Adhyaya 14
Bhumi KhandaAdhyaya 1447 Verses

Adhyaya 14

Dharma as the Cause of Prosperity and the Signs of a Righteous Death

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ସୋମଶର୍ମା ସୁମନାଙ୍କୁ ପଚାରନ୍ତି—ସେ ଧର୍ମର ପରମ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କିପରି ଜାଣିଲେ। ସୁମନା ନିଜ ପ୍ରାମାଣ୍ୟକୁ ପିତା ଚ୍ୟବନ (ଭାର୍ଗବ ବଂଶ)ଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ସ୍ଥାପନ କରି, କୌଶିକ ବଂଶୀୟ ବେଦଶର୍ମା ସହିତ ସଂପୃକ୍ତ ଅନ୍ତର୍କଥା କହନ୍ତି। ସନ୍ତାନ ନଥିବା ଓ ବଂଶଧାରା ଛିନ୍ନ ହେବାର ଭୟରୁ ଚ୍ୟବନ ଶୋକାକୁଳ; ସେତେବେଳେ ଏକ ସିଦ୍ଧ ପୁରୁଷ ଆସି ସତ୍କୃତ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ଧର୍ମୋପଦେଶ ଦିଅନ୍ତି—ଧର୍ମ ହିଁ ପୁତ୍ର, ଧନ, ଧାନ୍ୟ ଓ ଦାମ୍ପତ୍ୟ-କଲ୍ୟାଣର ମୂଳ। ପରେ ସୋମଶର୍ମା ଧର୍ମାଧୀନ ଜନ୍ମ-ମୃତ୍ୟୁର ବିଧାନ ପଚାରନ୍ତି। ସୁମନା ଧର୍ମିଷ୍ଠଙ୍କ ‘ଶୁଭମୃତ୍ୟୁ’ର ଲକ୍ଷଣ କହନ୍ତି—ବେଦନା ଓ ମୋହ ନଥିବା ପ୍ରସ୍ଥାନ, ପବିତ୍ର ଧ୍ୱନି ଓ ସ୍ତୁତି, ତୀର୍ଥତତ୍ତ୍ୱ ଅନୁସାରେ ସ୍ଥାନମାନଙ୍କ ପାବନତା (ସୀମାନ୍ତ ସ୍ଥାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ), ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ଆହ୍ୱାନ, ଜନାର୍ଦନ ସ୍ମରଣ, ‘ଦଶମ ଦ୍ୱାର’ ଦ୍ୱାରା ଗମନ, ଦିବ୍ୟ ବାହନ, ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ଭୋଗ ଏବଂ ପୁଣ୍ୟ କ୍ଷୟ ହେଲେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ।

Shlokas

Verse 1

सोमशर्मोवाच । एवंविधं महापुण्यं धर्मव्याख्यानमुत्तमम् । कथं जानासि भद्रे त्वं कस्माच्चैव त्वया श्रुतम्

ସୋମଶର୍ମା କହିଲେ—ଏପରି ପରମ ଉତ୍ତମ ଧର୍ମବ୍ୟାଖ୍ୟାନ ମହାପୁଣ୍ୟଦାୟକ। ହେ ଭଦ୍ରେ, ତୁମେ ଏହା କିପରି ଜାଣିଲ, ଏବଂ କାହାଠାରୁ ଶୁଣିଲ?

Verse 2

सुमनोवाच । भार्गवाणां कुले जातः पिता मम महामते । च्यवनो नाम विख्यातः सर्वज्ञानविशारदः

ସୁମନା କହିଲେ—ହେ ମହାମତେ, ମୋ ପିତା ଭାର୍ଗବ କୁଳରେ ଜନ୍ମିଥିଲେ। ‘ଚ୍ୟବନ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନଶାଖାରେ ପାରଦର୍ଶୀ ଥିଲେ।

Verse 3

तस्याहं प्रिय कन्या वै प्राणादपि च वल्लभा । यत्रयत्र व्रजत्येष तीर्थारामेषु सुव्रत

ମୁଁ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ କନ୍ୟା, ପ୍ରାଣଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ। ହେ ସୁବ୍ରତ, ସେ ଯେଉଁଠିଯେଉଁଠି ଯାଆନ୍ତି, ସେଠାରେ ତୀର୍ଥ ଓ ପବିତ୍ର ଉଦ୍ୟାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହିଁ ବିହାର କରନ୍ତି।

Verse 4

सभासु च मुनीनां तु देवतायतनेषु च । तेन सार्द्धं व्रजाम्येका क्रीडमाना सदैव हि

ମୁନିମାନଙ୍କ ସଭାରେ ଓ ଦେବାଳୟମାନଙ୍କରେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ତାଙ୍କ ସହ—ଏକା—ସଦା କ୍ରୀଡା କରୁଥିବା ପରି ଯାଏ।

Verse 5

कौशिकान्वयसंभूतो वेदशर्मा महामतिः । पितुर्मम सखा दैवादटमानः समागतः

କୌଶିକ ବଂଶରେ ଜନ୍ମିଥିବା ମହାମତି ବେଦଶର୍ମା—ମୋ ପିତାଙ୍କର ସଖା—ଦୈବଯୋଗେ ଭ୍ରମଣ କରୁକରୁ ଏଠାରେ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 6

दुःखेन महताविष्टश्चिंतयानो मुहुर्मुहुः । समागतं महात्मानं तमुवाच पिता मम

ମହାଦୁଃଖରେ ଆବୃତ ହୋଇ ଏବଂ ପୁନଃପୁନଃ ଚିନ୍ତାରେ ମଗ୍ନ ଥାଇ, ସେ ମହାତ୍ମା ଆସିଲେ ମୋ ପିତା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 7

भवंतं दुःखसंतप्तमिति जानामि सुव्रत । कस्माद्दुःखी भवाञ्जातस्तस्मात्त्वं कारणं वद

ହେ ସୁବ୍ରତ, ତୁମେ ଦୁଃଖରେ ଦଗ୍ଧ ହେଉଛ ବୋଲି ମୁଁ ଜାଣେ। କେଉଁ କାରଣରୁ ତୁମେ ଦୁଃଖୀ ହେଲ? ତେଣୁ କାରଣ କହ।

Verse 8

एतद्वाक्यं ततः श्रुत्वा च्यवनस्य महात्मनः । तमुवाच महात्मानं पितरं मम सुव्रतः

ତାପରେ ମହାତ୍ମା ଚ୍ୟବନଙ୍କ ଏହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ସେ ସୁବ୍ରତ ମୋ ମହାତ୍ମ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 9

वेदशर्मा महाप्राज्ञ सर्वदुःखस्य कारणम् । मम भार्या महासाध्वी पातिव्रत्यपरायणा

ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ବେଦଶର୍ମା, ମୋ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖର କାରଣ ତୁମେ ହେଉଛ। ମୋ ଭାର୍ଯ୍ୟା ମହାସାଧ୍ବୀ, ପତିବ୍ରତ୍ୟ ଧର୍ମରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରାୟଣା।

Verse 10

अपुत्रा सा हि संजाता मम वंशो न विद्यते । एतत्ते कारणं प्रोक्तं प्रश्नितोस्मि यतस्त्वया

ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଅପୁତ୍ରା ହୋଇଛି; ମୋ ବଂଶ ଆଗକୁ ଚାଲୁନାହିଁ। ତୁମେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲ, ତେଣୁ ଏହି କାରଣ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଲି।

Verse 11

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तः कश्चित्सिद्धः समागतः । मम पित्रा तथा तेन ह्युत्थाय वेदशर्मणा

ଏହି ମଧ୍ୟରେ ସେଠାକୁ ଜଣେ ସିଦ୍ଧ ମହାତ୍ମା ଆସିଲେ। ମୋ ପିତା ଓ ବେଦଶର୍ମା ମଧ୍ୟ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଉଠି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ।

Verse 12

द्वाभ्यामपि च सिद्धोसौ पूजितो भक्तिपूर्वकैः । उपहारैस्स भोज्यान्नैर्वचनैर्मधुराक्षरैः

ସେ ଦୁଇଜଣେ ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ସେହି ସିଦ୍ଧ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ—ଉପହାର, ଭୋଜ୍ୟାନ୍ନ ଓ ମଧୁର ଅକ୍ଷରର ବଚନ ଦ୍ୱାରା।

Verse 13

द्वाभ्यामन्तर्गतं पृष्टं पूर्वोक्तं च यथा त्वया । उभौ तौ प्राह धर्मात्मा ससखं पितरं मम

ତୁମେ ପୂର୍ବୋକ୍ତ ଅନୁସାରେ ଦୁଇଟି ବିଷୟକୁ ଏକାତ୍ମ କରି ପଚାରିଥିଲ; ସେହିପରି ଧର୍ମାତ୍ମା ମୋ ପିତା ଓ ତାଙ୍କ ସଖା—ଉଭୟଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିଲେ।

Verse 14

धर्मस्य कारणं सर्वं मयोक्तं ते तथा किल । धर्मेण प्राप्यते पुत्रो धनं धान्यं तथा स्त्रियः

ଧର୍ମର ସମସ୍ତ କାରଣ ଓ ଆଧାର ମୁଁ ତୁମକୁ ଯଥାର୍ଥ କହିଦେଇଛି। ଧର୍ମଦ୍ୱାରା ପୁତ୍ର, ଧନ, ଧାନ୍ୟ ଏବଂ ସ୍ତ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 15

ततस्तेन कृतं धर्मं संपूर्णं वेदशर्मणा । तस्माद्धर्मात्सुसंजातं महत्सौख्यं सपुत्रकम्

ତାପରେ ବେଦଶର୍ମା ସେହି ଧର୍ମକର୍ମକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ସମ୍ପାଦନ କଲେ। ସେଇ ଧର୍ମରୁ ପୁତ୍ରସହିତ ମହାସୁଖ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।

Verse 16

तेन संगप्रसंगेन ममैष मतिनिश्चयः । यथा कांत तव प्रोक्तं मयैव च परं शुभम्

ସେହି ସଙ୍ଗ ଓ ତାହାର ପରିଣାମରୁ ମୋର ଏହି ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ—ହେ ପ୍ରିୟ, ତୁମେ ଯେପରି କହିଛ, ସେପରି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ପରମ ଶୁଭକୁ ସ୍ଥାପନ କରୁଛି।

Verse 17

तस्माच्छ्रुतं महासिद्धात्सर्वसंदेहनाशनम् । विप्रधर्मं समाश्रित्य अनुवर्त्तस्व सर्वदा

ଏହେତୁ ମହାସିଦ୍ଧଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣା, ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହ ନାଶକ ଏହି ଉପଦେଶ ଗ୍ରହଣ କରି ବିପ୍ରଧର୍ମକୁ ଆଶ୍ରୟ କର ଏବଂ ସଦା ତାହାକୁ ଅନୁସରଣ କର।

Verse 18

सोमशर्मोवाच । धर्मेण कीदृशो मृत्युर्जन्म चैव वदस्व मे । उभयोर्लक्षणं कांते तत्सर्वं हि वदस्व मे

ସୋମଶର୍ମା କହିଲେ—ଧର୍ମାଧୀନ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଜନ୍ମ କିପରି ହୁଏ, ମୋତେ କୁହ। ହେ ପ୍ରିୟେ, ଉଭୟର ଲକ୍ଷଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମୋତେ ବର୍ଣ୍ଣନା କର।

Verse 19

सुमनोवाच । सत्य शौच क्षमा शांति तीर्थपुण्यादिकैस्तथा । धर्मश्च पालितो येन तस्य मृत्युं वदाम्यहम्

ସୁମନା କହିଲେ—ସତ୍ୟ, ଶୌଚ, କ୍ଷମା, ଶାନ୍ତି ଏବଂ ତୀର୍ଥପୁଣ୍ୟ ଆଦି ଦ୍ୱାରା ଯିଏ ଧର୍ମ ପାଳନ କରିଛି, ତାହାର ମୃତ୍ୟୁକୁ ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଛି।

Verse 20

रोगो न जायते तस्य न च पीडा कलेवरे । न श्रमो वै न च ग्लानिर्न च स्वेदो भ्रमस्तथा

ତାହାର ରୋଗ ଜନ୍ମେ ନାହିଁ, ଦେହରେ ପୀଡା ମଧ୍ୟ ହୁଏ ନାହିଁ। ଶ୍ରମ ନାହିଁ, ଗ୍ଲାନି ନାହିଁ; ଘାମ ନାହିଁ, ଭ୍ରମ/ଚକ୍କର ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।

Verse 21

दिव्यरूपधरा भूत्वा गंधर्वा ब्राह्मणास्तथा । वेदपाठसमायुक्ता गीतज्ञानविशारदाः

ଦିବ୍ୟରୂପ ଧାରଣ କରି ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଏବଂ ସେହିପରି କିଛି ବ୍ରାହ୍ମଣ ବେଦପାଠରେ ନିୟୁକ୍ତ ଥିଲେ ଓ ଗୀତ-ସଙ୍ଗୀତଜ୍ଞାନରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାରଦର୍ଶୀ ଥିଲେ।

Verse 22

तस्य पार्श्वं समायांति स्तुतिं कुर्वंति चातुलाम् । स्वस्थो हि आसने युक्तो देवपूजारतः किल

ସେମାନେ ତାଙ୍କ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଆସି ଅତୁଳ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି; କାରଣ ସେ ଆସନରେ ସ୍ଥିର ଓ ସୁସ୍ଥଚିତ୍ତରେ ବସି—ଏମିତି କୁହାଯାଏ—ଦେବପୂଜାରେ ରତ ଥାନ୍ତି।

Verse 23

तीर्थं च लभते प्राज्ञः स्नानार्थं धर्मतत्परः । अग्न्यागारे च गोस्थाने देवतायतनेषु च

ଧର୍ମତତ୍ପର ପ୍ରାଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି ସ୍ନାନାର୍ଥେ ତୀର୍ଥଫଳ ଲଭେ—ଅଗ୍ନ୍ୟାଗାରରେ, ଗୋଶାଳାରେ ଏବଂ ଦେବାଳୟ ପ୍ରାଙ୍ଗଣରେ ମଧ୍ୟ।

Verse 24

आरामे च तडागे च यत्राश्वत्थो वटस्तथा । ब्रह्मवृक्षं समाश्रित्य श्रीवृक्षं च तथा पुनः

ଉଦ୍ୟାନରେ ଓ ପୋଖରୀତଟେ—ଯେଉଁଠାରେ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ଓ ବଟ ପରି ପବିତ୍ର ବୃକ୍ଷ ଥାଏ—ସେଠାରେ ‘ବ୍ରହ୍ମବୃକ୍ଷ’କୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ପୁନଃ ‘ଶ୍ରୀବୃକ୍ଷ’ ପାଖରେ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ରୟ ନେବା ଉଚିତ।

Verse 25

अश्वस्थानं समाश्रित्य गजस्थानगतो नरः । अशोकं चूतवृक्षं च समाश्रित्य यदास्थितः

ଯେ ନର ଅଶ୍ୱସ୍ଥାନକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଗଜସ୍ଥାନକୁ ଯାଏ, ଏବଂ ସେହି ସମୟରେ ଅଶୋକ ଓ ଆମ୍ରବୃକ୍ଷର ଛାୟାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଅବସ୍ଥିତ ରହେ—

Verse 26

संनिधौ ब्राह्मणानां च राजवेश्मगतोथवा । रणभूमिं समाश्रित्य पूर्वं यत्र मृतो भवेत्

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ହେଉ, କିମ୍ବା ରାଜମହଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, କିମ୍ବା ରଣଭୂମିର ଆଶ୍ରୟ ନେଇ—ଯେଉଁଠାରେ ସେ ପୂର୍ବେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲା।

Verse 27

मृत्युस्थानानि पुण्यानि केवलं धर्मकारणम् । गोग्रहं तु सुसंप्राप्य तथा चामरकंटकम्

ମୃତ୍ୟୁସ୍ଥାନମାନେ ମଧ୍ୟ କେବଳ ଧର୍ମର କାରଣ ହେବାରୁ ପୁଣ୍ୟମୟ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଗୋଗ୍ରହକୁ ଭଲଭାବେ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ତଥା ଅମରକଣ୍ଟକକୁ (ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ)।

Verse 28

शुद्धधर्मकरो नित्यं धर्मतो धर्मवत्सलः । एवं स्थानं समाप्नोति यदा मृत्युं समाश्रितः

ଯେ ନିତ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧ ଧର୍ମ ଆଚରଣ କରେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଧର୍ମପ୍ରିୟ—ମୃତ୍ୟୁ ଯେତେବେଳେ ତାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରେ, ସେ ଏମିତି ଧାମ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 29

मातरं पश्यते पुण्यं पितरं च नरोत्तमः । भ्रातरं श्रेयसा युक्तमन्यं स्वजनबांधवम्

ସେ ନରୋତ୍ତମ ପୁଣ୍ୟବତୀ ମାତାକୁ ଓ ପିତାକୁ ଦର୍ଶନ କରେ; ଶ୍ରେୟସ୍‌ଯୁକ୍ତ ଭ୍ରାତାକୁ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସ୍ୱଜନ-ବାନ୍ଧବମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖେ।

Verse 30

बंदीजनैस्तथा पुण्यैः स्तूयमानं पुनःपुनः । पापिष्ठं नैव पश्येत मातृपित्रादिकं पुनः

ବନ୍ଦୀଜନ ଓ ପୁଣ୍ୟଶୀଳମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି। ସେ ପରମ ପାପୀକୁ ଆଉ ଦେଖେନାହିଁ; ଏବଂ ମାତା-ପିତା ଆଦିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୁନର୍ବାର ଦେଖେନାହିଁ।

Verse 31

गीतं गायंति गंधर्वाः स्तुवंतिस्तावकाः स्तवैः । मंत्रपाठैस्तथा विप्रा माता स्नेहेन पूजयेत्

ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଗୀତ ଗାଆନ୍ତି, ଭକ୍ତମାନେ ସ୍ତୋତ୍ରରେ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମନ୍ତ୍ରପାଠ କରନ୍ତି; ଏହିପରି ସ୍ନେହପୂର୍ବକ ମାତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 32

पितास्वजनवर्गाश्च धर्मात्मानं महामतिम् । एवं दूताः समाख्याताः पुण्यस्थानानि ते विभो

ପିତା ଓ ସ୍ୱଜନବର୍ଗ—ଧର୍ମାତ୍ମା ଓ ମହାମତି—ଏମାନଙ୍କୁ ଦୂତ ବୋଲି କୁହାଗଲା; ଏବଂ ହେ ବିଭୋ, ତୁମ ପୁଣ୍ୟସ୍ଥାନମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ବର୍ଣ୍ଣିତ।

Verse 33

प्रत्यक्षान्पश्यते दूतान्हास्यस्नेहसमाविलान् । न च स्वप्नेन मोहेन क्लेदयुक्तेन नैव सः

ସେ ଦୂତମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦେଖେ—ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଉପହାସ-ହାସ୍ୟ ଓ କପଟ ସ୍ନେହରେ ମଲିନ; ଏହା ସ୍ୱପ୍ନ ନୁହେଁ, ମୋହ ନୁହେଁ, ଜଡତା ଆଣୁଥିବା ଭ୍ରମ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ—ତାହା ତାଙ୍କ ପାଇଁ କଦାପି ନୁହେଁ।

Verse 34

धर्मराजो महाप्राज्ञो भवंतं तु समाह्वयेत् । एह्येहि त्वं महाभाग यत्र धर्मः स तिष्ठति

ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଧର୍ମରାଜ ତୁମକୁ ଡାକିବେ—“ଆସ, ଆସ, ମହାଭାଗ! ଯେଉଁଠି ଧର୍ମ ଅବସ୍ଥିତ, ସେଠାକୁ ଯାଅ।”

Verse 35

तस्य मोहो न च भ्रांतिर्न ग्लानिः स्मृतिविभ्रमः । जायते नात्र संदेहः प्रसन्नात्मा स तिष्ठति

ତାଙ୍କର ମୋହ ନାହିଁ, ଭ୍ରାନ୍ତି ନାହିଁ; ଗ୍ଲାନି ନାହିଁ, ସ୍ମୃତିବିଭ୍ରମ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ସେ ପ୍ରସନ୍ନଚିତ୍ତରେ ସ୍ଥିର ରହେ।

Verse 36

ज्ञानविज्ञानसंपन्नः स्मरन्देवं जनार्दनम् । तैः सार्द्धं तु प्रयात्येवं संतुष्टो हृष्टमानसः

ଜ୍ଞାନ ଓ ବିଜ୍ଞାନରେ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ସେ ଭଗବାନ୍ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରୁଥିଲେ; ତାଙ୍କମାନଙ୍କ ସହ ଏଭଳି ଆଗେଇଲେ—ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ହର୍ଷିତ ହୃଦୟରେ।

Verse 37

एकत्वं जायते तत्र त्यजतः स्वंकलेवरम् । दशमद्वारमाश्रित्य आत्मा तस्य स गच्छति

ସେଠାରେ ନିଜ ଦେହକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ସହିତ ଏକତ୍ୱର ଅବସ୍ଥା ଜନ୍ମେ; ଏବଂ ‘ଦଶମ ଦ୍ୱାର’କୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ସେ ବ୍ୟକ୍ତିର ଆତ୍ମା ସେହି ପଥରେ ଗତି କରେ।

Verse 38

शिबिका तस्य आयाति हंसयानं मनोहरम् । विमानमेव चायाति हयो वा गज उत्तमः

ତାଙ୍କ ପାଇଁ ହଂସଯାନ ସଦୃଶ ମନୋହର ଶିବିକା ଆସେ। ନିଶ୍ଚୟ ଏକ ଦିବ୍ୟ ବିମାନ ମଧ୍ୟ ଆସେ; କିମ୍ବା ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ା, ଅଥବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଜ।

Verse 39

छत्रेण ध्रियमाणेन चामरैर्व्यजनैस्तथा । वीज्यमानः स पुण्यात्मा पुण्यैरेवं समंततः

ତାଙ୍କ ଉପରେ ଛତ୍ର ଧରାଗଲା, ଏବଂ ଚାମର ଓ ପଖାଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ବିଜାଗଲା; ସେ ପୁଣ୍ୟାତ୍ମା ଏଭଳି ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ପୁଣ୍ୟଜନମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ ହେଲେ।

Verse 40

गीयमानस्तु धर्मात्मा स्तूयमानस्तु पंडितैः । बंदिभिश्चारणैर्दिव्यैर्ब्राह्मणैर्वेदपारगैः

ସେ ଧର୍ମାତ୍ମା ଗୀତରେ କୀର୍ତ୍ତିତ ହେଉଥିଲେ ଓ ପଣ୍ଡିତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ ହେଉଥିଲେ—ବନ୍ଦୀ, ଦିବ୍ୟ ଚାରଣ ଏବଂ ବେଦପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା।

Verse 41

साधुभिः स्तूयमानस्तु सर्वसौख्यसमन्वितः । यथादानप्रभावेण फलमाप्नोति तत्र सः

ସାଧୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ ହୋଇ ଏବଂ ସର୍ବସୁଖସମନ୍ୱିତ ହୋଇ, ସେଠାରେ ନିଜ ଦାନର ପ୍ରଭାବ ଅନୁସାରେ ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 42

आरामवाटिकामध्ये स प्रयाति सुखेन वै । अप्सरोभिः समाकीर्णो दिव्याभिर्मंगलैर्युतः

ସେ ଆରାମ-ବାଟିକାମଧ୍ୟରେ ନିଶ୍ଚୟ ସୁଖରେ ବିହାର କରେ; ଦିବ୍ୟ ମଙ୍ଗଳଶୋଭାରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ ଥାଏ।

Verse 43

देवैः संस्तूयमानस्तु धर्मराजं प्रपश्यति । देवाश्च धर्मसंयुक्ता जग्मुः संमुखमेव तम्

ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ ହେଉଥିବାବେଳେ ସେ ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ ଦେଖେ; ଧର୍ମସଂଯୁକ୍ତ ଦେବମାନେ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ସିଧାସଳଖ ଗଲେ।

Verse 44

एह्येहि वै महाभाग भुंक्ष्व भोगान्मनोनुगान् । एवं स पश्यते धर्मं सौम्यरूपं महामतिम्

“ଆସ, ଆସ, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବାନ! ମନୋନୁକୂଳ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କର।” ଏଭଳି ସେ ସୌମ୍ୟରୂପ ଓ ମହାମତି ଧର୍ମଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରେ।

Verse 45

स्वस्य पुण्यप्रभावेण भुंक्ते च स्वर्गमेव सः । भोगक्षयात्सधर्मात्मा पुनर्जन्म प्रयाति वै

ନିଜ ପୁଣ୍ୟପ୍ରଭାବରେ ସେ ନିଶ୍ଚୟ ସ୍ୱର୍ଗଭୋଗ କରେ; କିନ୍ତୁ ଭୋଗ କ୍ଷୟ ହେଲେ ସେ ଧର୍ମାତ୍ମା ପୁନର୍ଜନ୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 46

निजधर्मप्रसादात्स कुलं पुण्यं प्रयाति वै । ब्राह्मणस्य सुपुण्यस्य क्षत्रियस्य तथैव च

ନିଜ ଧର୍ମର ପ୍ରସାଦରେ କୁଳ ନିଶ୍ଚୟ ପୁଣ୍ୟତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଅତିପୁଣ୍ୟବାନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ଯେପରି, ସେପରି କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ।

Verse 47

धनाढ्यस्य सुपुण्यस्य वैश्यस्यैव महामते । धर्मेण मोदते तत्र पुनः पुण्यं करोति सः

ହେ ମହାମତେ, ସେ ଧନାଢ୍ୟ ଓ ଅତିପୁଣ୍ୟବାନ ବୈଶ୍ୟ ସେଠାରେ ଧର୍ମାଚରଣରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ ଏବଂ ପୁନଃ ପୁନଃ ପୁଣ୍ୟକର୍ମ କରେ।