Adhyaya 117

Verse 1

कुंजल उवाच । नहुषः प्रियया सार्द्धं तया चैव सरंभया । ऐंद्रेणापि स दिव्येन स्यंदनेन वरेण च

କୁଞ୍ଜଳ କହିଲେ—ନହୁଷ ନିଜ ପ୍ରିୟା ସହ, ଅର୍ଥାତ୍ ସରମ୍ଭାକୁ ମଧ୍ୟ ସଙ୍ଗେ ନେଇ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥରେ (ଯାତ୍ରା) କଲେ।

Verse 2

नागाह्वयं पुरं प्राप्तः सर्वशोभासमन्वितम् । दिव्यैर्मंगलकैर्युक्तं भवनैरुपशोभितम्

ସେ ‘ନାଗାହ୍ୱୟ’ ନାମକ ପୁରକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା; ତାହା ସର୍ବ ଶୋଭାରେ ସମନ୍ୱିତ, ଦିବ୍ୟ ମଙ୍ଗଳଲକ୍ଷଣରେ ଯୁକ୍ତ ଏବଂ ଭବନମାନେ ଦ୍ୱାରା ସୁଶୋଭିତ ଥିଲା।

Verse 3

हेमतोरणसंयुक्तं पताकाभिरलंकृतम् । नानावादित्रनादैश्च बंदिचारणशोभितम्

ସେହି ସ୍ଥାନ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ତୋରଣରେ ସଂଯୁକ୍ତ, ଧ୍ୱଜ‑ପତାକାରେ ଅଲଙ୍କୃତ; ନାନାବିଧ ବାଦ୍ୟଧ୍ୱନିରେ ଗୁଞ୍ଜିତ ଏବଂ ବନ୍ଦୀ ଓ ଚାରଣଗାୟକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲା।

Verse 4

देवरूपोपमैः पुण्यैः पुरुषैः समलंकृतम् । नारीभिर्दिव्यरूपाभिर्गजाश्वैः स्यंदनैस्तथा

ସେହି ସ୍ଥାନ ଦେବତୁଲ୍ୟ ରୂପଧାରୀ ପୁଣ୍ୟଶୀଳ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ ଥିଲା; ଏବଂ ଦିବ୍ୟରୂପିଣୀ ନାରୀ, ଗଜ‑ଅଶ୍ୱ ଓ ରଥମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସୁଶୋଭିତ ଥିଲା।

Verse 5

नानामंगलशब्दैश्च वेदध्वनिसमाकुलम् । गीतवादित्रशब्दैश्च वीणावेणुस्वनैस्ततः

ସେହି ସ୍ଥାନ ନାନା ମଙ୍ଗଳଶବ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ବେଦପାଠର ଧ୍ୱନିରେ ମୁଖର ଥିଲା; ତଦୁପରି ଗୀତ‑ବାଦ୍ୟର ଶବ୍ଦ ଓ ବୀଣା‑ବେଣୁର ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ଗୁଞ୍ଜିତ ହେଉଥିଲା।

Verse 6

सर्वशोभासमाकीर्णं विवेश स पुरोत्तमम् । वेदमंगलघोषैश्च ब्राह्मणैश्चैव पूजितः

ସେ ସର୍ବଶୋଭାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେହି ଉତ୍ତମ ନଗରରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଏବଂ ବେଦମଙ୍ଗଳଘୋଷ ସହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ଓ ପୂଜିତ ହେଲେ।

Verse 7

ददृशे पितरं वीरो मातरं च सुपुण्यकाम् । हर्षेण महताविष्टः पितुः पादौ ननाम सः

ସେହି ବୀର ନିଜ ପିତାଙ୍କୁ ଓ ପୁଣ୍ୟଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠ ମାତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ମହାହର୍ଷରେ ଆବିଷ୍ଟ ହୋଇ ପିତାଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ପ୍ରଣାମ କଲେ।

Verse 8

अशोकसुंदरी सा तु तयोः पादौ पुनः पुनः । ननाम भक्त्या भावेन उभयोः सा वरानना

ତେବେ ସୁମୁଖୀ ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀ ଭକ୍ତି ଓ ହୃଦୟଭାବରେ ସେ ଦୁହେଁଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ପୁନଃପୁନଃ ପ୍ରଣାମ କଲା।

Verse 9

रंभा च सा ननामाथ प्रीतिं चैवाप्यदर्शयत् । नमस्कृत्वा समाभाष्य स्वगुरुं नृपनंदनः

ରମ୍ଭା ମଧ୍ୟ ସେତେବେଳେ ପ୍ରଣାମ କରି ନିଜ ପ୍ରୀତି ପ୍ରକାଶ କଲା। ପ୍ରଣାମ କରି ରାଜକୁମାର ନିଜ ଗୁରୁଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

Verse 10

अनामयं च पप्रच्छ मातरं पितरं प्रति । एवमुक्तो महाभागः सानंदपुलकोद्गमः

ସେ କୁଶଳକ୍ଷେମ ମଧ୍ୟ ପଚାରିଲା—ମାତାଙ୍କୁ ଓ ପିତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ। ଏପରି କଥା ଶୁଣି ସେ ମହାଭାଗ ଆନନ୍ଦରେ ପୁଲକିତ ହେଲେ।

Verse 11

आयुरुवाच । अद्यैव व्याधयो नष्टा दुःखशोकावुभौ गतौ । भवतो दर्शनात्पुत्र सुतुष्ट्या हृष्यते जगत्

ଆୟୁ କହିଲେ—“ଆଜିହିଁ ବ୍ୟାଧି ନଷ୍ଟ ହେଲା, ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକ ଦୁହେଁ ଦୂର ହେଲେ। ହେ ପୁତ୍ର, ତୁମ ଦର୍ଶନରେ ପରମ ସନ୍ତୋଷ ସହ ସମଗ୍ର ଜଗତ ହର୍ଷିତ ହୁଏ।”

Verse 12

कृतकृत्योस्मि संजातस्त्वयि जाते महौजसि । स्ववंशोद्धरणं कृत्वा अहमेव समुद्धृतः

ହେ ମହାଓଜସ୍ବୀ, ତୁମ ଜନ୍ମରେ ମୁଁ କୃତକୃତ୍ୟ ହୋଇଛି। ନିଜ ବଂଶର ଉଦ୍ଧାର କରି ତୁମେ ସତ୍ୟରେ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଧାର କରିଛ।

Verse 13

इंदुमत्युवाच । पर्वणि प्राप्य इंदोस्तु तेजो दृष्ट्वा महोदधिः । वृद्धिं याति महाभाग तथाहं तव दर्शनात्

ଇନ୍ଦୁମତୀ କହିଲେ—ପର୍ବଦିନେ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ତେଜ ଦେଖି ମହାସମୁଦ୍ର ଯେପରି ଫୁଲି ଉଠି ବୃଦ୍ଧି ପାଏ, ସେପରି ହେ ମହାଭାଗ, ତୁମ ଦର୍ଶନରେ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।

Verse 14

वर्द्धितास्मि सुहृष्टास्मि आनंदेन समाकुला । दर्शनात्ते महाप्राज्ञ धन्या जातास्मि मानद

ମୁଁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ହୃଷ୍ଟ ହୋଇଛି, ଆନନ୍ଦରେ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇଛି। ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ତୁମ ଦର୍ଶନରେ ମୁଁ ଧନ୍ୟ ହୋଇଛି, ହେ ମାନଦ।

Verse 15

एवं संभाष्य तं पुत्रमालिंग्य तनयोत्तमम् । शिरश्चाघ्राय तस्यापि वत्सं धेनुर्यथा स्वकम्

ଏଭଳି କଥା କହି ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ରକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲା ଏବଂ ତାହାର ଶିର ମଧ୍ୟ ଘ୍ରାଣ କଲା—ଯେପରି ଗାଈ ନିଜ ବଛୁରକୁ ଘ୍ରାଣ କରେ।

Verse 16

अभिनंद्य सुतं प्राप्तं नहुषं देवरूपिणम् । आशीर्भिश्चार्चयद्देवी पुण्या इंदुमती तदा

ତେବେ ପୁଣ୍ୟଶୀଳା ଦେବୀ ଇନ୍ଦୁମତୀ, ଦେବରୂପେ ପ୍ରାପ୍ତ ପୁତ୍ର ନହୁଷଙ୍କୁ ଅଭିନନ୍ଦନ କରି, ଆଶୀର୍ବାଦବାଣୀରେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା-ସମ୍ମାନ କଲେ।

Verse 17

सूत उवाच । अथासौ मातरं पुण्यां देवीमिंदुमतीं सुतः । कथयामास वृत्तांतं यथाहरणमात्मनः

ସୂତ କହିଲେ—ତାପରେ ସେ ପୁତ୍ର ନିଜ ପୁଣ୍ୟବତୀ ମାତା ଦେବୀ ଇନ୍ଦୁମତୀଙ୍କୁ, ନିଜକୁ କିପରି ଅପହରଣ କରାଯାଇଥିଲା ସେ ସମସ୍ତ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ କହିଲା।

Verse 18

स्वभार्यायास्तथोत्पत्तिं प्राप्तिं चैव महायशाः । हुंडेनापि यथा युद्धं हुंडस्यापि निपातनम्

ହେ ମହାଯଶସ୍ବୀ! ସେ ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟାର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବାର ବୃତ୍ତାନ୍ତ କହିଲେ; ଏବଂ ହୁଣ୍ଡ ସହ କିପରି ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା ଓ ହୁଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ କିପରି ନିପାତିତ (ବଧ) ହେଲା, ତାହା ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ।

Verse 19

समासेन समस्तं तदाख्यातं स्वयमेव हि । मातापित्रोर्यथा वृत्तं तयोरानंददायकम्

ସେ ସଂକ୍ଷେପରେ ନିଜେଇ ସମଗ୍ର ବୃତ୍ତାନ୍ତ କହିଦେଲେ—ମାତାପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯେପରି ଘଟିଥିଲା—ଯାହା ଉଭୟଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଲା।

Verse 20

मातापितरावाकर्ण्य पुत्रस्य विक्रमोद्यमम् । हर्षेण महताविष्टौ संजातौ पूर्णमानसौ

ପୁତ୍ରର ପରାକ୍ରମ ଓ ଉଦ୍ୟମ ଶୁଣି ମାତାପିତା ମହାହର୍ଷରେ ଆବିଷ୍ଟ ହେଲେ; ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୃପ୍ତ ହେଲା।

Verse 21

नहुषो धनुरादाय इंद्रस्य स्यंदनेन वै । जिगाय पृथिवीं सर्वां सप्तद्वीपां सपत्तनाम्

ନହୁଷ ଧନୁ ଧାରଣ କରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରଥରେ ଆରୋହଣ କରି, ସପ୍ତଦ୍ୱୀପ ସହିତ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀକୁ ଜୟ କଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ରାଜାଙ୍କୁ ବଶ କଲେ।

Verse 22

पित्रे समर्पयामास वसुपूर्णां वसुंधराम् । पितरं हर्षयन्नित्यं दानधर्मैः सुकर्मभिः

ସେ ଧନସମ୍ପଦାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବସୁନ୍ଧରାକୁ ପିତାଙ୍କୁ ସମର୍ପଣ କଲେ; ଏବଂ ଦାନଧର୍ମ ଓ ସତ୍କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ନିତ୍ୟ ପିତାଙ୍କୁ ହର୍ଷିତ କରୁଥିଲେ।

Verse 23

पितरं याजयामास राजसूयादिभिस्तदा । महायज्ञैश्च दानैश्च व्रतैर्नियमसंयमैः

ତେବେ ସେ ରାଜସୂୟାଦି ମହାଯଜ୍ଞଦ୍ୱାରା ପିତାଙ୍କୁ ଯଜାଇଲେ; ଦାନ, ବ୍ରତ, ନିୟମ ଓ ସଂଯମରେ ସେ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ କଲେ।

Verse 24

सुदानैर्यशसा पुण्यैर्यज्ञैः पुण्यमहोदयैः । सुसंपूर्णौ कृतौ तौ तु पितरौ चायुसूनुना

ଉଦାର ଦାନ, ସୁକୀର୍ତ୍ତି, ପୁଣ୍ୟକର୍ମ ଓ ମହାପୁଣ୍ୟଫଳଦାୟୀ ଯଜ୍ଞମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆୟୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଉଭୟ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୃପ୍ତ ଓ କୃତାର୍ଥ କଲେ।

Verse 25

अथ देवाः समागत्य नागाह्वयं पुरोत्तमम् । अभ्यषिंचन्महात्मानं नहुषं वीरमर्दनम्

ତାପରେ ଦେବମାନେ ସମାଗତ ହୋଇ ‘ନାଗାହ୍ୱୟ’ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୀରେ ବୀରମର୍ଦ୍ଦନ ମହାତ୍ମା ନହୁଷଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କଲେ।

Verse 26

मुनिभिश्च सुसिद्धैश्च आयुना तेन भूभुजा । अभिषिंच्य स्वराज्ये तं समेतं शिवकन्यया

ସେ ରାଜା ଆୟୁ, ଶିବକନ୍ୟା (ପତ୍ନୀ) ସହିତ, ସିଦ୍ଧ ମୁନି ଓ ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ସ୍ୱରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହେଲେ।

Verse 27

भार्यायुक्तः स्वकायेन आयु राजा महायशाः । दिवं जगाम धर्मात्मा देवैः सिद्धैः सुपूजितः

ଭାର୍ଯ୍ୟାସହିତ, ମହାଯଶସ୍ବୀ ଧର୍ମାତ୍ମା ରାଜା ଆୟୁ ନିଜ ଦେହ ସହିତେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ; ଦେବ ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ତାଙ୍କୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ପୂଜା କଲେ।

Verse 28

ऐंद्रं पदं परित्यज्य ब्रह्मलोकं गतः पुनः । हरलोकं जगामाथ मुनिभिर्देवपूजितः

ଇନ୍ଦ୍ରପଦ ତ୍ୟାଗ କରି ସେ ପୁନର୍ବାର ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ଗଲେ; ପରେ ମୁନି ଓ ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୋଇ ହରଲୋକକୁ ଗମନ କଲେ।

Verse 29

स्वकर्मभिर्महाराजः पुत्रस्यापि सुतेजसा । हरेर्लोकं गतः पुण्यैर्निवसत्येष भूपतिः

ହେ ମହାରାଜ! ନିଜ କର୍ମଦ୍ୱାରା ଏବଂ ପୁତ୍ରର ତେଜୋମୟ ପୁଣ୍ୟପ୍ରଭାବରେ ଏହି ନୃପତି ହରିଲୋକକୁ ଗଲେ; ପୁଣ୍ୟବଳେ ସେଠାରେ ନିବାସ କରୁଛନ୍ତି।

Verse 30

पुरुषैः पुण्यकर्माख्यैरीदृशं पुण्यमुत्तमम् । जनितव्यं महाभाग किमन्यैः शोककारकैः

ହେ ମହାଭାଗ! ପୁଣ୍ୟକର୍ମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁରୁଷମାନେ ଏପରି ଉତ୍ତମ ପୁଣ୍ୟ ଜନ୍ମାଇବା ଉଚିତ; ଶୋକକାରକ ଅନ୍ୟ କର୍ମର କି ଆବଶ୍ୟକ?

Verse 31

यथा जातः स धर्मात्मा नहुषः पितृतारकः । कुलस्य धर्त्ता सर्वस्य नहुषो ज्ञानपंडितः

ଜନ୍ମ ହେବା ସହିତେ ନହୁଷ ଧର୍ମାତ୍ମା, ପିତୃମାନଙ୍କ ତାରକ ଥିଲେ; ସେ ସମଗ୍ର କୁଳର ଧର୍ତ୍ତା ହେଲେ ଏବଂ ଜ୍ଞାନରେ ପଣ୍ଡିତ ଥିଲେ।

Verse 32

एतत्ते सर्वमाख्यातं चरित्रं तस्य भूपतेः । अन्यत्किं ते प्रवक्ष्यामि वद पुत्र कपिंजल

ସେଇ ରାଜାଙ୍କ ସମଗ୍ର ଚରିତ୍ର ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି। ଆଉ କ’ଣ କହିବି? କୁହ, ହେ ପୁତ୍ର କପିଞ୍ଜଲ।

Verse 33

एवंविधं पुण्यमयं पवित्रं चरित्रमेतद्यशसा समेतम् । आयोः सुतस्यापि शृणोति मर्त्यो भोगान्स भुक्त्वैति पदं मुरारेः

ଯେ ମର୍ତ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟ ଆୟୁଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଏହି ଯଶୋମୟ, ପବିତ୍ର ଓ ପୁଣ୍ୟମୟ ଚରିତକୁ ଭକ୍ତିରେ ଶୁଣେ, ସେ ଲୋକଭୋଗ ଭୋଗି ଶେଷେ ମୁରାରି (ବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କ ପରମ ପଦ ପାଏ।

Verse 117

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे नहुषाख्याने सप्तदशाधिकशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀ ପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ—ବେନୋପାଖ୍ୟାନ, ଗୁରୁତୀର୍ଥ-ମାହାତ୍ମ୍ୟ, ଚ୍ୟବନ-ଚରିତ ଓ ନହୁଷ-ଆଖ୍ୟାନର ଅନ୍ତର୍ଗତ—ଏକଶ ସତରତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।