Adhyaya 121

Verse 1

कामोदोवाच । न विदुर्देवताः सर्वा यस्यांतं रूपमेव च । यस्मिल्लींनस्तु सर्वोयं स चैकात्मा प्रकथ्यते

କାମୋଦ କହିଲେ—ଯାହାଙ୍କ ଅନ୍ତକୁ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ, ତାଙ୍କର ଯଥାର୍ଥ ରୂପକୁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଯାହାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ସମଗ୍ର ଜଗତ ଲୀନ ହୁଏ, ସେ ‘ଏକାତ୍ମା’ ବୋଲି କଥିତ।

Verse 2

यस्या मायाप्रपंचस्तु संसारः शृणु नारद । कस्मात्प्रयाति संसारं मम स्वामी जगत्पतिः

ହେ ନାରଦ, ଶୁଣ—ସଂସାର ତାଙ୍କର ମାୟାର ପ୍ରପଞ୍ଚମାତ୍ର। ତେବେ ମୋ ସ୍ୱାମୀ, ଜଗତ୍ପତି, ସଂସାରକୁ କାହିଁକି ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି?

Verse 3

पापैश्चापि सुपुण्यैश्च नरोबद्धस्तु कर्मभिः । संसारं सरते विप्र हरिः कस्माद्व्रजेद्वद

ପାପ ଓ ମହାପୁଣ୍ୟ—ଉଭୟ କର୍ମରେ ବଦ୍ଧ ମନୁଷ୍ୟ, ହେ ବିପ୍ର, ସଂସାରରେ ଭ୍ରମଣ କରେ। ତେବେ ହରି କାହିଁକି ଏବଂ କିପରି ସଂସାରକୁ ଆସିବେ? କହନ୍ତୁ।

Verse 4

नारद उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि यत्कृतं तेन चक्रिणा । भृगोरग्रे प्रतिज्ञातं यज्ञरक्षां करोम्यहम्

ନାରଦ କହିଲେ—ହେ ଦେବୀ, ଶୁଣ; ଚକ୍ରଧାରୀ ପ୍ରଭୁ ଯାହା କରିଥିଲେ ମୁଁ କହୁଛି। ଭୃଗୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥିଲେ—‘ମୁଁ ଯଜ୍ଞର ରକ୍ଷା କରିବି।’

Verse 5

इंद्रस्य वचनात्सद्यो गतोऽसौ दानवैः सह । योद्धुं विहाय गोविंदो भृगोश्चैव मखोत्तमम्

ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଚନରେ ସେ ସତ୍ୱର ଦାନବମାନଙ୍କ ସହ ଗଲେ। ଗୋବିନ୍ଦ ଯୁଦ୍ଧର ଇଚ୍ଛା ତ୍ୟାଗ କରି ଭୃଗୁଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯଜ୍ଞକୁ ଗମନ କଲେ।

Verse 6

मखं त्यक्त्वा गते देवे पश्चात्तैर्दानवोत्तमैः । आगत्य ध्वंसितः सर्वः स यज्ञः पापचेतनैः

ଦେବତା ଚାଲିଯାଇବା ପରେ, ପରେ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନବମାନେ ଆସି ପାପଚିତ୍ତରେ ସେ ଯଜ୍ଞକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ।

Verse 7

हरिं क्रुद्धः स योगींद्रः शशाप भृगुरेव तम् । दशजन्मानि भुंक्ष्व त्वं मच्छापकलुषीकृतः

କ୍ରୋଧିତ ସେ ଯୋଗୀନ୍ଦ୍ର ଭୃଗୁ ସ୍ୱୟଂ ହରିଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ—‘ମୋ ଶାପରେ କଳୁଷିତ ହୋଇ ତୁମେ ଦଶ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖ ଭୋଗିବ।’

Verse 8

कर्मणः स्वस्य संभोगं संभोक्ष्यति जनार्दनः । तन्निमित्तं त्वया देवि दुःस्वप्नः परिवीक्षितः

ଜନାର୍ଦନ ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ନିଶ୍ଚୟ ଭୋଗିବେ; ସେହି କାରଣରୁ, ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ଏହି ଅଶୁଭ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିଛ।

Verse 9

इत्युक्त्वा तां गतो विप्रो ब्रह्मलोकं स नारदः । कृष्णस्यापि सुदुःखेन दुःखिता साभवत्तदा

ଏହିପରି କହି ମୁନି ନାରଦ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ସେ ମଧ୍ୟ ସେତେବେଳେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅତି ଶୋକରେ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ଦୁଃଖିତ ହେଲା।

Verse 10

रुरोद करुणं बाला हाहेति वदती मुहुः । गङ्गातीरोपविष्टा सा जलांते शृणु नन्दन

ସେ ବାଳିକା କରୁଣ ଭାବେ କାନ୍ଦିଲା ଏବଂ ପୁନଃପୁନଃ “ହାୟ ହାୟ” ବୋଲି କହିଲା। ଗଙ୍ଗାତୀରେ ବସି ସେ ଜଳକୂଳରେ ହିଁ ରହିଲା—ଶୁଣ, ହେ ନନ୍ଦନ।

Verse 11

सुनेत्राभ्यां तथाश्रूणि दुःखेनापि प्रमुंचति । तान्यश्रूणि प्रमुक्तानि गंगातोये पतंत्यपि

ସେ ନିଜ ସୁନ୍ଦର ନୟନରୁ ଦୁଃଖରେ ମଧ୍ୟ ଅଶ୍ରୁ ଝରାଏ। ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ସେଇ ଅଶ୍ରୁଗୁଡ଼ିକ ଗଙ୍ଗାଜଳରେ ମଧ୍ୟ ପଡ଼େ।

Verse 12

जले चैव निमज्जंति तस्याश्चाप्यश्रुबिंदवः । संभवंति पुनस्तात पद्मरूपाणि तानि च

ତାହାର ଅଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଜଳରେ ନିମଜ୍ଜିତ ହୁଅନ୍ତି। ପରେ, ହେ ତାତ, ସେଗୁଡ଼ିକ ସେଠାରେ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଇ ପଦ୍ମରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି।

Verse 13

गंगातोये प्रफुल्लानि वाहितानि प्रयांति वै । ददृशे दानवश्रेष्ठो विष्णुमायाप्रमोहितः

ଗଙ୍ଗାଜଳରେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ (ପଦ୍ମ) ସ୍ରୋତରେ ବହି ଯାଉଥିଲା। ବିଷ୍ଣୁମାୟାରେ ପ୍ରମୋହିତ ଦାନବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏହା ଦେଖିଲା।

Verse 14

दुःखजानि न जानाति मुनिना कथितान्यपि । हर्षेण महताविष्टः परिजग्राह सोऽसुरः

ମୁନି କହିଥିବା ଦୁଃଖଦ ପରିଣାମମାନେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ବୁଦ୍ଧିରେ ପଡ଼ିଲା ନାହିଁ। ମହାହର୍ଷରେ ଆବିଷ୍ଟ ସେ ଅସୁର ତାହା ଗ୍ରହଣ କଲା।

Verse 15

पद्मैस्तु पुष्पितैः सोपि पूजयेद्गिरिजाप्रियम् । सप्तकोटिभिर्दैत्येंद्रो विष्णुमायाप्रमोहितः

ସେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ପଦ୍ମଦ୍ୱାରା ଗିରିଜାପ୍ରିୟ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁ। ବିଷ୍ଣୁମାୟାରେ ପ୍ରମୋହିତ ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର ସାତ କୋଟି (ପଦ୍ମ) ଦ୍ୱାରା ଏହି ପୂଜା କଲା।

Verse 16

अथ क्रुद्धा जगद्धात्री शंकरं वाक्यमब्रवीत् । पश्यैतस्य विकर्म त्वं दानवस्य महामते

ତେବେ କ୍ରୋଧିତ ଜଗଦ୍ଧାତ୍ରୀ ଶଂକରଙ୍କୁ କହିଲେ— “ହେ ମହାମତେ, ଏହି ଦାନବର ଦୁଷ୍କର୍ମ ଦେଖ।”

Verse 17

शोकोत्पन्नानि पद्मानि गंगातोयगतानि वै । अयमेष प्रगृह्णाति कामाकुलितचेतनः

ଶୋକରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ପଦ୍ମମାନେ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ଗଙ୍ଗାଜଳରେ ବହୁଥିଲେ; ଏହି ଲୋକଟି—କାମରେ ଆକୁଳ ଚେତନାରେ—ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଉଠାଉଛି।

Verse 18

पूजयेच्चापि दुष्टात्मा शोकसंतापकारकैः । दुःखजैः शोकजैः पुष्पैस्तैः सुश्रेयः कथं भवेत्

ଦୁଷ୍ଟମନା ଲୋକ ଯଦି ଶୋକ-ସନ୍ତାପ କରାଉଥିବା, ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ପୁଷ୍ପଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରେ ମଧ୍ୟ, ତାହାରୁ ସତ୍ୟ ଶ୍ରେୟ କିପରି ହେବ?

Verse 19

यादृशेनापि भावेन मामेव परिपूजयेत् । तादृशेनापि भावेन अस्य सिद्धिर्भविष्यति

ଯେଉଁ ଭାବରେ କେହି ମୋତେ ଏକମାତ୍ର ପୂଜେ, ସେହି ଭାବ ଅନୁସାରେ ତାହାର ସିଦ୍ଧି ନିଶ୍ଚୟ ଫଳିତ ହୁଏ।

Verse 20

सत्यध्यानविहीनोयं कामोदा न्यस्तमानसः । संजातः पापचारित्रो जहि देवि स्वतेजसा

ଏହି କାମୋଦା ସତ୍ୟଧ୍ୟାନରହିତା ଓ ମନ ନିରୁତ୍ସାହ ହୋଇ ଏବେ ପାପାଚାରିଣୀ ହୋଇଛି। ହେ ଦେବୀ, ନିଜ ତେଜରେ ତାକୁ ନାଶ କର।

Verse 21

एवमाकर्ण्य तद्वाक्यं शंभोश्चैव महात्मनः । अस्यैव संक्षयं शंभो करिष्ये तव शासनात्

ମହାତ୍ମା ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ସେହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ସେ କହିଲା—ହେ ଶମ୍ଭୋ, ତୁମ ଶାସନରେ ମୁଁ ଏହି ସନ୍ଦେହକୁ ନିଶ୍ଚୟ ନିବୃତ୍ତ କରିବି।

Verse 22

एवमुक्त्वा ततो देवी तस्यापि वधकांक्षया । वर्त्तते हि विहुंडस्य वधोपायं व्यचिंतयत्

ଏହିପରି କହି ଦେବୀ ତାହାର ମଧ୍ୟ ବଧ ଇଚ୍ଛାରେ ସେଠାରେ ରହି, ନିଶ୍ଚୟ ଭିହୁଣ୍ଡଙ୍କ ବଧ ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

Verse 23

कृत्वा मायामयं रूपं ब्राह्मणस्य महात्मनः । पूजयेच्छंकरं नाथं सुपुष्पैः पारिजातजैः

ମାୟାବଳେ ମହାତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣର ରୂପ ଧାରଣ କରି, ପାରିଜାତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଷ୍ପଦ୍ୱାରା ନାଥ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 24

समेत्य दानवः पापो दिव्यां पूजां विनाशयेत् । कामाकुलः सुदुःखार्तस्तद्गतो भावतत्परः

ସେଠାକୁ ଆସି ସେ ପାପୀ ଦାନବ ଦିବ୍ୟ ପୂଜାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରୁଥିଲା। କାମରେ ଆକୁଳ ଓ ଘୋର ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ତାହାର ମନ ସେଇଥିରେ ନିଶ୍ଚଳ ଓ ସେଇଥିରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତତ୍ପର ହେଲା।

Verse 25

विष्णोश्चैव महामायां पूर्वदृष्टां स दानवः । सस्मार दानवः पापः कामबाणैः प्रपीडितः

କାମବାଣରେ ପୀଡିତ ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବ, ପୂର୍ବେ ଦେଖିଥିବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମହାମାୟାକୁ ପୁନଃପୁନଃ ସ୍ମରଣ କଲା।

Verse 26

तस्याः स्मरणमात्रेण कंदर्पेण बलीयसा । विरहाकुलदुःखार्तो रोदते हि मुहुर्मुहुः

ତାହାକୁ କେବଳ ସ୍ମରଣ କରିମାତ୍ରେ, ବଳବାନ କନ୍ଦର୍ପରେ ପରାଜିତ ହୋଇ, ବିରହଦୁଃଖରେ ଆକୁଳ ସେ ପୁନଃପୁନଃ କାନ୍ଦିପକାଏ।

Verse 27

कालाकृष्टः स दुष्टात्मा शोकजातानि तानि सः । परिगृह्य समायातः पूजनार्थी महेश्वरम्

କାଳରେ ଆକୃଷ୍ଟ ସେ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା, ଶୋକଜନିତ ସେସବୁ ବସ୍ତୁ ସଂଗ୍ରହ କରି, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସେଠାକୁ ଆସିଲା।

Verse 28

देव्या कृतां हि पूजां च सुपुष्पैः पारिजातजैः । तां निर्णाश्य सुलोभेन शोकजैः परिपूजयेत्

ଦେବୀଙ୍କ ପାଇଁ ପାରିଜାତର ସୁପୁଷ୍ପରେ କରାଯାଇଥିବା ପୂଜାକୁ ହଟାଇ, ପରେ ଲୋଭବଶେ ଶୋକଜନିତ ପୁଷ୍ପଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିସ୍ଥାପିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 29

नेत्राभ्यां तस्य दुष्टस्य बिंदवस्तेऽश्रुसंभवाः । अविरलास्ततो वत्स पतंति लिंगमस्तके

ହେ ବତ୍ସ, ସେଇ ଦୁଷ୍ଟର ନେତ୍ରଦ୍ୱୟରୁ ଅଶ୍ରୁଜନ୍ୟ ବିନ୍ଦୁଗୁଡ଼ିକ ଅବିରତ ଭାବେ ଲିଙ୍ଗର ମସ୍ତକ ଉପରେ ପଡ଼ୁଛି।

Verse 30

देवी ब्राह्मणरूपेण तमुवाच महामते । को भवान्पूजयेद्देवं शोकाकुलमनाः सदा

ଦେବୀ ବ୍ରାହ୍ମଣରୂପେ ତାହାକୁ କହିଲେ— “ହେ ମହାମତି, ଯେ ସଦା ଶୋକାକୁଳ ମନ ଧାରଣ କରେ, ସେ କିପରି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜିବ?”

Verse 31

पतंत्यश्रूणि देवस्य मस्तके शोकजानि ते । अपवित्राणि मे ब्रूहि एतमर्थं ममाग्रतः

ଶୋକଜନ୍ୟ ତୁମ ଅଶ୍ରୁ ଦେବଙ୍କ ମସ୍ତକ ଉପରେ ପଡ଼ୁଛି; ସେଗୁଡ଼ିକ କାହିଁକି ଅପବିତ୍ର, ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ସ୍ପଷ୍ଟ କହ।

Verse 32

विहुंड उवाच । पूर्वं दृष्टा मया नारी सर्वसौभाग्यसंपदा । सर्वलक्षणसंपन्ना कामस्यायतनं महत्

ବିହୁଣ୍ଡ କହିଲା— ପୂର୍ବେ ମୁଁ ଗୋଟିଏ ନାରୀକୁ ଦେଖିଥିଲି; ସେ ସର୍ବ ସୌଭାଗ୍ୟସମ୍ପଦାରେ ଯୁକ୍ତ, ସମସ୍ତ ଶୁଭଲକ୍ଷଣରେ ସମ୍ପନ୍ନ—ମନେ କାମର ମହାନ ଆଶ୍ରୟ ଥିଲା।

Verse 33

तस्या मोहेन संदग्धः कामेनाकुलतां गतः । तया प्रोक्तं हि संभोगे देहि मे दायमुत्तमम्

ତାହାର ମୋହରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ, କାମରେ ଆକୁଳ ହେଲା। ତେବେ ସେ ସଂଭୋଗକାଳେ କହିଲା— “ମୋତେ ଉତ୍ତମ ଦାୟ (ଭାଗ) ଦିଅ।”

Verse 34

कामोदसंभवैः पुष्पैः पूजयस्व महेश्वरम् । तेषां पुष्पकृतां मालां मम कंठे परिक्षिप

କାମୋଦାରୁ ଜନ୍ମିତ ପୁଷ୍ପଦ୍ୱାରା ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କର; ଏବଂ ସେହି ପୁଷ୍ପରେ ଗଠିତ ମାଳାଟି ମୋ କଣ୍ଠରେ ପରାଇଦେ।

Verse 35

कोटिभिः सप्तसंख्यातैः पूजयस्व महेश्वरम् । तदर्थं पूजयाम्येव ईश्वरं फलदायकम्

ସାତ କୋଟି (ଅର୍ପଣ) ଦ୍ୱାରା ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କର; ସେହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ମୁଁ ଫଳଦାତା ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚୟ ପୂଜା କରେ।

Verse 36

कामोदसंभवैः पुष्पैर्दुर्लभैर्देवदानवैः । श्रीदेव्युवाच । क्व ते भावः क्व ते ध्यानं क्व ते ज्ञानं दुरात्मनः

କାମୋଦାରୁ ଜନ୍ମିତ, ଦେବ-ଦାନବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ପୁଷ୍ପ ବିଷୟରେ ଶ୍ରୀଦେବୀ କହିଲେ: ‘ତୋର ଭାବ କେଉଁଠି? ତୋର ଧ୍ୟାନ କେଉଁଠି? ତୋର ଜ୍ଞାନ କେଉଁଠି, ଦୁରାତ୍ମା?’

Verse 37

ईश्वरस्यापि संबंधो नास्ति किंचित्त्वयैव हि । कामोदाया वरं रूपं कीदृशं वद सांप्रतम्

ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ସହିତ ମଧ୍ୟ ତୋର କିଛି ସମ୍ବନ୍ଧ ନାହିଁ। ଏବେ କହ—ବର୍ତ୍ତମାନ କାମୋଦାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପ କେମିତି?

Verse 38

क्व लब्धानि सुपुष्पाणि तस्या हास्योद्भवानि च । विहुंड उवाच । भावं ध्यानं न जानामि न दृष्टा सा मया कदा

‘ତାହାର ସୁନ୍ଦର ପୁଷ୍ପ କେଉଁଠୁ ମିଳିଲା, ଏବଂ ତାହାର ହାସ୍ୟରୁ ଉଦ୍ଭବିତ ସେଗୁଡ଼ିକ କେଉଁଠି?’ ବିହୁଣ୍ଡ କହିଲା: ‘ମୁଁ ତାହାର ଭାବ ଓ ଧ୍ୟାନ ଜାଣେନି; ମୁଁ ତାକୁ କେବେ ବି ଦେଖିନାହିଁ।’

Verse 39

गंगातोयगतान्येव परिगृह्णामि नित्यशः । तैरहं पूजयाम्येकं शंकरं प्रवदाम्यहम्

ମୁଁ ନିତ୍ୟ ଗଙ୍ଗାଜଳସ୍ପର୍ଶିତ ଦ୍ରବ୍ୟମାନେ ମାତ୍ର ଗ୍ରହଣ କରେ। ସେହି ଦ୍ରବ୍ୟଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଏକମାତ୍ର ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ—ଏହି କଥା ମୁଁ ଘୋଷଣା କରେ।

Verse 40

ममाग्रे कथितं विप्र शुक्रेणापि महात्मना । वचनात्तस्य देवेशमर्चयामि दिनदिने

ହେ ବିପ୍ର, ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ମହାତ୍ମା ଶୁକ୍ର ମଧ୍ୟ ଏହି କଥା କହିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ବଚନାନୁସାରେ ମୁଁ ଦିନେଦିନେ ଦେବେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରେ।

Verse 41

एतत्ते सर्वमाख्यातं यच्च पृष्टोस्मि सांप्रतम् । श्रीदेव्युवाच । कामोदारोदनाज्जातैः पुष्पैस्तैर्दुःखसंभवैः

ଏମାତ୍ରେ ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଥିଲ, ସେ ସବୁ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି। ଶ୍ରୀଦେବୀ କହିଲେ—କାମଙ୍କର କରୁଣ ରୋଦନରୁ ଜନ୍ମିଥିବା, ଦୁଃଖସମ୍ଭବ ସେହି ପୁଷ୍ପମାନେ ଦ୍ୱାରା…

Verse 42

लिंगमर्चयसे दुष्ट प्रभाते नित्यमेव च । यादृशेनापि भावेन पुष्पैश्च यादृशैस्त्वया

ହେ ଦୁଷ୍ଟ, ତୁମେ ନିତ୍ୟ ପ୍ରଭାତେ ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜା କର; କିନ୍ତୁ ଯେପରି ଭାବରେ ଓ ଯେପରି ପୁଷ୍ପ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଅର୍ପଣ କରୁଛ…

Verse 43

अर्चितो देवदेवेशस्तादृशं फलमाप्नुहि । दिव्यपूजां विनाश्यैवं शोकपुष्पैः प्रपूजसि

ଦେବଦେବେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ସେହି ପ୍ରକାର ଫଳ ହିଁ ପାଇବ। ଦିବ୍ୟ ପୂଜାକୁ ନଷ୍ଟ କରି ଏଭଳି ଶୋକପୁଷ୍ପମାନେ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ପୂଜା କରୁଛ।

Verse 44

असौ दोषस्तवैवाद्य समुत्पन्नः सुदारुणः । तस्माद्दण्डं प्रदास्यामि भुंक्ष्व स्वकर्मजं फलम्

ଆଜି ମାତ୍ର ତୋର ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଅତି ଭୟଙ୍କର ଦୋଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି; ତେଣୁ ମୁଁ ଦଣ୍ଡ ଦେବି—ନିଜ କର୍ମଜ ଫଳ ଭୋଗ କର।

Verse 45

तस्या वाक्यं समाकर्ण्य कालकृष्टो बभाष ताम् । रे रे दुष्ट दुराचार मम कर्मप्रदूषक

ତାହାର କଥା ଶୁଣି କାଳଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ସେ କହିଲା—“ହେ ହେ ଦୁଷ୍ଟେ, ଦୁରାଚାରିଣୀ! ମୋ କର୍ମକୁ ଦୂଷିତ କରୁଥିବା!”

Verse 46

हन्मि त्वामिह खड्गेन अनेनापि न संशयः । इत्युक्त्वा ब्राह्मणं तं स निशितं खड्गमाददे

“ଏହି ଖଡ୍ଗରେ ମୁଁ ଏଠି ତୋତେ ହତ୍ୟା କରିଦେବି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।” ଏମିତି କହି ସେ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପ୍ରତି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଖଡ୍ଗ ଉଠାଇଲା।

Verse 47

हंतुकामः स दुष्टात्मा अभ्यधावत दानवः । सा देवी विप्ररूपेण संक्रुद्धा परमेश्वरी

ହତ୍ୟା କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ସେ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ଦାନବ ଧାଇଁ ଆସିଲା; କିନ୍ତୁ ପରମେଶ୍ୱରୀ ଦେବୀ ବ୍ରାହ୍ମଣରୂପ ଧାରଣ କରି କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।

Verse 48

हन्मि त्वामिह खड्गेन अनेनापि न संशयः । स्वस्थानमागतं दृष्ट्वा हुंकारं विससर्ज ह । तेन हुंकारनादेन पतितो दानवाधमः

“ଏହି ଖଡ୍ଗରେ ମୁଁ ଏଠି ତୋତେ ହତ୍ୟା କରିଦେବି—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।” ସେ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଆସିଥିବା ଦେଖି ସେ ଭୟଙ୍କର ହୁଂକାର ଛାଡ଼ିଲା; ସେହି ହୁଂକାରନାଦରେ ଅଧମ ଦାନବଟି ପଡ଼ିଗଲା।

Verse 49

निश्चेष्टः कामरूपेण वज्राहत इवाचलः । पतिते दानवे तस्मिन्सर्वलोकविनाशके

କାମରୂପର ପ୍ରହାରେ ସେ ବଜ୍ରାଘାତେ ଭଙ୍ଗିତ ପର୍ବତ ପରି ନିଶ୍ଚେଷ୍ଟ ହୋଇ ପଡ଼ିରହିଲା; ସର୍ବଲୋକବିନାଶକ ସେ ଦାନବ ପତିତ ହେଲାବେଳେ।

Verse 50

लोकाः स्वास्थ्यं गताः सर्वे दुःखतापविवर्जिताः । एतस्मात्कारणाद्वत्स सा स्त्री वै परिदेवति

ସମସ୍ତ ଲୋକ କ୍ଷେମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ, ଶୋକ ଓ ତାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ। ଏହି କାରଣରୁ, ବତ୍ସ, ସେ ସ୍ତ୍ରୀ ସତ୍ୟେଇ ବିଲାପ କରୁଛି।

Verse 51

गंगातीरे वरारोहा दुःखव्याकुलमानसा । एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्त्वया परिपृच्छितम्

ଗଙ୍ଗାତୀରେ, ହେ ବରାରୋହେ, ତୁମ ମନ ଦୁଃଖରେ ବ୍ୟାକୁଳ। ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଥିଲ, ସେ ସବୁ ତୁମକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କହିଦେଲି।

Verse 52

विष्णुरुवाच । एवमुक्त्वा सुपुत्रं तं कुंजलो अंडजेश्वरः । विरराम महाप्राज्ञः किञ्चिन्नोवाच भूपते

ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ—ଏପରି କହି ସେ ସୁପୁତ୍ରଙ୍କୁ, ଅଣ୍ଡଜମାନଙ୍କ ଈଶ୍ୱର କୁଞ୍ଜଲ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ମୌନ ହେଲେ; ହେ ଭୂପତେ, ପୁଣି କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ।