Adhyaya 108

Verse 1

कुंजल उवाच । ब्रह्मपुत्रो महातेजा वशिष्ठस्तपतां वरः । नहुषं तं समाहूय इदं वचनमब्रवीत्

କୁଞ୍ଜଳ କହିଲେ—ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ମହାତେଜସ୍ବୀ ଓ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଶିଷ୍ଠ ନହୁଷଙ୍କୁ ଡାକି ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 2

वनं गच्छ स्वशीघ्रेण वन्यमानय पुष्कलम् । समाकर्ण्य मुनेर्वाक्यं नहुषो वनमाययौ

“ତୁରନ୍ତ ବନକୁ ଯାଅ ଏବଂ ପ୍ରଚୁର ବନ୍ୟ ଆହାର-ସାମଗ୍ରୀ ଆଣ।” ମୁନିଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ନହୁଷ ବନକୁ ଗଲେ।

Verse 3

तत्र किंचित्सुवृत्तांतं शुश्राव नहुषो बलः । अयमेष स धर्मात्मा नहुषो नाम वीर्यवान्

ସେଠାରେ ବଳ କିଛି ଶୁଭ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଶୁଣିଲେ—“ଏହିଏ ସେଇ ଧର୍ମାତ୍ମା, ନହୁଷ ନାମର ମହାବୀର୍ୟବାନ।”

Verse 4

आयोः पुत्रो महाप्राज्ञो बाल्यान्मात्रा वियोजितः । अस्यैवातिवियोगेन आयुभार्या प्ररोदिति

ଆୟୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ଶିଶୁକାଳରୁ ମାତାଠାରୁ ବିୟୋଗ ପାଇଲେ; ଏହି ଅତିବିୟୋଗରେ ଆୟୁଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା କାନ୍ଦିଲେ।

Verse 5

अशोकसुंदरी तेपे तपः परमदुष्करम् । कदा पश्यति सा देवी पुत्रमिंदुमती शुभा

ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀ ପରମଦୁଷ୍କର ତପ କଲେ। ସେଇ ଶୁଭା ଦେବୀ ଇନ୍ଦୁମତୀ କେବେ ନିଜ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇବେ?

Verse 6

नाहुषं नाम धर्मज्ञं हृतं पूर्वं तु दानवैः । तपस्तेपे निरालंबा शिवस्य तनया वरा

ଧର୍ମଜ୍ଞ ନାହୁଷ ନାମକ ପୁରୁଷକୁ ପୂର୍ବେ ଦାନବମାନେ ଅପହରଣ କରିଥିଲେ। ତେବେ ଶିବଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କନ୍ୟା ନିରାଲମ୍ବା ତପସ୍ୟା କଲେ।

Verse 7

अशोकसुंदरी बाला आयुपुत्रस्य कारणात् । अनेनापि कदा सा हि संगता तु भविष्यति

ଆୟୁଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ କାରଣରୁ ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀ ସେଇ କନ୍ୟା—ସେ ମଧ୍ୟ କେବେ ତାଙ୍କ ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ହେବେ?

Verse 8

एवं सांसारिकं वाक्यं दिवि चारणभाषितम् । शुश्राव स हि धर्मात्मा नहुषो विभ्रमान्वितः

ଏପରି ସ୍ୱର୍ଗରେ ଚାରଣମାନେ କହିଥିବା ସାଂସାରିକ ବାକ୍ୟକୁ, ଭ୍ରମରେ ଆବୃତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଧର୍ମାତ୍ମା ନାହୁଷ ଶୁଣିଲେ।

Verse 9

स गत्वा वन्यमादाय वशिष्ठस्याश्रमं प्रति । वन्यं निवेद्य धर्मात्मा वशिष्ठाय महात्मने

ସେ ବନ୍ୟ ଆହାର ସଂଗ୍ରହ କରି ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ; ଏବଂ ଧର୍ମାତ୍ମା ହୋଇ ସେହି ବନଉତ୍ପନ୍ନ ଦ୍ରବ୍ୟ ମହାତ୍ମା ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ନିବେଦନ କଲେ।

Verse 10

बद्धांजलिपुटोभूत्वा भक्त्या नमितकंधरः । तमुवाच महाप्राज्ञं वशिष्ठं तपतां वरम्

ଅଞ୍ଜଳି ବାନ୍ଧି, ଭକ୍ତିରେ ଗ୍ରୀବା ନମାଇ, ସେ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 11

भगवञ्छ्रूयतां वाक्यमपूर्वं चारणेरितम् । एष वै नहुषो नाम्ना आयुपुत्रो वियोजितः

ହେ ଭଗବନ୍, ଚାରଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଥିତ ଏହି ଅପୂର୍ବ ବାକ୍ୟ ଶୁଣନ୍ତୁ। ଏହିଜଣ ଆୟୁପୁତ୍ର ‘ନହୁଷ’ ନାମରେ ପରିଚିତ, ନିଜ ପୂର୍ବସ୍ଥିତିରୁ ବିୟୋଗିତ।

Verse 12

मात्रा सह सुदुःखैस्तु इंदुमत्या हि दानवैः । शिवस्य तनया बाला तपस्तेपे सुदुश्चरम्

ମାତା ଇନ୍ଦୁମତୀଙ୍କ ସହ—ଦାନବମାନଙ୍କ ପୀଡାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖାକୁଳ ହୋଇ—ଶିବଙ୍କ ବାଳିକା କନ୍ୟା ଅତି ଦୁଶ୍ଚର ତପ କଲା।

Verse 13

निमित्तमस्य धीरस्य नहुषस्येति वै गुरो । एवमाभाषितं तैस्तु तत्सर्वं हि मया श्रुतम्

ହେ ଗୁରୁଦେବ, ‘ଧୀର ନହୁଷଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏହିଏ କାରଣ’ ବୋଲି ସେମାନେ କହିଲେ; ସେମାନେ କହିଥିବା ସବୁକିଛି ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଣିଛି।

Verse 14

कोसावायुः स धर्मात्मा कासा त्विंदुमती शुभा । अशोकसुंदरी कासा नहुषेति क उच्यते

ସେ ଧର୍ମାତ୍ମା ବାୟୁ କିଏ? ଏବଂ ସେ ଶୁଭା ଇନ୍ଦୁମତୀ କିଏ? ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀ କିଏ? ତଥା ‘ନହୁଷ’ ବୋଲି କାହାକୁ କୁହାଯାଏ?

Verse 15

एतन्मे संशयं जातं तद्भवांश्छेत्तुमर्हति । अन्यः कोपि महाप्राज्ञः कुत्रासौ नहुषेति च

ମୋ ମନରେ ଏହି ସନ୍ଦେହ ଜନ୍ମିଛି; ଏହାକୁ ଛେଦ କରିବାକୁ ଆପଣ ସମର୍ଥ। ତେବେ ସେ ଅନ୍ୟ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ କିଏ, ଏବଂ ନହୁଷ ଏବେ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି?

Verse 16

तत्सर्वं तात मे ब्रूहि कारणांतरमेव हि । वशिष्ठ उवाच । आयु राजा स धर्मात्मा सप्तद्वीपाधिपो बली

ହେ ତାତ! ସେ ସବୁ ମୋତେ କୁହ—ଅନ୍ତର୍ନିହିତ କାରଣଟି ମଧ୍ୟ। ବଶିଷ୍ଠ କହିଲେ—ଆୟୁ ରାଜା ଧର୍ମାତ୍ମା ଓ ବଳବାନ; ସପ୍ତଦ୍ୱୀପର ଅଧିପତି ଥିଲେ।

Verse 17

भार्या इंदुमती तस्य सत्यरूपा यशस्विनी । तस्यामुत्पादितः पुत्रो भवान्वै गुणमंदिरम्

ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଇନ୍ଦୁମତୀ—ସତ୍ୟସ୍ୱଭାବା ଓ ଯଶସ୍ୱିନୀ। ତାଙ୍କଠାରୁ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲା—ତୁମେ ହିଁ, ଗୁଣମନ୍ଦିର।

Verse 18

आयुना राजराजेन सोमवंशस्य भूषणम् । हरस्य कन्या सुश्रोणी गुणरूपैरलंकृता

ରାଜରାଜ ଆୟୁ—ସୋମବଂଶର ଭୂଷଣ—ଦ୍ୱାରା ହର (ଶିବ)ଙ୍କ କନ୍ୟା ଜନ୍ମିଲେ; ସେ ସୁଶ୍ରୋଣୀ, ଗୁଣ ଓ ରୂପରେ ଅଲଙ୍କୃତ।

Verse 19

अशोकसुंदरी नाम्ना सुभगा चारुहासिनी । तस्य हेतोस्तपस्तेपे निरालंबा तपोवने

ତାଙ୍କର ନାମ ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀ—ସୁଭଗା ଓ ଚାରୁହାସିନୀ। ସେହି ହେତୁ ପାଇଁ ସେ ତପୋବନରେ ନିରାଲମ୍ବ ହୋଇ ତପ କଲେ।

Verse 20

तस्या भर्ता भवान्सृष्टो धात्रा योगेन निश्चितः । गंगायास्तीरमाश्रित्य ध्यानयोग समाश्रिता

ତାଙ୍କର ଭର୍ତ୍ତା ଭାବେ ତୁମକୁ ଧାତା (ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା) ଯୋଗବଳରେ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି—ଏହା ନିଶ୍ଚିତ। ସେ ଗଙ୍ଗାତୀର ଆଶ୍ରୟ କରି ଧ୍ୟାନଯୋଗର ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ନିବିଷ୍ଟ।

Verse 21

हुंडश्च दानवेंद्रो यो दृष्ट्वा चैकाकिनीं सतीम् । तपसा प्रज्वलंतीं च सुभगां कमलेक्षणाम्

ଦାନବେନ୍ଦ୍ର ହୁଣ୍ଡ ସେଇ ଏକାକିନୀ ସତୀଙ୍କୁ ଦେଖି—ତପସ୍ୟାର ଅଗ୍ନିରେ ଯେନ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ, ସୁଭଗା ଓ କମଳନୟନୀ—ମୋହିତ ହେଲା।

Verse 22

रूपौदार्यगुणोपेतां कामबाणैः प्रपीडितः । तां बभाषेऽन्तिकं गत्वा मम भार्या भवेति च

ରୂପ, ଔଦାର୍ୟ ଓ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ସେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖି, କାମବାଣରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ସେ ନିକଟକୁ ଯାଇ କହିଲା—“ମୋର ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେଅ।”

Verse 23

एवं सा तद्वचः श्रुत्वा तमुवाच तपस्विनी । मा हुंड साहसं कार्षीर्मा जल्पस्व पुनः पुनः

ତାହାର କଥା ଶୁଣି ସେ ତପସ୍ୱିନୀ କହିଲେ—“ହେ ହୁଣ୍ଡ, ଏପରି ସାହସ କରନି; ପୁନଃପୁନଃ ଏମିତି କଥା କହନି।”

Verse 24

अप्राप्याहं त्वया वीर परभार्या विशेषतः । दैवेन मे पुरा सृष्ट आयुपुत्रो महाबलः

ହେ ବୀର, ତୁମେ ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବ ନାହିଁ; ବିଶେଷତଃ ମୁଁ ପରଭାର୍ଯ୍ୟା। ଦୈବବଶେ ପୂର୍ବରୁ ମୋ ପାଇଁ ‘ଆୟୁପୁତ୍ର’ ନାମକ ମହାବଳୀ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଛି।

Verse 25

नहुषो नाम मेधावी भविष्यति न संशयः । देवदत्तो महातेजा अन्यथा त्वं करिष्यसि

ନିଶ୍ଚୟ ‘ନହୁଷ’ ନାମରେ ଏକ ମେଧାବୀ ଜନ୍ମିବ। ‘ଦେବଦତ୍ତ’ ମହାତେଜସ୍ୱୀ ହେବ; ନହେଲେ ତୁମେ ଅନ୍ୟଥା କରିବ।

Verse 26

ततः शाप्रं पदास्यामि येन भस्मी भविष्यसि । एवमाकर्ण्य तद्वाक्यं कामबाणैः प्रपीडितः

ତେବେ ମୁଁ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଏମିତି ଶାପ ଉଚ୍ଚାରିବି ଯାହାରେ ତୁମେ ଭସ୍ମୀଭୂତ ହେବ। ସେଇ କଥା ଶୁଣି ସେ କାମବାଣରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଳେଶିତ ହେଲା।

Verse 27

व्याजेनापि हृता तेन प्रणीता निजमंदिरे । ज्ञात्वा तया महाभाग शप्तोऽसौ दानवाधमः

ଛଳ କରି ସେ ତାକୁ ହରଣ କରି ନିଜ ଘରକୁ ନେଇଗଲା। ଏହା ଜାଣି, ହେ ମହାଭାଗ, ସେ ଅଧମ ଦାନବକୁ ସେ ଶାପ ଦେଲା।

Verse 28

नहुषस्यैव हस्तेन तव मृत्युर्भविष्यति । अजाते त्वयि संजाता वदसे त्वं यथैव तत्

ନହୁଷଙ୍କ ହାତରେ ହିଁ ତୋର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିବ। ତୁ ତ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜନ୍ମି ନଥିଲୁ, ତଥାପି ଜନ୍ମିଥିବା ପରି କହୁଛୁ—ସେହିପରି ତୁ ଏହା ଘୋଷଣା କରୁଛୁ।

Verse 29

स त्वमायुसुतो वीर हृतो हुंडेन पापिना । सूदेन रक्षितो दास्या प्रेषितो मम चाश्रमम्

ହେ ବୀର ଆୟୁପୁତ୍ର, ପାପୀ ହୁଣ୍ଡା ତୋତେ ହରଣ କରିଥିଲା; କିନ୍ତୁ ସୂଦ (ସାରଥି/ସେବକ) ତୋର ରକ୍ଷା କରି ଏକ ଦାସୀ ମାଧ୍ୟମରେ ତୋତେ ମୋ ଆଶ୍ରମକୁ ପଠାଇଥିଲା।

Verse 30

भवंतं वनमध्ये च दृष्ट्वा चारणकिन्नरैः । यत्तु वै श्रावितं वत्स मया ते कथितं पुनः

ବନମଧ୍ୟରେ ତୋତେ ଦେଖି ଚାରଣ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ସେ ସମ୍ବାଦ ଜଣାଇଥିଲେ; ହେ ବତ୍ସ, ଯାହା ମୋତେ ଶୁଣାଯାଇଥିଲା, ସେହି କଥାକୁ ମୁଁ ତୋତେ ପୁନଃ କହିଲି।

Verse 31

जहि तं पापकर्तारं हुंडाख्यं दानवाधमम् । नेत्राभ्यां हि प्रमुंचंतीमश्रूणि परिमार्जय

‘ହୁଣ୍ଡ’ ନାମକ ସେହି ପାପକର୍ତ୍ତା ଅଧମ ଦାନବକୁ ବଧ କର; ଆଖିରୁ ବହୁଥିବା ଅଶ୍ରୁକୁ ପୁଛିଦେ।

Verse 32

इतो गत्वा प्रपश्य त्वं गंगातीरं महाबलम् । निपात्य दानवेंद्रं तं कारागृहात्समानय

ଏଠାରୁ ଯାଇ ଗଙ୍ଗାର ମହାବଳ ତଟକୁ ଦେଖ; ସେହି ଦାନବେନ୍ଦ୍ରକୁ ପତିତ କରି, କାରାଗୃହରୁ ଏଠାକୁ ଆଣ।

Verse 33

अशोकसुंदरी याहि तस्या भर्ता भवस्व हि । एतत्ते सर्वमाख्यातं प्रश्नस्यास्य हि कारणम्

ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ; ନିଶ୍ଚୟ ତାଙ୍କର ପତି ହେଅ। ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର କାରଣ ସହ ସବୁ ମୁଁ କହିଦେଲି।

Verse 34

आभाष्य नहुषं विप्रो विरराम महामतिः

ନହୁଷଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି ସେହି ମହାମତି ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିରବ ହେଲେ।

Verse 35

आकर्ण्य सर्वं मुनिना प्रयुक्तमाश्चर्यभूतं स हि चिंत्यमानः । तस्यांतमेकः परिकर्तुकाम आयोः सुतः कोपमथो चकार

ମୁନି କହିଥିବା ସମସ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟକର କଥା ଶୁଣି ସେ ମନେମନେ ଚିନ୍ତା କଲା; ପରେ ଏହାର ଅନ୍ତ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ଆୟୁଙ୍କ ଏକ ପୁତ୍ର କ୍ରୋଧିତ ହେଲା।

Verse 108

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे नाहुषाख्यानेऽष्टोत्तरशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ ବେନୋପାଖ୍ୟାନ, ଗୁରୁତୀର୍ଥ-ମାହାତ୍ମ୍ୟ, ଚ୍ୟବନଚରିତ ଓ ନାହୁଷାଖ୍ୟାନ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଏକଶେ ଆଠମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।