Shloka 4
अध्याय ६६: संजयेन जनार्दन-प्रभाववर्णनम्
Sañjaya on Janārdana’s Decisive Sovereignty
Devanagari script
धृतराष्ट्र रवाच गावल्ल्गणे ब्रूहि न: सारफल्गु स्वसेनायां यावदिहास्ति किंचित् । त्वं पाण्डवानां निपुणं वेत्थ सर्व किमेषां ज्याय: किमु तेषां कनीय:
Translation
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର କହିଲେ—ଗାବଲ୍ଗଣପୁତ୍ର! ଆମ ସେନାରେ ଏଠାରେ ଯେତେକି ସାର-ଅସାର, ବଳ-ଦୁର୍ବଳତା ଅଛି, ସବୁ ମୋତେ କହ। ତୁମେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ କଥା ନିପୁଣତାରେ ଜାଣ; କହ, ସେମାନେ କେଉଁ କେଉଁ ଦିଗରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆଉ କେଉଁ କେଉଁ ଦିଗରେ ହୀନ?
Word by Word
धृतराष्ट्रःDhritarashtra
धृतराष्ट्रः:
Karta
TypeNoun
Rootधृतराष्ट्र
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular
गावल्गणेO Gavalgaṇa (Sanjaya)
गावल्गणे:
TypeNoun
Rootगावल्गण
FormMasculine, Vocative, Singular
ब्रूहिtell
ब्रूहि:
TypeVerb
Rootब्रू
FormImperative, Second, Singular
नःto us
नः:
Sampradana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormDative, Plural
सारफल्गुO Sāraphalgu (Sanjaya)
सारफल्गु:
TypeNoun
Rootसारफल्गु
FormMasculine, Vocative, Singular
स्वसेनायाम्in (our) own army
स्वसेनायाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootस्वसेना
FormFeminine, Locative, Singular
यावत्as much as / so long as
यावत्:
TypeIndeclinable
Rootयावत्
इहhere
इह:
TypeIndeclinable
Rootइह
अस्तिis / exists
अस्ति:
TypeVerb
Rootअस्
FormPresent, Third, Singular
किञ्चित्anything / something
किञ्चित्:
Karma
TypePronoun
Rootकिञ्चित्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormNominative, Singular
पाण्डवानाम्of the Pandavas
पाण्डवानाम्:
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Genitive, Plural
निपुणम्expertly / well
निपुणम्:
Karma
TypeAdjective
Rootनिपुण
FormNeuter, Accusative, Singular
वेत्थyou know
वेत्थ:
TypeVerb
Rootविद्
FormPerfect, Second, Singular
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Accusative, Singular
किम्what?
किम्:
TypePronoun
Rootकिम्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
एषाम्of these (men)
एषाम्:
TypePronoun
Rootएतद्
FormGenitive, Plural
ज्यायःthe superior (side/part)
ज्यायः:
TypeAdjective
Rootज्यायस्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
किम्what?
किम्:
TypePronoun
Rootकिम्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
उindeed / or (emphatic particle)
उ:
TypeIndeclinable
Rootउ
तेषाम्of them
तेषाम्:
TypePronoun
Rootतद्
FormGenitive, Plural
कनीयःthe inferior (side/part)
कनीयः:
TypeAdjective
Rootकनीयस्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes