Adhyaya 20
Bhumi KhandaAdhyaya 2060 Verses

Adhyaya 20

Origin of Suvrata (Boon, Sacred Ford, and the Birth Narrative)

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ସୋମଶର୍ମା ତପସ୍ୟା, ସତ୍ୟନିଷ୍ଠା ଓ ପବିତ୍ର ସ୍ତୁତିଦ୍ୱାରା ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରନ୍ତି। ପ୍ରସନ୍ନ ହରି ତାଙ୍କୁ ବର ଦେବାକୁ କହିଲେ, ସୋମଶର୍ମା ମୋକ୍ଷସାଧକ ଫଳ ସହିତ ଏମିତି ପୁତ୍ର ମାଗନ୍ତି ଯେ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ, ବଂଶୋଦ୍ଧାରକ, ଦାରିଦ୍ର୍ୟନାଶକ ଏବଂ କୁଳଧାରାକୁ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ରଖିବ। ଭଗବାନ ବର ଦେଇ ସ୍ୱପ୍ନ ପରି ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହୋଇଯାଆନ୍ତି। ତାପରେ ସୋମଶର୍ମା ପତ୍ନୀ ସୁମନାଙ୍କ ସହ ରେବା (ନର୍ମଦା) ତଟର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ତୀର୍ଥକୁ—ଅମରକଣ୍ଟକ ପ୍ରଦେଶ ଓ କପିଲା–ରେବା ସଙ୍ଗମର ମହିମା ସହ ଜଡିତ ସ୍ଥାନକୁ—ଯାଆନ୍ତି। ସେଠାରେ ଶ୍ୱେତ ଗଜ ସହ ଦିବ୍ୟ ଶୋଭାଯାତ୍ରା ପ୍ରକଟ ହୁଏ; ବେଦମନ୍ତ୍ର ଧ୍ୱନି ମଧ୍ୟରେ ସୁମନାଙ୍କ ଅଳଙ୍କାର ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହୁଏ। ସୁମନା ଗର୍ଭଧାରଣ କରି ଦିବ୍ୟ ଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦିଅନ୍ତି; ଦେବମାନେ ଆନନ୍ଦୋତ୍ସବ କରନ୍ତି ଏବଂ ଶିଶୁର ନାମ ‘ସୁବ୍ରତ’ ରଖାଯାଏ। ଗୃହେ ସମୃଦ୍ଧି ବଢ଼େ, ସଂସ୍କାର ଓ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ଚାଲିଥାଏ, ଏବଂ କଥା ସୁବ୍ରତ-ବ୍ରତ ଆଚରଣ ବର୍ଣ୍ଣନା ଦିଗକୁ ଅଗ୍ରସର ହୁଏ।

Shlokas

Verse 1

हरिरुवाच । तपसानेन पुण्येन सत्येनानेन ते द्विज । स्तोत्रेण पावनेनापि तुष्टोस्मि व्रियतां वरः

ହରି କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜ! ତୁମର ଏହି ପୁଣ୍ୟ ତପ, ଏହି ସତ୍ୟନିଷ୍ଠା ଏବଂ ଏହି ପାବନ ସ୍ତୋତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ; ବର ଚାହ।

Verse 2

वरं दद्मि महाभाग यत्ते मनसि वर्तते । यंयमिच्छसि कामं त्वं तंतं ते पूरयाम्यहम्

ହେ ମହାଭାଗ! ମୁଁ ତୁମକୁ ବର ଦେଉଛି—ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଅଛି। ତୁମେ ଯେଉଁ ଯେଉଁ କାମନା ଚାହ, ସେହି ସେହି ମୁଁ ପୂରଣ କରିଦେବି।

Verse 3

सोमशर्मोवाच । प्रथमं देहि मे कृष्ण वरमेकं सुवाञ्छितम् । सुप्रसन्नेन मनसा यद्यस्ति सुदया मम

ସୋମଶର୍ମା କହିଲେ—ହେ କୃଷ୍ଣ! ପ୍ରଥମେ ମୋତେ ଗୋଟିଏ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ ବର ଦିଅ; ଯଦି ମୋ ପ୍ରତି ଦୟାଳୁ ହୋଇ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସନ୍ନ ମନରେ ଅଛ।

Verse 4

जन्मजन्मांतरं प्राप्य तव भक्तिं करोम्यहम् । दर्शयस्व परं स्थानमचलं मोक्षदायकम्

ଜନ୍ମ ଜନ୍ମାନ୍ତର ଅତିକ୍ରମ କରି ଏବେ ମୁଁ ତୁମ ଭକ୍ତି କରୁଛି; ମୋକ୍ଷଦାୟକ ସେଇ ପରମ, ଅଚଳ ଧାମ ମୋତେ ଦେଖାଅ।

Verse 5

स्ववंशतारकं पुत्रं दिव्यलक्षणसंयुतम् । विष्णुभक्तिपरं नित्यं मम वंशप्रधारकम्

ମୋ ବଂଶକୁ ତାରିବା ଏମିତି ଏକ ପୁତ୍ର ଦିଅ, ଯେ ଦିବ୍ୟ ଲକ୍ଷଣରେ ଯୁକ୍ତ, ନିତ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିରେ ପରାୟଣ, ଏବଂ ମୋ କୁଳଧାରାକୁ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ରଖିବ।

Verse 6

सर्वज्ञं सर्वदं दांतं तपस्तेजः समन्वितम् । देवब्राह्मणलोकानां पालकं पूजकं सदा

ଯିଏ ସର୍ବଜ୍ଞ, ସର୍ବଦାତା, ଦମଶୀଳ ଏବଂ ତପୋତେଜରେ ସମନ୍ୱିତ—ସେ ଦେବ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଲୋକଙ୍କର ସଦା ପାଳକ ଓ ପୂଜକ।

Verse 7

देवमित्रं पुण्यभावं दातारं ज्ञानपंडितम् । देहि मे ईदृशं पुत्रं दारिद्रं हर केशव

ହେ ହର, ହେ କେଶବ! ସଜ୍ଜନମିତ୍ର, ପୁଣ୍ୟଭାବସମ୍ପନ୍ନ, ଦାନଶୀଳ ଏବଂ ସତ୍ୟଜ୍ଞାନରେ ପଣ୍ଡିତ—ଏମିତି ପୁତ୍ର ମୋତେ ଦିଅ; ଯାହାଦ୍ୱାରା ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ନଶିଯାଉ।

Verse 8

भवत्वेवं न संदेहो वरमेनं वृणोम्यहम् । हरिरुवाच । एवमस्तु द्विजश्रेष्ठ भविष्यति न संशयः

“ଏମିତି ହେଉ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଏହି ବରକୁ ମୁଁ ବରଣ କରୁଛି।” ହରି କହିଲେ—“ତଥାସ୍ତୁ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ; ନିଶ୍ଚୟ ଏହା ଘଟିବ, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।”

Verse 9

मत्प्रसादात्सुपुत्रस्तु तव वंश प्रतारकः । भोक्ष्यसि त्वं वरान्भोगान्दिव्यांश्च मानुषानिह

ମୋ ପ୍ରସାଦରୁ ତୁମକୁ ଏକ ସୁପୁତ୍ର ମିଳିବ, ଯେ ତୁମ ବଂଶକୁ ଅଗ୍ରସର କରି ରକ୍ଷା କରିବ; ଏବଂ ଏହି ଲୋକରେ ତୁମେ ଦିବ୍ୟ ଓ ମାନୁଷ—ଦୁହିଁ ପ୍ରକାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରିବ।

Verse 10

समालोक्य परं सौख्यं पुत्रसंभवजं शुभम् । यावज्जीवसि विप्र त्वं तावद्दुःखं न पश्यसि

ପୁତ୍ରଜନ୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ସେଇ ପରମ ଶୁଭ ସୁଖକୁ ଦେଖି—ହେ ବିପ୍ର! ଯେତେଦିନ ତୁମେ ଜୀବିତ ରହିବ, ସେତେଦିନ ତୁମେ ଦୁଃଖ ଦେଖିବ ନାହିଁ।

Verse 11

दाता भोक्ता गुणग्राही भविष्यसि न संशयः । सुतीर्थे मरणं चापि यास्यसि त्वं परां गतिम्

ନିଃସନ୍ଦେହେ ତୁମେ ଦାତା, ଭୋକ୍ତା ଓ ଗୁଣଗ୍ରାହୀ ହେବ। ସୁତୀର୍ଥରେ ଦେହତ୍ୟାଗ କଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ପରମ ଗତି ପାଇବ।

Verse 12

एवं वरं हरिर्दत्त्वा सप्रियाय द्विजाय सः । अंतर्धानं गतो देवः स्वप्नवत्परिदृश्यते

ଏଭଳି ହରି ପ୍ରିୟାସହିତ ସେଇ ଦ୍ୱିଜକୁ ବର ଦେଇ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ; ଦେବତା ସ୍ୱପ୍ନବତ୍ ଦର୍ଶନ ଦେଲେ।

Verse 13

तदा सुमनया युक्तः सोमशर्मा द्विजोत्तमः । सुतीर्थे पावने तस्मिन्रेवातीरे सुपुण्यदे

ତେବେ ସୁମନାଙ୍କ ସହିତ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ ସୋମଶର୍ମା ସେଇ ପାବନ ସୁତୀର୍ଥକୁ, ରେବାତୀରର ଅତିପୁଣ୍ୟଦାୟକ ଭୂମିକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 14

अमरकंटके विप्रो दानं पुण्यं करोति सः । गते बहुतरे काले तस्य वै सोमशर्मणः

ଅମରକଣ୍ଟକରେ ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦାନରୂପ ପୁଣ୍ୟକର୍ମ କଲେ। ବହୁତ ଦୀର୍ଘ କାଳ ଗତ ହେଲାପରେ, ସେଇ ସୋମଶର୍ମାଙ୍କ ବିଷୟରେ...

Verse 15

कपिलारेवयोः संगे स्नानं कृत्वा स निर्गतः । दृष्टवान्पुरतो विप्रः श्वेतमेकं हि कुंजरम्

କପିଲା ଓ ରେବା ନଦୀର ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ କରି ସେ ବାହାରିଲେ; ତାପରେ ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସାମ୍ନାରେ ଗୋଟିଏ ଶ୍ୱେତ ହାତୀ ଦେଖିଲେ।

Verse 16

सुप्रभं सुंदरं दिव्यं सुमदं चारुलक्षणम् । नानाभरणशोभांगं बहुलक्ष्म्या समन्वितम्

ତାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଭାମୟ, ସୁନ୍ଦର ଓ ଦିବ୍ୟ ଥିଲା; ମୃଦୁ ଗର୍ବରେ ଯୁକ୍ତ ଏବଂ ମନୋହର ଲକ୍ଷଣରେ ଚିହ୍ନିତ। ନାନା ଆଭୂଷଣରେ ତାହାର ଅଙ୍ଗ ଶୋଭିତ ଥିଲା, ଏବଂ ପ୍ରଚୁର ଲକ୍ଷ୍ମୀ-ସମୃଦ୍ଧିରେ ସମନ୍ୱିତ ଥିଲା।

Verse 17

सिंदूरैः कुंकुमैस्तस्य कुंभस्थले विराजिते । कर्णनीलोत्पलयुतं पताकादंडसंयुतम्

ତାହାର କୁମ୍ଭଶିଖରରେ ସିନ୍ଦୂର ଓ କୁଙ୍କୁମର ଶୋଭା ବିରାଜିତ ଥିଲା। ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ନୀଳୋତ୍ପଳସଦୃଶ କର୍ଣ୍ଣାଭୂଷଣ ଥିଲା, ଏବଂ ଧ୍ୱଜଦଣ୍ଡ ଓ ପତାକାରେ ସଂଯୁକ୍ତ ଥିଲା।

Verse 18

नागोपरिस्थितो दिव्यः पुरुषो दृढसुप्रभः । दिव्यलक्षणसंपन्नः सर्वाभरणभूषितः

ନାଗର ଉପରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ପୁରୁଷ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ—ଦୃଢ଼ ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଭାମୟ। ସେ ଦିବ୍ୟ ଲକ୍ଷଣରେ ସମ୍ପନ୍ନ ଓ ସର୍ବ ଆଭୂଷଣରେ ଭୂଷିତ ଥିଲେ।

Verse 19

दिव्यमाल्यांबरधरो दिव्यगंधानुलेपनः । सुसौम्यं सोमवत्पूर्णच्छत्रचामरसंयुतम्

ସେ ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ଅମ୍ବର ଧାରଣ କରି, ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧର ଅନୁଲେପନରେ ଅଲଙ୍କୃତ ଥିଲେ। ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୌମ୍ୟ, ପୌର୍ଣ୍ଣମୀ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଦୀପ୍ତ, ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଜଛତ୍ର ଓ ଚାମରଦ୍ୱାରା ସେବିତ ଥିଲେ।

Verse 20

इति श्रीपद्मपुराणे पंचपंचाशत्सहस्रसंहितायां भूमिखंडे एेंद्रे सुमनो । पाख्याने सुव्रतोत्पत्तिर्नाम विंशोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶତ୍ସହସ୍ରସଂହିତାର ଭୂମିଖଣ୍ଡର ଐନ୍ଦ୍ର ବିଭାଗରେ, ସୁମନଃ-ଆଖ୍ୟାନାନ୍ତର୍ଗତ ‘ସୁବ୍ରତୋତ୍ପତ୍ତି’ ନାମକ ବିଂଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 21

सगजं सुंदरं दृष्ट्वा पुरुषं दिव्यलक्षणम् । व्यतर्कयत्सोमशर्मा विस्मयाविष्टमानसः

ହାତୀସହିତ ଦିବ୍ୟଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ ସୁନ୍ଦର ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖି ସୋମଶର୍ମାଙ୍କ ମନ ବିସ୍ମୟରେ ଆବିଷ୍ଟ ହେଲା ଏବଂ ସେ ଚିନ୍ତା କରିଲେ।

Verse 22

कोऽयं प्रयाति दिव्यांगः पंथानं प्राप्य सुव्रतः । एवं चिंतयतस्तस्य यावद्गृहं समाप्तवान्

“ପଥ ଧରି ଯାଉଥିବା ଏହି ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗ, ସୁବ୍ରତଧାରୀ କିଏ?” ଏମିତି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ ସେ ଲୋକଟି ଆଗରୁ ଘରକୁ ପହଞ୍ଚିଗଲା।

Verse 23

प्रविशंतं गृहद्वारं देवरूपं मनोहरम् । हर्षेण महताविष्टः सोमशर्मा द्विजोत्तमः

ଘରଦ୍ୱାରରେ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବା ସେ ଦେବରୂପ, ମନୋହର ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖି ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ ସୋମଶର୍ମା ମହାହର୍ଷରେ ଆବିଷ୍ଟ ହେଲେ।

Verse 24

स्वगृहं प्रति धर्मात्मा त्वरमाणः प्रयाति च । गृहद्वारं गतो यावत्तावत्तं तु न पश्यति

ଧର୍ମାତ୍ମା ପୁରୁଷ ନିଜ ଘରକୁ ତ୍ୱରାରେ ଯାଏ; ଘରଦ୍ୱାରକୁ ପହଞ୍ଚିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ତାହାକୁ ଦେଖି ମଧ୍ୟ ପାରେ ନାହିଁ।

Verse 25

पतितान्येव पुष्पाणि सौहृद्यानि महामतिः । दिव्यानि वासयुक्तानि प्रांगणे द्विजसत्तमः

ହେ ଦ୍ୱିଜସତ୍ତମ! ସେ ମହାମତି ପ୍ରାଙ୍ଗଣରେ କେବଳ ପଡ଼ିଥିବା ଫୁଲମାନଙ୍କୁ ରଖିଲେ—ଦିବ୍ୟ, ସୁଗନ୍ଧିଯୁକ୍ତ ଓ ସୌହୃଦ୍ୟଭାବରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ।

Verse 26

चंदनैः कुंकुमैः पुण्यैः सुगंधैस्तु विलेपितम् । स्वकीयं प्रांगणे दृष्ट्वा दूर्वाक्षतसमन्वितम्

ପବିତ୍ର ଚନ୍ଦନ ଓ ଶୁଭ କୁଙ୍କୁମର ସୁଗନ୍ଧିତ ଲେପରେ ଲିପ୍ତ, ନିଜ ଆଙ୍ଗଣରେ ଦୂର୍ବା ଓ ଅକ୍ଷତସହିତ ତାହାକୁ ଦେଖିଲେ।

Verse 27

स एवं विस्मयाविष्टश्चिंतयानः पुनः पुनः । ददर्श सुमनां प्राज्ञो दिव्यमंगलसंपदम्

ଏଭଳି ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ଆବିଷ୍ଟ ହୋଇ ପୁନଃପୁନଃ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ପ୍ରାଜ୍ଞ ଶାନ୍ତଚିତ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି ଦିବ୍ୟ ମଙ୍ଗଳସମ୍ପଦାଯୁକ୍ତ ସୁମନାକୁ ଦେଖିଲେ।

Verse 28

सोमशर्मोवाच । केन दत्तानि दिव्यानि एतान्याभरणानि च । शृंगारंरूपसौभाग्यं वस्त्रालंकारभूषणम्

ସୋମଶର୍ମା କହିଲେ—ଏହି ଦିବ୍ୟ ଆଭରଣଗୁଡ଼ିକ କିଏ ଦେଇଛି? ଏହି ଶୃଙ୍ଗାର, ରୂପ-ସୌଭାଗ୍ୟ, ବସ୍ତ୍ର, ଅଲଙ୍କାର ଓ ଭୂଷଣ କାହାର ଦାନ?

Verse 29

तन्मे त्वं कारणं भद्रे कथयस्वाविशंकिता । एवं संभाष्यतां भार्यां विरराम द्विजोत्तमः

ଏହେତୁ, ହେ ଭଦ୍ରେ, ସେହି କାରଣଟି ମୋତେ ନିର୍ଭୟରେ କହ। ଏଭଳି ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କ ସହ କଥା କହି ସେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ ନିରବ ହେଲେ।

Verse 30

सुमनोवाच । शृणु कांत समायातः कश्चिद्देववरोत्तमः । श्वेतनागसमारूढो दिव्याभरणभूषितः

ସୁମନା କହିଲା—ହେ କାନ୍ତ, ଶୁଣ; ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜଣେ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି, ସେ ଶ୍ୱେତ ହାତୀରେ ଆରୂଢ ଓ ଦିବ୍ୟ ଆଭରଣରେ ଭୂଷିତ।

Verse 31

दिव्यगंधानुलिप्तांगो दिव्याश्चर्यसमन्वितः । न जाने को हि देवोसौ विप्रगंधर्वसेवितः

ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧରେ ଲେପିତ ଥିଲା ଏବଂ ସେ ଦିବ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ୟଗୁଣରେ ସମନ୍ୱିତ ଥିଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ସେବା କରୁଛନ୍ତି, ସେ ଦେବସଦୃଶ କିଏ ମୁଁ ଜାଣେନି।

Verse 32

स्तूयमानः समायातो देवगंधर्वचारणैः । योषितः पुण्यरूपाढ्या रूपशृंगारसंयुताः

ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଚାରଣମାନଙ୍କ ସ୍ତୁତିଗାନରେ ପ୍ରଶଂସିତ ହୋଇ ସେ ଆସିଲେ; ପୁଣ୍ୟରୂପା, ଶୁଭ ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ ଭରିତ, ରୂପ-ଶୃଙ୍ଗାରରେ ସଜ୍ଜିତ ଯୋଷିତମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।

Verse 33

सर्वाभरणशोभाढ्याः सर्वाः पूर्णमनोरथाः । ताभिः सह समक्षं मे पुरुषेण महात्मना

ସମସ୍ତେ ସମସ୍ତ ଆଭରଣର ଶୋଭାରେ ଭୂଷିତ ଥିଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ମନୋରଥ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲା। ସେମାନଙ୍କ ସହ, ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ, ସେଇ ମହାତ୍ମା ପୁରୁଷ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ।

Verse 34

चतुष्कं पूरितं रत्नैः सर्वशोभासमन्वितम् । तत्राहमासने पुण्ये स्थापिता ब्राह्मणैः किल

ଚାରିଟି ବସ୍ତୁର ସମୁହ ରତ୍ନରେ ପୂରିତ ଓ ସମସ୍ତ ଶୋଭାରେ ସମନ୍ୱିତ ଥିଲା। ସେଠାରେ ପୁଣ୍ୟ ଆସନରେ ମୋତେ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସ୍ଥାପିତ କଲେ।

Verse 35

वस्त्रालंकारभूषां मे ददुस्ते सर्व एव हि । वेदमंगलगीतैस्तु शास्त्रगीतैश्च पुण्यदैः

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମୋତେ ବସ୍ତ୍ର, ଅଲଙ୍କାର ଓ ଭୂଷଣ ଦାନ କଲେ। ସେହି ସମୟରେ ବେଦମଙ୍ଗଳ ଗୀତ ଏବଂ ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ସ୍ତୋତ୍ରଗାନ ହେଉଥିଲା।

Verse 36

अभिषिक्तास्मि तैः सर्वैरंतर्धानं पुनर्गताः । मामेवं परितः सर्वे पुनरूचुर्द्विजोत्तम

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମୋର ଅଭିଷେକ କଲେ, ତାପରେ ପୁନଃ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ। ପରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମୋତେ ଘେରି ଦାଁଡ଼ି ପୁନର୍ବାର କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ।

Verse 37

तव गेहं वयं सर्वे वसिष्यामः सदैव हि । शुचिर्भव सुकल्याणि भर्त्रा सार्द्धं सदैव हि

ଆମେ ସମସ୍ତେ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମ ଗୃହରେ ସଦା ବସିବୁ। ହେ ସୁକଲ୍ୟାଣି, ଭର୍ତ୍ତା ସହିତ ସଦା ଶୁଚି ରୁହ।

Verse 38

एवमुक्त्वा गताः सर्वे एवं दृष्टं मयैव हि । तया यत्कथितं वृत्तं समाकर्ण्य महामतिः

ଏପରି କହି ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଚାଲିଗଲେ; ନିଶ୍ଚୟ ମୁଁ ନିଜେ ଏହିପରି ଦେଖିଛି। ଏବଂ ସେ ନାରୀ କହିଥିବା ଘଟଣାବୃତ୍ତାନ୍ତ ଶୁଣି ସେ ମହାମତି…

Verse 39

पुनश्चिंतां प्रपन्नोऽसौ किमिदं देवनिर्मितम् । विचिन्तयित्वाथ तदा सोमशर्मा महामतिः

ସେ ପୁନର୍ବାର ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଲା—“ଏହା କ’ଣ, ଦେବନିର୍ମିତ?” ତାପରେ ସେହି ସମୟରେ ମହାମତି ସୋମଶର୍ମା ବିଚାର କରି…

Verse 40

ब्रह्मकर्मणि संयुक्तः साधर्म्यं धर्ममुत्तमम् । तस्माद्गर्भं महाभागा दधार व्रतशालिनी

ସେମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣୋଚିତ ପବିତ୍ର କର୍ମରେ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ଉତ୍ତମ ଧର୍ମର ସାଧର୍ମ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ; ତେଣୁ ସେଇ ବ୍ରତଶାଳିନୀ ମହାଭାଗା ନାରୀ ଗର୍ଭ ଧାରଣ କଲା।

Verse 41

तेन गर्भेण सा देवी अधिकं शुशुभे तदा । संदीप्तपुत्रसंयुक्त तेजोज्वालासमन्विता

ସେଇ ଗର୍ଭଧାରଣରେ ଦେବୀ ସେତେବେଳେ ଅଧିକ ଶୋଭିତ ହେଲେ—ଦୀପ୍ତିମାନ ପୁତ୍ରସହିତା, ତେଜୋଜ୍ୱାଲାରେ ସମନ୍ୱିତ।

Verse 42

सा हि जज्ञे च तपसा तनयं देवसन्निभम् । अंतरिक्षे ततो नेदुर्देवदुंदुभयस्तदा

ସେ ତପସ୍ୟାର ପ୍ରଭାବରେ ଦେବସଦୃଶ ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ସେହି କ୍ଷଣେ ଆକାଶରେ ଦେବଦୁନ୍ଦୁଭି ନିନାଦିତ ହେଲା।

Verse 43

शंखान्दध्मुर्महादेवा गंधर्वा ललितं जगुः । अप्सरसस्तथा सर्वा ननृतुस्तास्तदा किल

ତେବେ ମହାଦେବମାନେ ଶଙ୍ଖ ଫୁଙ୍କିଲେ; ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧୁର ଗାନ କଲେ; ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅପ୍ସରା, କୁହାଯାଏ, ସେତେବେଳେ ନୃତ୍ୟ କଲେ।

Verse 44

अथ ब्रह्मासुरैः सार्द्धं समायातो द्विजोत्तमः । चकार नाम तस्यैव सुव्रतेति समाहितः

ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ଆସିଥିବା ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ମନ ଏକାଗ୍ର କରି, ତାଙ୍କର ନାମ ‘ସୁବ୍ରତା’ ରଖିଲେ।

Verse 45

नाम कृत्वा ततो देवा जग्मुः सर्वे महौजसः । गतेषु तेषु देवेषु सोमशर्मासु तस्य च

ନାମକରଣ କରି ସେ ସମସ୍ତ ମହାଓଜସ୍ବୀ ଦେବମାନେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ; ସେମାନେ ଯାଇସାରିଲେ ପରେ ସୋମଶର୍ମା ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କ ସହଚର ସହ, ଆଗକୁ ଗଲେ।

Verse 46

जातकर्मादिकं कर्म चकार द्विजसत्तमः । जाते पुत्रे महाभागे सुव्रते देवनिर्मिते

ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ସୁବ୍ରତ ଓ ଦେବନିର୍ମିତ ପରି ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ ଜାତକର୍ମ ଆଦି ସମସ୍ତ ସଂସ୍କାର କରିଲେ।

Verse 47

तस्य गेहे महालक्ष्मीर्धनधान्यसमाकुला । गजाश्वमहिषी गावः कांचनं रत्नमेव च

ତାଙ୍କ ଘରେ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀର ପ୍ରଚୁରତା ଥିଲା—ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ; ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ମହିଷୀ, ଗାଈ, ଏବଂ ସୁନା ଓ ରତ୍ନ ମଧ୍ୟ ଥିଲା।

Verse 48

यथा कुबेरभवनं शुशुभे धनसंचयैः । तत्सोमशर्मणो गेहं तथैव परिराजते

ଯେପରି କୁବେରଙ୍କ ଭବନ ଧନସଞ୍ଚୟରେ ଶୋଭିତ ହୁଏ, ସେପରି ସୋମଶର୍ମାଙ୍କ ଘର ମଧ୍ୟ ସେହିଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ପରିରାଜିତ।

Verse 49

ध्यानपुण्यादिकं कर्म चका रद्विजसत्तमः । तीर्थयात्रां गतो विप्रो नानापुण्यसमाकुलः

ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ ଧ୍ୟାନ ଆଦି ପୁଣ୍ୟକର୍ମ କଲେ; ଏବଂ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନାନାପ୍ରକାର ପୁଣ୍ୟରେ ସମାକୁଳ ହୋଇ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାକୁ ଗଲେ।

Verse 50

अन्यानि यानि पुण्यानि दानानि द्विजसत्तमः । चकार तत्र मेधावी ज्ञानपुण्य समन्वितः

ଅନ୍ୟ ଯେଯେ ପୁଣ୍ୟ ଓ ଦାନ ଥିଲା, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ ସେଠାରେ କଲେ—ସେ ମେଧାବୀ ଓ ଜ୍ଞାନଜନ୍ୟ ପୁଣ୍ୟରେ ସମନ୍ୱିତ ଥିଲେ।

Verse 51

एवं साधयते धर्मं पालयेच्च पुनःपुनः । पुत्रस्य जातकर्मादि कर्माणि द्विजसत्तमः

ଏହିପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ ପୁନଃପୁନଃ ଧର୍ମକୁ ସାଧନ କରି ପାଳନ କରିବେ; ଏବଂ ପୁତ୍ରଙ୍କର ଜାତକର୍ମ ଆଦି ସମସ୍ତ ସଂସ୍କାରକର୍ମ ବିଧିପୂର୍ବକ କରିବେ।

Verse 52

विवाहं कारयामास हर्षेण महता किल । पुत्रस्य पुत्राः संजाताः सगुणा लक्षणान्विताः

ସେ ନିଶ୍ଚୟ ମହାହର୍ଷରେ ପୁତ୍ରଙ୍କ ବିବାହ କରାଇଲେ। ପରେ କାଳକ୍ରମେ ପୁତ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଜନ୍ମିଲେ—ସଦ୍ଗୁଣୀ ଓ ଶୁଭଲକ୍ଷଣସମ୍ପନ୍ନ।

Verse 53

सत्यधर्मतपोपेता दानधर्मरताः सदा । स तेषां पुण्यकर्माणि सोमशर्मा चकार ह

ସେମାନେ ସତ୍ୟ, ଧର୍ମ ଓ ତପସ୍‌ରେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ ଏବଂ ସଦା ଦାନଧର୍ମରେ ରତ ଥିଲେ। ସୋମଶର୍ମା ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେହି ପୁଣ୍ୟକର୍ମଗୁଡ଼ିକ କଲେ।

Verse 54

पौत्राणां तु महाभागस्तेषां सुखेन मोदते । सर्वं सौख्यं च संभुज्य जरारोगविवर्जितः

ସେ ମହାଭାଗ୍ୟବାନ ନିଜ ପୌତ୍ରମାନଙ୍କ ସହ ସୁଖରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି। ସମସ୍ତ ସୌଖ୍ୟ ଉପଭୋଗ କରି ମଧ୍ୟ ସେ ଜରା ଓ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ରହନ୍ତି।

Verse 55

पंचविंशाब्दिको यद्वत्तद्वत्कायं तु तस्य हि । सूर्यतेजः प्रतीकाशः सोमशर्मा महामतिः

ସେ ପଞ୍ଚବିଂଶତି ବର୍ଷର ଯେପରି ଥିଲେ, ସେପରି ତାଙ୍କ ଦେହ ରହିଲା। ମହାମତି ସୋମଶର୍ମା ସୂର୍ୟତେଜ ସମ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲେ।

Verse 56

सा चापि शुशुभे देवी सुमना पुण्यमंगलैः । पुत्रपौत्रैर्महाभागा दानव्रतैश्च संयमैः

ସେହି ଦେବୀ ସୁମନା ମଧ୍ୟ ପୁଣ୍ୟ-ମଙ୍ଗଳମୟ ଉତ୍ସବରେ ଶୋଭିତ ହେଲେ; ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ରରେ ସମୃଦ୍ଧା, ଦାନ, ବ୍ରତ ଓ ସଂଯମରେ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ ହୋଇ ଦୀପ୍ତିମାନ ରହିଲେ।

Verse 57

अतिभाति विशालाक्षी पुण्यैः पतिव्रतादिभिः । तारुण्येन समायुक्ता यथा षोडशवार्षिकी

ବିଶାଳନୟନା ସେ ନାରୀ ପତିବ୍ରତ ଆଦି ପୁଣ୍ୟରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଦୀପ୍ତିମାନ; ତାରୁଣ୍ୟେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ ଯେନେ ପୋହଳେ ଷୋଳ ବର୍ଷୀୟା କନ୍ୟା ପରି ଦିଶେ।

Verse 58

मोदमानौ महात्मानौ दंपती चारुमंगलौ । हर्षेण च समायुक्तौ पुण्यात्मानौ महोदयौ

ସେଇ ମହାତ୍ମା ଦମ୍ପତି ଚାରୁ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ; ହର୍ଷାନନ୍ଦରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ପୁଣ୍ୟାତ୍ମା ହୋଇ ସେମାନେ ମହା ଉଦୟ ଓ ସମୃଦ୍ଧିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 59

एवं तयोस्तु वृत्तांतं पुण्याचारसमन्वितम् । सुव्रतस्य प्रवक्ष्यामि व्रतचर्यां द्विजोत्तमाः

ଏଭଳି ସେଇ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ପୁଣ୍ୟାଚାରସମନ୍ୱିତ ବୃତ୍ତାନ୍ତ କହି, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ଏବେ ମୁଁ ‘ସୁବ୍ରତ’ ନାମକ ବ୍ରତର ଅନୁଷ୍ଠାନ ଓ ଆଚରଣବିଧି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି।

Verse 60

यथा तेन समाराध्य नारायणमनामयम्

ଯେପରି ସେଇ ନିରାମୟ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ସମାରାଧନା କରି।