରି ସୂତଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟର ବିସ୍ତୃତ ବର୍ଣ୍ଣନା ପଚାରନ୍ତି। ସୂତ କହନ୍ତି—ଶ୍ରବଣମାତ୍ରେ ପରମ ଜ୍ଞାନ ଦେଇଥିବା ଏହି ଗାଥାକୁ ସେ ବିସ୍ତାରରେ କହିବେ। ତାପରେ କଥା ଦେବ–ଦୈତ୍ୟ ଚକ୍ରକୁ ମୁହଁ ଫେରାଏ—ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନରସିଂହ ଓ ବରାହ ଅବତାରରେ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଓ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ନିହତ ହେଲାପରେ ଦେବମାନେ ନିଜ ନିଜ ପଦ ପୁନଃ ପାଆନ୍ତି ଏବଂ ଯଜ୍ଞଧର୍ମ ପ୍ରବଳ ହୁଏ। ପୁତ୍ରଶୋକରେ ବ୍ୟାକୁଳ ଦିତି କଶ୍ୟପଙ୍କ ଶରଣ ନେଇ ଜଗତ୍ଜୟୀ ପୁତ୍ରର ବର ମାଗନ୍ତି; ବରଦାନରେ ‘ବଳ’ ନାମକ ଦାନବ ଜନ୍ମେ, ନାମକରଣ–ଉପନୟନ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ବେଦୀୟ ଶିଷ୍ଟାଚାରରେ ଶିକ୍ଷିତ ହୁଏ। ଦନୁ ଅସୁରବଂଶର ପ୍ରତିଶୋଧ ପାଇଁ ବଳକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଦେବମାନଙ୍କ ବଧରେ ପ୍ରେରିତ କରେ। ଅଦିତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସତର୍କ କରନ୍ତି; ଇନ୍ଦ୍ର ଭୟଭୀତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟରେ ସିନ୍ଧୁତଟ/ସମୁଦ୍ରତଟର ସନ୍ଧ୍ୟୋପାସନା ସମୟରେ ବଳକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଆଘାତ କରି ନିହତ କରନ୍ତି। ଏହାରେ ଦେବଶାସନ ପୁନଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇ ଲୋକେ ଶାନ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି।

Shlokas

Verse 1

ऋषय ऊचुः । विचित्रेयं कथा पुण्या धन्या यशोविधायिनी । सर्वपापहरा प्रोक्ता भवता वदतां वर

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ଏହି କଥା ଅଦ୍ଭୁତ, ପୁଣ୍ୟମୟ, ଧନ୍ୟ ଓ ଯଶଦାୟିନୀ। ହେ ବକ୍ତାମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଆପଣ ଏହାକୁ ସର୍ବପାପହର ବୋଲି କହିଛନ୍ତି।

Verse 2

सृष्टिसंबंधमेतन्नस्तद्भवान्वक्तुमर्हति । पूर्वमेव यथासृष्टिर्विस्तरात्सूतनंदन

ସୃଷ୍ଟିସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଏହି ବିଷୟ ଆପଣ ଆମକୁ କହିବା ଉଚିତ। ହେ ସୂତନନ୍ଦନ! ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ସୃଷ୍ଟି କିପରି ହେଲା—ବିସ୍ତାରରେ କହନ୍ତୁ।

Verse 3

सूत उवाच । विस्तरेण प्रवक्ष्यामि सृष्टिसंहारकारणम् । श्रुतमात्रेण यस्यापि नरः सर्वज्ञतां व्रजेत्

ସୂତ କହିଲେ—ମୁଁ ସୃଷ୍ଟି ଓ ସଂହାରର କାରଣକୁ ବିସ୍ତାରରେ କହିବି; ଯାହା କେବଳ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟ ସର୍ବଜ୍ଞତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇପାରେ।

Verse 4

हिरण्यकश्यपेनापि व्यापितं भुवनत्रयम् । तपसाराध्य प्रबह्माणं वरं प्राप्तं सुदुर्लभम्

ହିରଣ୍ୟକଶ୍ୟପ ମଧ୍ୟ ତ୍ରିଭୁବନକୁ ବ୍ୟାପି ଦେଇଥିଲା; ତପସ୍ୟାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ବର ପାଇଥିଲା।

Verse 5

तस्माद्देवान्महाभागादमरत्वं तथैव च । देवांल्लोकान्स संव्याप्य प्रभुत्वं स्वयमर्जितम्

ସେଇ ମହାଭାଗ୍ୟବାନଙ୍କ ଠାରୁ ଦେବମାନେ ଅମରତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ପାଇଲେ; ଏବଂ ସେ ଦେବଲୋକମାନଙ୍କୁ ସର୍ବତ୍ର ବ୍ୟାପି ନିଜ ପ୍ରୟାସରେ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ଅର୍ଜନ କଲେ।

Verse 6

ततो देवाः सगंधर्वा मुनयो वेदपारगाः । नागाश्च किन्नराः सिद्धा यक्षाश्चैव तथापरे

ତାପରେ ଦେବମାନେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ସହ, ବେଦପାରଙ୍ଗତ ମୁନିମାନେ, ଏବଂ ନାଗ, କିନ୍ନର, ସିଦ୍ଧ, ଯକ୍ଷ ଆଦି ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ସମବେତ ହେଲେ।

Verse 7

ब्रह्माणं तु पुरस्कृत्य जग्मुर्नारायणं प्रभुम् । क्षीरसागरसंसुप्तं योगनिद्रां गतं प्रभुम्

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି ସେମାନେ ପ୍ରଭୁ ନାରାୟଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ; ସେ କ୍ଷୀରସାଗରରେ ଶୟନ କରି ଯୋଗନିଦ୍ରାରେ ଲୀନ ଥିଲେ।

Verse 8

तं संबोध्य महास्तोत्रैर्देवाः प्रांजलयस्तथा । संबुद्धे सति देवेशे वृत्तं तस्य दुरात्मनः

ଦେବମାନେ ହାତ ଯୋଡ଼ି ମହାସ୍ତୋତ୍ରଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କଲେ; ଦେବେଶ ଜାଗିଉଠିଲେ ପରେ ସେଇ ଦୁରାତ୍ମାର ସମସ୍ତ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ନିବେଦନ କଲେ।

Verse 9

आचचक्षुर्महाप्राज्ञ समाकर्ण्य जगत्पतिः । नृसिंहरूपमास्थाय हिरण्यकशिपुं व्यहन्

ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ! ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଜଗତ୍ପତି ନୃସିଂହରୂପ ଧାରଣ କରି ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।

Verse 10

पुनर्वाराहरूपेण हिरण्याक्षो महाबलः । उद्धृता वसुधा पुण्या असुरो घातितस्तदा

ପୁନର୍ବାର ଭଗବାନ୍ ବରାହରୂପ ଧାରଣ କରି ମହାବଳୀ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ଅସୁରକୁ ବଧ କଲେ ଏବଂ ପୁଣ୍ୟ ବସୁଧାକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି ଉପରେ ଉଠାଇଲେ।

Verse 11

अन्यांश्चघातयामास दानवान्घोरदर्शनान् । एवं चैतेषु नष्टेषु दानवेषु महत्सु च

ସେ ଭୟଙ୍କର ଦର୍ଶନ ଥିବା ଅନ୍ୟ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବଧ କରାଇଲେ; ଏଭଳି ଭାବେ ସେଇ ମହାଦାନବମାନେ ନଷ୍ଟ ହେଲେ…

Verse 12

अन्येषु तेषु नष्टेषु दितिपुत्रेषु वै तदा । पुनः स्थानेषु प्राप्तेषु देवेषु च महत्सु च

ତେବେ ଦିତିଙ୍କ ଅନ୍ୟ ପୁତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହେଲେ ଏବଂ ମହାଦେବମାନେ ପୁନଃ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ,

Verse 13

यज्ञेष्वेव प्रवृत्तेषु सर्वेषु धर्मकर्मसु । सुस्थेषु सर्वलोकेषु सा दितिर्दुःखपीडिता

ଯେତେବେଳେ ଯଜ୍ଞମାନେ ପ୍ରବଳ ଭାବେ ଚାଲୁଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଧର୍ମକର୍ମ ସମ୍ପାଦିତ ହେଉଥିଲା ଏବଂ ସର୍ବ ଲୋକ ସୁଖ-ଶାନ୍ତିରେ ସୁସ୍ଥିତ ଥିଲେ—ସେତେବେଳେ ଦିତି ମାତ୍ର ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ଥିଲେ।

Verse 14

पुत्रशोकेन संतप्ता हाहाभूता विचेतना । भर्तारं सूर्यसंकाशं तपस्तेजः समन्वितम्

ପୁତ୍ରଶୋକରେ ସନ୍ତପ୍ତ ହୋଇ ‘ହାୟ ହାୟ’ ବୋଲି ବିଳାପ କରୁଥିବା, ପ୍ରାୟ ଅଚେତନାବସ୍ଥାରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟସମ କାନ୍ତିମାନ ଓ ତପସ୍ତେଜରେ ସମନ୍ୱିତ ନିଜ ପତିଙ୍କ ନିକଟକୁ ସେ ଗଲେ।

Verse 15

दातारं च महात्मानं भर्तारं कश्यपं तदा । भक्त्या प्रणम्य विप्रेन्द्र तमुवाच महामतिम्

ତେବେ ସେ ଭକ୍ତିରେ ମହାତ୍ମା ଦାତା ଓ ପତି କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର, ସେହି ମହାମତିଙ୍କୁ କହିଲା।

Verse 16

भगवन्नष्टपुत्राहं कृता देवेन चक्रिणा । दैतेया दानवाः सर्वे देवैश्चैव निपातिताः

ହେ ଭଗବନ୍! ଚକ୍ରଧାରୀ ଦେବ ମୋତେ ପୁତ୍ରହୀନ କରିଦେଇଛନ୍ତି; ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବ ମଧ୍ୟ ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିପାତିତ ହୋଇଛନ୍ତି।

Verse 17

पुत्रशोकानलेनाहं संतप्ता मुनिसत्तम । ममानंदकरं पुत्रं सर्वतेजोहरं विभो

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ! ପୁତ୍ରଶୋକର ଅଗ୍ନିରେ ମୁଁ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ ସନ୍ତପ୍ତ। ହେ ବିଭୋ! ଯେ ପୁତ୍ର ମୋର ଆନନ୍ଦକାରଣ, ସେ ମୋର ସମସ୍ତ ତେଜ ହରିନେଇଛି।

Verse 18

सुबलं चारुसर्वांगं देवराजसमप्रभम् । बुद्धिमंतं सुसर्वज्ञं ज्ञातारं सर्वपंडितम्

ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁବଳ, ସର୍ବାଙ୍ଗସୁନ୍ଦର ଓ ଦେବରାଜ ସମ ପ୍ରଭାବାନ୍; ବୁଦ୍ଧିମାନ, ସତ୍ୟ ସର୍ବଜ୍ଞ, ବିବେକୀ ଜ୍ଞାତା ଏବଂ ସମସ୍ତ ପଣ୍ଡିତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲା।

Verse 19

तपस्तेजः समायुक्तं सबलं चारुलक्षणम् । ब्रह्मण्यं ज्ञानवेत्तारं देवब्राह्मणपूजकम्

ସେ ତପସ୍ୟାଜନିତ ତେଜରେ ସମାୟୁକ୍ତ, ସୁବଳ ଓ ଶୁଭଲକ୍ଷଣସମ୍ପନ୍ନ; ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟ, ସତ୍ୟଜ୍ଞାନବେତ୍ତା, ଦେବପୂଜକ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣପୂଜକ ଥିଲା।

Verse 20

जेतारं सर्वलोकानां ममानंदकरं द्विज । सर्वलक्षणसंपन्नं पुत्रं मे देहि त्वं विभो

ହେ ଦ୍ୱିଜ! ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଜୟ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ, ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ଦେବାକୁ ସକ୍ଷମ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶୁଭଲକ୍ଷଣସମ୍ପନ୍ନ ଏକ ପୁତ୍ର ମୋତେ ଦିଅ, ହେ ବିଭୋ।

Verse 21

एवमाकर्ण्य वै तस्याः कश्यपो वाक्यमुत्तमम् । कृपाविष्टमनास्तुष्टो दुःखिताया द्विजोत्तम

ତାହାର ଉତ୍ତମ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ କଶ୍ୟପଙ୍କ ମନ କରୁଣାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା; ସେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ତଥାପି ସେଇ ଦୁଃଖିତା ନାରୀର ଶୋକରେ ଦ୍ରବିତ ହେଲେ।

Verse 22

तामुवाच महाभाग कृपणां दीनमानसाम् । तस्याः शिरसि संन्यस्य स्वहस्तं भावतत्परः

ମହାଭାଗ ସେଇ ଦୀନମନା କୃପଣା ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ କରୁଣାଭାବରେ ତାଙ୍କ ଶିର ଉପରେ ନିଜ ହସ୍ତ ରଖି କହିଲେ।

Verse 23

इति श्रीपद्मपुराणे पंचपंचाशत्सहस्रसंहितायां भूमिखंडे बल । दैत्यवधोनाम त्रयोविंशोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶତ୍ସହସ୍ରସଂହିତାର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ ‘ବଲ—ଦୈତ୍ୟବଧ’ ନାମକ ତେଇଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 24

तपस्तेपे निरालंबः साधयन्परमव्रतः । एतस्मिन्नंतरे सा तु दधार गर्भमुत्तमम्

କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ବିନା, ପରମ ବ୍ରତରେ ଅଟୁଟ ରହି ସେ ତପସ୍ୟା କଲେ; ଏହି ମଧ୍ୟବେଳେ ସେ ନାରୀ ନିଜ ଗର୍ଭରେ ଉତ୍ତମ ସନ୍ତାନକୁ ଧାରଣ କଲା।

Verse 25

सा दितिः सर्वधर्मज्ञा चारुकर्मा मनस्विनी । शतवर्षप्रमाणं सा शुचि स्वांता बभूव ह

ସେଇ ଦିତି ସର୍ବଧର୍ମଜ୍ଞା, ସୁନ୍ଦର ଆଚରଣଶୀଳା ଓ ଦୃଢମନସ୍କା ଥିଲେ। ସେ ଶତବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୁଚି ରହି ଅନ୍ତରେ ଶାନ୍ତ ରହିଲେ।

Verse 26

तया वै जनितः पुत्रो ब्रह्मतेजः समन्वितः । अथ कश्यप आयातो हर्षेण महतान्वितः

ତାହାରୁ ବ୍ରହ୍ମତେଜରେ ସମନ୍ୱିତ ଏକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲା। ତାପରେ ମହାହର୍ଷରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ କଶ୍ୟପ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।

Verse 27

चकार नाम मेधावी तस्य पुत्रस्य सत्तमः । बलमित्यब्रवीत्पुत्रं नामतः सदृशो महान्

ସେଇ ମେଧାବୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରର ନାମକରଣ କଲେ। ପୁତ୍ରକୁ ‘ବଳ’ ବୋଲି କହିଲେ; ସେ ମହାନ୍ ବାଳକ ନାମକୁ ଯଥାର୍ଥ କରୁଥିଲା।

Verse 28

एवं नाम चकाराथ व्रतबंधं चकार सः । प्राह पुत्र महाभाग ब्रह्मचर्यं प्रसाधय

ଏଭଳି ସେ ନାମକରଣ କଲେ ଏବଂ ବ୍ରତବନ୍ଧ (ଉପନୟନ ସଂସ୍କାର) ମଧ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ କଲେ। ପରେ କହିଲେ—“ହେ ମହାଭାଗ ପୁତ୍ର, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପାଳନ କର।”

Verse 29

एवमेवं करिष्यामि तव वाक्यं द्विजोत्तम । वेदस्याध्ययनं कुर्यां ब्रह्मचर्येण सत्तम

ସେ କହିଲା—“ଏମିତିହି କରିବି; ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ଆପଣଙ୍କ ବାକ୍ୟକୁ ମୁଁ ପାଳନ କରିବି। ହେ ସତ୍ତମ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ମୁଁ ବେଦାଧ୍ୟୟନ କରିବି।”

Verse 30

एवं वर्षशतं साग्रं गतं तस्य तपस्यतः । मातुः समक्षमायातस्तपस्तेजः समन्वितः

ଏହିପରି ତପସ୍ୟାରେ ନିମଗ୍ନ ଥାଇ ଶତବର୍ଷରୁ କିଛି ଅଧିକ ସମୟ ଅତିବାହିତ ହେଲାପରେ, ତପୋତେଜରେ ସମନ୍ୱିତ ହୋଇ ସେ ମାତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଆସିଲା।

Verse 31

तपोवीर्यमयं दिव्यं ब्रह्मचर्यं महात्मनः । दितिः पश्यति पुत्रस्य हर्षेण महतान्विता

ମହାତ୍ମା ପୁତ୍ରର ତପୋବୀର୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦିବ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟକୁ ଦେଖି ଦିତି ମହାହର୍ଷରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।

Verse 32

तमुवाच महात्मानं बलं पुत्रं तपस्विनम् । मेधाविनं महात्मानं प्रज्ञाज्ञानविशारदम्

ତାପରେ ସେ ତପସ୍ବୀ, ମେଧାବୀ, ମହାତ୍ମା ଏବଂ ପ୍ରଜ୍ଞା-ଜ୍ଞାନରେ ବିଶାରଦ ନିଜ ପୁତ୍ର ବଳକୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ।

Verse 33

त्वयि जीवति मेधाविन्प्रजीवंति सुता मम । हिरण्यकशिपाद्यास्ते ये हताश्चक्रपाणिना

ହେ ମେଧାବୀ! ତୁମେ ଜୀବିତ ଥିଲେ ମୋର ପୁତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ଜୀବିତ ରହିବେ—ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଆଦି, ଯେମାନେ ଚକ୍ରପାଣି ଭଗବାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହତ ହୋଇଥିଲେ।

Verse 34

वैरं साधय मे वत्स जहि देवान्रिपून्रणे । सा दनुस्तमुवाचेदं बलं पुत्रं महाबलम्

“ବତ୍ସ! ମୋର ବୈରର ପ୍ରତିଶୋଧ ସାଧ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବମାନଙ୍କୁ—ଆମ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ—ବଧ କର।” ଏହିପରି ଦନୁ ନିଜ ମହାବଳୀ ପୁତ୍ର ବଳକୁ କହିଲେ।

Verse 35

आदाविंद्रं हि देवेंद्रं द्रुतं सूदय पुत्रक । पश्चाद्देवा निपात्यंतां ततो गरुडवाहनः

ହେ ପୁତ୍ର! ପ୍ରଥମେ ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ନିପାତ କର। ପରେ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପତିତ କର; ତାପରେ ଗରୁଡବାହନ (ବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କର।

Verse 36

तयोराकर्ण्य सा देवी अदितिः पतिदेवता । दुःखेन महताविष्टा पुत्रमिंद्रमभाषत

ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ପତିକୁ ଦେବତାରୂପେ ମାନୁଥିବା ଦେବୀ ଅଦିତି ମହାଦୁଃଖରେ ଆବିଷ୍ଟ ହୋଇ ପୁତ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 37

दितिपुत्रो महाकायो वर्द्धते ब्रह्मतेजसा । देवानां हि वधार्थाय तपस्तेपे निरंजने

ଦିତିଙ୍କ ମହାକାୟ ପୁତ୍ର ବ୍ରହ୍ମତେଜରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। ଦେବମାନଙ୍କ ବଧ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସେ ନିର୍ମଳ ନିର୍ଜନେ ତପ କରିଛି।

Verse 38

एवं जानीहि देवेश यदि क्षेममिहेच्छसि । एवमाकर्ण्य तद्वाक्यं स मातुः पाकशासनः

ହେ ଦେବେଶ! ଯଦି ଏଠାରେ କ୍ଷେମ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ଏଭଳି ଜାଣ। ଏହି କଥା ଶୁଣି ପ୍ରତାପୀ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ମାତୃବାକ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

Verse 39

चिंतामवाप दुःखेन महतीं देवराट्तदा । महाभयेन संत्रस्तश्चिंतयामास वै ततः

ତେବେ ଦେବରାଜ ଦୁଃଖରେ ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଲେ। ମହାଭୟରେ ସନ୍ତ୍ରସ୍ତ ହୋଇ ପରେ କ’ଣ କରିବେ ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରିଲେ।

Verse 40

कथमेनं हनिष्यामि देवधर्मविदूषकम् । इति निश्चित्य देवेशो बलस्य निधनं प्रति

“ଦେବଧର୍ମକୁ ଦୂଷିତ କରୁଥିବା ଏହାକୁ ମୁଁ କିପରି ବଧ କରିବି?”—ଏମିତି ନିଶ୍ଚୟ କରି ଦେବେଶ ବଳର ନିଧନ ପ୍ରତି ମନ ଧରିଲେ।

Verse 41

एकदा हि बलः सोपि संध्यार्थं सिंधुमाश्रितः । कृष्णाजिनेन दिव्येन दंडकाष्ठेन राजितः

ଏକଦା ସେଇ ବଳ ସନ୍ଧ୍ୟାକର୍ମ ପାଇଁ ସିନ୍ଧୁ ନଦୀତଟକୁ ଆଶ୍ରୟ କଲା; ଦିବ୍ୟ କୃଷ୍ଣାଜିନ ଓ ଦଣ୍ଡକାଷ୍ଠରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା।

Verse 42

अमलेनापि पुण्येन ब्रह्मचर्येण तेन सः । सागरस्योपकंठे तं संध्यासनमुपागतम्

ତାହାର ନିର୍ମଳ ପୁଣ୍ୟ ଓ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟର ପ୍ରଭାବରେ ସେ ସାଗରତଟରେ ସନ୍ଧ୍ୟୋପାସନାର ଆସନକୁ ପହଞ୍ଚିଲା।

Verse 43

जपमानं सुशांतं तं ददृशे पाकशासनः । वज्रेण तेन दिव्येन ताडितो दितिनंदनः

ମନ୍ତ୍ରଜପରେ ଲୀନ ଓ ଶାନ୍ତ ଥିବା ତାକୁ ପାକଶାସନ (ଇନ୍ଦ୍ର) ଦେଖିଲେ; ଦିବ୍ୟ ବଜ୍ରରେ ଦିତିପୁତ୍ରକୁ ଆଘାତ କଲେ।

Verse 44

बलं निपतितं दृष्ट्वा गतसत्वं गतं भुवि । हर्षेण महताविष्टो देवराण्मुमुदे तदा

ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ବଳକୁ—ଯାହାର ଶକ୍ତି ନଷ୍ଟ ଓ ପ୍ରାଣ ଗତ—ଦେଖି ଦେବରାଜ ସେତେବେଳେ ମହାହର୍ଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।

Verse 45

एवं निपात्य तं दैत्यं दितिनंदनमेव च । राज्यं चकार धर्मात्मा सुखेन पाकशासनः

ଏଭଳି ଦିତିର ପୁତ୍ର ସେଇ ଦୈତ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ନିପାତ କରି, ଧର୍ମାତ୍ମା ପାକଶାସନ (ଇନ୍ଦ୍ର) ସୁଖ-ଶାନ୍ତିରେ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କଲେ।