Adhyaya 112
Bhumi KhandaAdhyaya 1129 Verses

Adhyaya 112

Gurutīrtha Māhātmya (within the Nahuṣa Episode): Celestial Song, Divine Splendor, and Reflective Doubt

ଭୂମିଖଣ୍ଡର ତୀର୍ଥକଥା-ପ୍ରବାହ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଗାନ-ନୃତ୍ୟ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ କନ୍ୟାର ଅନ୍ତରେ କ୍ଷୋଭ ଜଗାଏ; ସେ ଦୃଢ଼ ବୈରାଗ୍ୟ ଓ ତପସ୍ୱିନୀ-ସଙ୍କଳ୍ପରେ ଉଠି ଦାଉଁଥାଏ। ସେତେବେଳେ ରାଜକୁମାର ସଦୃଶ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ତେଜସ୍ୱୀ ପୁରୁଷ ଦେଖାଯାଏ—ସୁଗନ୍ଧ, ପୁଷ୍ପମାଳା, ଆଭୂଷଣ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଶୁଭଲକ୍ଷଣରେ ଦୀପ୍ତ—ଯାହାକୁ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହୁଅନ୍ତି। ତାଙ୍କ ପରିଚୟ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ବଢ଼େ—ସେ ଦେବ କି, ଗନ୍ଧର୍ବ କି, ନାଗପୁତ୍ର କି, ବିଦ୍ୟାଧର କି, ନା କ୍ରୀଡାଶକ୍ତିରେ ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜେ? ପୁଣି—ଶିବ, ମନୋଭବ କାମ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, କୁବେର—ଇତ୍ୟାଦି ଅନୁମାନ ଘନ ହୋଇ, ଅତିଶୟ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଯେଉଁଠି ବିବେକକୁ ପରୀକ୍ଷା କରେ ସେଇ ‘ଦିବ୍ୟ-ଅସ୍ପଷ୍ଟତା’ର ପୁରାଣୀୟ ଭାବ ପ୍ରକାଶ ପାଏ। ସମା ଚିନ୍ତନରେ ଥିବା ସମୟରେ, ରମ୍ଭା ଓ ସଖୀମାନଙ୍କ ସହ ଏକ ସୌନ୍ଦର୍ୟାଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ନାରୀ ଆସି, ହସିମୁହଁରେ ହଳୁକ ହାସ୍ୟ ସହ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ କନ୍ୟାକୁ ସମ୍ବୋଧନ କରେ। ଉପସଂହାରରେ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟକୁ ବେନକଥା, ଗୁରୁତୀର୍ଥ-ମାହାତ୍ମ୍ୟ, ଚ୍ୟବନବୃତ୍ତାନ୍ତ ଓ ନହୁଷ-ପ୍ରସଙ୍ଗ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାପିତ ବୋଲି ଦର୍ଶାଯାଇଛି।

Shlokas

Verse 1

कुंजल उवाच । तदेव गानं च सुरांगनाभिर्गीतं समाकर्ण्य च गीतकैर्ध्रुवैः । समाकुला चापि बभूव तत्र सा शंभुपुत्री परिचिंतयाना

କୁଞ୍ଜଲ କହିଲେ—ଦେବାଙ୍ଗନାମାନେ ଗାଇଥିବା ଏବଂ ଧ୍ରୁବଗୀତର ସ୍ଥିର ସୁରରେ ଯୁକ୍ତ ସେହି ଗାନ ଶୁଣି, ସେଠାରେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ କନ୍ୟା ଚିନ୍ତନରେ ଲୀନ ହୋଇ ଅନ୍ତରେ ବ୍ୟାକୁଳ ହେଲା।

Verse 2

आसनात्तूर्णमुत्थाय महोत्साहेन संयुता । तूर्णं गता वरारोहा तपोभावसमन्विता

ସେ ଆସନରୁ ଶୀଘ୍ର ଉଠି, ମହୋତ୍ସାହରେ ଯୁକ୍ତ ହେଲା; ତପୋଭାବସମନ୍ୱିତ ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠା ନାରୀ ତୁରନ୍ତ ଆଗକୁ ଗଲା।

Verse 3

तं दृष्ट्वा देवसंकाशं दिव्यरूपसमप्रभम् । दिव्यगंधानुलिप्तांगं दिव्यमालाभिशोभितम्

ତାଙ୍କୁ ଦେଖି—ଦେବସଦୃଶ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଦିବ୍ୟରୂପ ସମ ଦିବ୍ୟ ପ୍ରଭାଯୁକ୍ତ; ଯାହାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧରେ ଅନୁଲିପ୍ତ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ମାଳାରେ ଶୋଭିତ।

Verse 4

दिव्यैराभरणैर्वस्त्रैः शोभितं नृपनंदनम् । दीप्तिमंतं यथा सूर्यं दिव्यलक्षणसंयुतम्

ଦିବ୍ୟ ଆଭୂଷଣ ଓ ବସ୍ତ୍ରରେ ଶୋଭିତ ସେହି ନୃପନନ୍ଦନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲେ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଲକ୍ଷଣରେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ।

Verse 5

किं वा देवो महाप्राज्ञो गंधर्वो वा भविष्यति । किं वा नागसुतः सोयं किंवा विद्याधरो भवेत्

ସେ କି ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଦେବ ହେବ, କିମ୍ବା ଗନ୍ଧର୍ବ ହେବ? ସେ କି ନାଗପୁତ୍ର, ନାହିଁଲେ ବିଦ୍ୟାଧର ହେବ?

Verse 6

देवेषु नैव पश्यामि कुतो यक्षेषु जायते । अनया लीलया वीरः सहस्राक्षोपि जायते

ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଏପରି ଜଣକୁ ମୁଁ ଦେଖୁନାହିଁ—ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତ କେଉଁଠି! ଏହି ଲୀଳାଶକ୍ତିରେ ସେ ବୀର ସହସ୍ରାକ୍ଷ (ଇନ୍ଦ୍ର) ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ।

Verse 7

शंभुरेष भवेत्किंवा किंवा चायं मनोभवः । किंवा पितुः सखा मे स्यात्पौलस्त्योऽयं धनाधिपः

ଏ କି ଶମ୍ଭୁ (ଶିବ) ହେବେ, କିମ୍ବା ଏ ମନୋଭବ (କାମଦେବ) ହେବେ? ନାହିଁଲେ ଏ ମୋ ପିତାଙ୍କ ସଖା ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, କିମ୍ବା ଧନାଧିପ କୁବେର?

Verse 8

एवं समा चिंतयती च यावत्तावत्त्वरं रूपगुणाधिपा सा । समेत्य रंभासु महासखीभिरुवाच तां शंभुसुतां प्रहस्य

ସମା ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ସମୟରେ, ରୂପ-ଗୁଣର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ସେ ନାରୀ ଶୀଘ୍ର ସେଠାକୁ ଆସିଲା। ରମ୍ଭା ଓ ନିଜ ମହାସଖୀମାନଙ୍କ ସହ ଆସି, ଶମ୍ଭୁଙ୍କ କନ୍ୟାକୁ ସ୍ମିତ ଓ ହଳୁକ ହାସ୍ୟ ସହ କହିଲା।

Verse 112

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे नहुषाख्याने द्वादशाधिकशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ—ବେନୋପାଖ୍ୟାନ, ଗୁରୁତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ୟ, ଚ୍ୟବନଚରିତ୍ର ଓ ନହୁଷାଖ୍ୟାନର ଅନ୍ତର୍ଗତ—ଏକଶେ ବାରତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।