Adhyaya 111
Bhumi KhandaAdhyaya 11116 Verses

Adhyaya 111

Nahuṣa’s Departure and the Splendor of Mahodaya (City-and-Forest Description)

ନହୁଷ ବୀରସଙ୍କଳ୍ପରେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରନ୍ତି। ଭୂମିଖଣ୍ଡର ପ୍ରସଙ୍ଗରେ କୁଞ୍ଜଳ କହେ—ଅପ୍ସରା ଓ କିନ୍ନରୀମାନେ ମଙ୍ଗଳଗୀତ ଗାଇ ଆବିର୍ଭୂତ ହୁଅନ୍ତି, ଗନ୍ଧର୍ବ-ନାରୀମାନେ କୌତୁହଳରେ ସମବେତ ହୁଅନ୍ତି; ସମଗ୍ର ପରିବେଶ ଶୁଭ ଗାନ-ନୃତ୍ୟରେ ପୂରିତ ହୁଏ। ତାପରେ ମହୋଦୟ ନଗରୀର ଐଶ୍ୱର୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣିତ—ଦୁଷ୍ଟ ହୁଁଡା ସହ ସମ୍ବନ୍ଧ କୁହାଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନନ୍ଦନବନ ପରି ରମଣୀୟ ଉପବନ, ରତ୍ନଜଟିତ ପ୍ରାକାର, ପ୍ରହରୀ-ଗୋପୁର, ପରିଖା, ପଦ୍ମପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଳାଶୟ ଓ କୈଲାସସଦୃଶ ପ୍ରାସାଦରେ ନଗରୀ ଶୋଭିତ। ନହୁଷ ଏହି ସମୃଦ୍ଧି ଦେଖି ମାତଲି ସହ ନଗରସୀମାର ଅଦ୍ଭୁତ ବନକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ନଦୀତଟରେ ପହଞ୍ଚନ୍ତି; ସେଠାରେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଗାନ କରନ୍ତି ଏବଂ ସୂତ-ମାଗଧମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି। ଶେଷରେ ମଧୁର କିନ୍ନରଗୀତ ଶୁଣି ରାଜଗୌରବ ଦିବ୍ୟ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଓ ସ୍ତୁତିପରମ୍ପରାରେ ଅଧିକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ।

Shlokas

Verse 1

कुंजल उवाच । निर्गच्छमाने समराय वीरे नहुषे हि तस्मिन्सुरराज तुल्ये । सकौतुका मंगलगीतयुक्ताः स्त्रियस्तु सर्वाः परिजग्मुरत्र

କୁଞ୍ଜଳ କହିଲେ—ଦେବରାଜ ସମ ଶୂର ନହୁଷ ଯେତେବେଳେ ସମରକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ, ସେଠାର ସମସ୍ତ ନାରୀ କୌତୁକରେ ଉଲ୍ଲସିତ ହୋଇ ମଙ୍ଗଳଗୀତ ଗାଇ ଆଗକୁ ଆସିଲେ।

Verse 2

देवतानां वरा नार्यो रंभाद्यप्सरसस्तथा । किन्नर्यः कौतुकोत्सुक्यो जगुः स्वरेण सत्तम

ହେ ସତ୍ତମ! ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରୀମାନେ—ରମ୍ଭା ଆଦି ଅପ୍ସରାମାନେ—ଏବଂ କିନ୍ନରୀ କନ୍ୟାମାନେ କୌତୁକ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ମଧୁର ସ୍ୱରେ ଗାଇଲେ।

Verse 3

गंधर्वाणां तथा नार्यो रूपालंकारसंयुताः । कौतुकाय गतास्तत्र यत्र राजा स तिष्ठति

ସେହିପରି ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ନାରୀମାନେ ରୂପ ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ସୁଶୋଭିତ ହୋଇ କୌତୁକରେ ସେଠାକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ରାଜା ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ।

Verse 4

पुरं महोदयं नाम हुंडस्यापि दुरात्मनः । नंदनोपवनैर्दिव्यैः सर्वत्र समलंकृतम्

‘ମହୋଦୟ’ ନାମରେ ଏକ ନଗର ଥିଲା; ଦୁରାତ୍ମା ହୁଣ୍ଡର ମଧ୍ୟ ତାହା ଥିଲା। ସେ ନଗର ସର୍ବତ୍ର ନନ୍ଦନ ଉପବନ ସଦୃଶ ଦିବ୍ୟ ଉଦ୍ୟାନରେ ସୁଶୋଭିତ ଥିଲା।

Verse 5

सप्तकक्षान्वितैर्गेहैः कलशैरुपशोभितः । सपताकैर्महादंडैः शोभमानं पुरोत्तमम्

ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଗର ସପ୍ତକକ୍ଷାଯୁକ୍ତ ଗୃହମାନେ ଦ୍ୱାରା ଭରିଥିଲା, ଯାହା କଳଶମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ; ଏବଂ ପତାକାଯୁକ୍ତ ଉଚ୍ଚ ମହାଦଣ୍ଡମାନେ ତାହାକୁ ଅଧିକ ଶୋଭାୟମାନ କରୁଥିଲେ।

Verse 6

कैलासशिखराकारैः सोन्नतैर्दिवमास्थितैः । सर्वश्रियान्वितैर्दिव्यैर्भ्राजमानं पुरोत्तमम्

କୈଲାସଶିଖର ସଦୃଶ ଆକାରର, ଅତ୍ୟୁଚ୍ଚ ଓ ଯେନ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରୁଥିବା ଦିବ୍ୟ ପ୍ରାସାଦମାନେ ଯାହାକୁ ଶୋଭାୟିତ କରିଥିଲେ, ସର୍ବ ଶ୍ରୀ-ସମୃଦ୍ଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେଇ ଉତ୍ତମ ପୁରୀ ତେଜରେ ଝଲମଲ କରୁଥିଲା।

Verse 7

वनैश्चोपवनैर्दिव्यैस्तडागैः सागरोपमैः । जलपूर्णैः सुशोभैस्तु पद्मै रक्तोत्पलान्वितैः

ସେଠାରେ ଦିବ୍ୟ ବନ ଓ ଉପବନ ଥିଲା, ଏବଂ ସାଗର ସଦୃଶ ବିଶାଳ ତଟାକମାନେ ଥିଲେ—ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭାମୟ, ପଦ୍ମ ଓ ରକ୍ତୋତ୍ପଳରେ ସୁସଜ୍ଜିତ।

Verse 8

प्राकारैश्च महारत्नैरट्टालकशतैरपि । परिखाभिः सुपूर्णाभिर्जलैः स्वच्छैः प्रशोभितम्

ମହାରତ୍ନଖଚିତ ପ୍ରାକାର, ଶତଶଃ ଉଚ୍ଚ ଅଟ୍ଟାଳକ, ଏବଂ ସ୍ୱଚ୍ଛ-ଶୁଦ୍ଧ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିଖାମାନେ ଦ୍ୱାରା ସେଇ ନଗରୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭିତ ଥିଲା।

Verse 9

अन्यैश्चैव महारत्नैर्गजाश्वैश्च विराजितम् । सुनारीभिः समाकीर्णं पुरुषैश्च महाप्रभैः

ସେଇ ପୁରୀ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ ମହାରତ୍ନରେ ଅଲଙ୍କୃତ, ଗଜ ଓ ଅଶ୍ୱରେ ବିରାଜିତ; ସୁନ୍ଦରୀ ନାରୀମାନେ ଓ ମହାପ୍ରଭ ପୁରୁଷମାନେ ଦ୍ୱାରା ଭିଡ଼ଭାଡ଼ ଥିଲା।

Verse 10

नानाप्रभावैर्दिव्यैश्च शोभमानं महोदयम् । राजश्रेष्ठो महावीरो नहुषो ददृशे पुरम्

ନାନା ଦିବ୍ୟ ପ୍ରଭାବରେ ଦୀପ୍ତ, ମହା ସମୃଦ୍ଧିରେ ଚିହ୍ନିତ ସେଇ ଶୋଭାମୟ ପୁରୀକୁ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହାବୀର ନହୁଷ ଦେଖିଲେ।

Verse 11

पुरप्रांते वनं दिव्यं दिव्यवृक्षैरलंकृतम् । तद्विवेश महावीरो नंदनं हि यथाऽमरः

ନଗରର ପ୍ରାନ୍ତରେ ଦିବ୍ୟ ବୃକ୍ଷରେ ଅଲଙ୍କୃତ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ବନ ଥିଲା। ସେ ମହାବୀର ଦେବ ନନ୍ଦନବନକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପରି ତାହାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 12

रथेन सह धर्मात्मा तेन मातलिना सह । प्रविष्टः स तु राजेंद्रो वनमध्ये सरित्तटे

ରଥସହ ଏବଂ ମାତଲିଙ୍କ ସହିତ ସେ ଧର୍ମାତ୍ମା ରାଜେନ୍ଦ୍ର ବନରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ବନମଧ୍ୟରେ ନଦୀତଟକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 13

तत्र ता रूपसंयुक्ता दिव्या नार्यः समागताः । गंधर्वा गीततत्त्वज्ञा जगुर्गीतैर्नृपोत्तमम्

ସେଠାରେ ରୂପସମ୍ପନ୍ନ ଦିବ୍ୟ ନାରୀମାନେ ସମାଗତ ହେଲେ; ଗୀତତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ନୃପୋତ୍ତମଙ୍କ ପାଇଁ ମଧୁର ଗୀତ ଗାଇଲେ।

Verse 14

सूताश्च मागधाः सर्वे तं स्तुवंति नृपोत्तमम् । राजानमायुपुत्रं तं भ्राजमानं यथा रविम्

ସମସ୍ତ ସୂତ ଓ ମାଗଧ ସେ ନୃପୋତ୍ତମଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ—ଆୟୁପୁତ୍ର ସେ ରାଜାଙ୍କୁ, ଯିଏ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲେ।

Verse 15

शुश्राव गीतं मधुरं नहुषः किन्नरेरितम्

ନହୁଷ କିନ୍ନର ଗାଇଥିବା ମଧୁର ଗୀତ ଶୁଣିଲେ।

Verse 111

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे नहुषाख्याने एकादशाधिकशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ ବେନୋପାଖ୍ୟାନ, ଗୁରୁତୀର୍ଥ-ମାହାତ୍ମ୍ୟ, ଚ୍ୟବନଚରିତ ଓ ନହୁଷ-ପ୍ରସଙ୍ଗ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଏକଶେ ଏଗାରତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।