Adhyaya 103

Verse 1

कुंजल उवाच । अशोकसुंदरी जाता सर्वयोषिद्वरा तदा । रेमे सुनंदने पुण्ये सर्वकामगुणान्विते

କୁଞ୍ଜଲ କହିଲେ—ତେବେ ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀ ଜନ୍ମ ନେଲା; ସେ ସମସ୍ତ ଯୋଷିତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ଥିଲା। ସର୍ବକାମଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ ପୁଣ୍ୟ ସୁନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନରେ ସେ ଆନନ୍ଦରେ ବିହାର କଲା।

Verse 2

सुरूपाभिः सुकन्याभिर्देवानां चारुहासिनी । सर्वान्भोगान्प्रभुंजाना गीतनृत्यविचक्षणा

ସୁରୂପା ସୁକନ୍ୟାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇ ସେ ଦେବମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ମନୋହର ହାସ୍ୟ କରୁଥିଲା। ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି ଗୀତ-ନୃତ୍ୟରେ ନିପୁଣ ଥିଲା।

Verse 3

विप्रचित्तेः सुतो हुंडो रौद्रस्तीव्रश्च सर्वदा । स्वेच्छाचारो महाकामी नंदनं प्रविवेश ह

ବିପ୍ରଚିତ୍ତିର ପୁତ୍ର ହୁଣ୍ଡ ସଦା ଉଗ୍ର ଓ କ୍ରୂର ଥିଲା। ସ୍ୱେଚ୍ଛାଚାରୀ ମହାକାମୀ ହୋଇ ସେ ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନରେ ପ୍ରବେଶ କଲା।

Verse 4

अशोकसुंदरीं दृष्ट्वा सर्वालंकारसंयुताम् । तस्यास्तु दर्शनाद्दैत्यो विद्धः कामस्य मार्गणैः

ସମସ୍ତ ଅଳଙ୍କାରରେ ସୁଶୋଭିତ ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀଙ୍କୁ ଦେଖି, କେବଳ ତାଙ୍କ ଦର୍ଶନମାତ୍ରରେ ସେ ଦୈତ୍ୟ କାମଦେବଙ୍କ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ ହେଲା।

Verse 5

तामुवाच महाकायः का त्वं कस्यासि वा शुभे । कस्मात्त्वं कारणाच्चात्र आगतासि वनोत्तमम्

ତେବେ ସେ ମହାକାୟ କହିଲା—“ଶୁଭେ, ତୁମେ କିଏ ଏବଂ କାହାର? କେଉଁ କାରଣରୁ ତୁମେ ଏଠାକୁ ଏହି ଉତ୍ତମ ବନକୁ ଆସିଛ?”

Verse 6

अशोकसुंदर्युवाच । शिवस्यापि सुपुण्यस्य सुताहं शृणु सांप्रतम् । स्वसाहं कार्तिकेयस्य जननी गोत्रजापि मे

ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀ କହିଲେ—“ଏବେ ଶୁଣ; ମୁଁ ପରମ ପୁଣ୍ୟବାନ ଶିବଙ୍କ କନ୍ୟା। ମୁଁ କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କ ଭଗିନୀ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଜନନୀ ମଧ୍ୟ ମୋର ଗୋତ୍ରଜା।”

Verse 7

बालभावेन संप्राप्ता लीलया नंदनं वनम् । भवान्कोहि किमर्थं तु मामेवं परिपृच्छति

ମୁଁ ବାଳଭାବରେ ଲୀଳାକ୍ରୀଡ଼ାରେ ନନ୍ଦନବନକୁ ଆସିପହଞ୍ଚିଛି। କିନ୍ତୁ ଆପଣ କିଏ, ଏବଂ କେଉଁ କାରଣରୁ ମୋତେ ଏଭଳି ପଚାରୁଛନ୍ତି?

Verse 8

हुंड उवाच । विप्रचित्तेः सुतश्चाहं गुणलक्षणसंयुतः । हुंडेति नाम्ना विख्यातो बलवीर्यमदोद्धतः

ହୁଣ୍ଡ କହିଲା—ମୁଁ ବିପ୍ରଚିତ୍ତିଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଗୁଣ ଓ ଲକ୍ଷଣରେ ସଂଯୁକ୍ତ। ‘ହୁଣ୍ଡ’ ନାମରେ ବିଖ୍ୟାତ, ବଳ ଓ ବୀର୍ୟର ମଦରେ ଉଦ୍ଧତ।

Verse 9

दैत्यानामप्यहं श्रेष्ठो मत्समो नास्ति राक्षसः । देवेषु मर्त्यलोकेषु तपसा यशसा कुले

ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୋ ସମାନ କେହି ନାହିଁ। ଦେବଲୋକ ଓ ମର୍ତ୍ୟଲୋକରେ ତପ, ଯଶ ଓ କୁଳରେ ମୁଁ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ।

Verse 10

अन्येषु नागलोकेषु धनभोगैर्वरानने । दर्शनात्ते विशालाक्षि हतः कंदर्पमार्गणैः

ହେ ବରାନନେ! ଅନ୍ୟ ନାଗଲୋକମାନେ ଧନ ଓ ଭୋଗ ଅଛି; କିନ୍ତୁ ହେ ବିଶାଳାକ୍ଷି, ତୁମ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ମୁଁ କନ୍ଦର୍ପଙ୍କ ବାଣରେ ଆହତ ହୋଇପଡ଼ିଛି।

Verse 11

शरणं ते ह्यहं प्राप्तः प्रसादसुमुखी भव । भव स्ववल्लभा भार्या मम प्राणसमा प्रिया

ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମ ଶରଣକୁ ଆସିଛି; ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସୁମୁଖୀ ହୁଅ। ମୋ ପ୍ରାଣସମ ପ୍ରିୟେ, ମୋର ବଲ୍ଲଭା ଭାର୍ଯ୍ୟା ହୁଅ।

Verse 12

अशोकसुंदर्युवाच । श्रूयतामभिधास्यामि सर्वसंबंधकारणम् । भवितव्या सुजातस्य लोके स्त्री पुरुषस्य हि

ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀ କହିଲେ—ଶୁଣ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ସମ୍ବନ୍ଧର କାରଣ କହିବି। ଏହି ଲୋକରେ ସୁଜାତ ପୁରୁଷଙ୍କ ପାଇଁ ବିଧିରେ ପତ୍ନୀ ନିଶ୍ଚିତ ଅଛି।

Verse 13

भवितव्यस्तथा भर्ता स्त्रिया यः सदृशो गुणैः । संसारे लोकमार्गोयं शृणु हुंड यथाविधि

ସେହିପରି ସ୍ତ୍ରୀର ଭର୍ତ୍ତା ଗୁଣରେ ତାଙ୍କ ସଦୃଶ ଓ ଯୋଗ୍ୟ ହେବା ଉଚିତ। ସଂସାରରେ ଏହି ଲୋକମାର୍ଗ ଚାଲିଆସିଛି; ହୁଣ୍ଡ, ଯଥାବିଧି ଶୁଣ।

Verse 14

अस्त्येव कारणं चात्र यथा तेन भवाम्यहम् । सुभार्या दैत्यराजेंद्र शृणुष्व यतमानसः

ଏଠାରେ ନିଶ୍ଚୟ ଏକ କାରଣ ଅଛି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଏପରି ହୋଇଛି। ହେ ଦୈତ୍ୟରାଜେନ୍ଦ୍ର, ହେ ସୁଭାର୍ୟେ, ଏକାଗ୍ର ମନରେ ଶୁଣ।

Verse 15

वृक्षराजादहं जाता यदा काले महामते । शंभोर्भावं सुसंगृह्य पार्वत्या कल्पिता ह्यहम्

ହେ ମହାମତେ, ଯଥାକାଳେ ମୁଁ ବୃକ୍ଷରାଜରୁ ଜନ୍ମ ନେଲି। ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଭାବକୁ ଭଲଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରି ପାର୍ବତୀ ମୋତେ ଗଢ଼ିଥିଲେ।

Verse 16

देवस्यानुमते देव्या सृष्टो भर्ता ममैव हि । सोमवंशे महाप्राज्ञः स धर्मात्मा भविष्यति

ଦେବଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ଦେବୀ ମୋ ପାଇଁ ଭର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି। ସେ ସୋମବଂଶରେ ଜନ୍ମିବେ—ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଓ ଧର୍ମାତ୍ମା।

Verse 17

जिष्णुर्जिष्णुसमो वीर्ये तेजसा पावकोपमः । सर्वज्ञः सत्यसंधश्च त्यागे वैश्रवणोपमः

ସେ ବିଜୟୀ; ବୀର୍ୟରେ ଜିଷ୍ଣୁ (ଇନ୍ଦ୍ର) ସମ, ତେଜରେ ଅଗ୍ନି ସଦୃଶ। ସେ ସର୍ବଜ୍ଞ, ସତ୍ୟସଙ୍କଳ୍ପ, ଏବଂ ତ୍ୟାଗରେ ବୈଶ୍ରବଣ (କୁବେର) ସମାନ।

Verse 18

यज्वा दानपतिः सोपि रूपेण मन्मथोपमः । नहुषोनाम धर्मात्मा गुणशील महानिधिः

ସେ ମଧ୍ୟ ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା ଓ ଦାନର ଅଧିପତି ଥିଲେ; ରୂପରେ ମନ୍ମଥ (କାମଦେବ) ସମାନ। ‘ନହୁଷ’ ନାମକ ସେ ଧର୍ମାତ୍ମା ଗୁଣଶୀଳ, ପୁଣ୍ୟର ମହାନିଧି ଥିଲେ।

Verse 19

देव्या देवेन मे दत्तःख्यातोभर्ताभविष्यति । तस्मात्सर्वगुणोपेतं पुत्रमाप्स्यामि सुंदरम्

ଦେବୀ ଓ ଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ଦତ୍ତ ସେ ଖ୍ୟାତିମାନ୍ ଭର୍ତ୍ତା ନିଶ୍ଚୟ ମୋର ପତି ହେବେ। ତେଣୁ ମୁଁ ସର୍ବଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ ସୁନ୍ଦର ପୁତ୍ରକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବି।

Verse 20

इंद्रोपेंद्र समं लोके ययातिं जनवल्लभम् । लप्स्याम्यहं रणे धीरं तस्माच्छंभोः प्रसादतः

ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ମୁଁ ରଣେ ଧୀର, ଜନବଲ୍ଲଭ ଯୟାତିଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବି; ସେ ଏହି ଲୋକରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଉପେନ୍ଦ୍ର ସମାନ ହେବେ।

Verse 21

अहं पतिव्रता वीर परभार्या विशेषतः । अतस्त्वं सर्वथा हुंड त्यज भ्रांतिमितो व्रज

ହେ ବୀର, ମୁଁ ପତିବ୍ରତା; ବିଶେଷତଃ ମୁଁ ପରପୁରୁଷଙ୍କ ଧର୍ମପତ୍ନୀ। ତେଣୁ ହେ ହୁଣ୍ଡ, ଏହି ଭ୍ରାନ୍ତିକୁ ସର୍ବଥା ତ୍ୟାଗ କରି ଏଠାରୁ ଚାଲିଯା।

Verse 22

प्रहस्यैव वचो ब्रूते अशोकसुंदरीं प्रति । हुंड उवाच । नैव युक्तं त्वया प्रोक्तं देव्या देवेन चैव हि

ସେ ହସିହସି ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀଙ୍କୁ ପ୍ରତି କଥା କହିଲା। ହୁଣ୍ଡ କହିଲା—“ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ସେଥି ମୋଟେ ଯୁକ୍ତିସଙ୍ଗତ ନୁହେଁ; ଦେବୀ ଓ ଦେବ ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ସେଥି ମଧ୍ୟ (ଏଭଳି) ଉଚିତ ନୁହେଁ।”

Verse 23

नहुषोनाम धर्मात्मा सोमवंशे भविष्यति । भवती वयसा श्रेष्ठा कनिष्ठो न स युज्यते

ସୋମବଂଶରେ ନହୁଷ ନାମକ ଧର୍ମାତ୍ମା ଜନ୍ମିବେ। କିନ୍ତୁ ତୁମେ ବୟସରେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠା; ସେ କନିଷ୍ଠ, ତେଣୁ ତାହା ସହ ତୁମର ଯୋଗ (ବିବାହ) ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 24

कनिष्ठा स्त्री प्रशस्ता तु पुरुषो न प्रशस्यते । कदा स पुरुषो भद्रे तव भर्ता भविष्यति

କନିଷ୍ଠା ସ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରଶଂସିତ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ କନିଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ପ୍ରଶଂସିତ ନୁହେଁ। ହେ ଭଦ୍ରେ, ସେ ପୁରୁଷ କେବେ ତୁମର ଭର୍ତ୍ତା ହେବ?

Verse 25

तारुण्यं यौवनं चापि नाशमेवं प्रयास्यति । यौवनस्य बलेनापि रूपवत्यः सदा स्त्रियः

ତାରୁଣ୍ୟ ଓ ଯୌବନ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଭାବେ କ୍ଷୟ ପାଇ ନାଶକୁ ଯାଏ। ଯୌବନର ବଳ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ରୂପବତୀ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସଦା ସେହିପରି ରହନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 26

पुरुषाणां वल्लभत्वं प्रयांति वरवर्णिनि । तारुण्यं हि महामूलं युवतीनां वरानने

ହେ ଵରବର୍ଣ୍ଣିନି, ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟା ହୋଇଯାନ୍ତି; କାରଣ ହେ ଵରାନନେ, ଯୁବତୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତାରୁଣ୍ୟ ହିଁ ମହାମୂଳ (ମୁଖ୍ୟ କାରଣ) ଅଟେ।

Verse 27

तस्या धारेण भुंजंति भोगान्कामान्मनोनुगान् । कदा सोभ्येष्यते भद्रे आयोः पुत्रः शृणुष्व मे

ତାହାର ଆଧାରବଳରେ ସେମାନେ ମନଅନୁଗତ କାମ-ଭୋଗ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ହେ ଭଦ୍ରେ, ଆୟୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ସେ କେବେ ପୁନରାଗମନ କରିବ? ମୋ କଥା ଶୁଣ।

Verse 28

यौवनं वर्ततेऽद्यैव वृथा चैव भविष्यति । गर्भत्वं च शिशुत्वं च कौमारं च निशामय

ଯୌବନ ଆଜି ମାତ୍ର ଅଛି; ଶୀଘ୍ର ତାହା ବ୍ୟର୍ଥ ହୋଇ କ୍ଷୟ ହେବ। ଗର୍ଭାବସ୍ଥା, ଶିଶୁତ୍ୱ ଓ କୌମାର୍ୟ—ଏହି ଜୀବନକ୍ରମକୁ ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତନ କର।

Verse 29

कदासौ यौवनोपेतस्तव योग्यो भविष्यति । यौवनस्य प्रभावेन पिबस्व मधुमाधवीम्

ସେ ଯୌବନଯୁକ୍ତ ହୋଇ କେବେ ତୁମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ବର ହେବ? ଯୌବନର ପ୍ରଭାବରେ ଏହି ମଧୁମୟ ମାଧବୀ ପାନ କର।

Verse 30

मया सह विशालाक्षि रमस्व त्वं सुखेन वै । हुंडस्य वचनं श्रुत्वा शिवस्य तनया पुनः

ହେ ବିଶାଳାକ୍ଷି, ମୋ ସହିତ ସୁଖରେ ବିହାର କର। ହୁଣ୍ଡର ବଚନ ଶୁଣି ଶିବକନ୍ୟା ପୁନର୍ବାର ଉତ୍ତର ଦେଲା।

Verse 31

उवाच दानवेंद्रं तं साध्वसेन समन्विता । अष्टाविंशतिके प्राप्ते द्वापराख्ये युगे तदा

ସାଧ୍ୱସେନା ସହିତ ସେ ତାହା ଦାନବେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲା, ଯେତେବେଳେ ଅଷ୍ଟାବିଂଶତମ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିଲା।

Verse 32

शेषावतारो धर्मात्मा वसुदेवसुतो बलः । रेवतस्य सुतां दिव्यां भार्यां स च करिष्यति

ଶେଷାବତାର ଧର୍ମାତ୍ମା ବସୁଦେବପୁତ୍ର ବଳ ରେବତଙ୍କ ଦିବ୍ୟ କନ୍ୟାକୁ ପତ୍ନୀରୂପେ ଗ୍ରହଣ କରିବେ।

Verse 33

सापि जाता महाभाग कृताख्ये हि युगोत्तमे । युगत्रयप्रमाणेन सा हि ज्येष्ठा बलादपि

ହେ ମହାଭାଗ! ସେ ମଧ୍ୟ ‘କୃତ’ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୁଗରେ ଜନ୍ମିଥିଲେ; ତିନି ଯୁଗର ପ୍ରମାଣରେ ସେ ବଳଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଜ୍ୟେଷ୍ଠା।

Verse 34

बलस्य सा प्रिया जाता रेवती प्राणसंमिता । भविष्यद्वापरे प्राप्त इह सा तु भविष्यति

ସେ ବଳଙ୍କ ପ୍ରାଣସମ ପ୍ରିୟା ରେବତୀ ହେଲେ; ଭବିଷ୍ୟ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ଏଠାରେ ନିଶ୍ଚୟ ତାଙ୍କ ସହଧର୍ମିଣୀ ହେବେ।

Verse 35

मायावती पुरा जाता गंधर्वतनया वरा । अपहृत्य नियम्यैव शंबरो दानवोत्तमः

ପୂର୍ବକାଳରେ ମାୟାବତୀ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କନ୍ୟାରୂପେ ଜନ୍ମିଥିଲେ; ଦାନବୋତ୍ତମ ଶମ୍ବର ତାଙ୍କୁ ଅପହରଣ କରି ବଶରେ ରଖିଲା।

Verse 36

तस्या भर्ता समाख्यातो माधवस्य सुतो बली । प्रद्युम्नो नाम वीरेशो यादवेश्वरनंदनः

ତାଙ୍କର ଭର୍ତ୍ତା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ—ମାଧବଙ୍କ ବଳବାନ ପୁତ୍ର ‘ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ’ ନାମକ ବୀରେଶ୍ୱର, ଯାଦବେଶ୍ୱରଙ୍କ ପ୍ରିୟ ନନ୍ଦନ।

Verse 37

तस्मिन्युगे भविष्येत भाव्यं दृष्टं पुरातनैः । व्यासादिभिर्महाभागैर्ज्ञानवद्भिर्महात्मभिः

ସେହି ଯୁଗରେ ଯାହା ଭବିତବ୍ୟ, ତାହା ନିଶ୍ଚୟ ଘଟିବ—ପୁରାତନମାନେ, ବ୍ୟାସାଦି ମହାଭାଗ୍ୟବାନ ଜ୍ଞାନୀ ମହାତ୍ମାମାନେ ତାହା ପୂର୍ବରୁ ଦେଖିଥିଲେ।

Verse 38

एवं हि दृश्यते दैत्य वाक्यं देव्या तदोदितम् । मां प्रति हि जगद्धात्र्या पुत्र्या हिमवतस्तदा

ହେ ଦୈତ୍ୟ, ଏଭଳି ଦେଖାଯାଏ ଯେ ସେତେବେଳେ ଦେବୀ—ଜଗଦ୍ଧାତ୍ରୀ, ହିମବତଙ୍କ କନ୍ୟା—ମୋ ପ୍ରତି ସେହି ବାକ୍ୟ କହିଥିଲେ।

Verse 39

त्वं तु लोभेन कामेन लुब्धो वदसि दुष्कृतम् । किल्बिषेण समाजुष्टं वेदशास्त्रविवर्जितम्

କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଲୋଭ ଓ କାମରେ ମୋହିତ ହୋଇ ଦୁଷ୍କୃତ୍ୟର କଥା କହୁଛ—ପାପରେ ଲିପ୍ତ ଏବଂ ବେଦ-ଶାସ୍ତ୍ର ମାର୍ଗରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିହୀନ।

Verse 40

यद्यस्यदिष्टमेवास्ति शुभं वाप्यशुभं दृढम् । पूर्वकर्मानुसारेण तत्तस्य परिजायते

ଯାହାର ଯେ ଦୃଢ଼ ଭାଗ୍ୟ—ଶୁଭ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ—ତାହା ତାଙ୍କର ପୂର୍ବକର୍ମାନୁସାରେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଫଳିତ ହୁଏ।

Verse 41

देवानां ब्राह्मणानां च वदने यत्सुभाषितम् । निःसरेद्यदि सत्यं तदन्यथा नैव जायते

ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମୁଖରୁ ଯେ ସୁଭାଷିତ ବାକ୍ୟ ନିଷ୍ପନ୍ନ ହୁଏ—ସେ ଯଦି ସତ୍ୟ ହୁଏ ତେବେ ନିଶ୍ଚୟ ଫଳିତ ହୁଏ; ନଚେତ ତାହା କେବେ ଜନ୍ମେ ନାହିଁ।

Verse 42

मद्भाग्यादेवमाज्ञातं नहुषस्यापि तस्य च । समायोगं विचार्यैवं देव्या प्रोक्तं शिवेन च

ମୋର ସୌଭାଗ୍ୟରେ ଏହା ଏପରି ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଜଣାଗଲା—ନହୁଷଙ୍କ ବିଷୟଟି ମଧ୍ୟ। ଏହି ସଂଯୋଗକୁ ବିଚାରି ଦେବୀ କହିଲେ, ଶିବ ମଧ୍ୟ ତେଣୁହି କହିଲେ।

Verse 43

एवं ज्ञात्वा शमं गच्छ त्यज भ्रांतिं मनःस्थिताम् । नैव शक्तो भवान्दैत्य मे मनश्चालितुं ध्रुवम्

ଏହା ଜାଣି ଶାନ୍ତି ଓ ସଂଯମକୁ ଯା; ମନରେ ଥିବା ଭ୍ରାନ୍ତିକୁ ତ୍ୟାଗ କର। ହେ ଦୈତ୍ୟ, ମୋର ଦୃଢ଼ ମନକୁ ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଚଳାଇ ପାରିବ ନାହିଁ।

Verse 44

पतिव्रता दृढा चित्ते स को मे चालितुं क्षमः । महाशापेन धक्ष्यामि इतो गच्छ महासुर

ମୁଁ ପତିବ୍ରତା, ଚିତ୍ତରେ ଦୃଢ଼—ମୋତେ କିଏ ବିଚଳିତ କରିପାରିବ? ମହାଶାପରେ ତୁମକୁ ଦଗ୍ଧ କରିଦେବି; ଏଠାରୁ ଚାଲିଯା, ହେ ମହାସୁର!

Verse 45

एवमाकर्ण्य तद्वाक्यं हुंडो वै दानवो बली । मनसा चिंतयामास कथं भार्या भवेदियम्

ସେହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ବଳବାନ ଦାନବ ହୁଣ୍ଡ ମନେମନେ ଚିନ୍ତା କଲା—“ଏହି ନାରୀ କିପରି ମୋର ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେବ?”

Verse 46

विचिंत्य हुंडो मायावी अंतर्धानं समागतः । ततो निष्क्रम्य वेगेन तस्मात्स्थानाद्विहाय ताम् । अन्यस्मिन्दिवसे प्राप्ते मायां कृत्वा तमोमयीम्

ବିଚାର କରି ମାୟାବୀ ହୁଣ୍ଡ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲା। ପରେ ବେଗରେ ସେହି ସ୍ଥାନ ଛାଡ଼ି, ତାକୁ ସେଠାରେ ରଖି, ଅନ୍ୟ ଦିନ ସମୟ ଆସିଲେ ଅନ୍ଧକାରମୟ ମାୟା ରଚିଲା।

Verse 47

दिव्यं मायामयं रूपं कृत्वा नार्यास्तु दानवः । मायया कन्यका रूपो बभूव मम नंदन

ସେ ଦାନବ ଦିବ୍ୟ ମାୟାମୟ ନାରୀରୂପ ଧାରଣ କରି; ନିଜ ମାୟାବଳେ କନ୍ୟାରୂପ ହେଲା, ହେ ମୋ ପୁତ୍ର।

Verse 48

सा कन्यापि वरारोहा मायारूपागमत्ततः । हास्यलीला समायुक्ता यत्रास्ते भवनंदिनी

ସେ ସୁନ୍ଦରୀ ଵରାରୋହା କନ୍ୟା ମଧ୍ୟ ମାୟାରୂପ ଧାରଣ କରି; ହାସ୍ୟ-ଲୀଳା ସହିତ ଯେଉଁଠାରେ ଭବନନ୍ଦିନୀ ଥିଲେ ସେଠାକୁ ଗଲା।

Verse 49

उवाच वाक्यं स्निग्धेव अशोकसुंदरीं प्रति । कासि कस्यासि सुभगे तिष्ठसि त्वं तपोवने

ସେ ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀଙ୍କୁ ସ୍ନିଗ୍ଧଭାବେ କହିଲା—“ହେ ସୁଭଗେ, ତୁମେ କିଏ? କାହାର? ଏହି ତପୋବନରେ କାହିଁକି ରହୁଛ?”

Verse 50

किमर्थं क्रियते बाले कामशोषणकं तपः । तन्ममाचक्ष्व सुभगे किंनिमित्तं सुदुष्करम्

“ହେ ବାଲେ, କାମକୁ ଶୋଷିଦେବା ଏହି ତପ କାହିଁପାଇଁ କରାଯାଉଛି? ହେ ସୁଭଗେ, କୁହ—ଏତେ ଦୁଷ୍କର ସାଧନା କେଉଁ ନିମିତ୍ତରେ?”

Verse 51

तन्निशम्य शुभं वाक्यं दानवेनापि भाषितम् । मायारूपेण छन्नेन साभिलाषेण सत्वरम्

ଦାନବ ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଥିବା ସେ ଶୁଭବଚନ ଶୁଣି, ସେ ମାୟାରୂପେ ଛଦ୍ମବେଶୀ ଓ ଅଭିଲାଷାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସତ୍ୱର କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହେଲା।

Verse 52

आत्मसृष्टि सुवृत्तांतं प्रवृत्तं तु यथा पुरा । तपसः कारणं सर्वं समाचष्ट सुदुःखिता

ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତା ହୋଇ ସେ ନିଜ ଆତ୍ମସୃଷ୍ଟିର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବୃତ୍ତାନ୍ତ, ପୂର୍ବେ ଯେପରି ଘଟିଥିଲା, ବିସ୍ତାରେ କହିଲା ଏବଂ ସମସ୍ତର କାରଣ ତପସ୍ୟା ହିଁ ବୋଲି ଜଣାଇଲା।

Verse 53

उपप्लवं तु तस्यापि दानवस्य दुरात्मनः । मायारूपं न जानाति सौहृदात्कथितं तया

ସେ ସ୍ନେହବଶତଃ କହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଇ ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବ ନିଜ ଉପରେ ଆସୁଥିବା ଉପପ୍ଲବକୁ ମାୟାରୂପ ବୋଲି ଚିହ୍ନି ପାରିଲା ନାହିଁ।

Verse 54

हुंड उवाच । पतिव्रतासि हे देवि साधुव्रतपरायणा । साधुशीलसमाचारा साधुचारा महासती

ହୁଣ୍ଡ କହିଲା—ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ପତିବ୍ରତା, ସାଧୁବ୍ରତରେ ପରାୟଣା; ତୁମର ଶୀଳ ଓ ଆଚାର ଉତ୍ତମ, ତୁମେ ମହାସତୀ।

Verse 55

अहं पतिव्रता भद्रे पतिव्रतपरायणा । तपश्चरामि सुभगे भर्तुरर्थे महासती

ହେ ଭଦ୍ରେ, ମୁଁ ପତିବ୍ରତା, ପତିବ୍ରତରେ ହିଁ ପରାୟଣା; ହେ ସୁଭଗେ, ଭର୍ତ୍ତାଙ୍କ ନିମିତ୍ତେ ମୁଁ ତପସ୍ୟା କରୁଛି, ମହାସତୀ।

Verse 56

मम भर्ता हतस्तेन हुंडेनापि दुरात्मना । तस्य नाशाय वै घोरं तपस्यामि महत्तपः

ମୋର ଭର୍ତ୍ତା ସେଇ ଦୁଷ୍ଟ ହୁଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ହତ ହୋଇଛନ୍ତି; ତାହାର ନାଶ ପାଇଁ ମୁଁ ଘୋର ଓ ମହାନ ତପସ୍ୟା କରୁଛି।

Verse 57

एहि मे स्वाश्रमे पुण्ये गंगातीरे वसाम्यहम् । अन्यैर्मनोहरैर्वाक्यैरुक्ता प्रत्ययकारकैः

ଆସ, ମୋର ନିଜ ପୁଣ୍ୟ ଆଶ୍ରମକୁ; ମୁଁ ଗଙ୍ଗାତୀରେ ବସୁଛି। ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଅନ୍ୟ ମନୋହର ବାକ୍ୟ—ବିଶ୍ୱାସ ଜଗାଉଥିବା ଶବ୍ଦ—ଦ୍ୱାରା ସମ୍ବୋଧିତ କରାଯାଇଛି।

Verse 58

हुंडेन सखिभावेन मोहिता शिवनंदिनी । समाकृष्टा सुवेगेन महामोहेन मोहिता

ହୁଣ୍ଡ ସଖିଭାବର ଛଳରେ ଶିବନନ୍ଦିନୀକୁ ମୋହିତ କଲା। ସେ ତୀବ୍ର ବେଗରେ ତାହାର ଦିଗକୁ ଆକୃଷ୍ଟ ହେଲା—ମହାମୋହରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଗଲା।

Verse 59

आनीतात्मगृहं दिव्यमनौपम्यं सुशोभनम् । मेरोस्तु शिखरे पुत्र वैडूर्याख्यं पुरोत्तमम्

ସେ ତାହାକୁ ନିଜ ଦିବ୍ୟ, ଅନୁପମ ଓ ଅତିଶୟ ଶୋଭନ ଗୃହକୁ ଆଣିଲା—ହେ ପୁତ୍ର, ମେରୁଶିଖରରେ ଅବସ୍ଥିତ ‘ବୈଡୂର୍ୟ’ ନାମକ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପୁରୀକୁ।

Verse 60

अस्ति सर्वगुणोपेतं कांचनाख्यं महाशिवम् । तुंगप्रासादसंबाधैः कलशैर्दंडचामरैः

ସେଠାରେ ‘କାଞ୍ଚନ’ ନାମକ ମହାଶିବଙ୍କ ଏକ ମହାଧାମ ଅଛି, ସର୍ବଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ—ଉଚ୍ଚ ପ୍ରାସାଦରେ ସଂବାଧିତ, ଏବଂ କଳଶ, ଦଣ୍ଡ ଓ ଚାମରରେ ଅଲଙ୍କୃତ।

Verse 61

नानवृक्षसमोपेतैर्वनैर्नीलैर्घनोपमैः । वापीकूपतडागैश्च नदीभिस्तु जलाशयैः

ତାହା ନାନା ପ୍ରକାର ବୃକ୍ଷସମ୍ପନ୍ନ ବନରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା—ନୀଳବର୍ଣ୍ଣ, ଘନ ମେଘ ସଦୃଶ—ଏବଂ ଜଳାଶୟରେ: ବାପୀ, କୂପ, ତଡାଗ, ନଦୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଳସଂଗ୍ରହରେ।

Verse 62

शोभमानं महारत्नैः प्राकारैर्हेमसंयतैः । सर्वकामसमृद्धार्थं संपूर्णं दानवस्य हि

ସେ ମହାରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା ଏବଂ ସୁବର୍ଣ୍ଣସଂଯୁକ୍ତ ପ୍ରାକାରଦ୍ୱାରା ସୁସଜ୍ଜିତ ଥିଲା। ସର୍ବ କାମନା ପୂରଣକାରୀ ସମୃଦ୍ଧିରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ—ନିଶ୍ଚୟ ଦାନବଙ୍କର ନଗର।

Verse 63

ददृशे सा पुरं रम्यमशोकसुंदरी तदा । कस्य देवस्य संस्थानं कथयस्व सखे मम

ତେବେ ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀ ସେ ରମ୍ୟ ନଗରକୁ ଦେଖିଲା। ସେ କହିଲା—“ସଖୀ, କହ; ଏହା କେଉଁ ଦେବଙ୍କର ନିବାସ?”

Verse 64

सोवाच दानवेंद्रस्य दृष्टपूर्वस्य वै त्वया । तस्य स्थानं महाभागे सोऽहं दानवपुंगवः

ସେ କହିଲା—“ହେ ମହାଭାଗେ, ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ ଦାନବେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିଛ। ଏହା ତାଙ୍କର ନିବାସ; ମୁଁ ହିଁ ସେଇ ଦାନବଶ୍ରେଷ୍ଠ।”

Verse 65

मया त्वं तु समानीता मायया वरवर्णिनि । तामाभाष्य गृहं नीता शातकौंभं सुशोभनम्

ହେ ଶୁଭବର୍ଣ୍ଣିନୀ, ମୋ ମାୟାବଳରେ ତୁମକୁ ଏଠାକୁ ଆଣିଛି। ତାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି, ସୁବର୍ଣ୍ଣଶୋଭିତ ସେଇ ସୁନ୍ଦର ଗୃହକୁ ତୁମକୁ ନେଇଗଲି।

Verse 66

नानावेश्मैः समाजुष्टं कैलासशिखरोपमम् । निवेश्य सुंदरीं तत्र दोलायां कामपीडितः

ନାନା ମହଳରେ ସୁଶୋଭିତ, କୈଲାସଶିଖର ସଦୃଶ ସେଇ ନିବାସରେ ସେ ସୁନ୍ଦରୀକୁ ବସାଇଲା; କାମପୀଡିତ ହୋଇ ତାକୁ ଦୋଳାରେ ବସାଇଦେଲା।

Verse 67

पुनः स्वरूपी दैत्येंद्रः कामबाणप्रपीडितः । करसंपुटमाबध्य उवाच वचनं तदा

ତେବେ ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର ପୁନର୍ବାର ନିଜ ସ୍ୱରୂପକୁ ଧାରଣ କରି, କାମଦେବଙ୍କ ବାଣରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ହାତ ଯୋଡ଼ି ସେତେବେଳେ ଏହି ବଚନ କହିଲା।

Verse 68

यं यं त्वं वांछसे भद्रे तं तं दद्मि न संशयः । भज मां त्वं विशालाक्षि भजंतं कामपीडितम्

ହେ ଭଦ୍ରେ! ତୁମେ ଯାହା ଯାହା ଆକାଂକ୍ଷା କର, ସେ ସେ ମୁଁ ଦେବି—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ହେ ବିଶାଳାକ୍ଷି! ମୋତେ ଭଜ—କାମପୀଡିତ ହୋଇ ତୁମକୁ ଭଜୁଥିବା ମୋତେ।

Verse 69

श्रीदेव्युवाच । नैव चालयितुं शक्तो भवान्मां दानवेश्वरः । मनसापि न वै धार्यं मम मोहं समागतम्

ଶ୍ରୀଦେବୀ କହିଲେ—ହେ ଦାନବେଶ୍ୱର! ତୁମେ ମୋତେ କିଛିମାତ୍ରେ ମଧ୍ୟ ଚଳାଇ ପାରିବ ନାହିଁ। ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଥିବା ଏହି ମୋହ ମନରେ ମଧ୍ୟ ଧରି ରଖିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 70

भवादृशैर्महापापैर्देवैर्वा दानवाधमैः । दुष्प्राप्याहं न संदेहो मा वदस्व पुनः पुनः

ତୁମ ପରି ମହାପାପୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା—କିମ୍ବା ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ—ଅଥବା ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଧମମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ମୁଁ ଦୁଷ୍ପ୍ରାପ୍ୟ; ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହି କଥା ପୁନଃପୁନଃ କହିବ ନାହିଁ।

Verse 71

स्कंदानुजा सा तपसाभियुक्ता जाज्वल्यमाना महता रुषा च । संहर्तुकामा परि दानवं तं कालस्य जिह्वेव यथा स्फुरंती

ସ୍କନ୍ଦଙ୍କ ଅନୁଜା ସେ ଦେବୀ, ତପସ୍ୟାରେ ନିୟୁକ୍ତ ହୋଇ, ମହା କ୍ରୋଧରେ ଜ୍ୱଳି ଉଠିଲେ। ସେ ଦାନବକୁ ସଂହାର କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, କାଳର ଜିହ୍ୱା ପରି ସ୍ଫୁରିତ ହୋଇ ତାହାର ଚାରିପାଖେ ଘୁରିଲେ।

Verse 72

पुनरुवाच सा देवी तमेवं दानवाधमम् । उग्रं कर्म कृतं पाप चात्मनाशनहेतवे

ତା’ପରେ ସେହି ଦେବୀ ସେହି ଅଧମ ଦାନବକୁ ପୁନର୍ବାର କହିଲେ: 'ହେ ପାପୀ! ତୁମେ ନିଜର ବିନାଶ ପାଇଁ ଏହି ଉଗ୍ର କର୍ମ କରିଛ।'

Verse 73

आत्मवंशस्य नाशाय स्वजनस्यास्य वै त्वया । दीप्ता स्वगृहमानीता सुशिखा कृष्णवर्त्मनः

ନିଜ ବଂଶ ଏବଂ ସ୍ୱଜନମାନଙ୍କର ବିନାଶ ପାଇଁ ତୁମେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଅଗ୍ନିକୁ ନିଜ ଘରକୁ ଆଣିଛ।

Verse 74

यथाऽशुभः कूटपक्षी सर्वशोकैः समुद्गतः । गृहं तु विशते यस्य तस्य नाशं प्रयच्छति

ଯେପରି ସମସ୍ତ ଶୋକରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ କୌଣସି ଅଶୁଭ ପକ୍ଷୀ ଯାହା ଘରେ ପ୍ରବେଶ କରେ, ତାହାର ବିନାଶ ଘଟାଇଥାଏ।

Verse 75

स्वजनस्य च सर्वस्य सधनस्य कुलस्य च । स द्विजो नाशमिच्छेत विशत्येव यदा गृहम्

ଯେତେବେଳେ ସେ ଘରେ ପ୍ରବେଶ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ସ୍ୱଜନ, ଧନ ଏବଂ କୁଳର ବିନାଶ କାମନା କରେ।

Verse 76

तथा तेहं गृहं प्राप्ता तव नाशं समीहती । पुत्राणां धनधान्यस्य तव वंशस्य सांप्रतम्

ସେହିପରି ମୁଁ ତୁମ ଘରକୁ ଆସିଛି ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନ ତୁମର ପୁତ୍ର, ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଓ ତୁମ ବଂଶର ବିନାଶ ଚାହୁଁଛି।

Verse 77

जीवं कुलं धनं धान्यं पुत्रपौत्रादिकं तव । सर्वं ते नाशयित्वाहं यास्यामि च न संशयः

ତୋର ଜୀବନ, କୁଳ, ଧନ, ଧାନ୍ୟ ଓ ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ରାଦି—ସବୁକୁ ମୁଁ ନାଶ କରିଦେବି; ତାପରେ ନିଶ୍ଚୟ ଚାଲିଯିବି।

Verse 78

यथा त्वयाहमानीता चरंती परमं तपः । पतिकामा प्रवांच्छंती नहुषं चायुनंदनम्

ତୁମେ ଯେପରି ମୋତେ ପରମ ତପ ଆଚରଣ କରୁଥିବାବେଳେ ଆଣିଥିଲ, ସେପରି ପତିକାମନାରେ ତାଙ୍କୁ ପାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ମୁଁ ଆୟୁନନ୍ଦନ ନହୁଷଙ୍କୁ ଖୋଜିଥିଲି।

Verse 79

तथा त्वां मम भर्ता च नाशयिष्यति दानव । मन्निमित्तौपायोऽयं दृष्टो देवेन वै पुरा

ସେହିପରି, ହେ ଦାନବ, ମୋର ଭର୍ତ୍ତା ମଧ୍ୟ ତୋତେ ନାଶ କରିବେ। ମୋ ନିମିତ୍ତ ଏହି ଉପାୟ ଦେବ ପୂର୍ବରୁ ଦେଖିଥିଲେ।

Verse 80

सत्येयं लौकिकी गाथा यां गायंति विदो जनाः । प्रत्यक्षं दृश्यते लोके न विंदंति कुबुद्धयः

ବିଦ୍ୱାନମାନେ ଯାହା ଗାଆନ୍ତି ସେଇ ଲୋକପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗାଥା ସତ୍ୟ—ଲୋକେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦେଖୁଥିବା କଥାକୁ ମଧ୍ୟ କୁବୁଦ୍ଧିମାନେ ଚିହ୍ନିନାହାନ୍ତି।

Verse 81

येन यत्र प्रभोक्तव्यं यस्माद्दुःखसुखादिकम् । स एव भुंजते तत्र तस्मादेव न संशयः

ଯାହାକୁ ଯେଉଁଠି ଏବଂ ଯେହେତୁ ଯେ ଦୁଃଖ-ସୁଖ ଭୋଗିବାକୁ ହେବ, ସେଇ ଲୋକ ତାହା ସେଠି ଭୋଗେ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 82

कर्मणोस्य फलं भुंक्ष्व स्वकीयस्य महीतले । यास्यसे निरयस्थानं परदाराभिमर्शनात्

ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ଏଇ ପୃଥିବୀରେ ଭୋଗ କର; କିନ୍ତୁ ପରସ୍ତ୍ରୀକୁ ଅନୁଚିତ ଭାବେ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ପାପରୁ ତୁମେ ନରକଧାମକୁ ଯିବ।

Verse 83

सुतीक्ष्णं हि सुधारं तु सुखड्गं च विघट्टति । अंगुल्यग्रेण कोपाय तथा मां विद्धि सांप्रतम्

ଅତ୍ୟନ୍ତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ସୁସଂସ୍କୃତ ଖଡ୍ଗକୁ ମଧ୍ୟ ଧାର ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ଆଘାତ କରାଯାଏ; ସେପରି କ୍ରୋଧରେ ଆଙ୍ଗୁଳିର ଅଗ୍ରଦ୍ୱାରା ମୋତେ ଏବେ ପ୍ରଚୋଦିତ ବୋଲି ଜାଣ।

Verse 84

सिंहस्य संमुखं गत्वा क्रुद्धस्य गर्जितस्य च । को लुनाति मुखात्केशान्साहसाकारसंयुतः

କ୍ରୋଧିତ ଓ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ସିଂହର ସମ୍ମୁଖକୁ ଯାଇ, କିଏ ଏମିତି ଦୁସ୍ସାହସ କରି ତାହାର ମୁହଁରୁ ଲୋମ ଉଖାଡ଼ିବ?

Verse 85

सत्याचारां दमोपेतां नियतां तपसि स्थिताम् । निधनं चेच्छते यो वै स वै मां भोक्तुमिच्छति

ଯେ ସତ୍ୟାଚାରରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ଦମ-ସଂଯମଯୁକ୍ତ, ନିୟମନିଷ୍ଠ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଦୃଢ଼ ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁକୁ ହିଁ ଇଚ୍ଛା କରେ—ସେଇ ନିଶ୍ଚୟ ମୋତେ ଭୋଗ/ପ୍ରାପ୍ତ କରିବାକୁ ଚାହେ।

Verse 86

समणिं कृष्णसर्पस्य जीवमानस्य सांप्रतम् । गृहीतुमिच्छते सो हि यथा कालेन प्रेषितः

ଏଇମହୁର୍ତ୍ତରେ ସେ ଜୀବନ୍ତ କଳା ସର୍ପର ମଣିକୁ ଧରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି—ଯେପରି କାଳ (ମୃତ୍ୟୁ) ତାକୁ ପଠାଇଛି।

Verse 87

भवांस्तु प्रेषितो मूढ कालेन कालमोहितः । तदा ते ईदृशी जाता कुमतिः किं नपश्यसि

ହେ ମୂଢ! ତୁମେ କାଳ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ପ୍ରେରିତ, ଏବଂ କାଳ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ମୋହିତ। ତେଣୁ ତୁମ ମନରେ ଏପରି କୁମତି ଜନ୍ମିଛି—ତୁମେ କାହିଁକି ଦେଖୁନାହଁ?

Verse 88

ऋते तु आयुपुत्रेण समालोकयते हि कः । अन्यो हि निधनं याति ममरूपावलोकनात्

କିନ୍ତୁ ଆୟୁପୁତ୍ର ବ୍ୟତୀତ ମୋତେ କିଏ ଦେଖିପାରିବ? ଅନ୍ୟ କେହି ମୋ ରୂପ ଦେଖିଲେ ମାତ୍ରେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 89

एवमाभाषयित्वा तं गंगातीरं गता सती । सशोका दुःखसंविग्ना नियतानि यमान्विता

ଏପରି କହି ସେ ସତୀ ଗଙ୍ଗାତୀରକୁ ଗଲେ। ସେ ଶୋକାକୁଳ, ଦୁଃଖରେ ସଂବିଗ୍ନ, ଏବଂ ଯମ-ନିୟମରେ ଦୃଢ଼ ଥିଲେ।

Verse 90

पूर्वमाचरितं घोरं पतिकामनया तपः । तव नाशार्थमिच्छंती चरिष्ये दारुणं पुनः

ପୂର୍ବେ ପତିକାମନାରେ ମୁଁ ଘୋର ତପ କରିଥିଲି। ଏବେ ତୁମ ନାଶ ଇଚ୍ଛାରେ ପୁନଃ ଦାରୁଣ ତପ କରିବି।

Verse 91

यदा त्वां निहतं दुष्टं नहुषेण महात्मना । निशितैर्वज्रसंकाशैर्बाणैराशीविषोपमैः

ଯେତେବେଳେ ମହାତ୍ମା ନହୁଷ ତୁମକୁ, ଦୁଷ୍ଟକୁ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବଜ୍ରସଦୃଶ ବାଣମାନେ—ଆଶୀବିଷ ସର୍ପ ସମ ଭୟଙ୍କର—ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କରି ନିହତ କଲେ,

Verse 92

रणे निपतितं पाप मुक्तकेशं सलोहितम् । गतासुं च प्रपश्यामि तदा यास्याम्यहं पतिम्

ହେ ପାପିନୀ! ଯଦି ମୁଁ ରଣଭୂମିରେ ପତିଙ୍କୁ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ କେଶସହ, ରକ୍ତରେ ଲେପିତ ଓ ପ୍ରାଣହୀନ ଭାବେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖେ, ତେବେ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ମୋ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବି।

Verse 93

एवं सुनियमं कृत्वा गंगातीरमनुत्तमम् । संस्थिता हुंडनाशाय निश्चला शिवनंदिनी

ଏଭଳି କଠୋର ନିୟମ ଗ୍ରହଣ କରି, ଶିବନନ୍ଦିନୀ ନିଶ୍ଚଳା ଗଙ୍ଗାର ଅନୁତ୍ତମ ତଟରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ—ହୁଣ୍ଡମାନଙ୍କ ବିନାଶ ସଙ୍କଳ୍ପରେ ଅଚଳ।

Verse 94

वह्नेर्यथादीप्तिमती शिखोज्ज्वला तेजोभियुक्ता प्रदहेत्सुलोकान् । क्रोधेन दीप्ता विबुधेशपुत्री गंगातटे दुश्चरमाचरत्तपः

ଯେପରି ଅଗ୍ନିର ଦୀପ୍ତ ଶିଖା ତେଜରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସମଗ୍ର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦଗ୍ଧ କରିପାରେ, ସେପରି କ୍ରୋଧରେ ଦୀପ୍ତ ଦେବାଧିପତିଙ୍କ କନ୍ୟା ଗଙ୍ଗାତଟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଶ୍ଚର ତପ ଆଚରଣ କଲେ।

Verse 95

कुंजल उवाच । एवमुक्ता महाभाग शिवस्य तनया गता । गंगांभसि ततः स्नात्वा स्वपुरे कांचनाह्वये

କୁଞ୍ଜଳ କହିଲେ—ଏଭଳି କୁହାଯାଇଥିବା ପରେ ଶିବଙ୍କ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ କନ୍ୟା ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ପରେ ଗଙ୍ଗାଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି ‘କାଞ୍ଚନ’ ନାମକ ନିଜ ନଗରକୁ ଗଲେ।

Verse 96

तपश्चचार तन्वंगी हुंडस्य वधहेतवे । अशोकसुंदरी बाला सत्येन च समन्विता

ସୁକୁମାର ତନ୍ୱଙ୍ଗୀ ବାଳା ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀ ହୁଣ୍ଡଙ୍କ ବଧ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ତପ କଲେ; ଏବଂ ସେ ସତ୍ୟନିଷ୍ଠାରେ ସମନ୍ୱିତ ଥିଲେ।

Verse 97

हुंडोपि दुःखितोभूतः शापदग्धेन चेतसा । चिंतयामास संतप्त अतीव वचनानलैः

ହୁଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖିତ ହେଲା; ଶାପଦଗ୍ଧ ଚେତନାରେ ସେ କଠୋର ବଚନର ଅଗ୍ନିରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତପ୍ତ ହୋଇ ଚିନ୍ତାରେ ଲୀନ ହେଲା।

Verse 98

समाहूय अमात्यं तं कंपनाख्यमथाब्रवीत् । समाचष्ट स वृत्तांतं तस्याः शापोद्भवं महत्

ତାପରେ ‘କମ୍ପନ’ ନାମକ ମନ୍ତ୍ରୀକୁ ଡାକି ସେ କହିଲା; ଏବଂ ତାହାର ଶାପରୁ ଉଦ୍ଭବିତ ମହା ପରିଣାମର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲା।

Verse 99

शप्तोस्म्यशोकसुंदर्या शिवस्यापि सुकन्यया । नहुषस्यापि मे भर्त्तुस्त्वं तु हस्तान्मरिष्यसि

“ମୁଁ ଶପ୍ତ—ଶିବଙ୍କ ସୁକନ୍ୟା ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା। ଏବଂ ତୁମେ, ମୋ ଭର୍ତ୍ତା ନହୁଷଙ୍କ ହାତରେ, ନିଶ୍ଚୟ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବ।”

Verse 100

नैव जातस्त्वसौ गर्भ आयोर्भार्या च गुर्विणी । यथा सत्याद्व्यलीकस्तु तस्याः शापस्तथा कुरु

ସେ ଗର୍ଭ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇନାହିଁ, ଆୟୁଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଗର୍ଭିଣୀ ନୁହେଁ। ତେଣୁ ମୁଁ ଯେପରି ନିର୍ମଳ ସତ୍ୟ କହୁଛି, ସେପରି ତାହାର ଶାପ ଫଳିତ ହେଉ।

Verse 101

कंपन उवाच । अपहृत्य प्रियां तस्य आयोश्चापि समानय । अनेनापि प्रकारेण तव शत्रुर्न जायते

କମ୍ପନ କହିଲା: “ତାହାର ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଅପହରଣ କରି, ଆୟୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏଠାକୁ ଆଣ। ଏହି ଉପାୟରେ ମଧ୍ୟ ତୋର ଶତ୍ରୁ ଜନ୍ମିବ ନାହିଁ।”

Verse 102

नो वा प्रपातयस्व त्वं गर्भं तस्याः प्रभीषणैः । अनेनापि प्रकारेण तव शत्रुर्न जायते

ନଚେତ୍, ଭୟଙ୍କର ଧମକ ଦେଇ ତାକୁ ଭୀତ କରି ତାହାର ଗର୍ଭପାତ କରାଇବା ନାହିଁ; ଏହି ପ୍ରକାରେ ମଧ୍ୟ ତୋର ଶତ୍ରୁ ଜନ୍ମିବ ନାହିଁ।

Verse 103

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे त्र्यधिकशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ, ବେନୋପାଖ୍ୟାନାନ୍ତର୍ଗତ ଗୁରୁତୀର୍ଥ-ମାହାତ୍ମ୍ୟରେ, ଚ୍ୟବନ-ଚରିତ୍ରର ଏକଶତ ତୃତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 104

एवं संमंत्र्य तेनापि कंपनेन स दानवः । अभूत्स उद्यमोपेतो नहुषस्य प्रणाशने

ଏହିପରି ତାଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶ କରି, ସେହି କମ୍ପନରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ସେ ଦାନବ ନହୁଷଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ହୋଇ ଉଦ୍ୟମ କଲା।

Verse 105

विष्णुरुवाच । एलपुत्रो महाभाग आयुर्नाम क्षितीश्वरः । सार्वभौमः स धर्मात्मा सत्यव्रतपरायणः

ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ—ଏଳାଙ୍କ ପୁତ୍ର ମହାଭାଗ ‘ଆୟୁ’ ନାମକ ଏକ କ୍ଷିତୀଶ୍ୱର ଥିଲେ; ସେ ସାର୍ବଭୌମ ସମ୍ରାଟ, ଧର୍ମାତ୍ମା ଓ ସତ୍ୟବ୍ରତପରାୟଣ ଥିଲେ।

Verse 106

इंद्रोपेंद्रसमो राजा तपसा यशसा बलैः । दानयज्ञैः सुपुण्यैश्च सत्येन नियमेन च

ସେ ରାଜା ତପସ୍ୟା, ଯଶ ଓ ବଳରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଉପେନ୍ଦ୍ର ସମାନ ଥିଲେ; ଅତିପୁଣ୍ୟ ଦାନ-ଯଜ୍ଞ, ସତ୍ୟ ଓ ନିୟମ-ସଂଯମରେ ସମନ୍ୱିତ ଥିଲେ।

Verse 107

एकच्छत्रेण वै राज्यं चक्रे भूपतिसत्तमः । पृथिव्यां सर्वधर्मज्ञः सोमवंशस्य भूषणम्

ସେ ଭୂପତିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏକଛତ୍ର ଅଧିପତ୍ୟରେ ରାଜ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କଲେ। ପୃଥିବୀରେ ସେ ସର୍ବଧର୍ମଜ୍ଞ ଏବଂ ସୋମବଂଶର ଭୂଷଣ ଥିଲେ।

Verse 108

पुत्रं न विंदते राजा तेन दुःखी व्यजायत । चिंतयामास धर्मात्मा कथं मे जायते सुतः

ରାଜା ପୁତ୍ର ପାଇଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ସେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ସେ ଧର୍ମାତ୍ମା ଚିନ୍ତା କଲେ—“ମୋ ପୁତ୍ର କିପରି ଜନ୍ମିବ?”

Verse 109

इति चिंतां समापेदे आयुश्च पृथिवीपतिः । पुत्रार्थं परमं यत्नमकरोत्सुसमाहितः

ଏଭଳି ପୃଥିବୀପତି ଆୟୁ ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଲେ। ପୁତ୍ରାର୍ଥେ ସେ ସୁସମାହିତ ହୋଇ ପରମ ପ୍ରୟାସ କଲେ।

Verse 110

अत्रिपुत्रो महात्मा वै दत्तात्रेयो महामुनिः । क्रीडमानः स्त्रिया सार्द्धं मदिरारुणलोचनः

ଅତ୍ରିପୁତ୍ର ମହାତ୍ମା ମହାମୁନି ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ ସହ କ୍ରୀଡା କରୁଥିଲେ; ତାଙ୍କ ନୟନ ମଦିରାସମ ଅରୁଣ ଥିଲା।

Verse 111

वारुण्या मत्त धर्मात्मा स्त्रीवृंदैश्च समावृतः । अंके युवतिमाधाय सर्वयोषिद्वरां शुभाम्

ବାରୁଣୀରେ ମତ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଧର୍ମାତ୍ମା ସ୍ତ୍ରୀବୃନ୍ଦଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଯୋଷିତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେଇ ଶୁଭ ଯୁବତୀକୁ ସେ ନିଜ ଅଙ୍କରେ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।

Verse 112

गायते नृत्यते विप्रः सुरां च पिबते भृशम् । विना यज्ञोपवीतेन महायोगीश्वरोत्तमः

ବିପ୍ର ଗାଏ, ନାଚେ ଏବଂ ଅତ୍ୟଧିକ ସୁରା ପାନ କରେ; ତଥାପି ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ବିନା ମଧ୍ୟ ସେ ମହାଯୋଗୀଶ୍ୱରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରମୋତ୍ତମ ବୋଲି କଥିତ।

Verse 113

पुष्पमालाभिर्दिव्याभिर्मुक्ताहारपरिच्छदैः । चंदनागुरुदिग्धांगो राजमानो मुनीश्वरः

ଦିବ୍ୟ ପୁଷ୍ପମାଳା ଓ ମୁକ୍ତାହାର-ଆଭୂଷଣରେ ଭୂଷିତ, ଚନ୍ଦନ ଓ ଅଗୁରୁ ଲେପିତ ଅଙ୍ଗବିଶିଷ୍ଟ ସେ ମୁନୀଶ୍ୱର ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ଶୋଭିତ ହେଲେ।

Verse 114

तस्याश्रमं नृपो गत्वा तं दृष्ट्वा द्विजसत्तमम् । प्रणाममकरोन्मूर्ध्ना दण्डवत्सुसमाहितः

ରାଜା ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇ ସେଇ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଦେଖି, ସୁସମାହିତ ହୋଇ, ମସ୍ତକ ନମାଇ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କଲେ।

Verse 115

अत्रिपुत्रः स धर्मात्मा समालोक्य नृपोत्तमम् । आगतं पुरतो भक्त्या अथ ध्यानं समास्थितः

ଅତ୍ରିପୁତ୍ର ସେ ଧର୍ମାତ୍ମା, ଭକ୍ତିସହିତ ସମ୍ମୁଖକୁ ଆସିଥିବା ରାଜୋତ୍ତମଙ୍କୁ ଦେଖି, ପରେ ଧ୍ୟାନରେ ନିମଗ୍ନ ହେଲେ।

Verse 116

एवं वर्षशतं प्राप्तं तस्य भूपस्य सत्तम । निश्चलं शांतिमापन्नं मानसं भक्तितत्परम्

ଏଭଳି ସେଇ ଭୂପଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କର ଶତବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲାପରେ, ତାଙ୍କ ମନ ନିଶ୍ଚଳ ହୋଇ ଶାନ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ କଲା ଏବଂ ଭକ୍ତିରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତତ୍ପର ରହିଲା।

Verse 117

समाहूय उवाचेदं किमर्थं क्लिश्यसे नृप । ब्रह्माचारेण हीनोस्मि ब्रह्मत्वं नास्ति मे कदा

ତାକୁ ଡାକି ସେ କହିଲେ— “ହେ ରାଜନ୍, କେଉଁ କାରଣରୁ ତୁମେ ନିଜକୁ କ୍ଲେଶ ଦେଉଛ? ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟହୀନ; ମୋରେ କେବେ ବି ସତ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ ନାହିଁ।”

Verse 118

सुरामांसप्रलुब्धोऽस्मि स्त्रियासक्तः सदैव हि । वरदाने न मे शक्तिरन्यं शुश्रूष ब्राह्मणम्

“ମୁଁ ସୁରା ଓ ମାଂସରେ ଲୋଭୀ, ଏବଂ ସଦା ସ୍ତ୍ରୀଆସକ୍ତ। ବରଦାନ ଦେବାର ଶକ୍ତି ମୋର ନାହିଁ; ଅନ୍ୟ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସେବା କର।”

Verse 119

आयुरुवाच । भवादृशो महाभाग नास्ति ब्राह्मणसत्तमः । सर्वकामप्रदाता वै त्रैलोक्ये परमेश्वरः

ଆୟୁ କହିଲେ— “ହେ ମହାଭାଗ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣଙ୍କ ପରି କେହି ନାହିଁ। ଆପଣ ତ୍ରିଲୋକର ପରମେଶ୍ୱର, ସମସ୍ତ କାମନାର ଦାତା।”

Verse 120

अत्रिवंशे महाभाग गोविंदः परमेश्वरः । ब्राह्मणस्य स्वरूपेण भवान्वै गरुडध्वजः

“ହେ ମହାଭାଗ, ଅତ୍ରିବଂଶରେ ଗୋବିନ୍ଦ ପରମେଶ୍ୱର ପ୍ରାଦୁର୍ଭାବ କରନ୍ତି; ଏବଂ ଆପଣ ଗରୁଡଧ୍ୱଜ ହୋଇ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସ୍ୱରୂପରେ ପ୍ରକଟ ହୋଇଛନ୍ତି।”

Verse 121

नमोऽस्तु देवदेवेश नमोऽस्तु परमेश्वर । त्वामहं शरणं प्राप्तः शरणागतवत्सल

ଦେବଦେବେଶ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ପରମେଶ୍ୱର, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଶରଣାଗତବତ୍ସଳ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି।

Verse 122

उद्धरस्व हृषीकेश मायां कृत्वा प्रतिष्ठसि । विश्वस्थानां प्रजानां तु विद्वांसं विश्वनायकम्

ହେ ହୃଷୀକେଶ! ଉଦ୍ଧାର କର। ନିଜ ମାୟା ଧାରଣ କରି ତୁମେ ଜଗତରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ବିଶ୍ୱଧାମରେ ବସୁଥିବା ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ସହ ସେହି ବିଦ୍ୱାନ୍ ବିଶ୍ୱନାୟକଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର।

Verse 123

जानाम्यहं जगन्नाथं भवंतं मधुसूदनम् । मामेव रक्ष गोविंद विश्वरूप नमोस्तु ते

ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଜଗନ୍ନାଥ, ମଧୁସୂଦନ ଭାବେ ଜାଣେ। ହେ ଗୋବିନ୍ଦ! କେବଳ ମୋତେ ରକ୍ଷା କର। ହେ ବିଶ୍ୱରୂପ! ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 124

कुंजल उवाच । गते बहुतिथे काले दत्तात्रेयो नृपोत्तमम् । उवाच मत्तरूपेण कुरुष्व वचनं मम

କୁଞ୍ଜଲ କହିଲା—ବହୁତ ସମୟ ଗତ ହେବା ପରେ ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାଙ୍କୁ ମତ୍ତରୂପ ଧାରଣ କରି କହିଲେ—“ମୋ ବଚନ ଅନୁସାରେ କର।”

Verse 125

कपाले मे सुरां देहि पाचितं मांसभोजनम् । एवमाकर्ण्य तद्वाक्यं स चायुः पृथिवीपतिः

“ମୋ କପାଳପାତ୍ରରେ ସୁରା ଦିଅ, ଏବଂ ଭୋଜନ ପାଇଁ ପକା ମାଂସ ଦିଅ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି ପୃଥିବୀପତି ରାଜା ଆୟୁ (ତତ୍ପର ହେଲେ)।

Verse 126

उत्सुकस्तु कपालेन सुरामाहृत्य वेगवान् । पलं सुपाचितं चैव च्छित्त्वा हस्तेन सत्वरम्

ସେ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ବେଗରେ କପାଳପାତ୍ରରେ ସୁରା ଆଣିଲା; ପରେ ଶୀଘ୍ର ହାତରେ ଭଲଭାବେ ପକା ମାଂସର ଏକ ଖଣ୍ଡ କାଟି ନେଲା।

Verse 127

नृपेंद्रः प्रददौ चापि दत्तात्रेयाय सत्तम । अथ प्रसन्नचेताः स संजातो मुनिपुंगवः

ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନୃପେନ୍ଦ୍ର ଦତ୍ତାତ୍ରେୟଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଦାନ ଅର୍ପଣ କଲେ। ତାପରେ ପ୍ରସନ୍ନଚିତ୍ତ ହୋଇ ସେ ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ‘ମୁନିପୁଙ୍ଗବ’ ହେଲେ।

Verse 128

दृष्ट्वा भक्तिं प्रभावं च गुरुशुश्रूषणं परम् । समुवाच नृपेंद्रं तमायुं प्रणतमानसम्

ତାଙ୍କର ଭକ୍ତି, ପ୍ରଭାବ ଓ ଗୁରୁଶୁଶ୍ରୂଷାର ପରମ ନିଷ୍ଠା ଦେଖି, ବିନୟରେ ନମ୍ରମନା ରାଜା ଆୟୁଙ୍କୁ ସେ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

Verse 129

वरं वरय भद्रं ते दुर्लभं भुवि भूपते । सर्वमेव प्रदास्यामि यंयमिच्छसि सांप्रतम्

ହେ ଭୂପତେ, ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ—ପୃଥିବୀରେ ଦୁର୍ଲଭ ଏକ ବର ମାଗ। ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତୁମେ ଯାହା ଯାହା ଇଚ୍ଛା କର, ସେ ସବୁ ମୁଁ ପ୍ରଦାନ କରିବି।

Verse 130

राजोवाच । भवान्दाता वरं सत्यं कृपया मुनिसत्तम । पुत्रं देहि गुणोपेतं सर्वज्ञं गुणसंयुतम्

ରାଜା କହିଲେ—ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ ସତ୍ୟରେ ବରଦାତା; କୃପାକରି ମୋତେ ସଦ୍ଗୁଣଯୁକ୍ତ, ସର୍ବଜ୍ଞ ଓ ଉତ୍ତମ ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ ଏକ ପୁତ୍ର ଦିଅନ୍ତୁ।

Verse 131

देववीर्यं सुतेजं च अजेयं देवदानवैः । क्षत्रियै राक्षसैर्घोरैर्दानवैः किन्नरैस्तथा

ସେ ଦେବୀୟ ବୀର୍ୟ ଓ ଦୀପ୍ତ ତେଜରେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ; ଦେବ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଅଜେୟ, ଏବଂ କ୍ଷତ୍ରିୟ, ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ, ଦାନବ ଓ କିନ୍ନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଅପରାଜିତ ଥିଲେ।

Verse 132

देवब्राह्मणसंभक्तः प्रजापालो विशेषतः । यज्वा दानपतिः शूरः शरणागतवत्सलः

ସେ ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତ, ଏବଂ ବିଶେଷତଃ ପ୍ରଜାର ପାଳକ। ସେ ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା, ଦାନର ଅଧିପତି, ଶୂର ଏବଂ ଶରଣାଗତଙ୍କ ପ୍ରତି ବତ୍ସଳ।

Verse 133

दाता भोक्ता महात्मा च वेदशास्त्रेषु पंडितः । धनुर्वेदेषु निपुणः शास्त्रेषु च परायणः

ସେ ଦାତା ଓ ଯୋଗ୍ୟ ଭୋକ୍ତା, ମହାତ୍ମା; ବେଦ-ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପଣ୍ଡିତ, ଧନୁର୍ବେଦରେ ନିପୁଣ ଏବଂ ଶାସ୍ତ୍ରୋପଦେଶରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରାୟଣ।

Verse 134

अनाहतमतिर्धीरः संग्रामेष्वपराजितः । एवं गुणः सुरूपश्च यस्माद्वंशः प्रसूयते

ତାଙ୍କର ମତି ଅଚଳ, ସେ ଧୀର ଏବଂ ସଙ୍ଗ୍ରାମରେ ଅପରାଜିତ। ଏପରି ଗୁଣ ଓ ସୁରୂପ ଯୁକ୍ତ ଯାହାଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଂଶ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।

Verse 135

देहि पुत्रं महाभाग ममवंशप्रधारकम् । यदि चापि वरो देयस्त्वया मे कृपया विभो

ହେ ମହାଭାଗ! ମୋ ବଂଶକୁ ଧାରଣ କରି ଆଗେ ବଢ଼ାଇବା ପୁତ୍ର ମୋତେ ଦିଅ। ହେ ବିଭୋ! ଯଦି ବର ଦେବାକୁ ହୁଏ, ତେବେ କୃପାକରି ମୋତେ ଏହି ବର ପ୍ରଦାନ କର।

Verse 136

दत्तात्रेय उवाच । एवमस्तु महाभाग तव पुत्रो भविष्यति । गृहे वंशकरः पुण्यः सर्वजीवदयाकरः

ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ କହିଲେ—ହେ ମହାଭାଗ! ଏବମସ୍ତୁ। ତୁମର ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିବ; ସେ ଗୃହରେ ବଂଶବର୍ଧକ, ପୁଣ୍ୟବାନ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୟାକର ହେବ।

Verse 137

एभिर्गुणैस्तु संयुक्तो वैष्णवांशेन संयुतः । राजा च सार्वभौमश्च इंद्रतुल्यो नरेश्वरः

ଏହି ଗୁଣମାନେ ଯୁକ୍ତ ଓ ବିଷ୍ଣୁଅଂଶରେ ସଂଯୁକ୍ତ ଏମିତି ରାଜା ସାର୍ବଭୌମ ସମ୍ରାଟ ହୁଏ—ଇନ୍ଦ୍ରତୁଲ୍ୟ, ନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସତ୍ୟ ନରେଶ୍ୱର।

Verse 138

एवं खलु वरं दत्वा ददौ फलमनुत्तमम् । भूपमाह महायोगी सुभार्यायै प्रदीयताम्

ଏଭଳି ବର ଦେଇ ସେ ଅନୁତ୍ତମ ଫଳ ପ୍ରଦାନ କଲେ। ତେବେ ମହାଯୋଗୀ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଏହା ତୁମ ସୁଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଦିଆଯାଉ।”

Verse 139

एवमुक्त्वा विसृज्यैव तमायुं प्रणतं पुरः । आशीर्भिरभिनंद्यैव अंतर्द्धानमधीयत

ଏଭଳି କହି ସେ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରଣତ ହୋଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଆୟୁଙ୍କୁ ବିଦାୟ କଲେ; ଆଶୀର୍ବାଦ ଓ ଅଭିନନ୍ଦନ କରି ସେ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ।