Adhyaya 109

Verse 1

कुंजल उवाच । प्रणिपत्य प्रसाद्यैव वशिष्ठं तपतां वरम् । आमंत्र्य निर्जगामाथ बाणपाणिर्धनुर्धरः

କୁଞ୍ଜଳ କହିଲା—ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ଓ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ବାଣ ହାତରେ ଧରିଥିବା ଧନୁର୍ଧର ତାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ନେଇ ସେଠାରୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲା।

Verse 2

एणस्य मांसं सुविपाच्यभोजितं बालस्तया रक्षित एव बुद्ध्या । आयोः सुपुत्रः सगुणः सुरूपो देवोपमो देवगुणैश्च युक्तः

ହରିଣର ମାଂସ ଭଲଭାବେ ପକାଇ ତାକୁ ଭୋଜନ କରାଇବାରୁ, ତାହାର ବୁଦ୍ଧିମତୀ ସଙ୍କଳ୍ପଦ୍ୱାରା ସେ ଶିଶୁ ନିଶ୍ଚୟ ରକ୍ଷିତ ହେଲା। ଏହିପରି ଆୟୁଙ୍କୁ ଗୁଣବାନ, ସୁରୂପ, ଦେବସମ ଓ ଦିବ୍ୟଗୁଣଯୁକ୍ତ ଉତ୍ତମ ପୁତ୍ର ଲଭ୍ୟ ହେଲା।

Verse 3

तेनैव मांसेन सुसंस्कृतेन मृष्टेन पक्वेन रसानुगेन । तमेव दैत्यं परिभाष्य सूदो दुष्टं सुहर्षेण व्यभोजयत्तदा

ସେଇ ମାଂସକୁ ସୁସଂସ୍କୃତ, ପରିଶୁଦ୍ଧ, ପକ୍କ ଓ ରୁଚିଅନୁଯାୟୀ ରସଯୁକ୍ତ କରି, ସୂଦ ତାହା ଦୁଷ୍ଟ ଦୈତ୍ୟକୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି ସେହି ସମୟରେ ହର୍ଷସହିତ ଭୋଜନରେ ପରିବେଶନ କଲା।

Verse 4

बुभुजे दानवो मांसं रसस्वादुसमन्वितम् । हर्षेणापि समाविष्टो जगामाशोकसुंदरीम्

ଦାନବ ରସସ୍ୱାଦୁଯୁକ୍ତ ସେହି ମାଂସ ଭୋଜନ କଲା। ହର୍ଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ପରେ ସେ ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲା।

Verse 5

तामुवाच ततस्तूर्णं कामोपहतचेतनः । आयुपुत्रो मया भद्रे भक्षितः पतिरेव ते

ତେବେ କାମରେ ମୋହିତ ଚିତ୍ତ ହୋଇ ସେ ତାକୁ ତୁରନ୍ତ କହିଲା— “ଭଦ୍ରେ! ମୁଁ ଆୟୁପୁତ୍ରକୁ ଭକ୍ଷଣ କରିଛି; ସେଇ ତୋର ପତି ଥିଲା।”

Verse 6

मामेव भज चार्वंगि भुंक्ष्व भोगान्मनोनुगान् । किं करिष्यसि तेन त्वं मानुषेण गतायुषा

“ଚାର୍ବଙ୍ଗି! ମୋତେ ମାତ୍ର ଭଜ; ମନୋନୁକୂଳ ଭୋଗ ଭୁଞ୍ଜ। ଯାହାର ଆୟୁ ଶେଷ, ସେ ମାନବକୁ ନେଇ ତୁ କ’ଣ କରିବୁ?”

Verse 7

प्रत्युवाच समाकर्ण्य शिवकन्या तपस्विनी । भर्ता मे दैवतैर्दत्तो अजरो दोषवर्जितः

ଏହା ଶୁଣି ତପସ୍ୱିନୀ ଶିବକନ୍ୟା ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଲା— “ଦେବମାନେ ମୋତେ ଯେ ପତି ଦେଇଛନ୍ତି, ସେ ଅଜର ଓ ଦୋଷବର୍ଜିତ।”

Verse 8

तस्य मृत्युर्न वै दृष्टो देवैरपि महात्मभिः । एवमाकर्ण्य तद्वाक्यं दानवो दुष्टचेष्टितः

“ତାହାର ମୃତ୍ୟୁ ମହାତ୍ମା ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିନାହାନ୍ତି।” ଏହି କଥା ଶୁଣି ଦୁଷ୍ଟଚେଷ୍ଟା ଦାନବ (କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେଲା)।

Verse 9

तामुवाच विशालाक्षीं प्रहस्यैव पुनः पुनः । अद्यैव भक्षितं मांसमायुपुत्रस्य सुंदरि

ସେ ପୁନଃ ପୁନଃ ହସି ସେଇ ବିଶାଳାକ୍ଷୀକୁ କହିଲା— “ସୁନ୍ଦରୀ! ଆଜି ହିଁ ମୁଁ ଆୟୁପୁତ୍ରର ମାଂସ ଭକ୍ଷଣ କରିଛି।”

Verse 10

जातमात्रस्य बालस्य नहुषस्य दुरात्मनः । एवमाकर्ण्य सा वाक्यं कोपं चक्रे सुदारुणम्

ଦୁରାତ୍ମା ନହୁଷ ଯଦିଓ ଜନ୍ମମାତ୍ର ଶିଶୁ ଥିଲା, ତାହା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଏମିତି କଥା ଶୁଣି ସେ ନାରୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଭରିଗଲା।

Verse 11

प्रोवाच सत्यसंस्था सा तपसा भाविता पुनः । तप एव मया तप्तं मनसा नियमेन वै । आयुसुतश्चिरायुश्च सत्येनैव भविष्यति

ସତ୍ୟରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ତପସ୍ୟାରେ ବଳବତୀ ହୋଇ ସେ ପୁଣି କହିଲା— “ମନ ଓ ନିୟମ-ସଂଯମରେ ମୁଁ କେବଳ ତପ ହିଁ କରିଛି; ମୋ ପୁତ୍ର ଆୟୁସୁତ ସତ୍ୟବଳରେ ନିଶ୍ଚୟ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହେବ।”

Verse 12

इतो गच्छ दुराचार यदि जीवितुमिच्छसि । अन्यथा त्वामहं शप्स्ये पुनरेव न संशयः

ଜୀବିତ ରହିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ ତେବେ ଏଠାରୁ ଚାଲିଯା, ଦୁରାଚାରୀ! ନହେଲେ ମୁଁ ତୋତେ ପୁଣି ଶାପ ଦେବି— ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 13

एवमाकर्णितं तस्याः सूदेन नृपतिं प्रति । परित्यज्य महाराज एतामन्यां समाश्रय

ତାହାର ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଏଭଳି ଶୁଣି ସୂତ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲା— “ମହାରାଜ, ଏହି ସ୍ତ୍ରୀକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଅନ୍ୟାର ଆଶ୍ରୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ (ଅର୍ଥାତ୍ ଅନ୍ୟ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ)।”

Verse 14

सूदेन प्रेषितो दैत्यः स हुंडः पापचेतनः । निर्जगाम त्वरायुक्तः स स्वां भार्यां प्रियां प्रति

ସୂତଙ୍କ ଆଦେଶରେ ପାପଚିତ୍ତ ଦୈତ୍ୟ ହୁଣ୍ଡ ତୁରନ୍ତ ତ୍ୱରାସହିତ ବାହାରି ପଡ଼ିଲା ଏବଂ ନିଜ ପ୍ରିୟ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କ ଦିଗକୁ ଗଲା।

Verse 15

चेष्टितं नैव जानाति दास्या सूदेन यत्कृतम् । तस्यै निवेदितं सर्वं प्रियायै वृत्तमेव च

ଦାସୀ ମାଧ୍ୟମରେ ସୂତ ଯେ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଇଥିଲା, ସେ ତାହା କିଛିମାତ୍ର ଜାଣେନାହିଁ। ତଥାପି ସମସ୍ତ କଥା ତାଙ୍କୁ ନିବେଦିତ ହେଲା—ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବୃତ୍ତାନ୍ତ।

Verse 16

सूत उवाच । अशोकसुंदरी सा च महता तपसा किल । दुःखशोकेन संतप्ता कृशीभूता तपस्विनी

ସୂତ କହିଲେ—ସେଇ ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀ, କୁହାଯାଏ, ମହାତପ କଲା। ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ ସେ ତପସ୍ବିନୀ କୃଶ ହେଲା।

Verse 17

चिंतयंती प्रियं कांतं तं ध्यायति पुनः पुनः । किं न कुर्वंति वै दैत्या उपायैर्विविधैरपि

ପ୍ରିୟ କାନ୍ତଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରି ସେ ତାଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ଧ୍ୟାନ କରେ। ଦୈତ୍ୟମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟ ଲଗାଇ କ’ଣ ନ କରନ୍ତି?

Verse 18

उपायज्ञाः सदा बुद्ध्या उद्यमेनापि सर्वदा । वर्तंते दनुजश्रेष्ठा नानाभावैश्च सर्वदा

ଉପାୟଜ୍ଞ, ସଦା ବୁଦ୍ଧି ଓ ଉଦ୍ୟମ ଲଗାଇ, ଦନୁଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ନାନା ଭାବରେ ସତତ ପ୍ରବୃତ୍ତ ରହନ୍ତି।

Verse 19

मायोपायेन योगेन हृताहं पापिना पुरा । तथा स घातितः पुत्र आयोश्चैव भविष्यति

ପୂର୍ବେ ଜଣେ ପାପୀ ମାୟା-ଉପାୟରେ ମୋତେ ଅପହରଣ କରିଥିଲା। ସେହିପରି ସେ ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ହତ ହେବ, ଏବଂ ତାହାର ଆୟୁ ମଧ୍ୟ ଶେଷ ହେବ।

Verse 20

यं दृष्ट्वा दैवयोगेन भवितारमनामयम् । उद्यमेनापि पश्येत किं वा नश्यति वा न वा

ଦୈବଯୋଗରେ ଯାହାକୁ ଦେଖି ଜଣାଯାଏ ଯେ ସେ ଭବିଷ୍ୟତେ ନିରାମୟ ହେବ, ତଥାପି ନିଜ ଉଦ୍ୟମରେ ଦେଖିବା ଉଚିତ—କିଛି ନଷ୍ଟ ହେବ କି ନ ହେବ?

Verse 21

किं वा स उद्यमः श्रेष्ठः किं वा तत्कर्मजं फलम् । भाविभावः कथं नश्येत्ततो वेदः प्रतिष्ठति

ପ୍ରକୃତରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉଦ୍ୟମ କ’ଣ, ଏବଂ ସେହି କର୍ମଜ ଫଳ କ’ଣ? ଯାହା ଭବିତବ୍ୟ, ତାହା କିପରି ନଷ୍ଟ ହେବ? ଏହିଥିରେ ବେଦର ପ୍ରାମାଣ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।

Verse 22

विशेषो भावितो देवैः स कथं चान्यथा भवेत् । एवमेवं महाभागा चिंतयंती पुनः पुनः

ଦେବମାନେ ଯେ ବିଶେଷ ଫଳ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେ କିପରି ଅନ୍ୟଥା ହେବ? ଏଭଳି କହି ସେ ମହାଭାଗା ନାରୀ ପୁନଃପୁନଃ ଚିନ୍ତା କଲେ।

Verse 23

किन्नरो विद्वरो नाम बृहद्वंशोमहातनुः । सनाभ्योर्धनरः कायः पक्षाभ्यां हि विवर्जितः

ବିଦ୍ୱର ନାମରେ ଜଣେ କିନ୍ନର ଥିଲେ—ବିଶାଳ କାନ୍ଧ ଓ ମହାକାୟ ଦେହଧାରୀ। ନାଭିଠାରୁ ଉପରେ ତାଙ୍କ ଦେହ ମାନବ ଥିଲା, ଏବଂ ସେ ପକ୍ଷବିହୀନ ଥିଲେ।

Verse 24

द्विभुजो वंशहस्तस्तु हारकंकणशोभितः । दिव्यगंधानुलिप्तांगो भार्यया सह चागतः

ସେ ଦ୍ୱିଭୁଜ ଥିଲେ, ହାତରେ ବାଁଶ ଦଣ୍ଡ ଧରିଥିଲେ; ହାର ଓ କଙ୍କଣରେ ଶୋଭିତ। ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଲେପିତ ଅଙ୍ଗସହ ସେ ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ଆସିଲେ।

Verse 25

तामुवाच निरानंदां स सुतां शंकरस्यहि । किमर्थं चिंतसे देवि विद्वरं विद्धि चागतम्

ଶଙ୍କରଙ୍କ କନ୍ୟାକୁ ଆନନ୍ଦହୀନ ଦେଖି ସେ କହିଲା— “ଦେବି, ତୁମେ କାହିଁକି ଚିନ୍ତା କରୁଛ? ଜାଣ, ଜଣେ ବିଦ୍ୱାନ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ଏଠାକୁ ଆସିପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି।”

Verse 26

किन्नरं विष्णुभक्तं मां प्रेषितं देवसत्तमैः । दुःखमेवं न कर्तव्यं भवत्या नहुषं प्रति

ମୁଁ କିନ୍ନର, ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ; ଦେବସତ୍ତମମାନେ ମୋତେ ପଠାଇଛନ୍ତି। ନହୁଷଙ୍କ ପ୍ରତି ଏଭଳି ଦୁଃଖ ଦେବା ତୁମ ପାଇଁ ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ।

Verse 27

हुंडेन पापचारेण वधार्थं तस्य धीमतः । कृतमेवाखिलं कर्म हृतश्चायुसुतः शुभे

ହେ ଶୁଭେ, ପାପାଚାରୀ ହୁଣ୍ଡ ସେହି ଧୀମାନଙ୍କ ବଧ ପାଇଁ ଯାହା କରିବା ଥିଲା ସବୁ କରିଦେଇଛି; ଆୟୁଙ୍କ ପୁତ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ଅପହରଣ କରାଯାଇଛି।

Verse 28

स तु वै रक्षितो देवैरुपायैर्विविधैरपि । हुंड एवं विजानाति आयुपुत्रो हृतो मया

କିନ୍ତୁ ସେ ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ ନିଶ୍ଚୟ ରକ୍ଷିତ ହେଲେ। ତେବେ ହୁଣ୍ଡ ଏଭଳି ବୁଝିଲା— “ଆୟୁପୁତ୍ରକୁ ମୁଁ ହରଣ କରିଛି।”

Verse 29

भक्षितस्तु विशालाक्षि इति जानाति वै शुभे । भवतां श्रावयित्वा हि गतोसौ दानवोऽधमः

ହେ ବିଶାଳାକ୍ଷି ଶୁଭେ, ସେ ଜାଣେ (ଏବଂ କହିବ)— “ମୁଁ ଭକ୍ଷିତ ହୋଇଛି।” ତୁମମାନଙ୍କୁ ଏହା ଶୁଣାଇ ସେ ଅଧମ ଦାନବ ଚାଲିଗଲା।

Verse 30

स्वेनकर्मविपाकेन पुण्यस्यापि महायशाः । पूर्वजन्मार्जितेनैव तव भर्त्ता स जीवति

ହେ ମହାଯଶସ୍ୱିନୀ! ନିଜ କର୍ମବିପାକରେ—ପୁଣ୍ୟର ମଧ୍ୟ—ତୁମ ପତି ଜୀବିତ ଅଛନ୍ତି; ସେ କେବଳ ପୂର୍ବଜନ୍ମାର୍ଜିତ ଫଳବଳରେ ଧାରିତ।

Verse 31

पुण्यस्यापि बलेनैव येषामायुर्विनिर्मितम् । स्वर्जितस्य महाभागे नाशमिच्छंति घातकाः

ହେ ମହାଭାଗେ! ଯେମାନଙ୍କ ଆୟୁ କେବଳ ପୁଣ୍ୟବଳରେ ନିର୍ମିତ, ସେମାନଙ୍କ ସ୍ୱାର୍ଜିତ ପୁଣ୍ୟର ନାଶ ହେଉ ବୋଲି ଘାତକମାନେ ମଧ୍ୟ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 32

दुष्टात्मानो महापापाः परतेजोविदूषकाः । तेषां यशोविनाशार्थं प्रपंचंति दिने दिने

ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା, ମହାପାପୀ, ପରର ତେଜକୁ ଦୂଷିତ କରୁଥିବା ଲୋକେ ସେମାନଙ୍କ ଯଶ ନାଶ ପାଇଁ ଦିନେଦିନେ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର କରନ୍ତି।

Verse 33

नानाविधैरुपायैस्ते विषशस्त्रादिभिस्ततः । हंतुमिच्छंति तं पुण्यं पुण्यकर्माभिरक्षितम्

ତାପରେ ସେମାନେ ବିଷ, ଶସ୍ତ୍ର ଆଦି ନାନା ଉପାୟରେ ସେହି ପୁଣ୍ୟବାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଚାହିଲେ; କିନ୍ତୁ ସେ ନିଜ ପୁଣ୍ୟକର୍ମରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଥିଲେ।

Verse 34

पापिनश्चैव हुंडाद्या मोहनस्तंभनादिभिः । पीडयंति महापापा नानाभेदैर्बलाविलैः

ପାପୀ—ହୁଣ୍ଡ ଆଦି—ସେହି ମହାପାପୀମାନେ ମୋହନ, ସ୍ତମ୍ଭନ ଆଦି କ୍ରିୟାଦ୍ୱାରା, ବଳ ଓ ଛଳରେ ଭରିଥିବା ନାନା ପ୍ରକାର ଉପାୟରେ (ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ) ପୀଡ଼ା ଦିଅନ୍ତି।

Verse 35

सुकृतस्य प्रयोगेण पूर्वजन्मार्जितेन हि । पुण्यस्यापि महाभागे पुण्यवंतं सुरक्षितम्

ହେ ମହାଭାଗ! ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ସଞ୍ଚିତ ସୁକୃତର ପ୍ରଭାବରେ, ସେହି ପୁଣ୍ୟବଳରେ ପୁଣ୍ୟବାନ ଲୋକ ସୁରକ୍ଷିତ ରହେ।

Verse 36

वैफल्यं यांति तेषां वै उपायाः पापिनां शुभे । यंत्रतंत्राणि मंत्राश्च शस्त्राग्निविषबंधनाः

ହେ ଶୁଭେ! ପାପୀମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଉପାୟ ବ୍ୟର୍ଥ ହୋଇଯାଏ—ଯନ୍ତ୍ରତନ୍ତ୍ର, ମନ୍ତ୍ର, ଏବଂ ଶସ୍ତ୍ର, ଅଗ୍ନି, ବିଷ, ବନ୍ଧନର ପ୍ରୟୋଗ ମଧ୍ୟ।

Verse 37

रक्षयंति महात्मानं देवपुण्यैः सुरक्षितम् । कर्तारो भस्मतां यांति स वै तिष्ठति पुण्यभाक्

ଦେବପୁଣ୍ୟରେ ସୁରକ୍ଷିତ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ପୁଣ୍ୟବଳ ରକ୍ଷା କରେ; ଦୁଷ୍କର୍ତ୍ତାମାନେ ଭସ୍ମ ହୋଇଯାନ୍ତି, ଏବଂ ସେ ପୁଣ୍ୟଭାଗୀ ହୋଇ ସ୍ଥିର ରହନ୍ତି।

Verse 38

आयुपुत्रस्य वीरस्य रक्षका देवताः शुभे । पुण्यस्य संचयं सर्वे तपसां निधिमेव तु

ହେ ଶୁଭେ! ଆୟୁପୁତ୍ର ସେହି ବୀରଙ୍କର ରକ୍ଷକ ସ୍ୱୟଂ ଦେବତାମାନେ; ସେ ସର୍ବ ପୁଣ୍ୟର ସଞ୍ଚୟ ଓ ତପସ୍ୟାର ନିଧି।

Verse 39

तस्माच्च रक्षितो वीरो नहुषो बलिनां वरः । सत्येन तपसा तेन पुण्यैश्च संयमैर्दमैः

ଏହିପରି ବଲିଷ୍ଠମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୀର ନହୁଷ, ସେହି ପୁରୁଷର ସତ୍ୟ, ତପସ୍ୟା, ଏବଂ ପୁଣ୍ୟମୟ ସଂଯମ-ଦମ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ହେଲେ।

Verse 40

मा कृथा दारुणं दुःखं मुंच शोकमकारणम् । स हि जीवति धर्मात्मा मात्रा पित्रा विना वने

ଏପରି ଦାରୁଣ ଦୁଃଖ କରନି; ଏହି ଅକାରଣ ଶୋକ ଛାଡ଼ିଦିଅ। ସେ ଧର୍ମାତ୍ମା ନିଶ୍ଚୟ ଜୀବିତ, ମାତା-ପିତା ବିନା ବନରେ ବସୁଛି।

Verse 41

तपोवनेव सत्येकस्तपस्वि परिपालितः । वेदवेदांगतत्त्वज्ञो धनुर्वेदस्य पारगः

ତପୋବନରେ ‘ସତ୍ୟେକ’ ନାମରେ ଏକ ତପସ୍ବୀ ଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କୁ ସାବଧାନରେ ପାଳନ-ପୋଷଣ ଓ ସୁରକ୍ଷା କରାଯାଇଥିଲା। ସେ ବେଦ-ବେଦାଙ୍ଗ ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ ଏବଂ ଧନୁର୍ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ।

Verse 42

यथा शशी विराजेत स्वकलाभिः स्वतेजसा । तथा विराजते सोऽपि स्वकलाभिः सुमध्यमे

ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରମା ନିଜ କଳାସହ ନିଜ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ, ସେପରି, ହେ ସୁମଧ୍ୟମେ, ସେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଗୁଣ-କଳାରେ ଶୋଭିତ।

Verse 43

विद्याभिस्तु महापुण्यैस्तपोभिर्यशसा तथा । राजते परवीरघ्नो रिपुहा सुरवल्लभः

ମହାପୁଣ୍ୟଦାୟିନୀ ବିଦ୍ୟା, ତପସ୍ୟା ଓ ଯଶରେ ଭୂଷିତ ହୋଇ ସେ ଦୀପ୍ତିମାନ—ପରବୀରଘ୍ନ, ରିପୁହା, ଏବଂ ସୁରମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ।

Verse 44

हुंडं निहत्य दैत्येंद्रं त्वामेवं हि प्रलप्स्यते । त्वया सार्द्धं स्त्रिया चैव पृथिव्यामेकभूपतिः

ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର ହୁଣ୍ଡକୁ ବଧ କରି ସେ ତୁମକୁ ଏଭଳି କହିବ—‘ତୁମ ସହିତ, ଏହି ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ମଧ୍ୟ, ସେ ପୃଥିବୀରେ ଏକମାତ୍ର ଭୂପତି ହେବ।’

Verse 45

भविष्यति महायोगी यथा स्वर्गे तु वासवः । त्वं तस्मात्प्राप्स्यसे भद्रे सुपुत्रं वासवोपमम्

ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସବ (ଇନ୍ଦ୍ର) ସମ ମହାଯୋଗୀ ହେବ। ତେଣୁ, ହେ ଭଦ୍ରେ, ତୁମେ ବାସବୋପମ ଏକ ସୁପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ।

Verse 46

ययातिं नामधर्मज्ञं प्रजापालनतत्परम् । तथा कन्याशतं चापि रूपौदार्यगुणान्वितम्

ଯୟାତି ନାମରେ ଜଣେ ରାଜା ଥିଲେ—ଧର୍ମଜ୍ଞ ଓ ପ୍ରଜାପାଳନରେ ତତ୍ପର; ଏବଂ ରୂପ, ଔଦାର୍ୟ ଓ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ଶତ କନ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।

Verse 47

यासां पुण्यैर्महाराज इंद्रलोकं प्रयास्यति । इंद्रत्वं भोक्ष्यते देवि नहुषः पुण्यविक्रमः

ହେ ମହାରାଜ, ସେମାନଙ୍କ ପୁଣ୍ୟବଳରେ ପୁଣ୍ୟବିକ୍ରମୀ ନହୁଷ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ଯିବ; ହେ ଦେବୀ, ସେ ଇନ୍ଦ୍ରତ୍ୱକୁ ମଧ୍ୟ ଭୋଗ କରିବ।

Verse 48

ययातिर्नाम धर्मात्मा आत्मजस्ते भविष्यति । प्रजापालो महाराजः सर्वजीवदयापरः

ଯୟାତି ନାମରେ ଧର୍ମାତ୍ମା ପୁତ୍ର ତୁମର ଜନ୍ମିବ—ହେ ମହାରାଜ, ସେ ପ୍ରଜାପାଳକ ଓ ସମସ୍ତ ଜୀବ ପ୍ରତି ଦୟାପର ହେବ।

Verse 49

तस्य पुत्रास्तु चत्वारो भविष्यंति महौजसः । बलवीर्यसमोपेता धनुर्वेदस्य पारगाः

ତାଙ୍କର ଚାରି ପୁତ୍ର ହେବେ, ସେମାନେ ମହାତେଜସ୍ବୀ—ବଳ ଓ ବୀର୍ୟରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ଏବଂ ଧନୁର୍ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେବେ।

Verse 50

प्रथमश्च तुरुर्नाम पुरुर्नाम द्वितीयकः । उरुर्नाम तृतीयश्च चतुर्थो वीर्यवान्यदुः

ପ୍ରଥମ ପୁତ୍ରର ନାମ ‘ତୁରୁ’, ଦ୍ୱିତୀୟ ‘ପୁରୁ’, ତୃତୀୟ ‘ଉରୁ’; ଏବଂ ଚତୁର୍ଥ, ଯଥା କୁହାଯାଏ, ପରାକ୍ରମୀ ‘ଯଦୁ’ ଥିଲେ।

Verse 51

एवं पुत्रा महावीर्यास्तेजस्विनो महाबलाः । भविष्यंति महात्मानः सर्वतेजः समन्विताः

ଏଭଳି ସେହି ପୁତ୍ରମାନେ ମହାବୀର୍ୟବାନ, ତେଜସ୍ବୀ, ମହାବଳୀ, ମହାତ୍ମା ଏବଂ ସର୍ବତେଜରେ ସମନ୍ୱିତ ହେବେ।

Verse 52

यदोश्चैव सुता वीराः सिंहतुल्यपराक्रमाः । तेषां नामानि भद्रं ते गदतः शृणु सांप्रतम्

ଯଦୁଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ବୀର, ସିଂହସଦୃଶ ପରାକ୍ରମଶାଳୀ ଥିଲେ। ହେ ଭାଗ୍ୟବାନ, ଏବେ ମୁଁ କହୁଥିବା ତାଙ୍କ ନାମଗୁଡ଼ିକ ଶୁଣ।

Verse 53

भोजश्च भीमकश्चापि अंधकः कुञ्जरस्तथा । वृष्णिर्नाम सुधर्मात्मा सत्याधारो भविष्यति

ଭୋଜ ଓ ଭୀମକ, ଅନ୍ଧକ ଓ କୁଞ୍ଜର ମଧ୍ୟ; ଏବଂ ‘ବୃଷ୍ଣି’ ନାମରେ ଜଣେ ହେବେ, ଯିଏ ସୁଧର୍ମାତ୍ମା ଓ ସତ୍ୟାଧାରରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ରହିବେ।

Verse 54

षष्ठस्तु श्रुतसेनश्च श्रुताधारस्तु सप्तमः । कालदंष्ट्रो महावीर्यः समरे कालजिद्बली

ଷଷ୍ଠ ଥିଲେ ଶ୍ରୁତସେନ, ସପ୍ତମ ଶ୍ରୁତାଧାର। ‘କାଳଦଂଷ୍ଟ୍ର’ ମହାବୀର୍ୟବାନ—ସମରେ ବଳବାନ, କାଳକୁ (ମୃତ୍ୟୁ/ସମୟ) ଜୟ କରୁଥିବା।

Verse 55

यदोः पुत्रा महावीर्या यादवाख्या वरानने । तेषां तु पुत्राः पौत्रास्ते भविष्यंति सहस्रशः

ହେ ସୁମୁଖି! ଯଦୁଙ୍କ ମହାବୀର୍ୟ ପୁତ୍ରମାନେ ‘ଯାଦବ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ; ତାଙ୍କଠାରୁ ସହସ୍ର ସହସ୍ର ପୁତ୍ର ଓ ପୌତ୍ର ଜନ୍ମିବେ।

Verse 56

एवं नहुषवंशो वै तव देवि भविष्यति । दुःखमेवं परित्यज्य सुखेनानुप्रवर्तय

ହେ ଦେବୀ! ଏହିପରି ନହୁଷବଂଶ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମର ହେବ। ତେଣୁ ଏହି ଦୁଃଖକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ସୁଖରେ ଆଗକୁ ବଢ଼।

Verse 57

समेष्यति महाप्राज्ञस्तव भर्ता शुभानने । निहत्य दानवं हुंडं त्वामेवं परिणेष्यति

ହେ ଶୁଭାନନେ! ତୁମ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ପତି ଆସିବେ; ହୁଣ୍ଡ ନାମକ ଦାନବକୁ ବଧ କରି ଏହିପରି ତୁମକୁ ବିବାହ କରିବେ।

Verse 58

दुःखजातानि सोष्णानि नेत्राभ्यां हि पतंति च । अश्रूणि चेंदुमत्याश्च संमार्जयति मानदः

ଦୁଃଖଜନିତ ଉଷ୍ଣ ଅଶ୍ରୁ ତାହାର ନୟନରୁ ଝରିପଡ଼ିଲା; ମାନଦ ଇନ୍ଦୁମତୀର ଅଶ୍ରୁକୁ ସ୍ନେହରେ ପୋଛିଦେଲେ।

Verse 59

आयोश्च दुःखमुद्धृत्य स्वकुलं तारयिष्यति । सुखिनं पितरं कृत्वा प्रजापालो भविष्यति

ସେ ଆର୍ତ୍ତମାନଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରି ନିଜ କୁଳକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବ; ପିତୃମାନଙ୍କୁ ସୁଖୀ କରି ପ୍ରଜାପାଳକ ହେବ।

Verse 60

एतत्ते सर्वमाख्यातं देवानां कथनं शुभे । दुःखं शोकं परित्यज्य सुखेन परिवर्त्तय

ହେ ଶୁଭେ! ଦେବମାନଙ୍କ କଥନରୂପ ଏହି ସମସ୍ତ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି। ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକ ତ୍ୟାଗ କରି ସହଜରେ ସୁଖପଥେ ମନ ଫେରାଅ।

Verse 61

अशोकसुंदर्युवाच । कदा ह्येष्यति मे भर्त्ता विहितो दैवतैर्यदि । सत्यं वद स्वधर्मज्ञ मम सौख्यं विवर्द्धय

ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀ କହିଲା—ଯଦି ଦେବତାମାନେ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ମୋ ପାଇଁ ପତି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ତେବେ ମୋର ପତି କେବେ ଆସିବେ? ହେ ସ୍ୱଧର୍ମଜ୍ଞ, ସତ୍ୟ କହି ମୋ ସୌଖ୍ୟ ବଢ଼ାଅ।

Verse 62

विद्वर उवाच । अचिराद्द्रक्ष्यसि भर्तारं त्वमेवं शृणु सुंदरि । एवमुक्त्वा जगामाथ गंधर्वो विबुधालयम्

ବିଦ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଅଚିରେ ତୁମେ ତୁମ ପତିଙ୍କୁ ଦେଖିବ; ଏଭଳି ଶୁଣ। ଏହିପରି କହି ସେ ଗନ୍ଧର୍ବ ଦେବାଳୟକୁ ଚାଲିଗଲା।

Verse 63

अशोकसुंदरी सा च तपस्तेपे हि तत्र वै । कामं क्रोधं परित्यज्य लोभं चापि शिवात्मजा

ସେଠାରେ ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀ ନିଶ୍ଚୟ ତପସ୍ୟା କଲା। ଶିବଙ୍କ କନ୍ୟା ସେ କାମ, କ୍ରୋଧ ଓ ଲୋଭକୁ ମଧ୍ୟ ପରିତ୍ୟାଗ କଲା।

Verse 109

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे नाहुषाख्याने नवाधिकशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ, ବେନୋପାଖ୍ୟାନ, ଗୁରୁତୀର୍ଥ-ମାହାତ୍ମ୍ୟ, ଚ୍ୟବନ-ଚରିତ୍ର ଓ ନାହୁଷାଖ୍ୟାନ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଏକଶ ନବମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।