Adhyaya 15

Verse 1

सोमशर्मोवाच । पापिनां मरणं भद्रे कीदृशैर्लक्षणैर्युतम् । तन्मे त्वं विस्तराद्ब्रूहि यदि जानासि भामिनि

ସୋମଶର୍ମା କହିଲେ—ହେ ଭଦ୍ରେ, ପାପୀମାନଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ କେମିତି ଲକ୍ଷଣରେ ଯୁକ୍ତ ହୁଏ? ଯଦି ତୁମେ ଜାଣ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତେବେ ମୋତେ ବିସ୍ତାରରେ କହ।

Verse 2

सुमनोवाच । श्रूयतामभिधास्यामि तस्मात्सिद्धाच्छ्रुतं मया । पापिनां मरणे कांत यादृशं लिंगमेव च

ସୁମନା କହିଲେ—ହେ ପ୍ରିୟ, ଶୁଣ; ସେଇ ସିଦ୍ଧଙ୍କଠାରୁ ମୁଁ ଯାହା ଶୁଣିଛି, ତାହା କହିବି। ପାପୀମାନଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁବେଳେ ଯେ ଚିହ୍ନ ପ୍ରକଟ ହୁଏ, ସେଥି ମଧ୍ୟ କହିବି।

Verse 3

महापातकिनां चैव स्थानं चेष्टां वदाम्यहम् । विण्मूत्रामेध्यसंयुक्तां भूमिं पापसमन्विताम्

ଏବେ ମୁଁ ମହାପାତକୀମାନଙ୍କର ବାସସ୍ଥାନ ଓ ଆଚରଣ କହୁଛି—ମଳ, ମୂତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଅପବିତ୍ରତାରେ ଯୁକ୍ତ, ପାପରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମି।

Verse 4

सतां प्राप्य सुदुष्टात्मा प्राणान्दुःखेन मुंचति । चांडालभूमिं संप्राप्य मरणं याति दुःस्थितः

ସତ୍ସଙ୍ଗ ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଅତିଦୁଷ୍ଟଚିତ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ ଦୁଃଖରେ ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼େ; ଚାଣ୍ଡାଳଭୂମିକୁ ପହଞ୍ଚି ଦୁର୍ଦ୍ଦଶାରେ ମୃତ୍ୟୁ ପାଏ।

Verse 5

गर्दभाचरितां भूमिं वेश्यागेहं समाश्रितः । कल्पपालगृहं गत्वा निधनायोपगच्छति

ଗଧାମାନେ ଚରୁଥିବା ଭୂମିକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ବେଶ୍ୟାଗୃହରେ ରହି, କଳ୍ପପାଳ (ବେଶ୍ୟାଳୟପାଳକ) ଘରକୁ ଯାଇ ମନୁଷ୍ୟ ବିନାଶ (ମୃତ୍ୟୁ) ପଥେ ଅଗ୍ରସର ହୁଏ।

Verse 6

अस्थिचर्मनखैः पूर्णमाश्रितं पापकिल्बिषैः । तां प्राप्य च स दुष्टात्मा मृत्युं याति सुनिश्चितम्

ଅସ୍ଥି, ଚର୍ମ ଓ ନଖରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ପାପମଳରେ ଆବୃତ ସେହି ଅବସ୍ଥା/ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚି ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ନିଶ୍ଚୟ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପାଏ।

Verse 7

अन्यां पापसमाचारां प्राप्य मृत्युं स गच्छति । अथ चेष्टां प्रवक्ष्यामि दूतानां तु तमिच्छताम्

ଅନ୍ୟ ଏକ ପାପମୟ ଆଚରଣ ଗ୍ରହଣ କରି ସେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଯାଏ। ଏବେ ତାକୁ ଖୋଜୁଥିବା ଦୂତମାନଙ୍କର ଚେଷ୍ଟା ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି।

Verse 8

भैरवान्दारुणान्घोरानतिकृष्णान्महोदरान् । पिंगाक्षान्पीतनीलांश्च अतिश्वेतान्महोदरान्

ସେ ଭୈରବମାନଙ୍କୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ—ସେମାନେ ଦାରୁଣ ଓ ଘୋର; କେହି ଅତିକୃଷ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ, ମହୋଦର; କେହି ପିଙ୍ଗାକ୍ଷ, ପୀତ କିମ୍ବା ନୀଳବର୍ଣ୍ଣ; ଆଉ କେହି ଅତିଶ୍ୱେତ, ତଥାପି ମହୋଦର।

Verse 9

अत्युच्चान्विकरालांश्च शुष्कमांसवसोपमान् । रौद्रदंष्ट्रान्करालांश्च सिंहास्यान्सर्पहस्तकान्

ସେ ଅତ୍ୟୁଚ୍ଚ ଓ ବିକରାଳ ସତ୍ତାମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲା; ଯେମାନେ ଶୁଷ୍କ ମାଂସ ଓ ଚର୍ବି ପରି ଲାଗୁଥିଲେ; ଭୟଙ୍କର ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଧାରୀ, ଭୀଷଣ ଆକୃତିର, ସିଂହମୁଖ ଏବଂ ସର୍ପସଦୃଶ ହସ୍ତବାନ।

Verse 10

सतान्दृष्ट्वा प्रकंपेत खिद्यते च मुहुर्मुहुः । शिवासंनादवद्घोरान्महारावान्महामते

ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ମନୁଷ୍ୟ କମ୍ପିତ ହୁଏ ଏବଂ ପୁନଃପୁନଃ ବ୍ୟାକୁଳ ହୁଏ, ହେ ମହାମତେ; କାରଣ ସେମାନଙ୍କ ଘୋର ମହାରାବ ଶିବା (ଶିଆଳ)ର ହୁଁହୁଁ ଧ୍ୱନି ପରି ଭୟଙ୍କର।

Verse 11

मुंचंति दूतकाः सर्वे कर्णमूले तु तस्य हि । गले पाशैः प्रबद्ध्वा ते कटिं बद्ध्वा तथोदरे

ସେଇ ସମସ୍ତ ଦୂତ ତାହାର କାନମୂଳରେ ପ୍ରହାର କରନ୍ତି; ପରେ ପାଶଦ୍ୱାରା ଗଳାକୁ ବାନ୍ଧି, କଟି ଓ ଉଦରକୁ ମଧ୍ୟ ଦୃଢ଼ଭାବେ ବାନ୍ଧନ୍ତି।

Verse 12

समाधृष्य निपात्यंते हाहेति वदते मुहुः । म्रियमाणस्य या चेष्टा तामेवं प्रवदाम्यहम्

ଧରି ଆଘାତ କରି ସେମାନେ ତାକୁ ଭୂମିରେ ପତିତ କରନ୍ତି; ସେ ପୁନଃପୁନଃ ‘ହା ହା!’ ବୋଲି କାନ୍ଦେ। ମ୍ରିୟମାଣ ବ୍ୟକ୍ତିର ଯେ ଛଟପଟାହଟ, ତାହାକୁ ମୁଁ ଏଭଳି ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଛି।

Verse 13

परद्रव्यापहरणं परभार्याविडंबनम् । ऋणं परस्य सर्वस्वं गृहीतं यत्तु पापिभिः

ପରଧନ ଅପହରଣ, ପରସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଅପମାନ/ଦୂଷଣ, ଏବଂ ଋଣର ନାମରେ ପରର ସର୍ବସ୍ୱ ହରଣ କରିବା—ଏହିସବୁ ପାପୀମାନଙ୍କ କୃତ କର୍ମ।

Verse 14

पुनर्नैव प्रदत्तं हि लोभास्वादविमोहतः । अन्यदेवं महापापं कुप्रतिग्रहमेव च

ଲୋଭ ଓ ବିଷୟାସ୍ୱାଦର ମୋହରୁ ଏକଥର ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ପୁନର୍ବାର ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏହା ସହ କୁପ୍ରତିଗ୍ରହ—ଅଯୋଗ୍ୟ ଦାନ ଗ୍ରହଣ—ମଧ୍ୟ ମହାପାପ।

Verse 15

कंठमायांति ते सर्वे म्रियमाणस्य तस्य च । यानिकानि च पापानि पूर्वमेव कृतानि च

ସେ ମଣିଷ ମରୁଥିବାବେଳେ ତାହାର କଣ୍ଠରେ ସେସବୁ କର୍ମ ଉଠିଆସେ—ପୂର୍ବରୁ କରା ସମସ୍ତ ପାପ।

Verse 16

आयांति कंठमूलं ते महापापस्य नान्यथा । दुःखमुत्पादयंत्येते कफबंधेन दारुणम्

ସେଗୁଡ଼ିକ କଣ୍ଠମୂଳକୁ ପହଞ୍ଚେ—ଏହା କେବଳ ମହାପାପର ଫଳରୁ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ। କଫବନ୍ଧନର ଭୟଙ୍କର ଆବରୋଧରେ ସେମାନେ ତୀବ୍ର ଦୁଃଖ ଜନ୍ମାଏ।

Verse 17

पीडाभिर्दारुणाभिस्तु कंठो घुरघुरायते । रोदते कंपतेऽत्यर्थं मातरं पितरं पुनः

ଦାରୁଣ ପୀଡାରେ ତାହାର କଣ୍ଠ ଘୁରଘୁର ଶବ୍ଦ କରେ। ସେ କାନ୍ଦେ, ଅତ୍ୟଧିକ କମ୍ପେ, ଏବଂ ପୁନଃପୁନଃ ମାତା-ପିତାଙ୍କୁ ଡାକେ।

Verse 18

स्मरते भ्रातरं तत्र भार्यां पुत्रान्पुनःपुनः । पुनर्विस्मरणं याति महापापेन मोहितः

ସେଠାରେ ସେ ପୁନଃପୁନଃ ଭାଇ, ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ସ୍ମରେ; କିନ୍ତୁ ମହାପାପର ମୋହରେ ସେ ପୁଣି ପୁଣି ବିସ୍ମୃତିକୁ ଯାଏ।

Verse 19

तस्य प्राणान गच्छंति बहुपीडासमाकुलाः । पतते कंपते चैव मूर्च्छते च पुनःपुनः

ବହୁ ପୀଡାରେ ଆକୁଳ ହୋଇ ତାହାର ପ୍ରାଣ ଶିଥିଳ ହୁଏ। ସେ ପଡ଼ିଯାଏ, କମ୍ପିତ ହୁଏ ଏବଂ ପୁନଃପୁନଃ ମୂର୍ଛିତ ହୁଏ।

Verse 20

एवं पीडासमायुक्तो दुःखं भुंक्तेति मोहितः । तस्य प्राणाः सुदुःखेन महाकष्टैः प्रचालिताः

ଏଭଳି ପୀଡାରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ ମୋହିତ ହୋଇ ଦୁଃଖ ଭୋଗେ। ତୀବ୍ର ଶୋକ ଓ ମହାକଷ୍ଟ ତାହାର ପ୍ରାଣକୁ ମଧ୍ୟ ଉଥଳାଇଦିଏ।

Verse 21

अपानमार्गमाश्रित्य शृणु कांत प्रयांति ते । एवं प्राणी महामुग्धो लोभमोहसमन्वितः

ଅପାନର ଅଧୋମାର୍ଗକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି—ଶୁଣ, ହେ କାନ୍ତେ—ସେମାନେ ସେଇ ପଥେ ଯାଆନ୍ତି। ଏଭଳି ପ୍ରାଣୀ ମହାମୂଢ ହୋଇ ଲୋଭ ଓ ମୋହରେ ଯୁକ୍ତ ରହେ।

Verse 22

नीयते यमदूतैस्तु तस्य दुःखं वदाम्यहम्

ସେ ଯମଦୂତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଆଯାଏ; ତାହାର ଦୁଃଖ ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଛି।