Shloka 17
द्रौपदी-शैब्यसंवादः — Draupadī’s Identification and Counsel on Hospitality
Devanagari script
रिपूर्णां शिरसि स्थित्वा तथा विक्रम्य चोरसि । आत्मदोषात् परिशभ्रष्ट: कथं वक्ष्यामि तानहम्,मैं पराक्रम करके शत्रुओंके मस्तक तथा छातीपर खड़ा हो गया था; परंतु अब अपने ही दोषसे नीचे गिर गया। ऐसी दशामें उन आदरणीय पुरुषोंसे मैं किस प्रकार वार्तालाप करूँगा?
Translation
ମୁଁ ପରାକ୍ରମ କରି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମସ୍ତକ ଓ ବକ୍ଷସ୍ଥଳ ଉପରେ ପାଦ ରଖି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇଥିଲି; କିନ୍ତୁ ଏବେ ନିଜ ଦୋଷରୁ ତଳକୁ ଖସି ପଡ଼ିଛି। ଏମିତି ଅବସ୍ଥାରେ ସେହି ଆଦରଣୀୟମାନଙ୍କ ସହିତ ମୁଁ କିପରି କଥା ହେବି?
Word by Word
रिपूर्णाम्enemies
रिपूर्णाम्:
Karma
TypeNoun
Rootरिपु
FormMasculine, Accusative, Plural
शिरसिon the head
शिरसि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशिरस्
FormNeuter, Locative, Singular
स्थित्वाhaving stood
स्थित्वा:
Karta
TypeVerb
Rootस्था
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral)
तथाthus; likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
विक्रम्यhaving stepped/stridden; having advanced
विक्रम्य:
Karta
TypeVerb
Rootवि-क्रम्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral)
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
उरसिon the chest
उरसि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootउरस्
FormNeuter, Locative, Singular
आत्मदोषात्from (my) own fault
आत्मदोषात्:
Apadana
TypeNoun
Rootआत्मदोष
FormMasculine, Ablative, Singular
परिशभ्रष्टःfallen down; slipped away
परिशभ्रष्टः:
Karta
TypeVerb
Rootपरि-श-भ्रंश्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular
कथम्how?
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्
वक्ष्यामिshall I speak; shall I say
वक्ष्यामि:
TypeVerb
Rootवच्
FormSimple Future (लृट्), 1st, Singular, Parasmaipada
तान्those (men)
तान्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Plural
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअहम्
FormNominative, Singular
Speaker
दुर्योधन उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes