Adhyaya 119

Verse 1

एकोनविंशत्यधिकशततमोऽध्यायः । कपिंजल उवाच । यस्याः प्रहसनात्तात सुहृद्यानि भवंति वै । पुष्पाणि दिव्यगंधीनि दुर्लभानि सुरासुरैः

କପିଞ୍ଜଳ କହିଲେ— ହେ ତାତ, ଯାହାର ହାସ୍ୟରୁ ହୃଦୟହର, ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧିତ ପୁଷ୍ପ ଜନ୍ମ ନେଉଛି, ଯାହା ଦେବ ଓ ଅସୁରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ।

Verse 2

कस्मात्तु देवताः सर्वाः प्रवांछंति महामते । शंकरः सुखमायाति हास्यपुष्पैः सुपूजितः

ହେ ମହାମତେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏହାକୁ କାହିଁକି ଆକାଂକ୍ଷା କରନ୍ତି? ହର୍ଷ-ହାସ୍ୟରେ ଅର୍ପିତ ପୁଷ୍ପଦ୍ୱାରା ସୁପୂଜିତ ହେଲେ ଶଙ୍କର ସହଜରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଆସନ୍ତି।

Verse 3

को गुणस्तस्य पुष्पस्य तन्मे कथय विस्तरात् । कामोदा सा भवेत्का तु कस्य पुत्री वरांगना

ସେଇ ପୁଷ୍ପର ବିଶେଷ ଗୁଣ କ’ଣ? ତାହା ମୋତେ ବିସ୍ତାରରେ କହ। ଏବଂ ‘କାମୋଦା’ ନାମର ସେଇ ସୁନ୍ଦରୀ କିଏ—ସେ କାହାର କନ୍ୟା?

Verse 4

हास्यात्तस्या महाभाग सुपुष्पाणि भवंति च । को गुणस्तत्कथां ब्रूहि सकलां विस्तरेण च

ହେ ମହାଭାଗ! ତାହାର ହାସ୍ୟରୁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଷ୍ପ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଏହାର ପଛରେ କେଉଁ ଗୁଣ ଅଛି? ତାଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ବିସ୍ତାରରେ କହ।

Verse 5

कुंजल उवाच । पुरा देवैर्महादैत्यैः कृत्वा सौहार्दमुत्तमम् । ममंथुः सागरं क्षीरममृतार्थं समुद्यताः

କୁଞ୍ଜଲ କହିଲେ—ପୂର୍ବକାଳରେ ଦେବମାନେ ଓ ମହାଦୈତ୍ୟମାନେ ଉତ୍ତମ ସୌହାର୍ଦ୍ୟ ସନ୍ଧି କରି, ଅମୃତ ପାଇବାକୁ କ୍ଷୀରସାଗରକୁ ମନ୍ଥନ କରିବାରେ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ।

Verse 6

मथनाद्देवदैत्यानां कन्यारत्नचतुष्टयम् । वरुणेन दर्शितं पूर्वं सोमेनैव तथा पुनः

ଦେବ-ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ମନ୍ଥନରୁ କନ୍ୟା-ରତ୍ନର ଚତୁଷ୍ଟୟ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ତାହା ପ୍ରଥମେ ବରୁଣ ଦର୍ଶାଇଲେ, ପୁନଃ ସୋମ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଦେଖାଇଲେ।

Verse 7

पश्चात्संदर्शितं पुण्यममृतं कलशे स्थितम् । कन्या चतुष्टयं पूर्वं देवानां हितमिच्छति

ତାପରେ କଳଶରେ ଥିବା ପୁଣ୍ୟ ଅମୃତ ଦର୍ଶାଯିଲା। ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରକଟ ହୋଇଥିବା ସେଇ ଚାରି କନ୍ୟା ଦେବମାନଙ୍କ ହିତ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିଲେ।

Verse 8

सुलक्ष्मीर्नाम सा चैका द्वितीया वारुणी तथा । ज्येष्ठा नाम तथा ख्याता कामोदान्या प्रचक्षते

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ‘ସୁଲକ୍ଷ୍ମୀ’ ନାମରେ, ଦ୍ୱିତୀୟା ‘ବାରୁଣୀ’ ଭାବେ ପରିଚିତ। ଅନ୍ୟା ‘ଜ୍ୟେଷ୍ଠା’ ନାମେ ଖ୍ୟାତ, ଆଉ ଅନ୍ୟାକୁ ‘କାମୋଦା’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 9

तासां मध्ये वरा श्रेष्ठा पूर्वं जाता महामते । तस्माज्ज्येष्ठेति विख्याता लोके पूज्या सदैव हि

ହେ ମହାମତେ! ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯେ ସର୍ବୋତ୍ତମା ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠା, ସେ ପ୍ରଥମେ ଜନ୍ମିଥିଲେ; ତେଣୁ ସେ ‘ଜ୍ୟେଷ୍ଠା’ ନାମେ ଲୋକେ ବିଖ୍ୟାତ ଏବଂ ସଦା ପୂଜ୍ୟ।

Verse 10

वारुणीपानरूपा च पयःफेनसमुद्भवा । अमृतस्य तरंगाच्च कामोदाख्या बभूव ह

ସେ ବାରୁଣୀ-ପାନରୂପ ଧାରଣ କରି, ଦୁଧର ଫେନରୁ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇ, ଅମୃତର ତରଙ୍ଗରୁ ପ୍ରକଟିତ ହୋଇ ‘କାମୋଦା’ ନାମେ ପରିଚିତ ହେଲେ।

Verse 11

सोमो राजा तथा लक्ष्मीर्जज्ञाते अमृतादपि । त्रैलोक्यभूषणः सोमः संजातः शंकरप्रियः

ଅମୃତରୁ ରାଜା ସୋମ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ। ତ୍ରିଲୋକର ଭୂଷଣ ସୋମ ପ୍ରକଟ ହେଲେ, ଯିଏ ଶଙ୍କରଙ୍କ ପ୍ରିୟ।

Verse 12

मृत्युरोगहरा जाता सुराणां वारुणी तथा । ज्येष्ठासु पुण्यदा जाता लोकानां हितमिच्छताम्

ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବାରୁଣୀ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ରୋଗ ହରଣକାରିଣୀ ହୋଇ ପ୍ରକଟିଲେ; ଏବଂ ‘ଜ୍ୟେଷ୍ଠା’ ରୂପେ ଲୋକହିତ ଇଚ୍ଛୁକମାନଙ୍କୁ ପୁଣ୍ୟଦାତ୍ରୀ ହେଲେ।

Verse 13

अमृतादुत्थिता देवी कामोदा नाम पुण्यदा । विष्णोः प्रीत्यै भविष्ये तु वृक्षरूपं प्रयास्यति

ଅମୃତରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ‘କାମୋଦା’ ନାମକ ଦେବୀ ପୁଣ୍ୟଦାୟିନୀ। ଭବିଷ୍ୟତରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରୀତି ପାଇଁ ସେ ବୃକ୍ଷରୂପ ଧାରଣ କରିବେ।

Verse 14

विष्णुप्रीतिकरी सा तु भविष्यति सदैव हि । तुलसी नाम सा पुण्या भविष्यति न संशयः

ସେ ସଦା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରୀତିକରିବେ। ସେ ‘ତୁଳସୀ’ ନାମକ ପୁଣ୍ୟମୟୀ ହେବେ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 15

तया सह जगन्नाथो रमिष्यति न संशयः । तुलस्याः पत्रमेकं यो नीत्वा कृष्णाय दास्यति

ତାଙ୍କ ସହ ଜଗନ୍ନାଥ ନିଶ୍ଚୟ ରମଣ କରିବେ—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଯେ ତୁଳସୀର ଗୋଟିଏ ପତ୍ର ମାତ୍ର ଆଣି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରେ, ସେ ତାଙ୍କ କୃପା ପାଏ।

Verse 16

मेने तस्योपकाराणां किमस्मै च ददाम्यहम् । इत्येवं चिंतयेन्नित्यं तस्य प्रीतिकरो भवेत्

ତାଙ୍କ ଉପକାରଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ମରଣ କରି ‘ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରତିଦାନରେ କ’ଣ ଦେବି?’ ଏଭଳି ନିତ୍ୟ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ। ଯେ ଏପରି ଚିନ୍ତା କରେ, ସେ ତାଙ୍କ ପ୍ରୀତିର କାରଣ ହୁଏ।

Verse 17

एवं कामोद नामासौ पूर्वं जाता समुद्रजा । यदा सा हसते देवी हर्षगद्गदभाषिणी

ଏଭଳି ‘କାମୋଦା’ ନାମକ ସେ ଦେବୀ ପୂର୍ବେ ସମୁଦ୍ରରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ। ଯେତେବେଳେ ଦେବୀ ହସନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ହର୍ଷରେ ଗଦ୍ଗଦ କଣ୍ଠରେ କଥା କହନ୍ତି।

Verse 18

सौहृद्यानि सुगंधीनि मुखात्तस्याः पतंति वै । अम्लानानि सुपुष्पाणि यो गृह्णाति समुद्यतः

ତାହାର ମୁଖରୁ ସୁଗନ୍ଧିତ ସୌହୃଦ୍ୟର ଚିହ୍ନ ନିଶ୍ଚୟ ଝରିପଡ଼େ—ଅମ୍ଲାନ ସୁନ୍ଦର ପୁଷ୍ପ—ଯାହାକୁ ଉତ୍ସୁକ ଭକ୍ତ ଉଠି ଗ୍ରହଣ କରେ।

Verse 19

पूजयेच्छंकरं देवं ब्रह्माणं माधवं तथा । तस्य देवाः प्रतुष्यंति यदिच्छति ददंति तत्

ଶଙ୍କରଦେବ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ମାଧବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ସେମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଦେବମାନେ ଇଚ୍ଛିତ ବସ୍ତୁ ଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 20

रोदित्येषा यदा सा च केन दुःखेन दुःखिता । नेत्राश्रुभ्यो हि तस्यास्तु प्रभवंति पतंति च

ସେ ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ଦୁଃଖରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ କାନ୍ଦେ, ସେତେବେଳେ ତାହାର ନୟନରୁ ଅଶ୍ରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ତଳକୁ ପଡ଼େ।

Verse 21

तानि चैव महाभाग हृद्यानि सुमहांति च । सौरभेण विना तैस्तु यः पूजयति शंकरम्

ହେ ମହାଭାଗ! ସେଗୁଡ଼ିକ ନିଶ୍ଚୟ ହୃଦୟପ୍ରିୟ ଓ ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ; କିନ୍ତୁ ଯଥୋଚିତ ସୌରଭ ବିନା ସେହି ପୁଷ୍ପରେ ଯେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜେ, ସେ…

Verse 22

तस्य दुःखं च संतापो जायते नात्र संशयः । पुष्पैस्तु तादृशैर्देवान्सकृदर्चति पापधीः

ତାହା ପାଇଁ ଦୁଃଖ ଓ ଦହନସନ୍ତାପ ଜନ୍ମେ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ପାପବୁଦ୍ଧି ଲୋକ ଏପରି (ଅନୁଚିତ) ପୁଷ୍ପରେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରେ।

Verse 23

तस्य दुःखं प्रकुर्वंति देवास्तत्र न संशयः । एतत्ते सर्वमाख्यातं कामोदाख्यानमुत्तमम्

ତାହାର ଦୁଃଖ ଦେବମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଘଟାନ୍ତି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହିପରି ‘କାମୋଦା’ ନାମକ ଉତ୍ତମ ଆଖ୍ୟାନ ସମସ୍ତ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଲି।

Verse 24

अथ कृष्णो विचिंत्यैव दृष्ट्वा विक्रमसाहसम् । विहुंडस्यापि पापस्य उद्यमं साहसं तदा

ତାପରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କ୍ଷଣମାତ୍ର ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ସମୟରେ ପାପୀ ବିହୁଣ୍ଡ କରିଥିବା ବିକ୍ରମ-ସାହସ ଓ ଦୁସ୍ସାହସିକ ଉଦ୍ୟମକୁ ଦେଖିଲେ।

Verse 25

नारदं प्रेषयामास मोहयैनं दुरासदम् । नारदस्त्वथ संश्रुत्य वाक्यं विष्णोर्महात्मनः

ସେହି ଦୁର୍ଜେୟ, ଦୁରାସଦ ପୁରୁଷକୁ ମୋହିତ କରିବା ପାଇଁ ସେ ନାରଦଙ୍କୁ ପ୍ରେରଣ କଲେ। ତାପରେ ମହାତ୍ମା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ନାରଦ (ତଦନୁସାରେ) ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 26

गच्छमानं दुरात्मानं कामोदां प्रति दानवम् । गत्वा तमाह दैत्येंद्रं नारदः प्रहसन्निव

କାମୋଦା ପ୍ରତି ଯାଉଥିବା ସେହି ଦୁରାତ୍ମା ଦାନବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ନାରଦ ହସୁଥିବା ପରି ସେହି ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 27

क्व यासि त्वं च दैत्येंद्र सत्वरं च समातुरः । सांप्रतं केन कार्येण कस्यार्थं केन नोदितः

ହେ ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର! ତୁମେ ଏତେ ତ୍ୱରା ଓ ଅଶାନ୍ତି ସହ କେଉଁଠାକୁ ଯାଉଛ? ଏବେ କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ, କାହାର ନିମିତ୍ତେ, ଏବଂ କାହାର ପ୍ରେରଣାରେ ତୁମେ ଗମନ କରୁଛ?

Verse 28

ब्रह्मात्मजं नमस्कृत्य प्रत्युवाच कृतांजलि । कामोदपुष्पार्थमहं प्रस्थितो द्विजसत्तम

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ସେ କୃତାଞ୍ଜଳି ହୋଇ କହିଲା— “ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ କାମୋଦ ପୁଷ୍ପ ଖୋଜିବାକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିଛି।”

Verse 29

तमुवाच स धर्मात्मा पुष्पैः किं ते प्रयोजनम् । विप्रवर्यं पुनः प्राह कार्यकारणमात्मनः

ସେ ଧର୍ମାତ୍ମା ତାକୁ କହିଲେ— “ପୁଷ୍ପ ଦ୍ୱାରା ତୋର କ’ଣ ପ୍ରୟୋଜନ?” ପରେ ସେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟର କାରଣ କହିଲା।

Verse 30

नंदनस्य वनोद्देशे काचिन्नारी वरानना । तस्या दर्शनमात्रेण गतोऽहं कामवश्यताम्

ନନ୍ଦନବନର ଏକ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏକ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ ନାରୀ ଥିଲା; ତାହାକୁ ଦେଖିମାତ୍ରେ ମୁଁ କାମବଶ ହୋଇଗଲି।

Verse 31

तया प्रोक्तोऽस्मि विप्रेंद्र पुष्पैः कामोदसंभवैः । पूजयस्व महादेवं पुष्पैस्तु सप्तकोटिभिः

ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର, ସେ ମୋତେ କହିଥିଲା— “କାମୋଦଜ ପୁଷ୍ପରେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କର; ସାତ କୋଟି ପୁଷ୍ପରେ।”

Verse 32

ततस्ते सुप्रिया भार्या भविष्यामि न संशयः । तदर्थे प्रस्थितोऽस्म्यद्य कामोदाख्यं पुरं प्रति

ତାପରେ ମୁଁ ତୋର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟା ପତ୍ନୀ ହେବି— ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସେହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆଜି ମୁଁ କାମୋଦ ନାମକ ପୁରକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରୁଛି।

Verse 33

तामहं कामयिष्यामि सिंधुजां शुणु सांप्रतम् । मनोल्लासैर्महाहासैर्हासयिष्याम्यहं पुनः

ଏବେ ଶୁଣ—ମୁଁ ସେ ସିନ୍ଧୁଜା କନ୍ୟାକୁ କାମନା କରୁଛି। ମନର ଆନନ୍ଦ ଓ ମହାହାସରେ ମୁଁ ତାକୁ ପୁନଃପୁନଃ ହସାଇବି।

Verse 34

प्रीता सती महाभागा हसिष्यति पुनः पुनः । तद्धास्यं गद्गदं विप्र मम कार्यप्रवर्द्धनम्

ସେ ସତୀ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ ହୃଦୟରେ ପ୍ରୀତ ହୋଇ ପୁନଃପୁନଃ ହସିବେ। ହେ ବିପ୍ର, ତାଙ୍କର ଗଦ୍ଗଦ, ଭାବବିହ୍ୱଳ ହାସ୍ୟ ମୋ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ବଢ଼ାଇବ।

Verse 35

तस्माद्धास्यात्पतिष्यंति दिव्यानि कुसुमानि च । तैस्तु देवमुमाकांतं पूजयिष्यामि सांप्रतम्

ଏହିପରି ସେ ହାସ୍ୟରୁ ଦିବ୍ୟ କୁସୁମ ଝରିପଡିବ; ସେହି ପୁଷ୍ପଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଏବେ ଉମାକାନ୍ତ ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜିବି।

Verse 36

तेन पूजाप्रदानेन तुष्टो दास्यति मे फलम् । ईश्वरः सर्वभूतेशः शंकरो लोकभावनः

ସେହି ପୂଜାର୍ପଣରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଈଶ୍ୱର—ସର୍ବଭୂତେଶ, ଲୋକଭାବନ ଶଙ୍କର—ମୋତେ ତାହାର ଫଳ ଦେବେ।

Verse 37

नारद उवाच । तत्र दैत्य न गंतव्यं कामोदाख्ये पुरोत्तमे । विष्णुरस्ति सुमेधावी सर्वदैत्यक्षयावहः

ନାରଦ କହିଲେ—ହେ ଦୈତ୍ୟ, ‘କାମୋଦା’ ନାମକ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଗରକୁ ତୁମେ ଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ସେଠାରେ ପରମ ମେଧାବୀ ବିଷ୍ଣୁ ବିରାଜିତ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟଙ୍କ ନାଶକାରୀ।

Verse 38

येनोपायेन पुष्पाणि कामोदाख्यानि दानव । तव हस्ते प्रयास्यंति तमुपायं वदाम्यहम्

ହେ ଦାନବ! ଯେଉଁ ଉପାୟରେ ‘କାମୋଦ’ ନାମକ ପୁଷ୍ପଗୁଡ଼ିକ ନିଜେ ତୁମ ହସ୍ତରେ ଆସିପଡ଼ିବ, ସେଇ ଉପାୟ ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି।

Verse 39

गंगातोयेषु दिव्यानि पतिष्यंति न संशयः । वाहितानि जलैर्दिव्यैरागमिष्यंति सांप्रतम्

ଗଙ୍ଗାଜଳରେ ସେହି ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତୁଗୁଡ଼ିକ ନିଶ୍ଚୟ ପଡ଼ିବ—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ସେହି ପବିତ୍ର ଜଳଧାରାରେ ବହି ଏବେ ଏଠାକୁ ଆସି ପହଞ୍ଚିବ।

Verse 40

तानि त्वं तु प्रतिगृहाण सुहृद्यानि महांति च । गृहीत्वा तानि पुष्पाणि साधयस्व मनीप्सितम्

ଏହେତୁ ତୁମେ ସେହି ମହାନ ଓ ହୃଦୟପ୍ରୀତିକର ଦାନଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରହଣ କର; ସେହି ପୁଷ୍ପଗୁଡ଼ିକ ନେଇ ତୁମ ମନୋଇଚ୍ଛା ସାଧନ କର।

Verse 41

नारदो दानवश्रेष्ठं मोहयित्वा ततः पुनः । ततश्च स तु धर्मात्मा चिंतयामास वै पुनः

ଦାନବଶ୍ରେଷ୍ଠକୁ ମୋହିତ କରି ନାରଦ ପୁନର୍ବାର ସେଠାରୁ ଅପସରିଲେ; ତାପରେ ସେ ଧର୍ମାତ୍ମା ପୁନି ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

Verse 42

कथमश्रूणि सा मुंचेत्केनोपायेन दुःखिता । चिंतयानस्य तस्यैवं क्षणं वै नारदस्य च

“ସେ ଦୁଃଖିତା ନାରୀ କେଉଁ ଉପାୟରେ ଅଶ୍ରୁ ରୋକିପାରିବ?” ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି ନାରଦ ଏକ କ୍ଷଣ ନୀରବ ରହିଲେ।

Verse 43

ततो बुद्धिः समुत्पन्ना कामोदाख्यं पुरं गतः

ତେବେ ତାହାର ବୁଦ୍ଧି ଉଦିତ ହେଲା, ଏବଂ ସେ ‘କାମୋଦା’ ନାମକ ପୁରକୁ ଗଲା।

Verse 119

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे कामोदाख्याने एकोनविंशत्यधिकशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ—ବେନୋପାଖ୍ୟାନ, ଗୁରୁତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ୟ, ଚ୍ୟବନଚରିତ ଓ ‘କାମୋଦା’ ଆଖ୍ୟାନାନ୍ତର୍ଗତ—ଏକଶେ ଉଣେଇଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।