Shloka 19
अध्याय ८ — शल्यस्य सत्कारः, वरदानं, पाण्डवसमागमश्च (Śalya’s Reception, the Boon, and Meeting the Pāṇḍavas)
(यथैव पाण्डवास्तुभ्यं तथैव भवते हाहम् । अनुमान्यं च पाल्यं च भक्त च भज मां विभो ।।
vaiśaṃpāyana uvāca | (yathaiva pāṇḍavās tubhyaṃ tathaiva bhavate hāham | anumān̄yaṃ ca pālyaṃ ca bhaktaś ca bhaja māṃ vibho ||) śalya uvāca | evam etan mahārāja yathā vadasi pārthiva | evaṃ dadāmi te prīta evam etad bhaviṣyati || vaiśaṃpāyana uvāca | kṛtam ity abravīc chalyaḥ kim anyat kriyatām iti | kṛtam ity eva gāndhāriḥ pratyuvāca punaḥ punaḥ ||
ବୈଶମ୍ପାୟନ କହିଲେ—ପାଣ୍ଡବମାନେ ଯେପରି ତୁମ ପ୍ରିୟ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସେପରି। ହେ ପ୍ରଭୁ! ମୁଁ ତୁମ ଭକ୍ତ; ତେଣୁ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ଓ ପାଳିତ ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ; ଅତଏବ ମୋତେ ଆଶ୍ରୟ ଦିଅ। ଶଲ୍ୟ କହିଲେ—ମହାରାଜ, ହେ ପୃଥିବୀପତି, ତୁମ କଥା ସଠିକ୍। ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ତୁମକୁ ଏହି ବର ଦେଉଛି; ଏହିପରି ହେବ। ବୈଶମ୍ପାୟନ କହିଲେ—ତାପରେ ଶଲ୍ୟ କହିଲେ, “ହେଲା; ଆଉ କ’ଣ କରିବି?” ଏହା ଶୁଣି ଗାନ୍ଧାରୀପୁତ୍ର ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ପୁନଃପୁନଃ କହିଲା, “ହେଲା—ମୋର ସବୁ କାମ ଆପଣେଇ ସାରିଦେଲେ,” ଅର୍ଥାତ୍ ଶଲ୍ୟ ତାଙ୍କ ସେନାପତି ହେବେ।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights how loyalty and the language of devotion can be used to claim protection and honor from a powerful patron, and how kingship operates through granting boons that create binding obligations—ethical pressure is created by promises publicly affirmed as ‘kṛtam’ (done).
In the lead-up to war, Duryodhana secures Śalya’s commitment: Śalya agrees to grant what Duryodhana asks, and the exchange is sealed with repeated affirmations that the request is fulfilled—understood as Śalya becoming the leader of Duryodhana’s forces.