Adhyaya 19

Verse 1

सूत उवाच । सोमशर्मा महाप्राज्ञः सुमनया सह सत्तमः । कपिलासंगमे पुण्ये रेवातीरे सुपुण्यदे

ସୂତ କହିଲେ—ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୋମଶର୍ମା ସୁମନା ସହିତ ପବିତ୍ର କପିଲା-ସଙ୍ଗମକୁ ଏବଂ ପରମ ପୁଣ୍ୟଦାୟି ରେବା (ନର୍ମଦା) ତଟକୁ ଗଲେ।

Verse 2

स्नात्वा तत्र स मेधावी तर्पयित्वा सुरान्पितॄन् । तपस्तेपे सुशांतात्मा जपन्नारायणं शिवम्

ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ସେ ମେଧାବୀ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଓ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କଲେ; ପରେ ଶାନ୍ତଚିତ୍ତ ହୋଇ ତପ କରି, ନାରାୟଣ ଓ ଶିବଙ୍କ ପବିତ୍ର ନାମ ଜପ କଲେ।

Verse 3

द्वादशाक्षरमंत्रेण ध्यानयुक्तो महामनाः । तस्यैव देवदेवस्य वासुदेवस्य सुव्रतः

ଦ୍ୱାଦଶାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ରରେ ଧ୍ୟାନଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ ମହାମନା, ସୁବ୍ରତଧାରୀ, ଦେବଦେବ ବାସୁଦେବଙ୍କ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହେଲେ।

Verse 4

आसने शयने याने स्वप्ने पश्यति केशवम् । सदैव निश्चलो भूत्वा कामक्रोधविवर्जितः

ଆସନରେ, ଶୟନରେ, ଯାତ୍ରାରେ, ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ସେ କେଶବଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରେ; ସଦା ନିଶ୍ଚଳ ହୋଇ କାମ-କ୍ରୋଧବିହୀନ ରହେ।

Verse 5

सा च साध्वी महाभागा पतिव्रतपरायणा । सुमना कांतमेवापि शुश्रूषति तपोन्वितम्

ସେହି ସାଧ୍ବୀ ମହାଭାଗା, ପତିବ୍ରତପରାୟଣା ସୁମନା ମଧ୍ୟ, ତପସ୍ୟାଯୁକ୍ତ ନିଜ ପ୍ରିୟ ପତିଙ୍କୁ ଭକ୍ତିଭାବେ ଶୁଶ୍ରୂଷା କଲେ।

Verse 6

ध्यायमानस्य तस्यापि विघ्नैः संदर्शितं भयम् । सर्पा विषोल्बणाः कृष्णास्तत्र यांति महात्मनः

ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ଥିବା ସେହି ସାଧକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବିଘ୍ନଶକ୍ତିମାନେ ଭୟ ଦେଖାଇଲେ; ହେ ମହାତ୍ମନ୍, ସେଠାରେ ତୀବ୍ର ବିଷଯୁକ୍ତ କଳା ସର୍ପମାନେ ଆସିଲେ।

Verse 7

पार्श्वे ते तप्यमानस्य तस्य ते सोमशर्मणः । सिंहव्याघ्रगजा दृष्टा भयमेवं प्रचक्रिरे

ତପସ୍ୟାରତ ସୋମଶର୍ମାଙ୍କ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ସିଂହ, ବ୍ୟାଘ୍ର ଓ ଗଜ ଦେଖାଗଲେ; ଏଭଳି ଭାବେ ସେମାନେ ଭୟ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

Verse 8

वेताला राक्षसा भूताः कूष्मांडाः प्रेतभैरवाः । भयं विदर्शयंत्येते दारुणं प्राणनाशनम्

ବେତାଳ, ରାକ୍ଷସ, ଭୂତ, କୂଷ୍ମାଣ୍ଡ ଓ ପ୍ରେତଭୈରବ—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ପ୍ରାଣନାଶକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦାରୁଣ ଭୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରନ୍ତି।

Verse 9

नानाविधा महाभीमाः सिंहास्तत्र समागताः । दंष्ट्राकरालवक्त्राश्च जगर्जुश्चातिभैरवम्

ସେଠାରେ ନାନାପ୍ରକାର ମହାଭୀମ ସିଂହମାନେ ଏକତ୍ର ହେଲେ; ଦଂଷ୍ଟ୍ରାରେ ଭୟଙ୍କର ମୁଖ ନେଇ ସେମାନେ ଅତିଭୈରବ ଗର୍ଜନ କଲେ।

Verse 10

विष्णोर्ध्यानात्स धर्मात्मा न चचाल महामतिः । महाविघ्नैः सुसंरूढैश्चालितो मुनिपुंगवः

ବିଷ୍ଣୁଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ସେହି ଧର୍ମାତ୍ମା ମହାମତି କେବେ ଡଗମଗାଇଲେ ନାହିଁ; ସୁଦୃଢ଼ ଭାବେ ବଢ଼ିଥିବା ମହାବିଘ୍ନମାନେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଚଳ ରହିଲେ।

Verse 11

एवं न चलते ध्यानात्सोमशर्मा द्विजोत्तमः । झंझावातैश्च शीतेन महावृष्ट्या सुपीडितः

ଏହିପରି ଝଞ୍ଝାବାତ, ଶୀତ ଓ ମହାବୃଷ୍ଟିରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୀଡିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ ସୋମଶର୍ମା ଧ୍ୟାନରୁ କିଞ୍ଚିତ୍‌ମାତ୍ର ଚଳିଲେ ନାହିଁ।

Verse 12

भंभारावमहाभीमः सिंहस्तत्र समागतः । तं दृष्ट्वा भयवित्रस्तः सस्मार नृहरिं द्विजः

ତାପରେ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନା କରୁଥିବା ଅତି ଭୀମ ସିଂହ ସେଠାକୁ ଆସିଲା। ତାହାକୁ ଦେଖି ଭୟରେ କମ୍ପିତ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନୃହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ।

Verse 13

इंद्रनीलप्रतीकाशं पीतवस्त्रं महौजसम् । शंखचक्रधरं देवं गदापंकजधारिणम्

ସେ ଇନ୍ଦ୍ରନୀଳମଣି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ପୀତାମ୍ବରଧାରୀ, ମହାତେଜସ୍ବୀ ଦେବଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଧାରୀ, ଗଦା ଓ ପଦ୍ମ ଧାରଣକାରୀ।

Verse 14

महामौक्तिकहारेण इंदुवर्णानुकारिणा । कौस्तुभेनापि रत्नेन द्योतमानं जनार्दनम्

ଜନାର୍ଦନ ଚନ୍ଦ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତ ମହାମୌକ୍ତିକହାର ଓ କୌସ୍ତୁଭ ରତ୍ନରେ ଅଲଙ୍କୃତ ହୋଇ ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ଥିଲେ।

Verse 15

श्रीवत्सांकेन दिव्येन हृदयं यस्य राजते । सर्वाभरणशोभांगं शतपत्रनिभेक्षणम्

ଯାହାଙ୍କ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ଦିବ୍ୟ ଶ୍ରୀବତ୍ସଚିହ୍ନ ଶୋଭିତ; ଯାହାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣର ଶୋଭାରେ ଦୀପ୍ତ; ଯାହାଙ୍କ ନୟନ ଶତପତ୍ର କମଳ ସଦୃଶ।

Verse 16

सुस्मितास्यं सुप्रसन्नं रत्नदामाभिशोभितम् । भ्राजमानं हृषीकेशं ध्यानं तेन कृतं ध्रुवम्

ମୃଦୁ ହାସ୍ୟମୁଖ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ, ରତ୍ନମାଳାରେ ଶୋଭିତ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୃଷୀକେଶ ଉପରେ ସେ ଧ୍ୟାନକୁ ଧ୍ରୁବ ଭାବେ ଅଚଳ କଲା।

Verse 17

त्वमेव शरणं कृष्ण शरणागतवत्सल । नमोस्तु देवदेवाय किं मे भयं करिष्यति

ହେ କୃଷ୍ଣ! ତୁମେ ହିଁ ମୋର ଏକମାତ୍ର ଶରଣ, ଶରଣାଗତଙ୍କ ପ୍ରତି ବତ୍ସଳ। ଦେବଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର—ଭୟ ମୋତେ କ’ଣ କରିପାରିବ?

Verse 18

यस्योदरे त्रयो लोकाः सप्त चान्ये महात्मनः । शरणं तस्य प्रविष्टोस्मि क्वास्ते भयं ममैव हि

ହେ ମହାତ୍ମନ୍! ଯାହାଙ୍କ ଉଦରେ ତିନି ଲୋକ ଓ ଅନ୍ୟ ସାତ ଲୋକ ଅବସ୍ଥିତ, ସେହିଙ୍କ ଶରଣରେ ମୁଁ ପ୍ରବେଶ କରିଛି; ତେବେ ମୋର ଭୟ କେଉଁଠି?

Verse 19

यस्माद्भयाः प्रवर्तंते कृत्यादिक महाबलाः । सर्वभयप्रहर्तारं तमस्मि शरणं गतः

ଯାହାଠାରୁ କୃତ୍ୟା ଆଦି ମହାବଳ ଭୟମାନେ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ଯିଏ ସମସ୍ତ ଭୟ ନାଶ କରନ୍ତି—ସେହିଙ୍କ ଶରଣକୁ ମୁଁ ଗଲି।

Verse 20

पातकानां तु सर्वेषां दानवानां महाभयम् । रक्षको विष्णुभक्तानां तमस्मि शरणं गतः

ଯିଏ ସମସ୍ତ ପାପ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମହାଭୟ, ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତମାନଙ୍କ ରକ୍ଷକ—ସେହିଙ୍କ ଶରଣକୁ ମୁଁ ଗଲି।

Verse 21

वृंदारकाणां सर्वेषां दानवानां महात्मनाम् । यो गतिः कृष्णभक्तानां तमस्मि शरणं गतः

ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ଓ ମହାତ୍ମା ଦାନବମାନଙ୍କର ଯେ ପରମ ଗତି, ଏବଂ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଭକ୍ତମାନଙ୍କର ନିଶ୍ଚିତ ଆଶ୍ରୟ ଓ ଲକ୍ଷ୍ୟ—ସେହି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ମୁଁ ଶରଣ ଗଲି।

Verse 22

अभयो भयनाशाय पापनाशाय ज्ञानवान् । एकश्चेंद्रस्वरूपेण तमस्मि शरणं गतः

ଯିଏ ଅଭୟ, ଭୟନାଶକ, ପାପନାଶକ ଓ ଜ୍ଞାନବାନ; ଏକମାତ୍ର ସେଇ ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ୱରୂପେ ପ୍ରକାଶିତ—ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ଶରଣ ଗଲି।

Verse 23

व्याधीनां नाशकायैव य औषधस्वरूपवान् । निरामयो निरानंदस्तमस्मि शरणंगतः

ଯିଏ ଔଷଧସ୍ୱରୂପ ହୋଇ ବ୍ୟାଧିମାନଙ୍କୁ ନାଶ କରନ୍ତି, ଯିଏ ନିରାମୟ ଓ ଲୋକାନନ୍ଦରେ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ—ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ଶରଣ ଗଲି।

Verse 24

अचलश्चालयेल्लोकानपापो ज्ञानमेव च । तमस्मि शरणं प्राप्तो भयं किं मे करिष्यति

ଯଦି ଅଚଳ ମଧ୍ୟ ଲୋକମାନଙ୍କୁ କମ୍ପାଇଦେଉ, ଯଦି ନିଷ୍ପାପତା ଓ ଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟ ଡଗମଗାଏ—ତଥାପି ତାଙ୍କ ଶରଣ ପାଇ ଭୟ ମୋତେ କ’ଣ କରିପାରିବ?

Verse 25

साधूनां चापि सर्वेषां पालको यो ह्यनामयः । पाति विश्वं च विश्वात्मा तमस्मि शरणंगतः

ଯିଏ ଅନାମୟ ହୋଇ ସମସ୍ତ ସାଧୁମାନଙ୍କର ପାଳକ, ଯିଏ ବିଶ୍ୱକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ଏବଂ ଯିଏ ବିଶ୍ୱାତ୍ମା—ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ଶରଣ ଗଲି।

Verse 26

यो मे मृगेंद्ररूपेण भयं दर्शयतेग्रतः । तमहं शरणं प्राप्तो नरसिंहं नमाम्यहम्

ଯେ ମୃଗେନ୍ଦ୍ରରୂପେ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ଭୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, ସେହି ନରସିଂହଙ୍କୁ ମୁଁ ଶରଣ ଗ୍ରହଣ କରି ପ୍ରଣାମ କରେ।

Verse 27

मदमत्तो महाकायो वनहस्ती समागतः । गजलीलागतिं देवं शरणागतवत्सलम्

ମଦମତ୍ତ ମହାକାୟ ବନହସ୍ତୀ ଧାଇ ଆସିଲା; ତଥାପି ଗଜଲୀଳାସଦୃଶ ଗତିଯୁକ୍ତ, ଶରଣାଗତବତ୍ସଲ ସେ ଦେବଙ୍କୁ ମୁଁ ଶରଣ ନେଉଛି।

Verse 28

गजास्यं ज्ञानसंपन्नं सपाशांकुशधारिणम् । कालास्यं गजतुंडं च शरणं सुगतोस्म्यहम्

ଗଜାସ୍ୟ, ଜ୍ଞାନସମ୍ପନ୍ନ, ପାଶ ଓ ଅଙ୍କୁଶଧାରୀ, ଶ୍ୟାମମୁଖ ଗଜତୁଣ୍ଡଯୁକ୍ତ ସେ ସୁଗତିଙ୍କୁ ମୁଁ ଶରଣ ଗ୍ରହଣ କରେ।

Verse 29

हिरण्याक्षप्रहर्तारं वाराहं शरणंगतः । वामनं तं प्रपन्नोस्मि शरणागतवत्सलम्

ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷପ୍ରହର୍ତ୍ତା ବରାହଙ୍କ ଶରଣ ଗ୍ରହଣ କରି, ଶରଣାଗତବତ୍ସଲ ସେ ବାମନଙ୍କୁ ମୁଁ ପ୍ରପନ୍ନ ହୁଏ।

Verse 30

ह्रस्वास्तु वामनाः कुब्जाः प्रेताः कूष्मांडकादयः । मृत्युरूपधराः सर्वे दर्शयंति भयं मम

ହ୍ରସ୍ୱ ବାମନ, କୁବ୍ଜ, ପ୍ରେତ ଓ କୂଷ୍ମାଣ୍ଡ ଆଦି—ସମସ୍ତେ ମୃତ୍ୟୁରୂପ ଧାରଣ କରି ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ଭୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରନ୍ତି।

Verse 31

अमृतं तं प्रपन्नोस्मि किं भयं मे करिष्यति । ब्रह्मण्यो ब्रह्मदो ब्रह्मा ब्रह्मज्ञानमयो हरिः

ମୁଁ ସେଇ ଅମୃତସ୍ୱରୂପ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଛି—ଭୟ ମୋତେ କ’ଣ କରିବ? ସେହି ହରି ବ୍ରାହ୍ମଣପ୍ରିୟ, ବ୍ରହ୍ମଦାତା, ବ୍ରହ୍ମସ୍ୱରୂପ ଓ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନମୟ।

Verse 32

शरणं तं प्रपन्नोस्मि भयं किं मे करिष्यति । अभयो यो हि जगतो भीतिघ्नो भीतिदायकः

ମୁଁ ତାଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଛି—ଭୟ ମୋତେ କ’ଣ କରିବ? ସେ ଜଗତ ପାଇଁ ଅଭୟ, ଭୟନାଶକ, ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କୁ ଭୟଦାତା।

Verse 33

भयरूपं प्रपन्नोस्मि भयं किं मे करिष्यति । तारकः सर्वलोकानां नाशकः सर्वपापिनाम्

ମୁଁ ଭୟସ୍ୱରୂପ (ଭୟର ଅଧିପତି) ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଛି—ଏବେ ଭୟ ମୋତେ କ’ଣ କରିବ? ସେ ସର୍ବଲୋକର ତାରକ ଓ ସର୍ବପାପୀଙ୍କ ପାପନାଶକ।

Verse 34

तमहं शरणं प्राप्तो धर्मरूपं जनार्दनम् । सुरारणं यो हि रणे वपुर्द्धारयतेऽद्भुतम्

ମୁଁ ଧର୍ମସ୍ୱରୂପ ଜନାର୍ଦନଙ୍କ ଶରଣ ପାଇଛି—ଯିଏ ରଣରେ ଦେବଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ହେବାକୁ ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି।

Verse 35

शरणं तस्य गंतास्मि सदागतिरयं मम । झंझावातो महाचंडो वपुर्दूयति मे भृशम्

ମୁଁ ତାଙ୍କ ଶରଣକୁ ଯିବି—ସେହିଁ ସଦା ମୋର ସତ୍ୟ ଗତି। ମହାଚଣ୍ଡ ଝଞ୍ଝାବାତ ବହୁଛି; ମୋ ଦେହ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୀଡ଼ିତ ହେଉଛି।

Verse 36

शरणं तं प्रपन्नोस्मि सदागतिरयं मम । अतिशीतं चातिवर्षा आतपस्तापदायकः

ମୁଁ ତାଙ୍କର ଶରଣ ଗ୍ରହଣ କରିଛି; ସେଇ ମୋର ନିତ୍ୟ ଗତି। ଅତିଶୀତ, ଅତିବୃଷ୍ଟି ଓ ଦହନକାରୀ ଆତପ—ସବୁ ଦୁଃଖଦାୟକ।

Verse 37

एषां रूपेण यो देवस्तस्याहं शरणं गतः । कालरूपा अमी प्राप्ता भयदा मम चालकाः

ଏହି ରୂପମାନେ ଯେ ଦେବ ପ୍ରକଟ, ମୁଁ ତାଙ୍କର ଶରଣ ଗଲି। ଏମାନେ କାଳରୂପେ ଆସି ଭୟଦାୟକ, ମୋତେ ଆଗକୁ ଚାଲାଇଦିଅନ୍ତି।

Verse 38

एषां शरणं प्रपन्नोस्मि हरेः स्वरूपिणां सदा

ହରିଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ଯେମାନେ, ମୁଁ ସଦା ସେମାନଙ୍କର ଶରଣ ଗ୍ରହଣ କରିଛି।

Verse 39

यं सर्वदेवं परमेश्वरं हि निष्केवलं ज्ञानमयं प्रदीपम् । वदंति नारायणमादिसिद्धं सिद्धेश्वरं तं शरणं प्रपद्ये

ଯାହାକୁ ସମସ୍ତ ଦେବଙ୍କର ପରମେଶ୍ୱର, ନିର୍ମଳ-ନିର୍ବିଶେଷ, ଜ୍ଞାନମୟ ପ୍ରଦୀପ ବୋଲି କୁହନ୍ତି; ଯାହାକୁ ଆଦିସିଦ୍ଧ, ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱର ନାରାୟଣ ବୋଲି ମନ୍ତ୍ରଣା କରନ୍ତି—ସେଇ ନାରାୟଣଙ୍କ ଶରଣକୁ ମୁଁ ପ୍ରପଦ୍ୟେ।

Verse 40

इति ध्यायन्स्तुवन्नित्यं केशवं क्लेशनाशनम् । भक्त्या तेन समानीतस्तदात्महृदये हरिः

ଏଭଳି କ୍ଲେଶନାଶକ କେଶବଙ୍କୁ ନିତ୍ୟ ଧ୍ୟାନ କରି ଓ ସ୍ତୁତି କରି, ନିଜ ଭକ୍ତିଦ୍ୱାରା ସେ ହରିଙ୍କୁ ନିଜ ଆତ୍ମହୃଦୟରେ ଆଣିଲା।

Verse 41

उद्यमं विक्रमं तस्य स दृष्ट्वा सोमशर्मणः । आविर्भूय हृषीकेशस्तमुवाच प्रहृष्टवान्

ସୋମଶର୍ମଣଙ୍କ ଉଦ୍ୟମ ଓ ପରାକ୍ରମ ଦେଖି ହୃଷୀକେଶ (ବିଷ୍ଣୁ) ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରକଟ ହୋଇ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 42

सोमशर्मन्महाप्राज्ञ श्रूयतां भार्यया सह । वासुदेवोस्मि विप्रेंद्र वरं याचय सुव्रत

ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ସୋମଶର୍ମଣ, ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହ ଶୁଣ। ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର, ମୁଁ ବାସୁଦେବ; ହେ ସୁବ୍ରତ, ବର ଯାଚନା କର।

Verse 43

तेनोक्तो हि स विप्रेन्द्र उन्मील्य नयनद्वयम् । दृष्ट्वा विश्वेश्वरं देवं घनश्यामं महोदयम्

ଏପରି କୁହାଯାଇ, ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର, ସେ ଦୁଇ ନୟନ ଖୋଲି ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ଦେବଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ଘନଶ୍ୟାମ, ମହିମାମୟ ଦୀପ୍ତିଶାଳୀ।

Verse 44

सर्वाभरणशोभांगं सर्वायुधसमन्वितम् । दिव्यलक्षणसंपन्नं पुंडरीकनिभेक्षणम्

ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ସେ ସମସ୍ତ ଆୟୁଧରେ ସମନ୍ୱିତ; ଦିବ୍ୟ ଶୁଭଲକ୍ଷଣସମ୍ପନ୍ନ ଏବଂ ପଦ୍ମସଦୃଶ ନୟନବାନ।

Verse 45

पीतेन वाससा युक्तं राजमानं सुरेश्वरम् । वैनतेयसमारूढं शंखचक्रगदाधरम्

ପୀତାମ୍ବର ପରିଧାନ କରି ଦୀପ୍ତିମାନ ସୁରେଶ୍ୱର, ବୈନତେୟ (ଗରୁଡ) ଉପରେ ଆରୂଢ, ଶଙ୍ଖ-ଚକ୍ର-ଗଦା ଧାରଣକାରୀ ଥିଲେ।

Verse 46

ब्रह्मादीनां सुधातारं जगतोस्य महायशाः । विश्वस्यास्य सदातीतं रूपातीतं जगद्गुरुम्

ସେ ବ୍ରହ୍ମାଦି ଦେବମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧାତା, ଏହି ଜଗତର ମହାୟଶସ୍ବୀ ଆଧାର। ସେ ସଦା କାଳାତୀତ, ରୂପାତୀତ, ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱର ଜଗଦ୍ଗୁରୁ।

Verse 47

हर्षेण महताविष्टो दंडवत्प्रणिपत्य तम् । श्रियायुक्तं भासमानं सूर्यकोटिसमप्रभम्

ମହାହର୍ଷରେ ଆବିଷ୍ଟ ହୋଇ ସେ ତାଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କଲା—ଶ୍ରୀଯୁକ୍ତ, ଭାସ୍ମାନ, କୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ପ୍ରଭାଧାରୀଙ୍କୁ।

Verse 48

बद्धांजलिपुटोभूत्वा तया सुमनया सह । जयजयेत्युवाचैनं जयमाधवमानद

ହାତ ଯୋଡ଼ି ଅଞ୍ଜଳି ବାନ୍ଧି, ସେହି ସୁମନା ସାଧ୍ବୀ ସହିତ ସେ କହିଲା—“ଜୟ ଜୟ! ହେ ମାଧବ, ମାନଦାତା, ତୁମର ଜୟ ହୋଉ!”

Verse 49

जय योगीश योगीन्द्र जय नागांगशायन । यज्ञांग जय यज्ञेश जय शाश्वतसर्वग

ଜୟ ହେ, ହେ ଯୋଗୀଶ, ଯୋଗୀନ୍ଦ୍ର! ଜୟ ହେ, ହେ ନାଗଶୟନ! ଜୟ ହେ, ଯାହାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ହିଁ ଯଜ୍ଞ; ହେ ଯଜ୍ଞେଶ! ଜୟ ହେ, ହେ ଶାଶ୍ୱତ ସର୍ବଗ!

Verse 50

जय सर्वेश्वरानंत यज्ञरूप नमोऽस्तु ते । जय ज्ञानवतां श्रेष्ठ जय त्वं ज्ञाननायक

ଜୟ ହେ, ହେ ସର୍ବେଶ୍ୱର ଅନନ୍ତ, ଯଜ୍ଞରୂପ; ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଜୟ ହେ, ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଜୟ ହେ, ହେ ଜ୍ଞାନନାୟକ!

Verse 51

जय सर्वदसर्वज्ञ जय त्वं सर्वभावन । जय जीवस्वरूपेश महाजीव नमोस्तुते

ଜୟ ହେ ସର୍ବଦ ସର୍ବଜ୍ଞ! ଜୟ ହେ ସର୍ବଭାବନ! ଜୟ ହେ ଜୀବସ୍ୱରୂପେଶ! ହେ ମହାଜୀବ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 52

जय प्रज्ञादप्रज्ञांग जय प्राणप्रदायक । जय पापघ्न पुण्येश जय पुण्यपते हरे

ଜୟ ହେ ପ୍ରଜ୍ଞାସ୍ୱରୂପ, ପ୍ରଜ୍ଞାର ମୂଳ! ଜୟ ହେ ପ୍ରାଣପ୍ରଦାୟକ! ଜୟ ହେ ପାପଘ୍ନ ପୁଣ୍ୟେଶ! ଜୟ ହେ ହରି, ପୁଣ୍ୟପତି!

Verse 53

जय ज्ञानस्वरूपेश ज्ञानगम्याय ते नमः । जय पद्मपलाशाक्ष पद्मनाभाय ते नमः

ଜୟ ହେ ଜ୍ଞାନସ୍ୱରୂପେଶ! ଜ୍ଞାନରେ ଗମ୍ୟ ତୁମକୁ ନମଃ। ଜୟ ହେ ପଦ୍ମପଲାଶାକ୍ଷ! ହେ ପଦ୍ମନାଭ, ତୁମକୁ ନମଃ।

Verse 54

जय गोविंदगोपाल जय शंखधरामल । जय चक्रधराव्यक्त व्यक्तरूपाय ते नमः

ଜୟ ଗୋବିନ୍ଦ ଗୋପାଳ! ଜୟ ହେ ନିର୍ମଳ ଶଙ୍ଖଧର! ଜୟ ହେ ଚକ୍ରଧର ଅବ୍ୟକ୍ତ! ବ୍ୟକ୍ତରୂପ ଧାରୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 55

जय विक्रमशोभांग जय विक्रमनायक । जय लक्ष्मीविलासांग नमो वेदमयाय ते

ଜୟ ହେ ବିକ୍ରମଶୋଭାଙ୍ଗ! ଜୟ ହେ ବିକ୍ରମନାୟକ! ଜୟ ହେ ଲକ୍ଷ୍ମୀବିଲାସାଙ୍ଗ! ବେଦମୟ ପ୍ରଭୁ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 56

जय विक्रमशोभांग जय उद्यमदायक । जय उद्यमकालाय उद्यमाय नमोनमः

ଜୟ ହେଉ, ଯାହାଙ୍କ ବିକ୍ରମ-ଶୋଭା ଦୀପ୍ତ; ଜୟ ହେଉ, ଯିଏ ଉଦ୍ୟମର ଦାତା। ଉଦ୍ୟମ-କାଳକୁ ଜୟ, ଏବଂ ଉଦ୍ୟମକୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର।

Verse 57

जय उद्यमशक्ताय उद्यमत्रयधारक । युद्धोद्यमप्रवृत्ताय तस्मै धर्माय ते नमः

ସତ୍ପ୍ରୟାସର ଶକ୍ତି ଯେ ଧର୍ମ, ଯିଏ ତ୍ରିବିଧ ଉଦ୍ୟମକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧ-ଉଦ୍ୟମରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ—ସେହି ଧର୍ମଙ୍କୁ ଜୟ; ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ।

Verse 58

नमो हिरण्यरेताय तस्मै ते जायते नमः । अतितेजःस्वरूपाय सर्वतेजोमयाय च

ହିରଣ୍ୟରେତା (ସୁବର୍ଣ୍ଣବୀଜ)ଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଏବଂ ଯାହାଠାରୁ ତୁମ ଜନ୍ମ, ସେହି ପରମଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଅତିତେଜଃସ୍ୱରୂପ, ସର୍ବତେଜୋମୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।

Verse 59

दैत्यतेजोविनाशाय पापतेजोहराय च । गोब्राह्मणहितार्थाय नमोस्तु परमात्मने

ଦୈତ୍ୟତେଜ ବିନାଶକ, ପାପତେଜ ହରଣକ, ଏବଂ ଗୋ-ବ୍ରାହ୍ମଣ ହିତାର୍ଥେ ପ୍ରବୃତ୍ତ ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 60

नमोस्तु हुतभोक्त्रे च नमो हव्यवहाय ते । नमः कव्यवहायैव स्वधारूपाय ते नमः

ହୁତଭୋକ୍ତା (ଆହୁତିଭୋଜୀ)ଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ହବ୍ୟବାହ (ହବିଷ୍ୟବାହକ)ଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। କବ୍ୟବାହ (ପିତୃଆହୁତିବାହକ)ଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର; ସ୍ୱଧାରୂପ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 61

स्वाहारूपाय यज्ञाय पावनाय नमोनमः । नमस्ते शार्ङ्गहस्ताय हरये पापहारिणे

ସ୍ୱାହା-ସ୍ୱରୂପ, ଯଜ୍ଞ-ସ୍ୱରୂପ, ପାବନ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର। ଶାରଙ୍ଗଧନୁ ଧାରୀ ହରି, ପାପହାରୀ, ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।

Verse 62

सदसच्चोदनायैव नमो विज्ञानशालिने । नमो वेदस्वरूपाय पावनाय नमोनमः

ସତ୍‌ପଥକୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଇ ଅସତ୍‌ରୁ ନିବାରଣ କରୁଥିବା, ଜ୍ଞାନ-ନିଧିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ବେଦ-ସ୍ୱରୂପ ପାବନ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର।

Verse 63

नमोस्तु हरिकेशाय सर्वक्लेशहराय ते । केशवाय परायैव नमस्ते विश्वधारिणे

ହରିକେଶ, ସମସ୍ତ କ୍ଲେଶ ହରଣକାରୀ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। କେଶବ, ପରମ ପ୍ରଭୁ, ବିଶ୍ୱଧାରୀ, ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।

Verse 64

नमः कृपाकरायैव नमो हर्षमयाय ते । अनंताय नमो नित्यं शुद्धाय क्लेशनाशिने

କୃପାକର ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ହର୍ଷମୟ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଅନନ୍ତ, ନିତ୍ୟ, ଶୁଦ୍ଧ, କ୍ଲେଶନାଶକ, ଆପଣଙ୍କୁ ସଦା ପ୍ରଣାମ।

Verse 65

आनंदाय नमो नित्यं शुद्धाय केवलाय ते । रुद्रैर्नमितपादाय विरंचिनमिताय ते

ଆନନ୍ଦ-ସ୍ୱରୂପ, ଶୁଦ୍ଧ ଓ କେବଳ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନିତ୍ୟ ନମସ୍କାର। ଯାହାଙ୍କ ଚରଣ ରୁଦ୍ରମାନେ ବନ୍ଦନା କରନ୍ତି ଏବଂ ବିରଞ୍ଚି (ବ୍ରହ୍ମା) ନମନ କରନ୍ତି, ସେହି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।

Verse 66

सुरासुरेंद्रनमित पादपद्माय ते नमः । नमोनमः परेशाय अजितायामृतात्मने

ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଓ ଅସୁରେନ୍ଦ୍ରମାନେ ଯାହାଙ୍କ ପଦପଦ୍ମକୁ ନମି ବନ୍ଦନା କରନ୍ତି, ସେହି ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ପରମେଶ୍ୱର, ଅଜିତ, ଅମୃତସ୍ୱରୂପ ଆପଣଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମୋ ନମଃ।

Verse 67

क्षीरसागरवासाय नमः पद्माप्रियाय ते । ओंकाराय च शुद्धाय अचलाय नमोनमः

କ୍ଷୀରସାଗରରେ ବାସ କରୁଥିବା, ପଦ୍ମା (ଲକ୍ଷ୍ମୀ)ଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଓଂକାରସ୍ୱରୂପ, ଶୁଦ୍ଧ, ଅଚଳ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମୋ ନମଃ।

Verse 68

व्यापिने व्यापकायैव सर्वव्यसनहारिणे । नमोनमो वराहाय महाकूर्माय ते नमः

ସର୍ବତ୍ର ବ୍ୟାପ୍ତ, ସର୍ବବ୍ୟାପକ, ସମସ୍ତ ବିପଦ ହରଣକାରୀ ଆପଣଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମୋ ନମଃ। ହେ ବରାହ, ହେ ମହାକୂର୍ମ—ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 69

नमो वामनरूपाय नृसिंहाय महात्मने । नमो रामाय दिव्याय सर्वक्षत्रवधाय च

ବାମନରୂପ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ମହାତ୍ମା ନୃସିଂହଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଦିବ୍ୟ ରାମଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର—ଯିଏ ସର୍ବ କ୍ଷତ୍ରିୟବଧକାରୀ।

Verse 70

सर्वज्ञानाय मत्स्याय नमो रामाय ते नमः । नमः कृष्णाय बुद्धाय नमो म्लेच्छप्रणाशिने

ସର୍ବଜ୍ଞ ମତ୍ସ୍ୟାବତାରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ହେ ରାମ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନମଃ, ବୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ନମଃ, ଏବଂ ମ୍ଲେଚ୍ଛ-ପ୍ରଣାଶକ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 71

नमः कपिलविप्राय हयग्रीवाय ते नमः । नमो व्यासस्वरूपाय नमः सर्वमयाय ते

କପିଳ ବ୍ରାହ୍ମଣ-ରୂପେ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ହୟଗ୍ରୀବ-ରୂପେ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର। ବ୍ୟାସ-ସ୍ୱରୂପକୁ ନମସ୍କାର; ହେ ସର୍ବମୟ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 72

एवं स्तुत्वा हृषीकेशं तमुवाच जनार्दनम् । गुणानां तु परं पारं ब्रह्मा वेत्ति न पावन

ଏଭଳି ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି ସେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ କହିଲା—ହେ ପାବନ! ଗୁଣମାନଙ୍କ ପରେ ଥିବା ପରମ ପାରକୁ ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 73

न चैव स्तोतुं सर्वज्ञस्तथा रुद्र सःहस्रदृक् । वक्तुं को हि समर्थस्तु कीदृशी मे मतिर्विभो

ସର୍ବଜ୍ଞ ସହସ୍ରନେତ୍ର ରୁଦ୍ର ମଧ୍ୟ (ଆପଣଙ୍କ) ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ତୁତି କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ତେବେ (ଆପଣଙ୍କ ମହିମା) କହିବାକୁ କିଏ ସମର୍ଥ? ହେ ବିଭୋ, ମୋର ମତି କେମିତି!?

Verse 74

निर्गुणं सगुणं स्तोत्रं मयैव तव केशव । क्षमशब्दापशब्दं मे तव दासोस्मि सुव्रत

ହେ କେଶବ! ନିର୍ଗୁଣ ଓ ସଗୁଣ—ଦୁଇ ରୂପରେ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ମୁଁ ନିଜେ ଆପଣଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିଛି। ମୋ କଥାରେ ଦୋଷ କିମ୍ବା ଅପଶବ୍ଦ ଥାଇଥିଲେ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ; ହେ ସୁବ୍ରତ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଦାସ।

Verse 75

जन्मजन्मनि लोकेश दयां मे कुरु पावन

ହେ ଲୋକେଶ, ହେ ପାବନ! ଜନ୍ମେ ଜନ୍ମେ ମୋ ପ୍ରତି ଦୟା କରନ୍ତୁ।