Adhyaya 113
Bhumi KhandaAdhyaya 11349 Verses

Adhyaya 113

Within the Greatness of Guru-tīrtha: The Episode of Nahuṣa and Aśokasundarī (in the Cyavana account)

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ତପସ୍ୟା ଓ କାମନାର ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ। ରମ୍ଭା ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀଙ୍କୁ ସତର୍କ କରନ୍ତି—ପୁରୁଷଙ୍କୁ କେବଳ ଚିନ୍ତା କଲେ ମଧ୍ୟ ତପ କ୍ଷୟ ହୋଇପାରେ; କିନ୍ତୁ ନହୁଷଙ୍କ କାମପୂର୍ଣ୍ଣ ବାକ୍ୟ ସାମ୍ନାରେ ମଧ୍ୟ ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀ ନିଜ ତପର ଅଚଳତା ଓ ସଂୟମର ଦୃଢତା ଘୋଷଣା କରନ୍ତି। ସହିତ ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱର ଉପଦେଶ ମିଶିଥାଏ—ଆତ୍ମା ନିତ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମସ୍ୱରୂପ, ମନ ଚଞ୍ଚଳ, ମୋହପାଶ ଦେହଧାରୀଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି ରଖେ। ପରେ କଥା ଧର୍ମସମ୍ମତ ସମାଧାନକୁ ଯାଏ: ନହୁଷ ହିଁ ତାଙ୍କର ନିୟତ ପତି ବୋଲି ନିଶ୍ଚିତ ହୁଏ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ସାବଧାନ ରହିବାକୁ କୁହାଯାଏ। ରମ୍ଭା ଦୂତୀ ହୋଇ ନହୁଷଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ବୃତ୍ତାନ୍ତ କହନ୍ତି; ନହୁଷ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ଜଣା ଏହି କଥାକୁ ସତ୍ୟ ମାନନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଦାନବ ହୁଣ୍ଡକୁ ବଧ କରି ପରେ ମିଳନ କରିବି ବୋଲି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରନ୍ତି। ଉପସଂହାରରେ ଏହା ୱେନ-ପ୍ରସଙ୍ଗ ଓ ଗୁରୁତୀର୍ଥ-ମାହାତ୍ମ୍ୟ ସହ ଯୋଡ଼ାଯାଇ, ତୀର୍ଥପବିତ୍ରତା ସହ ବ୍ୟକ୍ତିଧର୍ମର ସମ୍ବନ୍ଧ ଦର୍ଶାଏ।

Shlokas

Verse 1

रंभोवाच । तप एतत्परित्यज्य किंवा लोकयसे शुभे । तपसः क्षरणं स्याद्वै पुरुषस्यापि चिंतनात्

ରମ୍ଭା କହିଲେ—ହେ ଶୁଭେ, ଏହି ତପ ତ୍ୟାଗ କରି ତୁମେ କାହିଁକି ତାଙ୍କୁ ଦେଖୁଛ? ପୁରୁଷଙ୍କୁ କେବଳ ଚିନ୍ତା କଲେ ମଧ୍ୟ ତପର କ୍ଷୟ ହୁଏ।

Verse 2

अशोकसुंदर्युवाच । तपसि मे मनो लीनं नहुषस्यापि काम्यया । न मां चालयितुं शक्ता देवासुरमहोरगाः

ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀ କହିଲେ—ନହୁଷ ମୋତେ କାମନା କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୋ ମନ ତପସ୍ୟାରେ ଲୀନ। ଦେବ, ଅସୁର ଓ ମହୋରଗମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ତାହାରୁ ଡୋଳାଇ ପାରିବେ ନାହିଁ।

Verse 3

एनं दृष्ट्वा महाभागे मे मनश्चलते भृशम् । रंतुमिच्छाम्यहं गत्वा एवमुत्सुकतां गतम्

ହେ ମହାଭାଗେ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ମୋ ମନ ଅତ୍ୟଧିକ ଚଞ୍ଚଳ ହୁଏ। ଏହି ଉତ୍ସୁକତାରେ ପଡ଼ି ମୁଁ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ କ୍ରୀଡ଼ା କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।

Verse 4

एवं विपर्ययश्चासीन्मनसो मे वरावने । तन्मे त्वं कारणं ब्रूहि यद्यस्ति ज्ञानमुत्तमम्

ହେ ବରାବନେ, ମୋ ମନ ଏଭଳି ବିପର୍ୟୟରେ ପଡ଼ିଗଲା। ଯଦି ତୁମ ପାଖରେ ଉତ୍ତମ ଜ୍ଞାନ ଅଛି, ତେବେ ଏହାର କାରଣ ମୋତେ କୁହ।

Verse 5

आयुपुत्रस्य भार्याहं देवैः सृष्टा महात्मभिः । कस्मान्मे धावते चेत उत्सुकं रंतुमेव च

ମୁଁ ଆୟୁଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ମହାତ୍ମ ଦେବମାନେ ମୋତେ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି। ତେବେ ମୋ ଚିତ୍ତ କାହିଁକି ଧାଉଛି—କେବଳ ରତିସୁଖ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ?

Verse 6

रंभोवाच । सर्वेष्वेव महाभागे देहरूपेषु भामिनि । वसत्यात्मा स्वयं ब्रह्मज्ञानरूपः सनातनः

ରମ୍ଭା କହିଲେ—ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ହେ ଦୀପ୍ତିମତୀ! ସମସ୍ତ ଦେହରୂପରେ ଆତ୍ମା ସ୍ୱୟଂ ବସେ; ସେ ସନାତନ, ବ୍ରହ୍ମ ନିଜେ, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନସ୍ୱରୂପ।

Verse 7

यद्यपि प्रक्रियाबद्धैरिंद्रियैरुपकारिभिः । मोहपाशमयैर्बद्धस्तथा सिद्धस्तु सर्वदा

ଯଦ୍ୟପି ସେ କ୍ରିୟାବଦ୍ଧ, କାର୍ଯ୍ୟସହାୟକ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧିତ ଏବଂ ମୋହପାଶରେ ଜକଡ଼ା; ତଥାପି ସିଦ୍ଧ ପୁରୁଷ ସର୍ବଦା ସିଦ୍ଧ ରହେ।

Verse 8

प्रकृतिं नैव जानाति ज्ञानविज्ञानकीं कलाम् । अयं शुद्धश्च धर्मज्ञ आत्मा वेत्ति च सुंदरि

ସେ ପ୍ରକୃତିକୁ କେବେ ଜାଣେନାହିଁ, ଜ୍ଞାନ-ବିଜ୍ଞାନମୟ କଳାକୁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଏହି ଆତ୍ମା ଶୁଦ୍ଧ, ଧର୍ମଜ୍ଞ—ସତ୍ୟରେ ଜାଣେ ସେଇ।

Verse 9

गच्छंत्यपि मनस्तापमेनं दृष्ट्वा महामतिम् । पापमेवं परित्यज्य सत्यमेवं प्रधावति

ଯାଉଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ମହାମତିଙ୍କୁ ଦେଖି ମନସ୍ତାପ ଛାଡ଼ନ୍ତି; ଏଭଳି ପାପ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ସତ୍ୟ ପ୍ରତି ଧାଉଥାନ୍ତି।

Verse 10

भर्तायमायुपुत्रस्ते एतत्सत्यं न संशयः । अन्यं दृष्ट्वा विशंकेत पुरुषं पापलक्षणम्

ଏହି ପୁରୁଷ ହିଁ ତୁମର ଭର୍ତ୍ତା—ଆୟୁଙ୍କ ପୁତ୍ର; ଏହା ସତ୍ୟ, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷକୁ ଦେଖିଲେ ସାବଧାନ ହୋଇ ଶଙ୍କା କର; ସେ ପାପଲକ୍ଷଣ ହୋଇପାରେ।

Verse 11

एवं विधिः कृतो देवैः सत्यपाशेन बंधितः । यदस्या आयुपुत्रोपि भर्तृत्वमुपयास्यति

ଏହିପରି ଦେବମାନେ ସତ୍ୟପାଶରେ ବଦ୍ଧ ଏହି ବିଧି ସ୍ଥାପନ କଲେ—ଯେ ତାହାର ନିମିତ୍ତେ ଆୟୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ପତିତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କରିବ।

Verse 12

एवमाकर्णितं भद्रे आत्मना तं च सुंदरि । तद्भावसत्यसंबंधं परिगृह्य स्थितः स्वयम्

ହେ ଭଦ୍ରେ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ! ଏହିପରି ନିଜ ଅନ୍ତରେ ଶୁଣି, ସେଇ ଭାବର ସତ୍ୟ-ସମ୍ବନ୍ଧକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ସେ ସ୍ୱୟଂ ଦୃଢ଼ ରହିଲେ।

Verse 13

अन्यं भावं न जानाति आयुपुत्रं च विंदति । प्रकृतिर्नैव ते देवि पतिं जानाति चागतम्

ସେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଭାବ ଜାଣେ ନାହିଁ ଏବଂ ‘ଆୟୁ’ ନାମକ ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦିଏ। ହେ ଦେବୀ! ସେଇ ପ୍ରକୃତି ଆସିଥିବା ପତିକୁ ମଧ୍ୟ ଚିହ୍ନିନାହିଁ।

Verse 14

एवं ज्ञात्वा प्रधानात्मा तवाद्यैव प्रधावति । आत्मा सर्वं प्रजानाति आत्मा देवः सनातनः

ଏହିପରି ଜାଣି ପରମାତ୍ମା ଆଜିହିଁ ତୁମ ପାଖକୁ ଧାଉଛନ୍ତି। ଆତ୍ମା ସବୁକିଛି ଜାଣେ; ଆତ୍ମା ହିଁ ସନାତନ ଦେବ।

Verse 15

अयमेष स वीरेंद्रो नहुषो नाम वीर्यवान् । तस्माद्गच्छति चेतस्ते सत्यं संबंधमिच्छते

“ଏହିଏ ସେଇ ବୀରେନ୍ଦ୍ର—ନହୁଷ ନାମକ ପରାକ୍ରମୀ। ତେଣୁ ତୁମ ଚିତ୍ତ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଏ ଏବଂ ସତ୍ୟ ସମ୍ବନ୍ଧ ଇଚ୍ଛା କରେ।”

Verse 16

ज्ञात्वा चायोः सुतं भद्रे अन्यं चैव न गच्छति । एतत्ते सर्वमाख्यातं शाश्वतं त्वन्मनोगतम्

ହେ ଭଦ୍ରେ! ଆୟୁଙ୍କ ପୁତ୍ରକୁ ଜାଣି ସେ ଆଉ ଅନ୍ୟ କାହା ପାଖକୁ ଯାଏ ନାହିଁ। ତୁମ ମନରେ ନିହିତ ସେଇ ଶାଶ୍ୱତ ବିଷୟ ସବୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କହିଦେଲି।

Verse 17

हुंडं हत्वा महाघोरं समरे दानवाधमम् । त्वां नयिष्यति स्वस्थानमायोश्च गृहमुत्तमम्

ସମରରେ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଧମ ଅତି ଘୋର ହୁଣ୍ଡକୁ ବଧ କରି ସେ ତୁମକୁ ନିଜ ଧାମକୁ ନେଇଯିବ; ଏବଂ ଆୟୁଙ୍କ ଉତ୍ତମ ଗୃହକୁ ମଧ୍ୟ ପହଞ୍ଚାଇବ।

Verse 18

हृतो दैत्येन वीरेंद्रो निजपुण्येन शेषितः । बाल्यात्प्रभृति वीरेंद्रो वियुक्तः स्वजनेन वै

ବୀରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦୈତ୍ୟ ହରିନେଲା, ତଥାପି ନିଜ ପୁଣ୍ୟର ଶେଷବଳରେ ସେ ରକ୍ଷିତ ରହିଲେ। ବାଲ୍ୟକାଳରୁ ହିଁ ସେଇ ବୀରେନ୍ଦ୍ର ନିଶ୍ଚୟ ନିଜ ସ୍ୱଜନମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ବିୟୁକ୍ତ ଥିଲେ।

Verse 19

पितृमातृविहीनस्तु गतो वृद्धिं महावने । यास्यत्येव पितुर्गेहं त्वयैव सह सांप्रतम्

ପିତାମାତାବିହୀନ ହୋଇ ସେ ମହାବନରେ ହିଁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ଏବେ ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଏହି କ୍ଷଣରେ ତୁମ ସହିତ ନିଜ ପିତାଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯିବ।

Verse 20

एवमाभाषितं श्रुत्वा रंभायाः शिवनंदिनी । हर्षेण महताविष्टा तामुवाच समुद्रजाम्

ରମ୍ଭାଙ୍କ ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଶିବନନ୍ଦିନୀ ମହାହର୍ଷରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସମୁଦ୍ରଜା ରମ୍ଭାଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 21

अयमेव स सत्यात्मा मम भर्ता सुवीर्यवान् । मनो मे धावतेऽत्यर्थं शोकाकुलितविह्वलम्

ସେଇ ମୋର ସତ୍ୟାତ୍ମା, ମହାବୀର୍ୟବାନ୍ ପତି। ମୋ ମନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍କଣ୍ଠିତ, ଶୋକାକୁଳ ହୋଇ ବିହ୍ୱଳ ଭାବେ ଧାଉଛି।

Verse 22

नास्ति चित्तसमो देवो जानाति सुविनिश्चितम् । सत्यमेतन्मया दृष्टं सुचित्रं चारुहासिनि

ଚିତ୍ତ ସମାନ କୌଣସି ଦେବ ନାହିଁ—ଏହା ଦୃଢ଼ଭାବେ ଜାଣ। ହେ ସୁଚିତ୍ରା, ଚାରୁହାସିନୀ! ଏହା ସତ୍ୟ; ମୁଁ ନିଜେ ଦେଖିଛି।

Verse 23

मनोभवसमानं तु पुरुषं दिव्यलक्षणम् । न धावति महाचेत एनं दृष्ट्वा यथा सखि

କିନ୍ତୁ ମନୋଭବ (କାମଦେବ) ସମାନ, ଦିବ୍ୟଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ ସେ ପୁରୁଷକୁ ଦେଖି ମଧ୍ୟ ମହାଚେତା ସଖୀ, ମିତ୍ରକୁ ଦେଖି ଯେପରି ଧାଉଥାଏ ସେପରି ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଧାଇଲା ନାହିଁ।

Verse 24

तथा न धावते भद्रे पुंसमन्यं न मन्यते । एनं गंतव्यमावाभ्यां सखीभिर्गृहमेव हि

‘ସେହିପରି, ହେ ଭଦ୍ରେ! ସେ କାହା ପଛେ ଧାଉନାହିଁ; ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁରୁଷକୁ ନିଜର ବୋଲି ମାନେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ଆମେ ଦୁହେଁ ସଖୀମାନଙ୍କ ସହିତ ନିଶ୍ଚୟ ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଯିବା ଉଚିତ।’

Verse 25

एवमाभाष्य सा रंभा गमनायोपचक्रमे । गमनायोत्सुकां ज्ञात्वा नहुषस्यांतिकं प्रति

ଏପରି କହି ରମ୍ଭା ଯିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ଥାନର ଆରମ୍ଭ କଲା। ସେ ଗମନେ ଉତ୍ସୁକା ବୋଲି ଜାଣି, ନହୁଷଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ଦିଗକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲା।

Verse 26

तामुवाच ततो रंभा कस्माद्देवि न गम्यते । सूत उवाच । सख्या च रंभया सार्द्धं नहुषं वीरलक्षणम्

ତେବେ ରମ୍ଭା ତାକୁ କହିଲା—“ହେ ଦେବି, ତୁମେ କାହିଁକି ଯାଉନାହ?” ସୂତ କହିଲେ—ରମ୍ଭା ସହିତ ସେ ସଖୀ ବୀରଲକ୍ଷଣଧାରୀ ନହୁଷଙ୍କ ନିକଟକୁ ପହଞ୍ଚିଲା।

Verse 27

तस्यांतिकं सुसंप्राप्य प्रेषयामास तां सखीम् । एनं गच्छ महाभागे नहुषं देवरूपिणम्

ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଭଲଭାବେ ପହଞ୍ଚି ସେ ନିଜ ସଖୀକୁ ଦୂତୀ କରି ପଠାଇଲା—“ହେ ମହାଭାଗେ, ଦେବରୂପୀ ଏହି ନହୁଷଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ।”

Verse 28

कथयस्व कथामेतां तवार्थे आगता यतः । रंभोवाच । एवं सखि करिष्यामि सुप्रियं तव सुव्रते

“ଏହି କଥା କହ; କାରଣ ତୁମ ପାଇଁ ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି।” ରମ୍ଭା କହିଲା—“ହେ ସଖି, ହେ ସୁବ୍ରତେ, ତୁମକୁ ଯାହା ଅତି ପ୍ରିୟ ସେହି କାମ ମୁଁ କରିବି।”

Verse 29

एवमुक्त्वा गता रंभा नहुषं राजनंदनम् । चापबाणधरं वीरं द्वितीयमिव वासवम्

ଏମିତି କହି ରମ୍ଭା ଚାଲିଗଲା; ରାଜନନ୍ଦନ ନହୁଷ ଧନୁ-ବାଣ ଧାରଣ କରିଥିବା ବୀର, ଯେନେ ଦ୍ୱିତୀୟ ବାସବ (ଇନ୍ଦ୍ର) ହେଉ।

Verse 30

प्रत्युवाच गता रंभा सख्या वचनमुत्तमम् । आयुपुत्र महाभाग रंभाहंसमुपागता

ରମ୍ଭା ସେଠାକୁ ଯାଇ ସଖୀର ଉତ୍ତମ ବାର୍ତ୍ତା କହିଲା—“ହେ ଆୟୁପୁତ୍ର ମହାଭାଗ, ରମ୍ଭାଙ୍କ ପାଖକୁ ହଂସ (ଦୂତ) ପହଞ୍ଚିଛି।”

Verse 31

शिवस्य कन्यया वीर तयाहं परिप्रेषिता । तवार्थं देवदेवेन देव्या देवेन वै पुरा

ହେ ବୀର, ଶିବଙ୍କ କନ୍ୟା ମୋତେ ପଠାଇଛନ୍ତି। ପୂର୍ବେ ତୁମ ହିତାର୍ଥେ ଦେବଦେବ ଦେବୀସହିତ ମୋତେ ପ୍ରେରଣ କରିଥିଲେ।

Verse 32

भार्यारूपं वरं श्रेष्ठं सृष्टं लोकेषु दुर्लभम् । दुष्प्राप्यं तु नरश्रेष्ठैर्देवै सेंद्रैस्तपोधनैः

ଭାର୍ଯ୍ୟା-ରୂପ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବର ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦୁର୍ଲଭ ଭାବେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି; ଏହା ନରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କୁ, ଇନ୍ଦ୍ରସହିତ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଓ ତପୋଧନ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦୁଷ୍ପ୍ରାପ୍ୟ।

Verse 33

गंधर्वैः पन्नगैः सिद्धैश्चारणैः पुण्यलक्षणैः । स्वयमेव समायातं तवार्थे शृणु सांप्रतम्

ଗନ୍ଧର୍ବ, ପନ୍ନଗ, ସିଦ୍ଧ ଓ ପୁଣ୍ୟଲକ୍ଷଣ ଚାରଣମାନଙ୍କ ସହିତ ସେ/ଏହା ତୁମ ହିତାର୍ଥେ ସ୍ୱୟଂ ଏଠାକୁ ଆସିଛି; ଏବେ ପରବର୍ତ୍ତୀ କଥା ଶୁଣ।

Verse 34

स्त्रीरत्नं तन्महाप्राज्ञ संपूर्णं पुण्यनिर्मितम् । अशोकसुंदरी नाम तवार्थं तपसि स्थिता

ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ସେହି ସ୍ତ୍ରୀରତ୍ନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ପୁଣ୍ୟନିର୍ମିତ; ତାହାର ନାମ ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀ, ଏବଂ ସେ ତୁମ ହିତାର୍ଥେ ତପସ୍ୟାରେ ନିଷ୍ଠିତ।

Verse 35

अत्यर्थं तु तपस्तप्तं भवंतमिच्छते सदा । एवं ज्ञात्वा महाभाग भजमानां भजस्व हि

ଅତ୍ୟନ୍ତ ତପ କରିଥିବା ସେ ସଦା ତୁମକୁ ହିଁ ଇଚ୍ଛା କରେ। ଏହା ଜାଣି, ହେ ମହାଭାଗ, ଯେ ତୁମକୁ ଭଜେ ତାକୁ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଅବଶ୍ୟ ଭଜି ଅନୁଗ୍ରହ କର।

Verse 36

त्वामृते सा वरारोहा पुरुषं नैव याचते । नहुषेण तयोक्तं तु श्रुत्वावधारितं वचः

ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି ସେ ସୁନ୍ଦର କଟିବତୀ ନାରୀ କୌଣସି ପୁରୁଷଙ୍କୁ କିଛି ଯାଚନା କରେନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ନହୁଷ ତାଙ୍କମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ହୃଦୟରେ ଦୃଢ଼ଭାବେ ଧାରଣ କଲା।

Verse 37

प्रत्युत्तरं ददौ चाथ रंभे मे श्रूयतां वचः । तत्तु सर्वं विजानामि यत्त्वयोक्तं ममाग्रतः

ତାପରେ ସେ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଲା—“ହେ ରମ୍ଭା, ମୋ କଥା ଶୁଣ। ତୁମେ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ଯାହା କହିଛ, ସେ ସବୁକୁ ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜାଣେ।”

Verse 38

ममाग्रे कथितं पूर्वं वशिष्ठेन महात्मना । सर्वमेव विजानामि अस्यास्तु तप उत्तमम्

ଏହି କଥା ପୂର୍ବରୁ ମହାତ୍ମା ବଶିଷ୍ଠ ମୋତେ କହିଥିଲେ। ମୁଁ ସବୁକିଛି ଜାଣେ; ତାହାର ତପସ୍ୟା ନିଶ୍ଚୟ ଉତ୍ତମ ହେଉ।

Verse 39

श्रूयतां कारणं भद्रे यथासौख्यं भविष्यति । अहत्वा दानवं हुंडं न गच्छामि वरांगनाम्

ହେ ଭଦ୍ରେ, କାରଣଟି ଶୁଣ, ଯେପରି ସବୁ କିଛି ସୁଖରେ ହେବ। ଦାନବ ହୁଣ୍ଡକୁ ବଧ ନ କରି ମୁଁ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ନାରୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବିନାହିଁ।

Verse 40

सर्वमेतत्सुवृत्तांतमहं जाने तथैव हि । ममार्थे तव संभूतिस्तपश्च चरितं त्वया

ନିଶ୍ଚୟ ମୁଁ ଏହି ସମଗ୍ର ସତ୍ୟ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଜାଣେ। ମୋ ନିମିତ୍ତରେ ତୁମର ଜନ୍ମ ହୋଇଛି, ଏବଂ ତୁମେ ତପସ୍ୟା ମଧ୍ୟ କରିଛ।

Verse 41

मम भार्या न संदेहो भवती विधिना कृता । ममार्थे निश्चयं कृत्वा तप आचरितं त्वया

ନିଶ୍ଚୟ ନାହିଁ; ବିଧିଦ୍ୱାରା ତୁମେ ମୋର ଭାର୍ଯ୍ୟା କରାଯାଇଛ। ମୋ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କରି ତୁମେ ତପ ଆଚରଣ କରିଛ।

Verse 42

हृता तस्मात्सुपापेन भवती नियमान्विता । सूतिगृहादहं तेन दानवेनाधमेन वै

ଏହିକାରଣେ ନିୟମ-ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ତୁମକୁ ସେ ଅତିପାପୀ, ନୀଚ ଦାନବ ଅପହରଣ କଲା; ମୋତେ ମଧ୍ୟ ସେ ଅଧମ ସୂତିଗୃହରୁ ନେଇଗଲା।

Verse 43

बालभावस्थितो देवि पितृमातृविना कृतः । तस्मात्तं तु हनिष्यामि हुंडं वै दानवाधमम्

ହେ ଦେବୀ, ସେ ବାଳଭାବରେ ଲାଳିତ; ପିତାମାତା ବିନା କରାଯାଇଛି। ତେଣୁ ସେଇ ଦାନବାଧମ ହୁଣ୍ଡକୁ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ବଧ କରିବି।

Verse 44

पश्चात्त्वामुपनेष्येऽहं वशिष्ठस्याश्रमं प्रति । एवं कथय भद्रं ते रंभे मत्प्रियकारिणीम्

ପରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ନେଇଯିବି। ଏବେ ଏହିପରି କହ—ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ, ହେ ରମ୍ଭା, ମୋ ପ୍ରିୟ କରୁଥିବା।

Verse 45

एवं विसर्जिता तेन सत्वरं सा गता पुनः । अशोकसुंदरीं देवीं कथयामास तस्य च

ଏଭଳି ତାଙ୍କଦ୍ୱାରା ବିଦାୟ ପାଇ ସେ ଶୀଘ୍ର ପୁନର୍ବାର ଗଲା, ଏବଂ ଦେବୀ ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ବିଷୟର ବୃତ୍ତାନ୍ତ ମଧ୍ୟ କହିଲା।

Verse 46

समासेन तथा सर्वं रंभा सा द्विजसत्तम । अशोकसुंदरी सा तु अवधार्य सुभाषितम्

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ରମ୍ଭା ସଂକ୍ଷେପରେ ସମସ୍ତ କଥା କହିଲା। ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀ ସେହି ସୁଭାଷିତ ବଚନକୁ ହୃଦୟରେ ଧାରଣ କରି ମନେ ଚିନ୍ତନ କଲା।

Verse 47

नहुषस्य सुवीरस्य हर्षेण च समन्विता । तस्थौ तत्र तया सार्द्धं सुसख्या रंभया तदा

ତେବେ ସୁବୀର ନହୁଷଙ୍କ କାରଣରେ ହର୍ଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ସେ, ପ୍ରିୟ ସଖୀ ରମ୍ଭା ସହିତ ସେଠାରେ ରହିଲା।

Verse 48

भर्तुश्च कीदृशं वीर्यमिति पश्यामि वै सदा

“ମୋ ପତିଙ୍କର କେମିତି ବୀର୍ୟ ଓ ପରାକ୍ରମ ଅଛି, ମୁଁ ସଦା ଦେଖୁଛି।”

Verse 113

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे नहुषाख्याने त्रयोदशाधिकशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ ବେନୋପାଖ୍ୟାନାନ୍ତର୍ଗତ ଗୁରୁତୀର୍ଥ-ମାହାତ୍ମ୍ୟ, ଚ୍ୟବନ-ଚରିତ୍ର ଓ ନହୁଷ-ପ୍ରସଙ୍ଗ ସହିତ ଏକଶତ ତ୍ରୟୋଦଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।