Shloka 32
त्रिगर्त-मात्स्य-संग्रामः
The Trigarta–Matsya Engagement at Twilight
Devanagari script
स्वारूढा युद्धकुशलै: शिक्षिता हस्तिसादिभि: । राजानमन्वयु: पश्चाच्चलन्त इव पर्वता:,जिनके गण्डस्थलसे मदकी धारा बहती थी, ऐसे भयंकर मतवाले हाथी तथा सुन्दर दाँतोंवाले साठ वर्षके मदवर्षी गजराज, जिन्हें युद्धकुशल महावतोंने शिक्षा दी थी, सवारोंको अपनी पीठपर चढ़ाये राजा विराटके पीछे-पीछे इस प्रकार जा रहे थे, मानो चलते-फिरते पर्वत हों
Transliteration
svārūḍhā yuddhakuśalaiḥ śikṣitā hastisādibhiḥ | rājānam anvayuḥ paścāc calanta iva parvatāḥ ||
Translation
ଯୁଦ୍ଧକୁଶଳ ମହାଉତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶିକ୍ଷିତ, ପିଠିରେ ସବାରୀ ବହନ କରୁଥିବା ସେ ମହାହସ୍ତୀମାନେ ରାଜା ବିରାଟଙ୍କ ପଛେ ପଛେ ଚାଲିଲେ; ସେମାନେ ଚଳନ୍ତା ପର୍ବତ ପରି ଦିଶୁଥିଲେ।
Word by Word
स्वारूढाःhaving riders mounted (with riders mounted)
स्वारूढाः:
Karta
TypeAdjective
Rootस्वारूढ (स्व + आरूढ)
FormMasculine, Nominative, Plural
युद्धकुशलैःby those skilled in battle
युद्धकुशलैः:
Karana
TypeAdjective
Rootयुद्धकुशल
FormMasculine, Instrumental, Plural
शिक्षिताःtrained
शिक्षिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootशिक्षित (√शिक्ष्)
FormMasculine, Nominative, Plural
हस्तिसादिभिःby elephant-drivers (mahouts) and the like
हस्तिसादिभिः:
Karana
TypeNoun
Rootहस्तिसादि
FormMasculine, Instrumental, Plural
राजानम्the king
राजानम्:
Karma
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Accusative, Singular
अन्वयुःfollowed
अन्वयुः:
Karta
TypeVerb
Root√इ (अनु + √इ)
FormPerfect (Liṭ), Third, Plural
पश्चात्behind, afterwards
पश्चात्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपश्चात्
चलन्तःmoving
चलन्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootचलत् (√चल्)
FormMasculine, Nominative, Plural
इवas if, like
इव:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइव
पर्वताःmountains
पर्वताः:
Karta
TypeNoun
Rootपर्वत
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaK
King VirāṭaW
war-elephantsM
mahouts/elephant-driversR
ridersVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes