Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

Bhīma–Draupadī Saṃvāda on Restraint, Protection, and the Kīcaka Threat

Virāṭa-parva, Adhyāya 20

यस्या: सागरपर्यन्ता पृथिवी वशवर्तिनी | आसीतू साद्य सुदेष्णाया भीताहं वशवर्तिनी,पाण्डुनन्दन! देखो, तुम सबके जीते-जी मैं ऐसी बुरी हालतमें पड़ी हूँ, जो मेरे लिये कदापि उचित नहीं है। समयके इस उलट-फेरको तो देखो; एक दिन समुद्रके पासतककी सारी पृथ्वी जिसके अधीन थी, वही मैं आज सुदेष्णाके वशमें होकर उससे डरती रहती हूँ

yasyāḥ sāgara-paryantā pṛthivī vaśa-vartinī | āsīt sādy(a) sudeṣṇāyā bhītāhaṃ vaśa-vartinī, pāṇḍu-nandana! paśya, yuṣmāsu sarveṣu jīvatsu jīvatsu aham īdṛśīṃ dur-avasthāṃ prāptā, yā mama kadācid api na yuktā. kālasya asya viparyayaṃ paśya; ekadā yasyāḥ samudra-paryantā sarvā pṛthivī vaśe āsīt, sā aham adya sudeṣṇā-vaśe vartamānā tasmād bibhemi.

ବୈଶମ୍ପାୟନ କହିଲେ—ଯାହାର ବଶରେ ସାଗରପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୃଥିବୀ ଥିଲା, ସେଇ ମୁଁ ଆଜି ସୁଦେଷ୍ଣାର ଅଧୀନରେ ରହି ତାକୁ ଭୟ କରୁଛି।

{'yasyāḥ''of whom/whose (feminine genitive singular)', 'sāgara-paryantā': 'bounded by the ocean
{'yasyāḥ':
extending to the sea', 'pṛthivī''the earth
extending to the sea', 'pṛthivī':
realm', 'vaśa-vartinī''subject to one’s control
realm', 'vaśa-vartinī':
under sway (feminine)', 'āsīt''was
under sway (feminine)', 'āsīt':
existed', 'adya''today
existed', 'adya':
now', 'sudeṣṇāyāḥ / sudeṣṇāyā''of Sudeṣṇā (queen of Virāṭa
now', 'sudeṣṇāyāḥ / sudeṣṇāyā':
here indicating her authority)', 'bhītā''afraid
here indicating her authority)', 'bhītā':
fearful (feminine)', 'pāṇḍu-nandana''son of Pāṇḍu (address to a Pāṇḍava, contextually Yudhiṣṭhira)', 'kāla': 'time
fearful (feminine)', 'pāṇḍu-nandana':
fate', 'viparyaya''reversal
fate', 'viparyaya':
unexpected turn', 'ekadā''once
unexpected turn', 'ekadā':
formerly', 'vaśe vartamānā''remaining under control
formerly', 'vaśe vartamānā':
living in subjection', 'bibhemi''I fear'}
living in subjection', 'bibhemi':

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
P
Pāṇḍunandana (a Pāṇḍava, contextually Yudhiṣṭhira)
S
Sudeṣṇā
P
Pṛthivī (the earth/realm)
S
Sāgara (the ocean)