Next Verse

Shloka 1

पाण्डवपरिचयः—विराटसभायां प्रकाशनम्

Identification of the Pāṇḍavas in Virāṭa’s Court

वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! महात्मा अर्जुनने जब इस प्रकार युद्धके लिये ललकारा, तब धूृतराष्ट्रपुत्र दुर्योधन अंकुशकी चोट खाये हुए मतवाले गजराजकी भाँति उनके कटुवचनरूपी अंकुशसे पीड़ित हो पुन: लौट पड़ा

Vaiśampāyana uvāca—Janamejaya! mahātmā Arjunena yadā evaṃ yuddhāya lalakāra, tadā Dhṛtarāṣṭraputro Duryodhanaḥ aṅkuśa-ghāta-kṣata iva matta-gajarājaḥ, tasya kaṭu-vacana-rūpeṇa aṅkuśena pīḍitaḥ punar nivṛttaḥ.

ବୈଶମ୍ପାୟନ କହିଲେ— ଜନମେଜୟ! ମହାତ୍ମା ଅର୍ଜୁନ ଏଭଳି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଲଲକାରିଲେ, ତେବେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ର ଦୁର୍ୟୋଧନ—ଅଙ୍କୁଶର ଆଘାତରେ ମତ୍ତ ଗଜରାଜ ପରି—ଅର୍ଜୁନଙ୍କ କଟୁବଚନରୂପ ଅଙ୍କୁଶରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ପୁଣି ଫେରିଲା।

वैशम्पायनःVaishampayana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
जनमेजयO Janamejaya
जनमेजय:
TypeNoun
Rootजनमेजय
FormMasculine, Vocative, Singular
महात्माgreat-souled
महात्मा:
Karta
TypeAdjective
Rootमहात्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
अर्जुनःArjuna
अर्जुनः:
Karta
TypeNoun
Rootअर्जुन
FormMasculine, Nominative, Singular
यदाwhen
यदा:
TypeIndeclinable
Rootयदा
एवम्thus
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
युद्धायfor battle
युद्धाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootयुद्ध
FormNeuter, Dative, Singular
अललकारchallenged/roared
अललकार:
TypeVerb
Rootललकार
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
तदाthen
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा
धृतराष्ट्रपुत्रःson of Dhritarashtra
धृतराष्ट्रपुत्रः:
Karta
TypeNoun
Rootधृतराष्ट्रपुत्र
FormMasculine, Nominative, Singular
दुर्योधनःDuryodhana
दुर्योधनः:
Karta
TypeNoun
Rootदुर्योधन
FormMasculine, Nominative, Singular
अङ्कुशाघातेनby the blow of a goad
अङ्कुशाघातेन:
Karana
TypeNoun
Rootअङ्कुशाघात
FormMasculine, Instrumental, Singular
मतःmaddened
मतः:
TypeAdjective
Rootमद
FormMasculine, Nominative, Singular
गजराजःking of elephants
गजराजः:
TypeNoun
Rootगजराज
FormMasculine, Nominative, Singular
इवlike/as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
तस्यof him (Arjuna)
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
कटुवचनाङ्कुशेनby the goad of harsh words
कटुवचनाङ्कुशेन:
Karana
TypeNoun
Rootकटुवचनाङ्कुश
FormMasculine, Instrumental, Singular
पीडितःpained/afflicted
पीडितः:
TypeAdjective
Rootपीड्
FormMasculine, Nominative, Singular
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
न्यवर्ततturned back/returned
न्यवर्तत:
TypeVerb
Rootवृत्
FormImperfect, Third, Singular, Atmanepada

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
J
Janamejaya
A
Arjuna
D
Dhṛtarāṣṭra
D
Duryodhana
A
aṅkuśa (elephant-goad)
G
gajarāja (lordly elephant)