Shloka 19
Arjuna’s Concentrated Archery and the Rout of the Kaurava Mahārathas
Gāṇḍīva-Nirghoṣa Episode
किंतु अर्जुनके द्वारा चलाये हुए उन रक्त पीनेवाले नाराचोंको अपने पास आनेसे पहले ही कृपाचार्यने तीखे बाण मारकर उनके सैकड़ों और हजारों टुकड़े कर डाले ।। ततः पार्थस्तु संक्रुद्धश्चित्रान् मार्गान् प्रदर्शयन् । दिश: संछादयन् बाणै: प्रदिशश्न महारथ: । एकच्छायमिवाकाशमकरोत् सर्वत:ः प्रभु:,तब सामर्थ्यशाली महारथी कुन्तीपुत्र अर्जुनने क्रोधमें भरकर बाण चलानेकी विचित्र पद्धतियोंका प्रदर्शन करते हुए बाणोंकी झड़ी लगाकर सम्पूर्ण दिशा-विदिशाओंको ढँक दिया और आकाशको सब ओरसे एकमात्र अन्धकारमें निमग्न-सा कर दिया
kintu arjunakena calitān raktapīnavalān nārācān svam upagamanāt pūrvam eva kṛpācāryas tīkṣṇaiḥ śaraiḥ śatadhā sahasradhā ca ciccheda | tataḥ pārthas tu saṅkruddhaś citrān mārgān pradarśayan diśaḥ saṃchādayan bāṇaiḥ pradīśaś ca mahārathaḥ | ekacchāyam ivākāśam akarot sarvataḥ prabhuḥ ||
କିନ୍ତୁ ଅର୍ଜୁନ ଛାଡ଼ିଥିବା ରକ୍ତପାନୀ ନାରାଚ ବାଣଗୁଡ଼ିକ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚିବା ପୂର୍ବରୁ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ କୃପ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଶତଶଃ ଓ ସହସ୍ରଶଃ ଖଣ୍ଡଖଣ୍ଡ କରିଦେଲେ। ତାପରେ ପାର୍ଥ (ଅର୍ଜୁନ) କ୍ରୋଧରେ ଉଦ୍ଦୀପ୍ତ ହୋଇ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାର ବିଚିତ୍ର ମାର୍ଗ ଦେଖାଇ, ବାଣବୃଷ୍ଟିରେ ଦିଗ ଓ ବିଦିଗକୁ ଢାଙ୍କିଦେଲେ; ସେ ମହାରଥୀ ସବୁଦିଗରେ ଆକାଶକୁ ଯେନ ଏକମାତ୍ର ଛାୟାର ଅନ୍ଧକାର କରିଦେଲେ।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores that prowess in battle is not mere aggression but disciplined mastery: Kṛpa’s precise counter and Arjuna’s controlled display of complex trajectories show how skill, alertness, and tactical restraint operate within kṣatriya-dharma, even when anger arises.
Arjuna fires fierce nārāca missiles; Kṛpācārya intercepts and splinters them before they reach him. Arjuna then intensifies the fight, demonstrating intricate archery and releasing such a dense volley that the directions are veiled and the sky appears uniformly dark.